Al-Anbya

İnsanların qiyamət günü əməllərindən dolayı hesaba çəkilə­cəkləri gün yaxınlaşdı. Amma onların başları dünyaya qarışdığı üçün onlar hələ də axirət həyatından qafil olaraq, üz çevirməkdədirlər.

Onlara uca Allah tərəfindən Qurandan yeni bir ayə nazil edildikdə, onlar bu ayələrə özlərinə fayda verəcək bir şəkildə deyil, əksinə, istehza edərək və məhəl qoymadan dinləyərlər.

Onlar Quranı, qəlbləri ondan qafil olduuğu halda dinləyərlər. Uca Allahın nazil etdiyi ayələrə küfr edərək özlərinə zülm edən zalımlar öz arala­rında yavaşca, pıçıltı ilə belə de­yir­lər: "Məgər özünün Allah tərəfindən göndərilən bir elçi olduğunu iddia edən bu Muhəmməd sizdən heç bir üstünlüyü olmayan, əksinə, elə sizin kimi bəşər övladı olan adi bir insan de­yil­mi?! Onun gətirdiyi Quran sehrdən başqa bir şey deyildir. Siz onun, özünüz kimi adi bir bəşər övladı olduğunu və gətirdiyi Quranın da sehrdən başqa bir şey olmadığını dərk etdiyiniz bir halda indi onun ardıncamı gedəcəksiniz?!"

Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) Məkkə müşriklərinə belə dedi: "Rəbbim qəlbinizdə gizlədib, demədiyiniz və göylərdə və yerdə hər bir kimsənin dediyi sözü daha yaxşı bi­lir. O, qullarının sözlərini eşi­dən­dir, etdikləri əməlləri biləndir. Allah Qiyamət günü onların dünyada ikən etdikləri əməllərin mükafatını verəcəkdir!"

Məkkə müşrikləri Muhəmmədin (sallallahu aleyhi və səlləm) gətirdiyi din barədə müxtəlif fikirlərə düşərək bəzən: "Bunlar yozumu olmayan qar­ma­qarı­şıq yuxulardır!", bəzən: "Xeyr, bu əsli olmayan, özün­dən uydurduğu bir yalandır!", bəzən də: "Xeyr, o, bir şairdir!. Əgər o peyğəmbər olduğu iddiasında doğrudursa, elə isə qoy o, Musanın əsası və Salehin dəvəsi kimi əv­vəlki el­çi­lərə göndəri­lən möcü­zələrdən bizə də bir möcüzə gətirsin!"- dedilər.

Onlardan əvvəl möcüzələr nazil edilməsini tələb edən kimsələrə Allah tərəfindən möcüzələr nazil edilsə də, onlar yenə də bu möcüzələrə iman gətirmədilər, əksinə, bütün bunları yalan saydılar, elə bu üzdən də Biz onların hamısını məhv et­dik. Məgər indi onların tələb etdikləri möcüzələri nazil etmiş olsaq onlar Allaha imanmı gətirə­cək­lər?!

Ey Peyğəmbər! Biz səndən əvvəl də onlara vəhy nazil etdiyimiz ancaq bəşər övladından olan kişi peyğəmbərlər göndərmişdik. Biz onlara əsla mələklərdən peyğəmbərlər göndərmədik. Əgər bunu bilmirsinizsə, bu barədə sizdən əvvəl olan Kitab əhlindən soruşun!

Biz göndərdiyimiz peyğəmbərləri yemək yemə­yən bir vü­cuda sahib etmədik. Əksinə, Biz onları diğər insanlar kimi yemək yeyən bir kimsələr etdik. Onlar həyatda ölümsüz bir şəkildə əbədi qalan da deyildilər.

Sonra elçiləri və möminlərdən dilədiyimiz kimsələri həlak olmaqdan xilas edib, Elçilərimizə verdiyi­miz vədi yerinə yetirdik. Allaha küfr edərək və günahlar işləyərək həddi aşan­ları isə məhvə uğ­ratdıq.

