Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kyrgyz
فاطر
Fatir
Originator · Meccan · 45 ayahs
35:1Page 434
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ جَاعِلِ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلًا أُوْلِيٓ أَجۡنِحَةٖ مَّثۡنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَۚ يَزِيدُ فِي ٱلۡخَلۡقِ مَا يَشَآءُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ١
[All] praise is [due] to Allāh, Creator of the heavens and the earth, [who] made the angels messengers having wings, two or three or four. He increases in creation what He wills. Indeed, Allāh is over all things competent.
Асмандар менен Жерди мурун болбогондой көрүнүштө Жаратуучу Аллахка мактоолор болсун! Ал периштелердин арасында тагдыр буйруктарын аткарган элчилерди кылды. Алардын арасында пайгамбарларга вахийди жеткирип, аларды өз аманаттарын аткарууга күч-кубат бергендери бар. Ошондой эле алардын арасында эки, үч, төрт канаттуулары бар. Алардын жардамы менен буйруктарды аткаруу үчүн учушат. Аллах жараткандарына Өзү каалагандай мүчө же сулуулук же үн кошуп берет. Чындыгында Аллах бардык нерсеге Кудуреттүү. Аны эч ким алсыз кыла албайт.
35:2Page 434
مَّا يَفۡتَحِ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحۡمَةٖ فَلَا مُمۡسِكَ لَهَاۖ وَمَا يُمۡسِكۡ فَلَا مُرۡسِلَ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٢
Whatever Allāh grants to people of mercy - none can withhold it; and whatever He withholds - none can release it thereafter. And He is the Exalted in Might, the Wise.
Чынында, бардык нерсенин ачкычы Аллахтын колунда. Ал адамдарга ырыскы, туура жол, бактылуулук эшигин ачса, аны эч ким токтото албайт. Ал эми бул эшиктердин кайсы бирин жаап койсо, аны эч ким ача албайт. Ал эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, жаратууда, тагдыр кылууда жана башкарууда Даанышман.
35:3Page 434
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡۚ هَلۡ مِنۡ خَٰلِقٍ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ ٣
O mankind, remember the favor of Allāh upon you. Is there any creator other than Allāh who provides for you from the heaven and earth? There is no deity except Him, so how are you deluded?
О, адамдар! Аллахтын силерге берген жакшылыктарын жүрөк, тил жана дене-мүчөңөр менен амал кылып эстегиле. Силерге асмандан жамгыр жаадырып, жерден мөмө-жемиш, эгин өстүрүп ырыскы берген, Андан бөлөк ибадатка татыктуу болбогон Аллахтан башка жаратуучуңар барбы? Ушундан кийин кантип акыйкаттан жүз буруп, Аллахка жалаа жаап жатасыңар?! Ал силерди жаратып, ырыскы берип жатса, силер Анын шериги бар деп ойлоп жатасыңар?!
35:4Page 435
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كُذِّبَتۡ رُسُلٞ مِّن قَبۡلِكَۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ ٤
And if they deny you, [O Muḥammad] - already were messengers denied before you. And to Allāh are returned [all] matters.
Оо, пайгамбар! Эгерде элиң сени жалганга чыгарышса, сабыр кыл! Сен өз эли жалганга чыгарган биринчи пайгамбар эмессиң. Сенден мурунку Аад, Самуд жана Луттун эли сыяктуу коомдор да пайгамбарларын жалганга чыгарышкан. Бардык иштер жалгыз Аллахка гана кайтат. Жалганчылар акыры кыйрап жок болот, ал эми пайгамбарлар менен ыймандууларга жеңишти Аллах өзү берет.
35:5Page 435
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ ٥
O mankind, indeed the promise of Allāh is truth, so let not the worldly life delude you and be not deceived about Allāh by the Deceiver [i.e., Satan].
Эй, адамдар! Кыямат күнү кайра тирилүү, сыйлык же жаза алуу сыяктуу Аллахтын силерге берген убадасы эч кандай шек-күмөнү жок чындык. Андыктан бул күнгө жакшылык иштерди кылуу менен даярдануудан силерди бул дүйнө жыргалчылыктары жана ырахаттары азгырып койбосун. Ошондой эле шайтан силерге жалганды кооз көргөзүп, дүйнөгө берилтип азгырып койбосун.
35:6Page 435
إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ لَكُمۡ عَدُوّٞ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّاۚ إِنَّمَا يَدۡعُواْ حِزۡبَهُۥ لِيَكُونُواْ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ ٦
Indeed, Satan is an enemy to you; so take him as an enemy. He only invites his party to be among the companions of the Blaze.
