Al-Mukhtasar · Tafsir · in Azerbaijani
الطلاق
At-Talaq
The Divorce · Medinan · 12 ayahs
65:1Page 558
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحۡصُواْ ٱلۡعِدَّةَۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ رَبَّكُمۡۖ لَا تُخۡرِجُوهُنَّ مِنۢ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخۡرُجۡنَ إِلَّآ أَن يَأۡتِينَ بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖۚ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَقَدۡ ظَلَمَ نَفۡسَهُۥۚ لَا تَدۡرِي لَعَلَّ ٱللَّهَ يُحۡدِثُ بَعۡدَ ذَٰلِكَ أَمۡرٗا ١
O Prophet, when you [Muslims] divorce women, divorce them for [the commencement of] their waiting period and keep count of the waiting period,1 and fear Allāh, your Lord. Do not turn them out of their [husbands'] houses, nor should they [themselves] leave [during that period] unless they are committing a clear immorality. And those are the limits [set by] Allāh. And whoever transgresses the limits of Allāh has certainly wronged himself. You know not; perhaps Allāh will bring about after that a [different] matter.2
Ey Peyğəmbər! Əgər sən və ya sənin ümmətindən bir kimsə öz qadınını boşamaq istəsə, qoy onu gözləmə müddətinin əvvəlində boşasın, yəni qadın heyzdən təmizləndikdən sonra ona yaxınlıq etmədiyi halda talaq versin. Gözləmə müddətini hesablayın ki, zövcələrinizi qaytarmaq istədiyiniz təqdirdə onları qaytara biləsiniz. Allahın buyuruqlarını yerinə yetirib qadağan etdiyi işlərdən çəkinməklə Rəbbiniz olan Allahdan qorxun. Boşadığınız qadınların gözləmə müddəti bitməyincə -açıq-aşkar zinakarlıq etmələri müstəsna olmaqla- onları yaşadıqları evlərindən qovub çıxartmayın və onlar özləri də oradan çıxmasınlar. Bu hökmlər Allahın Öz qulları üçün qoyduğu hüdudlardır. Allahın qoyduğu hüdudları aşan kimsə, Rəbbinə asilik edib özünü həlaka sürükləməklə özünə zülm etmiş sayılar. Ey zövcəsini boşayan kəs! Sən nə bilirsən, ola bilsin ki, Allah bundan sonra sənin qəlbinə istək salsın və bununla da zövcəni geri qaytarasan.
65:2Page 558
فَإِذَا بَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمۡسِكُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ فَارِقُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٖ وَأَشۡهِدُواْ ذَوَيۡ عَدۡلٖ مِّنكُمۡ وَأَقِيمُواْ ٱلشَّهَٰدَةَ لِلَّهِۚ ذَٰلِكُمۡ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجۡعَل لَّهُۥ مَخۡرَجٗا ٢
And when they have [nearly] fulfilled their term, either retain them according to acceptable terms or part with them according to acceptable terms. And bring to witness two just men from among you and establish the testimony for [the acceptance of] Allāh. That is instructed to whoever should believe in Allāh and the Last Day. And whoever fears Allāh - He will make for him a way out1
Qadınların gözləmə vaxtının bitməsi yaxınlaşdıqda onları rəğbətlə və gözəl rəftar etməklə yanınızda saxlayın, yaxud gözləmə müddətləri başa çatdıqdan sonra onlardan müvafiq qaydada ayrılın və onların haqlarını ödəyin ki, özləri öz başlarına çarə qılsınlar. Əgər onları yanınzda saxlamaq yaxud onlardan ayrılmaq istəsəniz, araya mübahisə düşməsin deyə, aranızdan iki ədalətli şahid çağırın. Ey şahidlər! Allahın üzü xatirinə şahidlik edin. Zikr edilən bu hökmlər Allaha və qiyamət gününə iman gətirən kimsə üçün bir xatırlatmadır. Çünki məhz beləsi xatırlatmadan və nəsihətdən faydalanar. Kim Allahın buyuruqlarını yerinə yetirib qadağan etdiyi işlərdən çəkinməklə Allahdan qorxarsa, Allah ona hər sıxıntıdan və çıtinlikdən bir çıxış yolu nəsib edər.