Biz sizə Quranı nazil etdik. Bilin ki, əgər siz bu Quranı təsdiq edib və orada olan Allahın əmr və qadağalarına əməl etsəniz bu sizin Allah yanında qədir-qiymətinizi və dəyərinizi yüksəldər. Doğurdanmı siz bunu başa düş­mürsünüz?! Məgər siz bundan sonra da Qurana iman gətirməyə və onun içindəkilərə əməl etməyə tələsməyəcəksiniz?!

Biz zülm və küfr edən bir çox məmləkət əhlini etdikləri günahlar səbəbindən məhv edib, sonra başqa xalqlar ya­ratdıq.

Həlaka düçar olanlar öz gözləri ilə şiddətli əzabımıza şahid olduqda, dərhal yaşadıqları öz yurdlarından qaç­mağa baş­la­dılar.

Onlara istehza və məsxərə edilərək belə deyiləcəkdir: "Qaçmayın! Ləzzət və bolluq içində yaşadığınız yurd­ları­nı­za geri dönün. Çünki etdiyiniz əməllərə görə mütləq soruşulacaqsınız!"

Günahlarını etiraf edən bu zalim kimsələr belə dedilər: "Vay halımıza! Artıq biz həlak olduq. Biz, doğrudan da Allaha küfr edib və öz nəfslərimizə zülm etməklə zalım olmuşuq".

Onlar günahlarını etiraf etməyə, özlərinin həlak olmaları üçün öz nəfslərinə bəd dua etməyə və etdikləri bu duaları təkrarlamağa davam edərkən, Biz onları biçilmiş əkinə və hərəkət etməyən ölülərə çevirdik.

Biz göyü, yeri və onların arasında olanları boş və əbəs yerə yaratmadıq. Biz bütün bunların hamısını qüdrətimizə dəlalət etməsi üçün yaratdıq.

Əgər Biz Özümüzə arvad-uşaq seçmək istəsəydik, onu mütləq Öz yanımızda olanlardan seçərdik. Ancaq Biz belə şeylərdə uzaq olduğumuz üçün bu­nu et­mə­dik.

Biz, elçilərimizə vəhy etdiyimiz haqqı, küfr əhlinin sahib olduğu batil üzərinə atarıq, beləliklə də, batil məhv olub gedər. Ey Allahın Özünə arvad-uşaq seçdiyini söyləyən kimsələr! Allaha layiq olmayan sifətləri Ona aid etdiyinizə görə siz mütləq həlak olacaqsınız!

Göylərin və yerin mülkü yalnız pak və uca olan Allaha məxsusdur. Onun ya­nın­da olan mələklər Ona iba­dət et­məyə əsla lovğalıq, təkəbbür göstərməz və bundan yo­rul­mazlar.

Onlar daima Allahı zikir edib, Onun şəninə təriflər və həmd-sənalar de­yir­ və bundan əsla usan­mazlar.

Amma müşriklər isə özlərinə yer üzündə Allahdan başqa ölü­ləri diriltməyə qadir olmayan tan­rılar qə­bul etdilər. Axı onlar bunu etməkdən aciz olana necə ibadət edirlər?

Əgər göylərdə və yerdə bir çox ilahlar ol­saydı, bu zaman göylərin və yerin mülkünə sahib çıxmaq üçün onlar arasında bir çəkişmə baş verərdi və sonda on­la­rın hər iki­si məhv olub gedərdi. Həqiqət isə bunun tam əksidir. Ərşin Rəbbi olan Allah müşriklərin iftira ataraq Onun şərikləri olduğu iddialarından uzaqdır!

Uca Allah mülkündə və hökmündə təkdir. Verdiyi hökmlərə görə kimsə Onu sorğu-sual edə bilməz. Ancaq O, Öz qullarının etdikləri əməllərə görə onları sorgu-sual edəcək və əməllərinin qarşılığını verəcəkdir.

Məgər müşriklər özləri üçün Allahdan başqa ilahlar qəbul etdilər? Ey Peyğəmbər! O müşriklərə belə de: "Haydı onların ibadətə layiq olmasına dair sübutunuzu göstə­rin! Mənə nazil edilən bu Quranda və məndən öncəkilərə nazil edilən kitablarda sizin üçün heç bir dəlil və sübut yoxdur. Lakin müşriklərin əksəriyyəti yalnız cəhalətə və təqlidə istinad edər və haqqı qəbul etməkdən də üz çevi­rərlər!"

Ey Peyğəmbər! Səndən öncə göndərdiyimiz bütün elçilərə: "Məndən başqa ibadətə layiq haqq məbud yox­dur. O halda tək Mənə ibadət edin və Mənə heç bir şeyi şərik qoşmayın! – deyə vəhy et­mişdik.

Müşriklər: "Allah mələkləri Özünə öv­lad götürdü!" – de­di­lər. Uca Allah onların söylədikləri bu yalandan, pak və mü­qəddəsdir! Əksinə, mələklər Allahın hörmətli və Ona yaxın olan qullarıdır

Mələklər Rəbbindən öncə bir söz söyləməzlər. Onlara izin verilmədikcə danışmazlar. Onlar ancaq Allahın əm­ri­ni yerinə ye­tirərlər və Onun heç bir əmrinə əsla müxalif olmazlar.

Allah onların nə etdiklərini və nə edəcəklərini bilir. Onlar Allahın, şəfaət edilməsinə razı qal­dığı kimsələrə Onun izni olmadan heş bir kimsəyə şəfaətçi olmazlar. Onlar Allahın qor­xu­sun­dan tir-tir əsirlər və Allahın əmr və yasaqlarına əsla müxalif olmazlar.

Əgər mələklərdən biri: "Mən Allahdan baş­qa bir məbudam!" – deyərsə, Qiyamət günü Biz, onun söylədiyi bu sözündən dolayı ona içərisində əbədi qalacağı Cə­hən­nəm əzabı ilə cəzalandırarıq. Biz Allaha qarşı küfr və şirk edən zalımları da belə cəza­landırırıq.

Məgər Allaha küfr edənlər göylərlə yerin bir-biri ilə bitişmiş və aralarında heç bir boşluğun olmadığı bir halda, səmadan yağmur endirib onların arasını bir-birindən araladığı­mı­zı və səmadan yerə endirdiyimiz yağmur səbəbi ilə yer üzündə hər bir canlını və bitkini sudan ya­radıb onlara həyat verdiyimizi gör­mürlərmi?! Məgər onlar bundan sonra da ibrət alıb və tək olan Allaha iman etməyəcəklər?!

Yer, üzərində olanları yırğalama­sın deyə orada möhkəm durmuş dağlar ya­ratdıq. Onlar səfərlərində getmək istədik­lə­ri yerə asanlıqla gedə bilsinlər deyə, ora­da geniş yol­lar saldıq.

Göy üzünü qopub yerə düşməməsi üçün heç bir dirəksiz mühafizə olunan bir tavan etdik və şeytanların ora gizli bir şəkildə yaxınlaşıb hər hansı bir xəbər oğurlamasına mane olduq. Amma müşriklər göydə olan günəş və ay kimi əzəmətli ayələrimizi düşünüb ibrət almaqdan üz çevi­rir­lər.

Gecəni yatıb rahatlanmaq və gündüzü də çalışıb ruzi qazanmaq üçün yaradan tək olan Allahdır. Günə­şi gündüzün əlaməti, Ayı da gecənin əlaməti olaraq, O yaratdı. Günəş və Ayın hər bi­ri öz məcrası üzrə axıb gedər və onların hər biri nə öz məcrasından kənara çıxar, nədi ki, hər hansı başqa bir tərəfə meyil edər.

Ey Peyğəmbər! Biz səndən öncə heç bir bəşər övladına bu həyatda əbədi olaraq qalmasına izin vermədik. Yoxsa sən bu həyatda əcəlin çatıb öldüyün bir halda, onlar səndən sonra həmişəlik sağmı qalacaqlar?! Xeyir, bu əsla baş tutan bir şey deyil.

Hər bir mömin və kafir nəfs bu dünyada ölümü dada­caq­dır. Ey İnsanlar! Biz sizi bu dünya həyatında öhdəliklər, nemətlər və çətinliklərlə sınağa çəkəcəyik. Siz öldükdən sonra başqasına deyil, yalnız Bizə qaytarılacaq­sı­nız və Bizdə dünyada ikən etdiyiniz əməllərinizin qarşılığını sizə verəcəyik!

Ey Peyğəmbər! Müşriklər səni gördükləri zaman özlərinə tabe olanların qəlbində sənə qarşı nifrət yaratmaq üçün sənə istehza edə­rək bir-birinə: "İbadət etdiyiniz ilahlarınızı təhqir edən budur­mu?" – deyirlər. Onların sənə istehza etmələri azmış kimi, Allahın Qurandan onlara nazil etdiyi ayələri inkar edər və onlara bəxş etdilən nemətlərə qarşı isə nankorluq edərlər. Onlar bütün bu pisliklərə sahib olduqları üçün eyib olunmağa daha yaliq görülən kimsələrdir.

İnsan xilqət etibarilə hövsələsiz və tələskən yara­dıl­mış­dır. O, müşriklərin, Allahın əzabının özlərinə tez bir zamanda gəlməsini istədikləri kimi, bir işin vaxtı çatmadan olmasına tələsər. Ey əzabıma tələsən kimsələr! Tələsdiyiniz şeyləri mütləq sizə göstərəcəm, elə isə tələsərək onun tez bir zaman da olmasını istəməyin!

Öldükdən sonra yenidən dirilməyi inkar edən kafirlər səbirsizlik göstərərək: "Ey Müsəlmanlar! Əgər doğru söyləyirsinizsə deyin görək, öldükdən sonra yenidən dirilməyi iddia etdiyiniz Qiyamət saatı nə vaxt gerçəkləşəcəkirdir?!" – deyə soruşarlar.

Kaş ki, öldükdən sonra yenidən dirilməyi inkar edən kafirlər üzlərin­dən və kü­rəklərindən onları əhatə edən alovdan qa­çıb canlarını qurtara bilməyə­cəklərin və onları Allahın əzabından heç bir kimsənin kö­mək edə bilməyəcəyini biləydilər! Əgər onlar bunu bilsəydilər, Allahın əzabının tezliklə gəlməsini əsla istəməzdilər.

Yox, onlara əzab verən atəş heç də onların zənn etdikləri kimi göz­lədikləri bir halda deyil, əksinə, qəfildən və gözləmədikləri bir halda gələcəkdir. Allahın əzabı on­lara yetişdikdə, bu əzabın qarşısını alıb onu özlərindən dəf edə bil­mə­yə­cəklər və onlar Allahın rəhmətinə nail olmasın deyə on­lara heç tövbə etməyə aman da ve­rilməyəcəkdir.

Ey Peyğəmbər! Sən göndərilən peyğəmbərlərin birincisi olmadığın halda, qövmün səni məsxərəyə qoyub, istehza etsə, bil ki, səndən əvvəlki peyğəmbərlər də öz qövmləri tərəfindən məsxərəyə qoyulub, onlara istehza edilmişdir. Peyğəmbərlərin dünyada ikən kiafirləri Allahın əzabı ilə qorxutduğu bir zaman peyğəmbərləri istehza edən kafirləri elə istehza etdikləri əzab məhv etdi.

Ey Peyğəmbər! Əzabın tez bir zamanda gəlməsinə tələsən kimsələrə de: "Rəhman sizə əzab göndərmək və ya sizi məhv etmək istəsə, deyin görək, sizi gecə və gündüz Allahın əzabından kim mü­dafiə etməyə qadir ola bilər?!" La­kin onlar öz Rəbbinin nəsi­hət­ini və dəlillərini xatırlamaqdan üz döndər­di­lər. Cəhalət və səfehliklərindən dolayı bu barədə əsla düşünmürlər.

Onları Bizim əzabımızdan qurtara bilə­cək ilahlarımı var­? Onların ilahları nə özlərinə fayda verən bir şeyi əldə etməyə, nə də ki, özlərinə zərər verən bir şeyi dəf etməyə qadirdilər. Axı özünə fayda verməyə qadir olmayan başqasına yardım etməyə necə qadir ola bilər?! Onlar heç özlərini Bizim əzabımızdan qurtata bilməzlər.

Bəli, Biz kafirlərə və onların ata-babalarına, ­onları qəfildən əzabla yaxalamaq üçün ömür­ləri boyunca bol-bol nemətlər və xoş gü­zə­ran bəxş etdik. Onlar bu bol-bol nemətlər içərisində o qədər firavan yaşadılar ki, hətta daima belə qalacaqlarına aldanıb, öz küfr əməllərində ölənə davam etdilər. Mə­gər on­lara bəxş edilən nemətlərimizə aldanıb, əzabımızın tez bir zamanda gəlməsini istəyən o kimsələr, müsəlmanlara zəfər verərək, onları məğlub edib yaşadıqları torpaqları əllərindən alaraq və əra­zini hər tərəfdən əs­kildib müsəlmanların ixtiyarına verdiyimizi gör­mürlərmi? Yoxsa onlar, başqalarının başına gələnlərin onların başına gəlməyəcəyinimi zənn edirlər?! Onlar qalib deyil, əksinə, məğlub olan kimsələrdir!

Ey Peyğəmbər! De ki: "Ey İnsanlar! Mən, Rəbbimin mənə nazil etdiyi vəhy sayəsində sizi Allahın əzabıilə qorxuduram. Lakin kar­lar Allahın əzabından qorxudulduğları zaman çağılıldıqları haqqı qəbul edib onu lazımınca dinləməzlər!"

Ey Peyğəmbər! Rəbbinin əza­bından payı olub, bu əzabın özlərinə tez bir zamanda gəlməsinə tələsən o kimsələrə əzab toxunduqda, on­lar müt­ləq: "Vay bizim halımıza! Biz, həqiqətən də, Allaha şərik qoşmaqla, Muhammədin (sallallahu aleyhi və səlləm) bizə gətirdiyi haqqı yalan saymaqla özümüzə zülm etmişik" – de­yər­lər.

Biz Qiyamət günü insanların əməllərini haqq-hesaba çəkmək üçün ədalət tərəzi­lə­ri quracağıq. O gün heç bir kimsəyə yaxşı əməlləri naqis edilərək və ya pis əməlləridə artırılaraq zülüm edil­mə­yə­cək­dir. Əgər etdikləri əməllər xardal dənəsi qədər kiçik bir şey olsa belə, Biz onu gətirib tərəziyə qo­ya­­cağıq. Qullarımzın əməllərini haqq-hesab etməyə Biz bəs edərik.

Biz Musa və Haruna - aleyhiməssəlam - haqqı batildən, halalı haramdan ayıran, iman etmiş kimsələrə doğru yol göstərən və müttəqilər üçün Rəbbi yanında bir öyüd-nəsihət olan Tövratı verdik.

O müttəqilər ki, öz Rəb­bini görmədikləri hal­da Ona iman edib, Onun əzabından qor­xar və Qiyamət saatında da qorxub çəkinərlər.

Muhəmmədə (sallallahu aleyhi və səlləm) nazil edilən bu Quran, xeyir-bərəkəti, bol və öyüd-nəsihət almaq istəyənlər üçün mü­barək bir Zikrdir. Bütün bunlara rəğmən siz onu in­karmı edir­si­niz?! Onu təsdiq edib, içindəkilərə əməl etməyəcəksinizmi?!

Biz İbrahimə elə kiçik yaşında ikən qövmünə Allahın vəhdaniyyətini sübut edən dəlillər bəxş etdikdə. Biz zatən onu daha yaxşı tanıyır­dıq. Biz ona qövmü qarşısında dəlillər gətirməsi üçün Öz elmimizdən lazım olan dəlillər bəxş et­mişdik.

Bir zaman o atası Azərə və qövmünə: "Öz əllərinizlə düzəldib sonra da onlara ibadət ediyiniz bu bütlər nədir?" – demişdi.

Qövmü ona belə dedi: "Atalarımızın on­lara iba­dət etdiklərini gördük, bizdə onların ardınca gedərək bu bütlərə ibadət edirik!"

İbrahim - Aleyhissəlam - qövmünə belə dedi: "Ey atalarının ardınca gedənlər! Doğ­ru­su, siz də, atalarınız da, açıq-aydın haqq bir yoldan azğın­lığa düşmüş kimsələrsiz!"

Qövmü ona belə dedi: "Sən bizə bu söylədiklərini ciddi deyirsən, yoxsa bizimlə zarafat edirsən?"

İbrahim onlara belə cavab verdi: "Xeyr, mən sizinlə zarafat etmirəm, əksinə, sözümü ciddi olaraq deyirəm. Sizin Rəb­biniz göy­ləri və yeri misilsiz olaraq yoxdan var edən tək olan Allahdır. Mən də? yalnız Uca Allahın göylərin və yerin Rəbbi olduğuna şahidlik edən­lər­­dənəm. Bu xüsusda ibadət etdiyiniz bütlərin heç bir payı yoxdur.

İbrahim qövmü eşitməyəcək bir şəkildə belə dedi: "Allaha and olsun ki, siz bayramınızı qeyd etməyə getdikdən sonra büt­lə­rinizin başına xoşlamadığınız bir oyun açacağam!"

Nəhayət İbrahim bütləri sındırıb kiçik parçalara ayırdıqdan sonra qövmünün qayıdıb bütlərinin kim bu hala salmasını soruşacaqlarını zənn edərək yal­nız on­la­rın ən iri­sini sındırmadan sağ buraxdı.

İbrahimin qövmü qayıdıb bütlərinin parça-parça edilib sındırılmış bir halda gördükdə, bir-birilərinə: "Mə­bud­la­rımızı kim bu hala salmışdır? Təzimə layiq olan bütlərimizə qarşı belə bir həqarətə əl atan kimsə həqiqətən də zalım­lar­dandır!" – de­dilər.

Onlardan bəziləri: "Bir cavan oğlanın onları təhqir edib, eyiblədiyi eşitmişik, insanlar ona İbrahim deyə çağırırlar. Ola bilsin ki, bu işi o edib" – de­dilər.

Qöymünün zadəgan təbəqəsindən olanları: "İbrahimi insanların gözü qabağına gətirin ki, bəlkə o, etdiyi əməli insanlar qarşısında boynuna almasına onlarda şa­hid­lik edərlər. Bu zaman onun bu etdiyi əməli boynuna alması sizin əlinizdə ona qarşı bir dəlil olar" – dedilər.

Müşriklər İbrahimi tapıb gətirərək ona belə dedilər: "Bütlərimizə qarşı çirkin bu əməli sən­mi etdin, ey İb­ra­him?!"

İbrahim, insanların gözü önündə bütlərinin acizliyini onlara göstərmək üçün dedi: "Xeyr, bu­nu mən etmədim. Əksinə bu işi bütlərin ən böyüyü etmişdir. Əgər bütləriniz danışa bilirlərsə, məndən yox, onlardan soruşun."

Onlar bir qədər düşünüb, bütlərinin heç bir fayda, yaxud zərər verə bilmədiyini və onların da Allahı tərk edib dilsiz-ağılsız, heç özlərini belə qorumağa qadir olmayan bütlərə ibadət etdikləri üçün öz-özlərinə zülm etdiklərini anladılar.

Sonra inadkarlıq edərək yenə öz bildikləri batil əqi­dələrinə qayıdıb dedi­lər: "Ey İbrahim! Axı sən bu bütlərin danışmağa qadir olmadığlarını bildiyin bir halda, bizə necə onlardan soruşmağı əmr edirsən?" Onlar bu sözlə İbrahimə qarşı dəlil gətirmək istəslər də, lakin onların bu sözü elə özlərinə qarşı dəlil oldu.

İbrahim onların söylədiklərini inkar edərək belə dedi: "Alla­hı qo­yub sizə heç bir fayda və zə­rər verə bil­məyən, özlərini zərərdən qorumağa və həmçinin özlərinə hər hansı bir faydanı cəlb etməyə aciz olan bütlə­rəmi tapınırsınız?!"

Sizə də yazıqlar olsun, Allahdan baş­qa fayda və zərər verə bilməyən ta­pındıqlarınız bütlərə də! Do­ğru­dan­mı, siz bunu dərk edib, onlara tapınmaqdan əl çəkməyəcəksiniz?!"

(Nəmrud və ətrafındakılar öz camaatına) İbrahimi dəlil-sübutla məğlub etməkdən aciz qaldıqlarını gördükdə, ona qarşı zor tətbiq edərək belə dedilər: "Parça-parça yerlə yeksan etdiyi bütlərinizə yardım edib, İbrahimə bir cəza vermək istəyir­siniz­sə, onu atəşdə yandırın!"

Həhayət, onlar böyük bir od qalayıb İbrahimi onun içinə atdılar. Biz bu zaman: "Ey od! İbrahim üçün soyuq və salamat ol!" – dedik. Od da elə ona əmr etdiyimiz kimi oldu və beləliklə, İbrahimə heç bir zərər yetirmədi.

İbrahimin - aleyhissəlam - qövmü onu oda atıb yandırmaqla ona qarşı hiylə qur­maq is­tədi, lakin Biz onların qurduqları bu hiyləni boşa çıxarıb onları məğlub və həlak olanlar etdik.

Biz İbrahimi də, Lutu da zalım tayfasının əlindən xilas edib, hər ikisini, peyğəmbərlər çıxartdığımız və aləmlər üçün xeyir-bə­rə­kət verdi­yi­miz Şam torpağlarına gətir­dik.

İbrahim Rəbbinə onu bir oğlan övladı ilə ruziləndirməsi üçün dua etdikdə, Biz ona İshaqı və üstəlik, Yaqubu bağışladıq. Biz İbrahimi və onun hər iki övladını əmə­li­sa­leh və Allaha itaətkar qullardan etdik.

Biz onları xeyirli işlərdə insanlara doğru yolu göstərən rəh­bərlər et­dik. Onlar Allahın izni ilə insanları yalnız tək Allaha ibadət etməyə dəvət edirdilər. Biz onlara xeyirli iş­lər görməyi, namaz vaxtı-vaxtında kamil şəkildə qılmağı və zəkat ver­mə­yi vəhy etdik. On­lar Bizim itaətkar qullarımızdan idilər

Biz Luta mübahisəçilər arasında çətin məsələləri həll edib hökm çıxartmağı və şəri elmi bəxş et­dik. Biz onu, Sədum məmləkətinə göndərdiyimiz əzabdan xilas etdik. O məmləkətin xalqı olduqca murdar iş­lər görən bir kimsələr idi. Həqi­qə­tən, on­lar Rəbbinin itaətindən çıxan fasiq bir qövm idi­.

Biz onu, qövmünə göndərilən əzabdan xilas edərək Öz mərhəməti­mizlə bürüdük. Həqiqə­tən də, o, əmrlərimizi yerinə yetirib, qadağalarımızdan çəkinən saleh kimsələrdən idi.

Ey Peyğəmbər! Nuhun hekayəsini də yada sal! Belə ki o, İbrahim və Lutdan da əvvəl Uca Allaha dua etmiş, Biz də onun duasını qəbul edərək, istədiyini verib, onu və ailəsindən ona iman edənləri böyük qəm-qüs­sədən qur­tar­mış­dıq!

Biz Nuhu, onun, həqiqətən də, Allah tərəfindən göndərilən bir peyğəmbər olduğuna dəlalət edən ayələrimizlə dəstəkləyərək onu yalançı hesab edən qövmünün hiyləsindən xilas etdik. Çünki onlar yer üzündə fitnə-fəsad çıxaran şər bir qövm idi. Odur ki, Biz onların hamısını suya batırdıq.

Ey Peyğəmbər! Davud və onun oğlu Süleymanın hekayəsini də yada sal! Bir zaman onlar bir adamın qo­yunlarının gecə vatxı girib zay elədiyi bir əkin sahəsi barəsində iki kişi arasında hökm vermişdilər. Biz Davud və Süleymanın verdiyi hökmə şahid idik. Onların verdikləri hökmdən Bizə heç bir şey gizli qalmadı.

Biz o məsələdə necə hökm vermək lazım olduğunu Davuda deyil, onun oğlu Süleymana başa saldıq. Biz, Davud və Süleymana - hər ikisinə peyğəmbərlik və şəriəti dərindən bilməyi bəxş et­dik. Biz bunu sadəcə Süleymana xas etmədik. Biz dağ­ları və quşla­rı Davudun ixtiyarına buraxdıq. Davud Allahın şəninə həmd-sənalar etdikdə onlarda Davudla bir­lik­də Allahın şəninə həmd-sənalar edərdilər. Biz bütün bunların hamısını anlatmaq, hökm və elm bəxş etmək və bəzi şeyləri onların ixtiyarına buraxmaq üçün belə etdik.