Эй, адамдар! Чындыгында шайтан силерге түбөлүк душман. Андыктан ага каршы күрөшүү менен аны душман туткула. Чындыгында шайтан өзүнө ээрчигендерди Аллахка каапырлык кылууга чакырып, алардын акыбети кыяматтагы жалындаган тозок болуусун каалайт.
35:7Page 435
ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٞۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٞ كَبِيرٌ ٧
Those who disbelieve will have a severe punishment, and those who believe and do righteous deeds will have forgiveness and great reward.
Шайтанды ээрчип Аллахка каапырлык кылгандар үчүн катуу азап бар. Ал эми Аллахка ыйман келтирип, жакшылык иштерди кылгандар үчүн алардын күнөөлөрүнө кечирим жана аларга бейиш болгон улуу сыйлык бар.
35:8Page 435
أَفَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ فَرَءَاهُ حَسَنٗاۖ فَإِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۖ فَلَا تَذۡهَبۡ نَفۡسُكَ عَلَيۡهِمۡ حَسَرَٰتٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا يَصۡنَعُونَ ٨
Then is one to whom the evil of his deed has been made attractive so he considers it good [like one rightly guided]? For indeed, Allāh sends astray whom He wills and guides whom He wills. So do not let yourself perish over them in regret. Indeed, Allāh is Knowing of what they do.
Шайтан анын кылган жаман ишин кооз көргөзүп, ал аны жакшы деп ойлогон адам, Аллах ага акыйкатты кооз көргөзүп, ал аны акыйкат деп ойлогон адам сыяктуу эмес. Чындыгында Аллах Өзү каалаганды адаштырат, Өзү каалаганды туура жолго салат. Аны эч ким мажбурлай албайт. Оо, пайгамбар! Адашкандардын адашканына кайгырып таптакыр эле чөгүп кетпе! Чындыгында Аллах таала алардын кылгандарын билет. Алардын иш-аракеттеринин эч бири Ага жашыруун эмес.
35:9Page 435
وَٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابٗا فَسُقۡنَٰهُ إِلَىٰ بَلَدٖ مَّيِّتٖ فَأَحۡيَيۡنَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۚ كَذَٰلِكَ ٱلنُّشُورُ ٩
And it is Allāh who sends the winds, and they stir the clouds, and We drive them to a dead land and give life thereby to the earth after its lifelessness. Thus is the resurrection.
Аллах шамалды жиберди. Ал шамалдар болсо булуттарды кыймылга келтирди. Анан Биз ал булуттарды эч кандай өсүмдүк өспөгөн жерге айдап барып, анын суусу менен кургап калган жерди тирилтип өсүмдүктөрдү өстүрдүк. Биз бул өлүк жерден өсүмдүктөрдү өстүрүп тирилткенибиз сыяктуу кыяматта өлүктөр да ушинтип кайра тирилишет.
35:10Page 435
مَن كَانَ يُرِيدُ ٱلۡعِزَّةَ فَلِلَّهِ ٱلۡعِزَّةُ جَمِيعًاۚ إِلَيۡهِ يَصۡعَدُ ٱلۡكَلِمُ ٱلطَّيِّبُ وَٱلۡعَمَلُ ٱلصَّٰلِحُ يَرۡفَعُهُۥۚ وَٱلَّذِينَ يَمۡكُرُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٞۖ وَمَكۡرُ أُوْلَٰٓئِكَ هُوَ يَبُورُ ١٠
Whoever desires honor [through power] - then to Allāh belongs all honor.1 To Him ascends good speech, and righteous work raises it.2 But they who plot evil deeds will have a severe punishment, and the plotting of those - it will perish.
Кимде-ким бул дүйнө менен акыреттеги кадыр-баркты кааласа, анда аны Аллахтан гана сурасын. Эки дүйнөдөгү кадыр-барк жалгыз Ага гана таандык. Жакшы эскерүүлөр Анын Өзүнө гана көтөрүлөт. Пенделердин жакшылык иштери, да Ага гана көтөрүлөт. Ал эми пайгамбарды өлтүрүүгө болгон аракеттер сыяктуу жаман айла-амал кылгандар үчүн катуу азап бар. Ал каапырлардын айлакерлиги жокко чыгат жана бузулат, алардын эч бир максаты ишке ашпайт.
35:11Page 435
وَٱللَّهُ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ جَعَلَكُمۡ أَزۡوَٰجٗاۚ وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُّعَمَّرٖ وَلَا يُنقَصُ مِنۡ عُمُرِهِۦٓ إِلَّا فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ ١١
And Allāh created you from dust, then from a sperm-drop; then He made you mates. And no female conceives nor does she give birth except with His knowledge. And no aged person is granted [additional] life nor is his lifespan lessened but that it is in a register. Indeed, that for Allāh is easy.
Аллах силердин түпкү атаңар Адамды топурактан жаратты, кийин силерди бел суудан жаратты, анан силерди бири-бириңерге жуп болгон эркектер жана аялдар кылды. Кайсы аялдын боюнда болбосун же баласын төрөбөсүн, ал Анын илими менен гана болот. Алардын эч бири Андан жашырылып калбайт. Ал жараткандардын кимисинин өмүрү узарбасын же кемибесин, ал нерсе Сакталган Тактада (Лаухуль Махфуз) жазылган. Чындыгында силердин топурактан жаралышыңар, баскыч-баскыч болуп жаралууңар жана Сакталган Тактада өмүрлөрүңөрдүн жазылуусу сыяктуу бул айтылган нерселер Аллах үчүн жеңил.
35:12Page 436
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡبَحۡرَانِ هَٰذَا عَذۡبٞ فُرَاتٞ سَآئِغٞ شَرَابُهُۥ وَهَٰذَا مِلۡحٌ أُجَاجٞۖ وَمِن كُلّٖ تَأۡكُلُونَ لَحۡمٗا طَرِيّٗا وَتَسۡتَخۡرِجُونَ حِلۡيَةٗ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٢
And not alike are the two seas [i.e., bodies of water]. One is fresh and sweet, palatable for drinking, and one is salty and bitter. And from each you eat tender meat and extract ornaments which you wear, and you see the ships plowing through [them] that you might seek of His bounty; and perhaps you will be grateful.
Эки деңиз бирдей эмес, алардын бирөөсү тузсуз таза суу, ал тузсуз болгону үчүн аны ичүү жеңил, ал эми экинчиси өтө туздуу болгону үчүн аны ичүү мүмкүн эмес. Силер бул айтылган эки деңиздин ар биринен жумшак эттүү балыктарды жейсиңер жана алардан берметтерди, маржандарды кооздукка тагыныш үчүн чыгарып аласыңар. Эй, назар салуучу! Силер соода-сатык аркылуу Аллахтын жакшылыктарын издеп, деңизди жарып алдыга да, артка да сүзгөн кемелерди көрөсүңөр. Балким силер Аллахтын берген жакшылыктарына шүгүр кыларсыңар.
35:13Page 436
يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ لَهُ ٱلۡمُلۡكُۚ وَٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ مَا يَمۡلِكُونَ مِن قِطۡمِيرٍ ١٣
He causes the night to enter the day, and He causes the day to enter the night and has subjected the sun and the moon - each running [its course] for a specified term. That is Allāh, your Lord; to Him belongs sovereignty. And those whom you invoke other than Him do not possess [as much as] the membrane of a date seed.
Аллах түндү күздүзгө киргизип аны узартат жана күндүздү түнгө киргизип аны узартат. Ошондой эле Ал Күн менен Айды моюн сундурду. Алардын ар бири Аллах билген белгилүү бир мөөнөткө чейин жүрүшөт. Ал кыямат күн. Мына ошолордун баарысын силердин Раббиңер Аллах өлчөп белгилейт жана жүргүзөт. Бийлик Ага гана таандык. Андан башка силер сыйынып жаткан кудайлар данектин кабыгындай нерсеге да ээлик кылышпайт, анан Менден башка аларга кантип сыйынып жатасыңар?!
35:14Page 436
إِن تَدۡعُوهُمۡ لَا يَسۡمَعُواْ دُعَآءَكُمۡ وَلَوۡ سَمِعُواْ مَا ٱسۡتَجَابُواْ لَكُمۡۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكۡفُرُونَ بِشِرۡكِكُمۡۚ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثۡلُ خَبِيرٖ ١٤
If you invoke them, they do not hear your supplication; and if they heard, they would not respond to you. And on the Day of Resurrection they will deny your association.1 And none can inform you like [one] Aware [of all matters].
Эгерде силер кудайларыңарга дуба кылсаңар, алар дубаңарды угушпайт. Алар эч нерсени укпаган жансыз заттар. Эгер алар силердин дубаңарды угушат дей турган болсок, алар силерге жооп бере алышпайт. Алар кыямат күнү силердин ширктериңерден жана сыйынганыңардан баш тартышат. Оо, пайгамбар! Сага Аллахтан башка эч ким чындык кабарды айтпайт.
35:15Page 436
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ أَنتُمُ ٱلۡفُقَرَآءُ إِلَى ٱللَّهِۖ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ١٥
O mankind, you are those in need of Allāh, while Allāh is the Free of need, the Praiseworthy.
Эй, адамдар! Силер бардык иштериңерде, бүткүл абалдарыңарда Аллахка муктажсыңар. Ал эми Аллах эч бир нерседе силерге муктаж эмес. Ал бул дүйнөдө жана акыретте пенделерине тагдыр кылган нерседе мактоого татыктуу.
35:16Page 436
إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ وَيَأۡتِ بِخَلۡقٖ جَدِيدٖ ١٦
If He wills, He can do away with you and bring forth a new creation.
Эгерде Ал силерди кыйратып жок кылууну кааласа жок кылып коймок жана силердин ордуңарга Ага сыйынган, Ага эч нерсени шерик кылбаган башка жаңы адамдарды алып келип коймок.
Силерди кыйратып жок кылуу жана ордуңарга жаңы адамдарды алып келүү Аллах үчүн оор эмес.
35:18Page 436
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ وَإِن تَدۡعُ مُثۡقَلَةٌ إِلَىٰ حِمۡلِهَا لَا يُحۡمَلۡ مِنۡهُ شَيۡءٞ وَلَوۡ كَانَ ذَا قُرۡبَىٰٓۗ إِنَّمَا تُنذِرُ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُم بِٱلۡغَيۡبِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَۚ وَمَن تَزَكَّىٰ فَإِنَّمَا يَتَزَكَّىٰ لِنَفۡسِهِۦۚ وَإِلَى ٱللَّهِ ٱلۡمَصِيرُ ١٨
And no bearer of burdens will bear the burden of another. And if a heavily laden soul calls [another] to [carry some of] its load, nothing of it will be carried, even if he should be a close relative. You can only warn those who fear their Lord unseen and have established prayer. And whoever purifies himself only purifies himself for [the benefit of] his soul. And to Allāh is the [final] destination.
Эч бир күнөөкөр башка күнөөкөрдүн күнөөлөрүн көтөрбөйт. Ар бир күнөөкөр өз күнөөсүн гана көтөрөт. Эгер оор күнөөлөрү бар адам алардын кээ бирлерин көтөрүшүүгө башкаларды чакырса, анын күнөөлөрүнөн эч бири ага жүктөлбөйт, эгер ал чакырылган адам анын жакыны болсо дагы. Оо, пайгамбар! Чындыгында сен кайыптагы Раббисинен корккон, намазды толук түрдө аткарышкан адамдарды гана Аллахтын азабынан коркута аласың. Мына ошолор гана сенин коркутууңдан пайда алышат. Кимде-ким күнөөлөрдөн (алардын эң чоң ширк кылуу) тазаланган болсо, анда ал өзү үчүн гана тазаланган болот. Анткени мунун пайдасы анын өзүнө кайтат. Аллах анын моюн сунуусуна муктаж эмес жана кыяматта сурак берүү, жаза же сыйлык алуу үчүн кайтуу Аллахка гана болот.
Сокур менен көзү көргөн адам бирдей болбогону сыяктуу каапыр менен ыймандуунун даражалары да бирдей эмес.
Караңгылыктар менен нур бирдей болбогону сыяктуу каапырлык менен ыйман да бирдей эмес.
Көлөкө менен ысык шамал бирдей болбогону сыяктуу бейиш менен тозоктун да таасирлери бирдей эмес.
35:22Page 437
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَحۡيَآءُ وَلَا ٱلۡأَمۡوَٰتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُسۡمِعُ مَن يَشَآءُۖ وَمَآ أَنتَ بِمُسۡمِعٖ مَّن فِي ٱلۡقُبُورِ ٢٢
And not equal are the living and the dead. Indeed, Allāh causes to hear whom He wills, but you cannot make hear those in the graves.1
Тирүүлөр менен өлүктөр бирдей эмес болгону сыяктуу ыймандуулар менен каапырлар да бирдей эмес. Чындыгында Аллах Өзү каалаганга туура жолду угузат. Эй, пайгамбар! Сен кабырлардагы өлүктөр сымал каапырларга угуза албайсың.
Сен болгону аларга Аллахтын азабын эскертүүчүсүң.
35:24Page 437
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗاۚ وَإِن مِّنۡ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٞ ٢٤
Indeed, We have sent you with the truth as a bringer of good tidings and a warner. And there was no nation but that there had passed within it a warner.
Оо, пайгамбар! Биз сени Аллах ыймандууларга даярдап койгон улуу соопторду сүйүнчүлөөчү жана каапырларга даярдап койгон кыйноочу азапты эскертүүчү кылып шек-күмөнсүз акыйкат менен жибердик. Мурунку коомдордун кимиси болбосун, аларга Аллах тараптан Анын азабынан эскертүүчү элчи келген.
35:25Page 437
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَبِٱلزُّبُرِ وَبِٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُنِيرِ ٢٥
And if they deny you - then already have those before them denied. Their messengers came to them with clear proofs and written ordinances and with the enlightening Scripture.
Оо, пайгамбар! Эгерде элиң сени жалганга чыгарган болсо, анда сен коому жалганга чыгарган биринчи пайгамбар эмессиң. Аад, Самуд, Луттун эли сыяктуу мурунку коомдор да пайгамбарларын жалганга чыгарышкан. Аларга пайгамбарлары Аллах тараптан алардын чынчылдыгын билдирген ачык-айкын далилдерди алып келишкен, пайгамбарлары баракчаларды жана ой жүгүрткөндөргө нурдуу Китепти алып келишкен эле.
35:26Page 437
ثُمَّ أَخَذۡتُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ ٢٦
Then I seized the ones who disbelieved, and how [terrible] was My reproach.
Бирок алар ага карабастан Аллахка жана Анын элчисине каапырлык кылышты, Ал тараптан алып келишкен нерселерге ишенишпеди. Ошондо Мен каапырлык кылгандарды жок кылдым. Оо, пайгамбар! Мен аларды жок кылып четке какканым кандай болгонун карачы!
35:27Page 437
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ ثَمَرَٰتٖ مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهَاۚ وَمِنَ ٱلۡجِبَالِ جُدَدُۢ بِيضٞ وَحُمۡرٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهَا وَغَرَابِيبُ سُودٞ ٢٧
Do you not see that Allāh sends down rain from the sky, and We produce thereby fruits of varying colors? And in the mountains are tracts, white and red of varying shades and [some] extremely black.
Оо, пайгамбар! Көрбөдүңбү, Аллах асмандан жамгырдын суусун түшүрдү. Анан Биз ал суунун жардамы менен дарактарды сугаргандан кийин кызыл, жашыл, сары жана башка түркүн түстөгү мөмө-жемиштерди чыгардык. Тоолордун арасында ак жолдор, кызыл жолдор жана капкара жолдор бар.
35:28Page 437
وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ مُخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَۗ إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَّهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَٰٓؤُاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ ٢٨
And among people and moving creatures and grazing livestock are various colors similarly. Only those fear Allāh, from among His servants, who have knowledge. Indeed, Allāh is Exalted in Might and Forgiving.
Ошондой эле адамдар, айбанаттар жана үй жаныбарлары (төө, уй, кой) да жогоруда айтылгандай ар түрдүү өң-түстөрдө болушат. Чындыгында илимдүүлөр гана Аллахтын ордун улукташат жана Андан коркушат. Анткени алар Анын сыпаттарын, шариятын жана кудуретинин белгилерин билишет. Чындыгында Аллах эч кимге жеңилбеген Кудуреттүү, пенделеринен тообо кылгандарынын күнөөлөрүн Кечирүүчү.
35:29Page 437
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ يَرۡجُونَ تِجَٰرَةٗ لَّن تَبُورَ ٢٩
Indeed, those who recite the Book of Allāh and establish prayer and spend [in His cause] out of what We have provided them, secretly and publicly, [can] expect a transaction [i.e., profit] that will never perish -
Чындыгында Биз пайгамбарыбызга түшүргөн Аллахтын Китебин окугандар, андагыны иш жүзүндө аткаргандар, намазды толук түрдө окугандар, Биз ырыскы кылып берген нерселерден ачык жана жашыруун түрдө зекет ж.б. бергендер бул кылган иш-аракеттери үчүн Аллахтын алдында зыянга учурабаган сооданы үмүт кылышат.
35:30Page 437
لِيُوَفِّيَهُمۡ أُجُورَهُمۡ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ غَفُورٞ شَكُورٞ ٣٠
That He may give them in full their rewards and increase for them of His bounty. Indeed, He is Forgiving and Appreciative.1
Аллах алардын иш-аракеттеринин соопторун толук бериш үчүн жана аларга Өз жакшылыгын көбөйтүш үчүн. Анткени Ал буга татыктуу. Чындыгында Аллах мына ушул сыпаттарга ээ адамдардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, алардын жакшылык иштерине Ыраазы болуучу.
35:31Page 438
وَٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ هُوَ ٱلۡحَقُّ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِعِبَادِهِۦ لَخَبِيرُۢ بَصِيرٞ ٣١
And that which We have revealed to you, [O Muḥammad], of the Book is the truth, confirming what was before it. Indeed Allāh, of His servants, is Aware and Seeing.
Оо, пайгамбар! Биз сага вахий кылган китеп эч кандай шек-күмөнү жок чындык. Аллах аны мурунку китептерди тастыстап түшүргөн. Чындыгында Аллах пенделеринен Кабардар, аларды Көрүүчү. Ал бардык коомдордун пайгамбарларына өз заманына жараша зарылдуу нерселерди вахий кылып турган.
35:32Page 438
ثُمَّ أَوۡرَثۡنَا ٱلۡكِتَٰبَ ٱلَّذِينَ ٱصۡطَفَيۡنَا مِنۡ عِبَادِنَاۖ فَمِنۡهُمۡ ظَالِمٞ لِّنَفۡسِهِۦ وَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞ وَمِنۡهُمۡ سَابِقُۢ بِٱلۡخَيۡرَٰتِ بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَضۡلُ ٱلۡكَبِيرُ ٣٢
Then We caused to inherit the Book those We have chosen of Our servants;1 and among them is he who wrongs himself [i.e., sins], and among them is he who is moderate, and among them is he who is foremost in good deeds by permission of Allāh. That [inheritance] is what is the great bounty.
Кийин Биз башка үммөттөрдөн артык кылып тандап алган Мухаммаддын үммөтүнө Куранды бердик. Алардын арасында арам иштерди кылып, парздарды таштап өзүнө зулум кылгандары бар, ошондой эле алардын арасында парздарды аткарып, арам иштерди таштоо менен бирге кээ бир мустахабдарды таштаган жана кээ бир макрухтарды кылган орточолору бар. Ошондой эле алардын арасында Аллахтын уруксаты менен жакшылыктарда жарышкандар бар. Бул нерсе парз жана мустахаб иштерди аткаруу, арам жана макрух иштерди таштоо менен болот. Бул үммөттү тандоо жана ага Куранды берүү тууралуу айтылган бул нерселер артыкчылыкта ага эч бир нерсе келбеген улуу жакшылык.
35:33Page 438
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَلُؤۡلُؤٗاۖ وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ ٣٣
[For them are] gardens of perpetual residence which they will enter. They will be adorned therein with bracelets of gold and pearls, and their garments therein will be silk.
Ал тандалгандар кире турган түбөлүктүү бейиш. Алар ал жайда берметтерди, алтын билериктерди тагынып жүрүшөт жана алардын кийимдери жибектен болот.
35:34Page 438
وَقَالُواْ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِيٓ أَذۡهَبَ عَنَّا ٱلۡحَزَنَۖ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٞ شَكُورٌ ٣٤
And they will say, "Praise to Allāh, who has removed from us [all] sorrow. Indeed, our Lord is Forgiving and Appreciative -
Алар бейишке киргенден кийин айтышат: «Биз тозокко кирүүдөн коркконубуз себептүү бизден кайгы-капаны жок кылып койгон Аллахка мактоолор болсун! Чындыгында Раббибиз пенделеринен тообо кылгандардын күнөөлөрүн Кечирүүчү, алардын моюн сунгандарына Ыраазы болуучу.
35:35Page 438
ٱلَّذِيٓ أَحَلَّنَا دَارَ ٱلۡمُقَامَةِ مِن فَضۡلِهِۦ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٞ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٞ ٣٥
He who has settled us in the home of duration [i.e., Paradise] out of His bounty. There touches us not in it any fatigue, and there touches us not in it weariness [of mind]."
Ал бизди Өз жакшылыгы менен жайгашкандан кийин көчүп кетүү болбогон түбөлүктүү бейишке киргизди. Бул биздин күч-кудуретибиз менен болгон жок. Биз бул жайда чарчоого жана кыйынчылыкка кабылбайбыз.
35:36Page 438
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقۡضَىٰ عَلَيۡهِمۡ فَيَمُوتُواْ وَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُم مِّنۡ عَذَابِهَاۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي كُلَّ كَفُورٖ ٣٦
And for those who disbelieve will be the fire of Hell. [Death] is not decreed for them1 so they may die, nor will its torment be lightened for them. Thus do We recompense every ungrateful one.
Ал эми Аллахка каапырлык кылгандар тозок отунда түбөлүк калышат. Алар өлүп кала турганчалык жана азаптан эс ала турганчалык өлүм менен алардын жаны кыйылбайт. Аларга эч бир тозок азабы жеңилдетилбейт. Биз Раббисинин жакшылыктарын четке каккан ар бир адамды мына ушундай жаза менен жазалайбыз.
35:37Page 438
وَهُمۡ يَصۡطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَآ أَخۡرِجۡنَا نَعۡمَلۡ صَٰلِحًا غَيۡرَ ٱلَّذِي كُنَّا نَعۡمَلُۚ أَوَلَمۡ نُعَمِّرۡكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَآءَكُمُ ٱلنَّذِيرُۖ فَذُوقُواْ فَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٍ ٣٧
And they will cry out therein, "Our Lord, remove us;1 we will do righteousness - other than what we were doing!" But did We not grant you life enough for whoever would remember therein to remember, and the warner had come to you? So taste [the punishment], for there is not for the wrongdoers any helper.
Алар ал жакта болгон үндөрү менен жардам сурап кыйкырышып: «Раббибиз! Бизди тозоктон чыгара көр, биз Сенин ыраазылыгыңды алып, азабыңдан кутулуш үчүн дүйнөдө кылган иштерибизден башкача жакшылык иштерди кылабыз» – деп айтышат. Аллах аларга жооп кылып айтат: «Биз силерди эсине келүүнү каалаган адам эсине келип, Аллахка тообо кылып жана жакшылык иштерди кылганчалык өмүр берип жашатпадыкпы?! Силерге Аллахтын азабынан эскертүүчү пайгамбар да келген! Силердин эч кандай далилиңер жок, ушунун баарынан кийин кечирим да жок. Андыктан тозоктун азабын тарткыла. Каапырлык жана күнөө кылып өздөрүнө зулум кылгандар үчүн аларды Аллахтын азабынан куткарган же аны алардан жеңилдеткен эч кандай жардамчы жок».
35:38Page 438
إِنَّ ٱللَّهَ عَٰلِمُ غَيۡبِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٣٨
Indeed, Allāh is Knower of the unseen [aspects] of the heavens and earth. Indeed, He is Knowing of that within the breasts.
Чындыгында Аллах асмандар менен Жердеги кайыпты Билүүчү. Ал анын эч бирин өткөрүп жибербейт. Чындыгында Ал пенделери көкүрөктөрүндө жашырган жакшылыкты жана жамандыкты Билүүчү.
35:39Page 439
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَكُمۡ خَلَٰٓئِفَ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ فَمَن كَفَرَ فَعَلَيۡهِ كُفۡرُهُۥۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلۡكَٰفِرِينَ كُفۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ إِلَّا مَقۡتٗاۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلۡكَٰفِرِينَ كُفۡرُهُمۡ إِلَّا خَسَارٗا ٣٩
It is He who has made you successors upon the earth. And whoever disbelieves - upon him will be [the consequence of] his disbelief. And the disbelief of the disbelievers does not increase them in the sight of their Lord except in hatred; and the disbelief of the disbelievers does not increase them except in loss.
Эй, адамдар! Ал силерди иш жүзүндө сынаш үчүн жер бетинде бири-бириңерге орун басар кылды. Кимде-ким Аллахка жана пайгамбарлар алып келген нерсеге каапырлык кылса, анда анын каапырлыгынын күнөөсү өзүнө кайтат, анын каапырлыгы Раббисине зыян бербейт. Каапырлардын каапырлыгы Раббисинин алдында ашыкча жек көрүүнү көбөйткөндөн көбөйтө берет жана каапырлардын каапырлыгы зыянга учуроону да көбөйтөт. Эгер алар ыйман келтиришкенде Аллах алар үчүн бейиште даярдап койгон нерселерде зыян тартышмак эмес.
35:40Page 439
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ شُرَكَآءَكُمُ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُواْ مِنَ ٱلۡأَرۡضِ أَمۡ لَهُمۡ شِرۡكٞ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ كِتَٰبٗا فَهُمۡ عَلَىٰ بَيِّنَتٖ مِّنۡهُۚ بَلۡ إِن يَعِدُ ٱلظَّٰلِمُونَ بَعۡضُهُم بَعۡضًا إِلَّا غُرُورًا ٤٠
Say, "Have you considered1 your 'partners' whom you invoke besides Allāh? Show me what they have created from the earth, or have they partnership [with Him] in the heavens? Or have We given them a book so they are [standing] on evidence therefrom? [No], rather, the wrongdoers do not promise each other except delusion."2
Оо, пайгамбар! Ал мушриктерге айт: «Мага айткылачы, силер Аллахтан башка сыйынган кудайларыңар Жер бетинде эмнени жаратты? Тоолорду жараттыбы? Дарыяларды жараттыбы? Жан-жаныбарларды жараттыбы? Же алар асмандарды жаратууда Аллах менен шериктешпи?». Же Биз аларга кудайларына сыйынуу туура деген далилдерди камтыган китеп бериптирбизби? Алардын эч бири болгон эмес! Тескерисинче каапырлык жана күнөөлөрдү кылып өздөрүнө зулум кылгандардын бири-бирине кылган убадасы алдоо гана.
35:41Page 439
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يُمۡسِكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ أَن تَزُولَاۚ وَلَئِن زَالَتَآ إِنۡ أَمۡسَكَهُمَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنۢ بَعۡدِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورٗا ٤١
Indeed, Allāh holds the heavens and the earth, lest they cease. And if they should cease, no one could hold them [in place] after Him. Indeed, He is Forbearing1 and Forgiving.
Чындыгында Аллах асмандар менен Жерди жок болуп кетүүдөн сактап кармап турат. Эгерде ал экөөсү жок болуп кетсин дей турган болсок, анда Аллахтан кийин аны жок болуп кетүүдөн эч ким кармап кала албайт. Чындыгында Ал жазалоого шашылбаган Токтоо, пенделеринен тообо кылгандардын күнөөлөрүн Кечирүүчү.
35:42Page 439
وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَئِن جَآءَهُمۡ نَذِيرٞ لَّيَكُونُنَّ أَهۡدَىٰ مِنۡ إِحۡدَى ٱلۡأُمَمِۖ فَلَمَّا جَآءَهُمۡ نَذِيرٞ مَّا زَادَهُمۡ إِلَّا نُفُورًا ٤٢
And they swore by Allāh their strongest oaths that if a warner came to them, they would be more guided than [any] one of the [previous] nations. But when a warner came to them, it did not increase them except in aversion
Ал жалганчы каапырлар эгер аларга Аллах тараптан Анын азабын эскерткен пайгамбар келсе, анда акыйкатка түздөнүүдө жана аны карманууда жөөттөрдөн да, христиандардан да ашып түшөбүз деп катуу ант беришкен. Ал эми качан Мухаммад аларга Раббиси тараптан пайгамбар болуп келип, аларды Аллахтын азабынан коркутканда, анын келиши аларды акыйкаттан алыстатып, жалганды карманууларын күчөттү. Алар мурункулардан да түз жолдо болобуз деп берген бекем анттарын аткарышкан жок.
35:43Page 439
ٱسۡتِكۡبَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَكۡرَ ٱلسَّيِّيِٕۚ وَلَا يَحِيقُ ٱلۡمَكۡرُ ٱلسَّيِّئُ إِلَّا بِأَهۡلِهِۦۚ فَهَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ ٱلۡأَوَّلِينَۚ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَبۡدِيلٗاۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَحۡوِيلًا ٤٣
[Due to] arrogance in the land and plotting of evil; but the evil plot does not encompass except its own people. Then do they await except the way [i.e., fate] of the former peoples? But you will never find in the way [i.e., established method] of Allāh any change, and you will never find in the way of Allāh1 any alteration.2
Алардын Аллахтын аты менен ант беришкени жакшы ниетте жана туура максатта болгон эмес. Тескерисинче Жер бетинде текеберлик кылуу жана адамдарды алдоо үчүн болгон. Бузуку айла-амал айлакерлердин өздөрүн курчап алат. Ал текебер айлакерлер аларга окшогон мурункуларды жок кылгандай аларды да жок кылган Аллахтын өзгөрбөс өкүм жолун күтүп жатышабы?! Сен тебекерлерди жок кылууда Аллахтын өкүм жолу аларга келбей тургандай кылып аны өзгөрткөн же алардан башкаларга буруп жибере тургандай нерсени эч качан таба албайсың. Анткени Аллахтын өкүм жолу өзгөрбөйт.
35:44Page 439
أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ وَكَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُعۡجِزَهُۥ مِن شَيۡءٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَلِيمٗا قَدِيرٗا ٤٤
Have they not traveled through the land and observed how was the end of those before them? And they were greater than them in power. But Allāh is not to be caused failure [i.e., prevented] by anything in the heavens or on the earth. Indeed, He is ever Knowing and Competent.
Курайштагы сени жалганга чыгаргандар жер бетин кезип, алардан мурунку жалганчы коомдордун акыбети кандай болгонун көрүшпөйбү? Алардын акыбети жамандык менен бүттү, анткени Аллах аларды жок кылды. Алар курайштан да күч-кубаттуу эле. Аллах асмандар менен Жердеги эч бир нерсени өткөрүп жибербейт. Чындыгында Ал жалганчылардын иш-аракеттерин Билүүчү, алардын иш-аракеттеринин эч бирин өткөрүп жибербейт. Ал качан кааласа аларды кыйратууга Кудуреттүү.
35:45Page 440
وَلَوۡ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِمَا كَسَبُواْ مَا تَرَكَ عَلَىٰ ظَهۡرِهَا مِن دَآبَّةٖ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِۦ بَصِيرَۢا ٤٥
And if Allāh were to impose blame on the people for what they have earned, He would not leave upon it [i.e., the earth] any creature. But He defers them for a specified term. And when their time comes, then indeed Allāh has ever been, of His servants, Seeing.
Эгерде Аллах адамдарды кылган күнөөлөрү жана кылмыштары үчүн жазасын тездете турган болсо, анда жер бетиндеги адамдардын баарысы байлыктары жана мал-жандыктары менен кошо ошол замат кыйроого учурашмак. Бирок Аллах аларды Өз илиминде мөөнөтү белгиленген кыямат күнүнө чейин кечиктирет. Ал эми кыямат күнү келгенде, албетте Аллах пенделерин Көрүүчү, алардын эч бир нерсеси Ага жашыруун эмес. Ошондо аларга иш-аракеттери үчүн сыйлыгын же жазасын берет, жакшы болсо жакшы, жаман болсо жаман болот.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences