Al-Mu'minun 23:87–118

Onlar mütləq: "Yeddi qat göyün və əzəmətli ərşin Rəbbi uca Allahındır!"– deyə cavab verəcəklər. Sən də onlara belə de: "Elə isə Onun əzabından xilas olmaq üçün Allahın əmrlərini yerinə yetirib, qadağalarından çəkinərək Ondan qorxmursunuz?"

Onlara de: "Əgər bilirsinizsə, de­yin gö­rüm hər şeyin mülkü əlində olan, mülkündə heç bir şey Onun ixtiyarından kənara çıxa bilməyən, qullarından istədiyini hi­mayə edib, yardım edən və pislik etmək istədiyi kimsəni də Allahdan başqa onu bu pislikdən qoruyub, əzabı ondan dəf edə bilməyən kimdir?"

Onlar: "Hər bir şeyin mülkü Uca Allahın əlindədır!" – de­yə­cəklər. Sən də onlara belə de: "Siz bunu etiraf etdiyiniz bir halda bəs necə olur ki, (Şeytana) al­da­nıb, Allahdan başqasına ibadət edirsiniz?!"

Xeyr, həqiqət heç də onların iddia edikləri kimi deyildir. Əksinə, Biz onlara, içində heç bir şəkk-şübhə olmayan haqqı gə­tirdik. Onlar isə Allahın övladı və şəriki olduğunu iddia edərək haqqı yalan sayırlar. Allah isə onların dedikləri batil sözlərindən uca və böyükdür!

Uca Allah kafirlərin iddia etdikləri kimi Özünə heç bir öv­lad gö­tür­məmişdir və Onunla ya­naşı iba­dətə layiq olan heç bir haqq mə­bud da yoxdur. Əgər Onunla yanaşı haqq bir məbud olsaydı, bu zaman hər bir məbud öz yarat­dıq­la­rını özü idarə etmək istəyər və sonda on­la­rın bir qismi di­gə­rinə üstün gəl­mə­yə can atardı. Beləliklə də, aləmin nizamı alt-üst olardı. Amma həqiqət budur ki, belə bir şey əsla olmamışdır. Bu da, ibadətə layiq olan haqq məbudun yalnız uca Allahın olduğuna dəlalət etməkdədir. Həqiqətən Allah, müşriklərin Onun övladı və şəriki olduğuna dair iddialarından pak və ucadır.

Allah, bütün məxluqatdan gizli qalan və həmçinin aşkarda olub onların görüb, hiss etdikləri hər bir şeyi haqqı ilə bi­lən­dir. Bunlardan heç bir şey uca Allahdan əsla gizli qalmaz. Allah Onun şəriki olmasından münəzzəhdir və ucadır.

Ey Peyğəmbər! De: "Ey Rəbbim! Əgər müşriklərə vəd etdiyin əzabı mənə göstərəcəksənsə,

Ey Rəbbim! Əgər onları cəzalandıracaqsansa və mən də buna şahid olacamsa, bu durumda məni onların içində buraxma, yoxsa onlara isabət edən əzab mənədə isabət edər!"

(Ey Peyğəmbər) Şübhəsiz ki, Biz onlara vəd etdi­yi­miz əzabı sənə göstər­məyə qa­di­rik. Biz bunu və bundan başqa olan şeyləri etməkdə aciz deyilik.

Ey Peyğəmbər! Sənə pislik edəni görməzdən gələrək və onun əziyyətin qarşı səbir edib, bağışla və o pisliyini gözəl bir şəkildə dəf et. Biz onların Allahı şərik və yalanlarla vəsf etmələrini və səni də nalayiq sözlərlə: sehribaz və dəli kimi adlarla adlandırmalarını yaxşı bilirik.

De: "Ey Rəbbim! Şey­tan­la­rın vəs­vəsələrindən və mənə pislik toxundurmalarından Sənə sı­ğını­ram!

Ey Rəbbim! Mən, işlərimədə onların mənim yanımda olub, işlərimə xələl gətirmələrindən Sənə sığınıram!"

Nəhayət, o müşriklərdən biri­nə ölüm gəl­­dikdə və ona nazil olan əzaba öz gözləri ilə şahid olduqda, ömrünü boş, faydasız və Allaha qarşı etdiyi günahlarla keçirməsindən dolayı böyük peşmançılıq çəkərək: "Vay olsun mənim halıma, Ey Rəb­bim! Mə­ni bir daha dünya həyatına geri döndər!

Bəlkə mən, dünya həyatına geri qayıtsam saleh əməllər edərəm"- deyər. Xeyr! Bu, heç də onun istədiyi kimi deyil. Şübhəsiz ki, bu, onun dediyi boş sözdən başqa bir şey deyildir. Əgər o, bir daha dünya həyatına geri döndərilmiş olsaydı, verdiyi sözü yerinə yetirməzdi. Vəfat etmiş belə kimsələr yenidən dirilənə qədər dünya və axirət arasında olan bərzəx aləmində olacaqlar və onlara tərk etdikləri şeyləri əldə etmək və zay etikləri şeyləri isə islah etmək bir daha dünya həyatına geri dönməyə əsla izin verilməyəcəkdir.

Sura üfürməklə müvəkkəl olan İsrafil, qiyamətin qopmasını bildirmək üçün sura ikinci dəfə üfürdükdə, qiyamətin dəhşəti səbəbindən öz aralarında öyünüb fəxir etdikləri qohumluq əla­qəsi qalmayacaq və hər kəs öz canının hayında olduğu üçün heç kəs bir-bi­rindən hal-əhval tutma­ya­caqdır.

O gün kimlərin savabları günahlarına üstün gələrək, tərəziləri ağır gə­lərsə, məhz o kimsələr, istədiklərinə qovuşub, qorxduqlarından uzaqlaşdırılaraq nicat tapacaqlar.

Kimlərin də günahları savablarına üstün gəlməsi səbəbindən tərəziləri yüngül gələrsə, onlar, özlərinə zərər verən şeyləri edib, iman gətirmək və saleh əməllər etmək kimi fayda verən şeyləri tərk etdiklərinə görə öz nəfislərini bədbəxt edən kimsələrdir. O kimsələr, Cəhənnəmdə əbədi qalacaqlar və oradan əsla çıxarılmayacaqlar.

Cəhənnəm atəşi onların üzünü yan­dı­racaq, onlar orada qaş-qabağlarının şiddətindən üst və alt dodaqları büzüşüb, dişləri ağarmış vəziyyətdə qala­caqlar.

Qiyamət günü onlara danlaq və məzəmmət olaraq belə deyiləcəkdir: "Məgər dünyada ikən Quran ayələ­ri sizə oxun­­murdumu və siz də on­ları ya­lan he­sab etmirdi­nizmi?!"

Onlar deyəcəklər: "Ey Rəb­bi­miz! Sən, əzəli elminlə əvvəlcədən bildiyin kimi bədbəxtliyimiz bizə üs­tün gəldi və beləliklə də biz, haqq yoldan azan bir qövm ol­duq.

Ey Rəbbimiz! Bizi Cəhənnəm odundan çıxart! Əgər biz bir daha etdiyimiz küfr və günah əməllərə qa­yıtsaq, o zaman özümüzə zülüm edən və üzrxahlıq etməyə üzrü olmayan kimsələr olarıq".

O zaman uca Allah belə buyuracaq: "Ora­da zəlil və rəzil vəziyyətdə qalın və Mə­ni danışdırmayın!"

Həqiqətən, qullarım­dan iman gətirən bir dəstə var idi ki, onlar: "Ey Rəb­bimiz! Biz Sənə iman gətirdik. Bi­zim günahlarımızı bağışla və bizə Öz rəhmətinlə mərhəmət et! Sən rəhm edənlərin ən yaxşısı­san!"– deyir­dilər.

Sizlər, Allahın dininə dəvət edən möminləri məsxə­rə­yə qoyub, onlara istehza edirdiniz. Sonda başınızı onlara məs­xərə və istehza etməyə o qədər qarışdı ki, hətta bu, Mə­ni yada salmağı belə sizə unut­durdu. Siz isə onlara elə məsxərə və lağlağa edib gü­lürdünüz.

Şübhəsiz ki, Qiyamət günü Mən, iman gətirən mömin qullarımı, Allaha ibadətdə və sizdən gördükləri əziyyətlərə səbir et­dik­lə­rinə görə, Cənnətlə mükafat­lan­dır­acağam.

Allah onlardan: "Yer üzündə neçə il qaldınız və orada nə qədər ömür sürüb, vaxtınızı zay etdiniz?"– de­yə so­ruşa­caq.

Onlar belə cavab verəcəklər: "Biz dünya həyatında bir gün yaxud bir gün­dən də az bir müddət qaldıq. Sən günləri va ayları sa­yan­lar­dan soruş" – de­yəcəklər.

Allah deyəcək: "Siz ora­da ibadətdə səbirli olmağı asanlıqla bacaracağınız çox az bir müddət qaldınız. Kaş, dünya həyatında nə qədər qaldığınız müddəti bi­ləy­di­niz!

Ey İnsanlar! Yoxsa sizi heç bir hikmətsiz, əbəs yerə, savabı və cəzası olmayan heyvanlar kimi yaratdığımızı və etdiyiniz əməllərin hesabı və cəzası üçün qiyamət günü Bizim hüzurumuza qaytarılmayacağınızı zənn edirdiniz?!"

Yaratdıqlarının sahibi olan və onları istədiyi kimi idarə edən uca Allah, bütün nöqsan və eyiblərdən pak və ucadır. O, Haqq, vədi haqqdır, sözü haqqdır və Ondan başqa ibadətə layliq haqq məbud yoxdur. O, yaradılmışların ən əzəmətlisi olan şanlı Ərşin Rəb­bidir. Kim ən əzəmətli məxluqun Rəbbidirsə, demək O, bütün məxluqatın Rəbbidir.

Kim Allah ilə bərabər, ibadətə layiq olduğuna dair heç bir dəlil olmayan başqa bir məbuda ibadət edərsə (Allahdan başqa ibadət edilən hər bir məbudun durumu belədir) onun etdiyi bu çirkin əməlin cəzası Allah qatındadır. Onun cəzasını Allah Özü ve­rə­­cəkdir. Şübhə­siz ki, ka­firlər istədiklərinə nail olub, qorxduqları şeydən də nicat tapmazlar!

Ey Peyğəmbər! De: "Ey Rəbbim, Mənim günahlarımı ba­ğış­la və rəhmətinlə mənə mərhəmət et! Çünki Sən, günahkara rəhm edən­lə­rin ən xeyirlisisən və günahkarın tövbəsini qəbul edən sən!"