65:3Page 558
وَيَرۡزُقۡهُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَحۡتَسِبُۚ وَمَن يَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسۡبُهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَٰلِغُ أَمۡرِهِۦۚ قَدۡ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَيۡءٖ قَدۡرٗا ٣
And will provide for him from where he does not expect. And whoever relies upon Allāh - then He is sufficient for him. Indeed, Allāh will accomplish His purpose. Allāh has already set for everything a [decreed] extent.
Üstəlik, ona ağlına gəlmədiyi və hesaba almadığı bir yerdən ruzi bəxş edər. Kim öz işlərində Allaha təvəkkül etsə, Allah ona kifayət edər. Allah Öz əmrini yerinə yetirəndir. O, heç bir işi görməyə aciz deyil və heç kəs də qaçıb canını Ondan qurtara bilməz. Allah hər şey üçün bir ölçü qoymuşdur ki, o, bu qədərdən o yana keçə bilməz. Sıxıntının öz qədəri, xoş gün-güzəranın da öz qədəri var və insan bunlardan heç birini davamlı olaraq yaşaya bilməz.
65:4Page 558
وَٱلَّٰٓـِٔي يَئِسۡنَ مِنَ ٱلۡمَحِيضِ مِن نِّسَآئِكُمۡ إِنِ ٱرۡتَبۡتُمۡ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَٰثَةُ أَشۡهُرٖ وَٱلَّٰٓـِٔي لَمۡ يَحِضۡنَۚ وَأُوْلَٰتُ ٱلۡأَحۡمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجۡعَل لَّهُۥ مِنۡ أَمۡرِهِۦ يُسۡرٗا ٤
And those who no longer expect menstruation among your women - if you doubt, then their period is three months, and [also for] those who have not menstruated. And for those who are pregnant, their term is until they give birth.1 And whoever fears Allāh - He will make for him of his matter ease.
Heyzdən kəsilmiş yaşlı qadınlarınızı boşadıqda onların iddəsi barədə şəkk edirsinizsə, onların, gözləmə müddəti üç aydır. Həmçinin, yaşları az olduğuna görə hələ heyz görməmiş qızların gözləmə müddəti də üç aydır. Boşanmış və ya ərləri ölmüş hamilə qadınların gözləmə müddəti isə onlar hamiləlikdən azad olana qədərdir. Kim Allahın buyuruqlarını yerinə yetirib qadağan etdiyi işlərdən çəkinməklə Allahdan qorxarsa, Allah onun işlərini və hər bir çətinliyini asanlaşdırar.
65:5Page 558
ذَٰلِكَ أَمۡرُ ٱللَّهِ أَنزَلَهُۥٓ إِلَيۡكُمۡۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يُكَفِّرۡ عَنۡهُ سَيِّـَٔاتِهِۦ وَيُعۡظِمۡ لَهُۥٓ أَجۡرًا ٥
That is the command of Allāh, which He has sent down to you; and whoever fears Allāh - He will remove for him his misdeeds and make great for him his reward.
Ey möminlər! Talaq, boşanmış qadını geri qaytarmaq və bir də onun gözləmə müddəti barədə zikr edilən bu hökmlər, Allahın sizə nazil etdiyi hökmüdür ki, siz onu biləsiniz. Kim Allahın buyuruqlarını yerinə yetirib qadağan etdiyi işlərdən çəkinməklə Allahdan qorxarsa, Allah onun qazandığı günahlarını silər və axirətdə ona böyük mükafat verər. Bu da Cənnətə daxil olmaq və tükənməz nemətlərə nail olmaqdır.
65:6Page 559
أَسۡكِنُوهُنَّ مِنۡ حَيۡثُ سَكَنتُم مِّن وُجۡدِكُمۡ وَلَا تُضَآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُواْ عَلَيۡهِنَّۚ وَإِن كُنَّ أُوْلَٰتِ حَمۡلٖ فَأَنفِقُواْ عَلَيۡهِنَّ حَتَّىٰ يَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّۚ فَإِنۡ أَرۡضَعۡنَ لَكُمۡ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَأۡتَمِرُواْ بَيۡنَكُم بِمَعۡرُوفٖۖ وَإِن تَعَاسَرۡتُمۡ فَسَتُرۡضِعُ لَهُۥٓ أُخۡرَىٰ ٦
Lodge them1 [in a section] of where you dwell out of your means and do not harm them in order to oppress them.2 And if they should be pregnant, then spend on them until they give birth. And if they breastfeed for you, then give them their payment and confer among yourselves in the acceptable way; but if you are in discord, then there may breastfeed for him [i.e., the father] another woman.3
Ey kişilər! Qadınlara gözləmə müddətləri başa çatanadək imkanınız daxilində öz yaşadığınız yerdə qalmağa yer verin. Allah sizi başqa bir şeylə mükəlləf etməz. Sıxışdırmaq məqsədilə onların xərclərini kəsməklə, onları yaşadıqları yerdən çıxarmaqla və ya başqa cür əziyyət verməklə onlara zərər yetirməyin. Əgər boşanmış qadınlar hamilədirlərsə, hamiləlikdən azad olana qədər malınızdan onlara xərcləyin. Əgər sizin uşaqlarınızı əmizdirsələr, onların əmizdirmə haqqını verin və bu haqqı gözəl tərzdə ödəyin. Və əgər ər öz həyat yoldaşının ondan tələb etdiyi haqqı verməyə xəsislik edərsə, qadında bu xüsusda tamahkarlıq edib yalnız öz istədiyini tələb edərsə, qoy kişi öz uşağını əmizdirmək üçün başqa qadın tapsın.
65:7Page 559
لِيُنفِقۡ ذُو سَعَةٖ مِّن سَعَتِهِۦۖ وَمَن قُدِرَ عَلَيۡهِ رِزۡقُهُۥ فَلۡيُنفِقۡ مِمَّآ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُۚ لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَاۚ سَيَجۡعَلُ ٱللَّهُ بَعۡدَ عُسۡرٖ يُسۡرٗا ٧
Let a man of wealth spend from his wealth, and he whose provision is restricted - let him spend from what Allāh has given him. Allāh does not charge a soul except [according to] what He has given it. Allāh will bring about, after hardship, ease [i.e., relief].
Qoy var-dövlət sahibi boşadığı qadına və öz övladına öz varına görə xərcləsin. İmkanı az olan da Allahın ona verdiyindən xərcləsin. Allah heç kəsin üzərinə Özünün ona verdiyi nemətdən artıq yük qoymaz, onu bacarmadığı işlə yükləməz. Allah onun sıxıntısından və çətinliyindən sonra ona asanlıq və zənginlik nəsib edər.
65:8Page 559
وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ عَتَتۡ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِۦ فَحَاسَبۡنَٰهَا حِسَابٗا شَدِيدٗا وَعَذَّبۡنَٰهَا عَذَابٗا نُّكۡرٗا ٨
And how many a city was insolent toward the command of its Lord and His messengers, so We took it to severe account and punished it with a terrible punishment.
Neçə-neçə məmləkətlər pak və müqəddəs Rəbbinin, habelə, Onun elçilərinin (aleyhimussəlam) əmrinə asi oldu. Biz də, onlarla etdikləri pis əmllərinə görə şiddətli haqq-hesab çəkdik və onları həm bu dünyada, həm də axirətdə dəhşətli əzaba düçar etdik.
65:9Page 559
فَذَاقَتۡ وَبَالَ أَمۡرِهَا وَكَانَ عَٰقِبَةُ أَمۡرِهَا خُسۡرًا ٩
And it tasted the bad consequence of its affair [i.e., rebellion], and the outcome of its affair was loss.
Onlar pis əməllərinin cəzasını daddılar və etdikləri əmllərin nəticəsi dünyada və axirətdə ziyana uğramaq oldu.
65:10Page 559
أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُمۡ عَذَابٗا شَدِيدٗاۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ يَٰٓأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۚ قَدۡ أَنزَلَ ٱللَّهُ إِلَيۡكُمۡ ذِكۡرٗا ١٠
Allāh has prepared for them a severe punishment; so fear Allāh, O you of understanding who have believed. Allāh has sent down to you a message [i.e., the Qur’ān].1
Allah onlar üçün şiddətli əzab hazırlamışdır. Ey Allahın əmrlərini yerinə yetirib Onun qadağan etdiyi işlərdən çəkinməklə Allaha və Onun rəsuluna iman gətirmiş ağıl sahibləri, Allahdan qorxun ki, onların başlarına gələnlər, sizin də başınıza gəlməsin! Allah sizə elə bir zikr nazil etmişdir ki, bu sizə Ona asi olmağın pis aqibətini, habelə, Ona itaət etməyin gözəl nəticəsini xatırladır.
65:11Page 559
رَّسُولٗا يَتۡلُواْ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ مُبَيِّنَٰتٖ لِّيُخۡرِجَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۚ وَمَن يُؤۡمِنۢ بِٱللَّهِ وَيَعۡمَلۡ صَٰلِحٗا يُدۡخِلۡهُ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ قَدۡ أَحۡسَنَ ٱللَّهُ لَهُۥ رِزۡقًا ١١
[He sent] a Messenger [i.e., Muḥammad (ﷺ)] reciting to you the distinct verses of Allāh that He may bring out those who believe and do righteous deeds from darknesses into the light. And whoever believes in Allāh and does righteousness - He will admit him into gardens beneath which rivers flow to abide therein forever. Allāh will have perfected for him a provision.
Bu zikr, Allaha iman gətirən, Onun rəsulunun dediklərini təsdiqləyən və saleh əməllər edən kimsələri zəlalət zülmətlərindən hidayət nuruna çıxartmaq üçün Allahın aydın ayələrini sizə oxuyan Allah rəsuludur. Hər kəs Allaha iman gətirib saleh əməl etsə, Allah onu qəsrləi və ağacları altından çaylar axan, içində əbədi qalacağı cənnətlərə daxil edər. Allah onu tükənməz nemətlər dolu Cənnətə daxil etməklə ona gözəl ruzi nəsib etmişdir.
65:12Page 559
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ سَبۡعَ سَمَٰوَٰتٖ وَمِنَ ٱلۡأَرۡضِ مِثۡلَهُنَّۖ يَتَنَزَّلُ ٱلۡأَمۡرُ بَيۡنَهُنَّ لِتَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ وَأَنَّ ٱللَّهَ قَدۡ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عِلۡمَۢا ١٢
It is Allāh who has created seven heavens and of the earth, the like of them.1 [His] command descends among them so you may know that Allāh is over all things competent and that Allāh has encompassed all things in knowledge.
Yeddi qat göyü və bu göylərin sayı qədər - yeddi qat yeri də yaradan Allahdır. Allahın kainata və şəriətə aid olan hökmləri onların arasında ona görə nazil olur ki, beləliklə, Allahın hər şeyə qadir olduğunu, heç kəsin Ona aciz edə bilmədiyini, həmçinin, Uca Allahın hər şeyi elmi ilə əhatə etdiyini, göylərdə və yerdə heç bir şeyin Ondan gizli qalmadığını biləsiniz.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences