Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
ابراهيم
Ibrahim
Abraham · Meccan · 52 ayahs
14:1Page 255
الٓرۚ كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ لِتُخۡرِجَ ٱلنَّاسَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ ١
Alif, Lām, Rā.1 [This is] a Book which We have revealed to you, [O Muḥammad], that you might bring mankind out of darknesses into the light by permission of their Lord - to the path of the Exalted in Might, the Praiseworthy -
ئەلىف، لام، را، سۈرە بەقەرىنىڭ بېشىدا مۇشۇنداق ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدىكى قاراشلار ئوتتۇرىغا قويۇلۇپ بولغان. ئەي پەيغەمبەر! بۇ قۇرئان كەرىم سېنىڭ ئىنسانلارنى كۇپرى، نادانلىق ۋە ئازغۇنلۇقتىن ئىمانغا، ئىلىمگە ۋە ھىدايەتكە، مۇنداقچە ئېيتقاندا ھەممىدىن غالىب، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، ھەر ئىشىدا مەدھىيەگە لايىق زات ئاللاھ تائالانىڭ يولى بولغان ئىسلام دىنىغا يېتەكلىشىڭ ئۈچۈن بىز ساڭا نازىل قىلغان كىتابتۇر.
14:2Page 255
ٱللَّهِ ٱلَّذِي لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡكَٰفِرِينَ مِنۡ عَذَابٖ شَدِيدٍ ٢
Allāh, to whom belongs whatever is in the heavens and whatever is on the earth. And woe [i.e., destruction] to the disbelievers from a severe punishment -
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارچە نەرسىلەرنىڭ ئىگىدارچىلىقى يەككە - يېگانە ئاللاھقا خاستۇر. ئۇ يالغۇز قۇلچىلىق قىلىنىشقا لايىق زاتتۇركى، مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچنەرسە ئۇنىڭغا شېرىك قىلىنماسلىقى كېرەك. كاپىرلارغا قاتتىق ئازاب ھامىنى كېلىدۇ.
14:3Page 255
ٱلَّذِينَ يَسۡتَحِبُّونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا عَلَى ٱلۡأٓخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَيَبۡغُونَهَا عِوَجًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلِۭ بَعِيدٖ ٣
The ones who prefer the worldly life over the Hereafter and avert [people] from the way of Allāh, seeking to make it [seem] deviant. Those are in extreme error.
كاپىرلار دۇنيا ھاياتىنى ۋە ئۇنىڭدىكى ئۆتكۈنچى مەنپەئەتلەرنى ئاخىرەتتىن ۋە ئۇنىڭدىكى پۈتمەس - تۈگىمەس نېئمەتلەردىن ئۈستۈن كۆرىدۇ. ئۇلار كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ يولىدىن بۇراپ، ھېچكىمنىڭ ماڭماسلىقى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ يولىنى قارىلاشقا ۋە ھەقىقەتتىن تايدۇرۇپ، توغرىلىقتىن چەتنىتىۋېتىشكە ئۇرۇنىدۇ. مۇشۇ سۈپەتلەرگە ئىگە ئاشۇ كىشىلەر ھەقتىن ۋە توغرىدىن ئىنتايىن يىراق ئازغۇنلۇق ئىچىدىدۇر.
14:4Page 255
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوۡمِهِۦ لِيُبَيِّنَ لَهُمۡۖ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٤
And We did not send any messenger except [speaking] in the language of his people to state clearly for them, and Allāh sends astray [thereby] whom He wills1 and guides whom He wills. And He is the Exalted in Might, the Wise.
بىز ھەر قانداق بىر پەيغەمبەرنى ئەۋەتسەك، ئۇ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىنى قەۋمىنىڭ چۈشىنىشى قولاي بولسۇن ئۈچۈن ئۇنى ئۆز قەۋمىنىڭ تىلىدا سۆزلەيدىغان ھالەتتە ئەۋەتتۇق. بىزنىڭ ئۇنى قەۋمىنى ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشقا مەجبۇرلاش ئۈچۈن ئەۋەتكىنىمىز يوق. چۈنكى ئاللاھ تائالا ئۆز ئادالىتى بىلەن خالىغان كىشىنى ئازغۇن قىلىدۇ، خالىغان كىشىنى ئۆز پەزلى بىلەن توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلىدۇ. ئۇ ھەممىدىن غالىبتۇركى، ھېچكىم ئۇنى يېڭەلمەيدۇ، يارىتىش ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.
14:5Page 255
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ أَنۡ أَخۡرِجۡ قَوۡمَكَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ وَذَكِّرۡهُم بِأَيَّىٰمِ ٱللَّهِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ٥
And We certainly sent Moses with Our signs, [saying], "Bring out your people from darknesses into the light and remind them of the days1 of Allāh." Indeed in that are signs for everyone patient and grateful.
بىز مۇسانى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق ھەمدە ئۇنىڭ رەببى تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن راست پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان مۆجىزىلەر بىلەن كۈچلۈندۈردۇق، شۇنداقلا ئۇنى ئۆز قەۋمىنى كۇپرى ۋە جاھالەتتىن ئىمان ۋە ئىلىمگە چىقىرىشقا، ئاللاھ ئۇلارغا نېئمەتلەر ئاتا قىلغان پاراۋان كۈنلەرنى ئەسلىتىشكە بۇيرۇدۇق. شەكسىزكى ئاشۇ كۈنلەردە ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىقىنى، قۇدرىتىنىڭ كاتتىلىقىنى ۋە مۇئمىنلەرگە نېئمەت ئاتا قىلغانلىقىنى ئېنىق ئۇقتۇرۇپ بېرىدىغان ئالامەتلەر بار. مانا بۇ ئاللاھنىڭ تائەت - ئىبادەتلىرىدە سەۋرچان، داۋاملىق ئاللاھنىڭ بەرگەن نېئمەت ۋە مەرھەمەتلىرىگە شۈكرى قىلىدىغان كىشىلەر مەنپەئەت ئالالايدىغان ئەھۋالدۇر.
14:6Page 256
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ أَنجَىٰكُم مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَسُومُونَكُمۡ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ وَيُذَبِّحُونَ أَبۡنَآءَكُمۡ وَيَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡۚ وَفِي ذَٰلِكُم بَلَآءٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَظِيمٞ ٦
And [recall, O Children of Israel], when Moses said to his people, "Remember the favor of Allāh upon you when He saved you from the people of Pharaoh, who were afflicting you with the worst torment and were slaughtering your [newborn] sons and keeping your females alive. And in that was a great trial from your Lord.
ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا مۇسا پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇپ، بەنىي ئىسرائىلدىن ئىبارەت قەۋمىگە ئاللاھنىڭ بەرگەن نېئمەتلىرىنى ئەسلىتىپ: ئەي قەۋمىم! ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېئمەتلىرىنى ئەسلەڭلار، ئەينى چاغدا سىلەرنى پىرئەۋننىڭ تەۋەلىرىدىن قۇتۇلدۇرۇپ، ئۇلارنىڭ زۇلمىدىن ساقلاپ قالدى. ئۇلار سىلەرنى شۇنداق قاتتىق قىينايتتىكى، ئاراڭلاردا مۇسانىڭ سەلتەنىتىنى تارتىۋالىدىغان بىرەر بالا تۇغۇلۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن ئوغۇل پەرزەنتلىرىڭلارنى بوغۇزلىۋېتەتتى. خىزمىتىگە سېلىپ، خورلاش ئۈچۈن قىزلىرىڭلارنى ھايات قالدۇراتتى. ئۇلارنىڭ بۇنداق قىلىشىدا سىلەر ئۈچۈن سەۋرچانلىق ئۈستىدىكى كاتتا سىناق بار ئىدى. نەتىجىدە ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ مۇشۇنداق خاپىلىقلارغا سەۋر قىلغانلىقىڭلار ئۈچۈن سىلەرنى پىرئەۋن تەۋەلىكىنىڭ زۇلمىدىن قۇتۇلدۇرۇش ئارقىلىق مۇكاپاتلىدى.
14:7Page 256
وَإِذۡ تَأَذَّنَ رَبُّكُمۡ لَئِن شَكَرۡتُمۡ لَأَزِيدَنَّكُمۡۖ وَلَئِن كَفَرۡتُمۡ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٞ ٧
And [remember] when your Lord proclaimed, 'If you are grateful, I will surely increase you [in favor]; but if you deny, indeed, My punishment is severe.'"
ئۆز ۋاقتىدا مۇسا ئۇلارغا ئېيتتى: پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ سىلەرگە ئۇقتۇرغان مۇنۇ پاساھەتلىك ئۇقتۇرۇشىنى ئەسلەڭلار: ئەگەر ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلساڭلار، ئاللاھ ئەلۋەتتە سىلەرگە تېخىمۇ كۆپ نېئمەت ۋە ئىلتىپاتلار ئاتا قىلىدۇ. ناۋادا ئاللاھنىڭ بەرگەن نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىپ، شۈكۈر قىلمىساڭلار، شەكسىزكى ئۆز نېئمىتىگە تۇزكورلۇق قىلىپ، شۈكۈر قىلمىغانلارغا ئاللاھنىڭ ئازابى ھەقىقەتەنمۇ قاتتىقتۇر.
14:8Page 256
وَقَالَ مُوسَىٰٓ إِن تَكۡفُرُوٓاْ أَنتُمۡ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا فَإِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ ٨
And Moses said, "If you should disbelieve, you and whoever is on the earth entirely - indeed, Allāh is Free of need and Praiseworthy."
مۇسا قەۋمىگە ئېيتتى: ئى قەۋمىم! ناۋادا سىلەر ۋە يەر يۈزىدىكى بارچە ئىنسانلار كاپىر بوپكەتكەن تەقدىردىمۇ، سىلەرنىڭ كۇپرىڭلارنىڭ زىيىنى يەنىلا ئۆزۈڭلارغا يانىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ تائالا مەخلۇقاتلىرىدىن بىھاجەتتۇر، ئۆز زاتىدا ھەمدۇ-ساناغا لايىق زاتتۇر. ئىمان ئېيتقۇچىلارنىڭ ئىمانى ئۇنىڭغا پايدا ئېلىپ كېلەلمەيدۇ، شۇنىڭدەك ئىنكارچىلارنىڭ كۇپرىسىمۇ ئۇنىڭغا زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ.
14:9Page 256
أَلَمۡ يَأۡتِكُمۡ نَبَؤُاْ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ قَوۡمِ نُوحٖ وَعَادٖ وَثَمُودَ وَٱلَّذِينَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لَا يَعۡلَمُهُمۡ إِلَّا ٱللَّهُۚ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرَدُّوٓاْ أَيۡدِيَهُمۡ فِيٓ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَقَالُوٓاْ إِنَّا كَفَرۡنَا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ وَإِنَّا لَفِي شَكّٖ مِّمَّا تَدۡعُونَنَآ إِلَيۡهِ مُرِيبٖ ٩
Has there not reached you the news of those before you - the people of Noah and ʿAad and Thamūd and those after them? No one knows them [i.e., their number] but Allāh. Their messengers brought them clear proofs, but they returned their hands to their mouths1 and said, "Indeed, we disbelieve in that with which you have been sent, and indeed we are, about that to which you invite us, in disquieting doubt."
ئەي كاپىرلار! سىلەردىن ئىلگىرى ئۆتكەن نۇھ ۋە ئاد قەۋمى، ھۇد قەۋمى، سالىھ قەۋمى بولغان سەمۇد ئاھالىسى، شۇنداقلا ئۇلاردىن كېيىن ئۆتكەن، سانىنى ئاللاھتىن باشقا ھېچكىم بىلىپ بولالمايدىغان دەرىجىدە كۆپ، پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغۇچى ئۈممەتلەرنىڭ ھالاك قىلىنغانلىق خەۋىرى سىلەرگە كەلمىدىمۇ؟ ئۇلارغا پەيغەمبەرلىرى روشەن دەلىللەرنى ئېلىپ كەلگەندە ئۇلار پەيغەمبەرلەرگە بولغان ئاچچىقتىن بارماقلىرىنى چىشلەپ تۇرۇپ پەيغەمبەرلىرىگە: شەكسىزكى بىز سىلەر ئەۋەتىلگەن دىنغا كاپىر بولدۇق، شەكسىزكى بىز شۇنداق بىر گۇمان ئىچىدىدۇرمىزكى، بۇ گۇمان بىزنى سىلەر چاقىرىۋاتقان ئىشتىن شەكلىنىشكە ئۈندەۋاتىدۇ.
14:10Page 256
۞ قَالَتۡ رُسُلُهُمۡ أَفِي ٱللَّهِ شَكّٞ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يَدۡعُوكُمۡ لِيَغۡفِرَ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمۡ وَيُؤَخِّرَكُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ قَالُوٓاْ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُنَا تُرِيدُونَ أَن تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَا فَأۡتُونَا بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ ١٠
Their messengers said, "Can there be doubt about Allāh, Creator of the heavens and earth? He invites you that He may forgive you of your sins, and He delays you [i.e., your death] for a specified term." They said, "You are not but men like us who wish to avert us from what our fathers were worshipping. So bring us a clear authority [i.e., evidence]."
پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا جاۋابەن: ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكى ۋە قۇلچىلىق قىلىنىشتا يالغۇز ئىكەنلىكىدە شەك بارمۇ؟ ھالبۇكى ئۇ ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ ياراتقۇچىسى ھەمدە ئىلگىرىكى ئۇلارنى ئۆرنەكسىز بارلىققا كەلتۈرگۈچىدۇر. ئۇ ئىلگىرىكى گۇناھلىرىڭلارنى يوققا چىقىرىۋېتىش ئۈچۈن سىلەرنى ئۆزىگە ئىمان ئېيتىشقا چاقىرىدۇ، سىلەرنى بۇ دۇنيادا بېكىتىلگەن ئەجىلىڭلار توشقانغا قەدەر كېچىكتۈرىدۇ، دېدى. قەۋمى ئۇلارغا: سىلەرمۇ پەقەت بىزگە ئوخشاش ئىنسان سىلەر، بىزدىن ھېچقانداق ئارتۇقچىلىقىڭلار يوق. سىلەر بىزنى ئاتا - بوۋىلىرىمىز بۇرۇندىن چوقۇنۇپ كەلگەن ئىلاھلىرىمىزغا چوقۇنۇشتىن توسماقچى بولۇۋاتىسىلەر. قېنى سىلەر ئۆزۈڭلارنىڭ ئاللاھ تەرەپتىن بىزگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىڭلارنىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلايدىغان روشەن دەلىل كەلتۈرۈپ بېقىڭلار، دېدى.
14:11Page 257
قَالَتۡ لَهُمۡ رُسُلُهُمۡ إِن نَّحۡنُ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَمُنُّ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۖ وَمَا كَانَ لَنَآ أَن نَّأۡتِيَكُم بِسُلۡطَٰنٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ١١
Their messengers said to them, "We are only men like you, but Allāh confers favor upon whom He wills of His servants. It has never been for us to bring you evidence except by permission of Allāh. And upon Allāh let the believers rely.
پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا جاۋابەن: بىز پەقەت سىلەرگە ئوخشاش ئىنسانلارمىز. بىز بۇ تەرەپتە سىلەرگە ئوخشاش ئىكەنلىكىمىزنى ئىنكار قىلمايمىز. لېكىن بۇ ئوخشاشلىق ھەممە تەرەپتە ئوخشاش بولۇشنى تەلەپ قىلمايدۇ. ئاللاھ تائالا بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىگە ئالاھىدە نېئمەت ئاتا قىلىپ، ئىنسانلارغا پەيغەمبەرلىككە تاللايدۇ. بىز سىلەر تەلەپ قىلغان مۆجىزىلەرنى ئاللاھنىڭ خاھىشىسىز كەلتۈرەلمەيمىز. چۈنكى ئۇنى كەلتۈرۈش بىزنىڭ ئىمكانىيىتىمىزدىكى ئىش ئەمەس، بەلكى ئۇ يەككە - يېگانە ئاللاھ تائالانىڭ قولىدىدۇركى، ئۇ ئاشۇنداق مۆجىزىلەرنى كەلتۈرۈشكە قادىردۇر. ئۇنىڭغا ئىشىنىدىغان مۇئمىنلەر بارچە ئىشلىرىدا يالغۇز ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلىدۇ.
14:12Page 257
وَمَا لَنَآ أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى ٱللَّهِ وَقَدۡ هَدَىٰنَا سُبُلَنَاۚ وَلَنَصۡبِرَنَّ عَلَىٰ مَآ ءَاذَيۡتُمُونَاۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ ١٢
And why should we not rely upon Allāh while He has guided us to our [good] ways. And we will surely be patient against whatever harm you should cause us. And upon Allāh let those who would rely [indeed] rely."
بىزنى ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشتىن قايسى كۈچ، قايسى باھانە توسۇپ قېلىۋاتىدۇ؟ ھالبۇكى ئاللاھ بىزنى ئەڭ توغرا ۋە ئەڭ داغدام يولغا يېتەكلىگەن تۇرسا. ئەلۋەتتە بىز سىلەرنىڭ ئىنكار قىلىش ۋە مەسخىرە قىلىش ئارقىلىق ئەزىيەت بېرىشىڭلارغا سەۋر قىلىمىز. تەۋەككۈل قىلغۇچىلار بارچە ئىشلىرىدا يالغۇز ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلسۇن.
14:13Page 257
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِرُسُلِهِمۡ لَنُخۡرِجَنَّكُم مِّنۡ أَرۡضِنَآ أَوۡ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَاۖ فَأَوۡحَىٰٓ إِلَيۡهِمۡ رَبُّهُمۡ لَنُهۡلِكَنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ ١٣
And those who disbelieved said to their messengers, "We will surely drive you out of our land, or you must return to our religion." So their Lord inspired to them, "We will surely destroy the wrongdoers.
پەيغەمبەرلەرنىڭ قەۋمىدىن كاپىر بولغانلار پەيغەمبەرلىرىگە قارشى پاكىت كەلتۈرەلمىگەن چاغدا: بىز سىلەرنى چوقۇم يۇرتىمىزدىن قوغلاپ چىقىرىۋېتىمىز ياكى سىلەر ئۆز دىنىڭلاردىن يېنىپ، بىزنىڭ دىنىمىزغا كىرىسىلەر، دېدى. شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلەرنىڭ كۆڭلىنى تەسكىن تاپقۇزۇش ئۈچۈن ئۇلارغا: ئاللاھقا ۋە پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغان زالىملارنى چوقۇم ھالاك قىلىمىز، دەپ ۋەھىي قىلدۇق.
14:14Page 257
وَلَنُسۡكِنَنَّكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡۚ ذَٰلِكَ لِمَنۡ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ ١٤
And We will surely cause you to dwell in the land after them. That is for he who fears My position1 and fears My threat."
ئەي پەيغەمبەرلەر ۋە سىلەرگە ئەگەشكەن مۇئمىنلەر! بىز چوقۇم كاپىرلارنى ھالاك قىلىپ بولغاندىن كېيىن يەر يۈزىدە سىلەرنى يەرلەشتۈرىمىز. ئىنكارچى كاپىرلارنى ھالاك قىلىش، ئۇلارنى ھالاك قىلىپ بولغاندىن كېيىن پەيغەمبەرلەرنى ۋە مۇئمىنلەرنى زېمىندا يەرلەشتۈرۈشتىن ئىبارەت مەزكۇر نېئمەت مېنىڭ كاتتىلىقىمىنى ۋە داۋاملىق كۆزىتىپ تۇرىدىغانلىقىمنى ئېسىدىن چىقارمىغان ھەمدە مەن ئاگاھلاندۇرغان ئازابتىن قورققان كىشىلەر ئۈچۈندۇر.
14:15Page 257
وَٱسۡتَفۡتَحُواْ وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٖ ١٥
And they requested decision [i.e., victory from Allāh], and disappointed, [therefore], was every obstinate tyrant.
پەيغەمبەرلەر پەرۋەردىگارىدىن دۈشمەنلىرىگە قارشى ياردەم بېرىشنى تىلىدى، ھەقىقەتكە بويۇن ئەگمىگەن ھەمدە ھەق ئاشكارا بولسىمۇ ئەگەشمىگەن ھەر قانداق تەكەببۇر زىيان تارتتى.
14:16Page 257
مِّن وَرَآئِهِۦ جَهَنَّمُ وَيُسۡقَىٰ مِن مَّآءٖ صَدِيدٖ ١٦
Before him1 is Hell, and he will be given a drink of purulent water.2
قىيامەت كۈنى بۇ تەكەببۇرنىڭ ئالدىدا جەھەننەم بار بولۇپ، ئۇنى كۈتۈپ تۇرىدۇ. ئۇ جەھەننەمدە دوزاخ ئەھلىنىڭ جاراھەتلىرىدىن ئېقىپ چىققان قان - يېرىڭلار بىلەن سۇغۇرىلىدۇ، لېكىن بۇ زەردابلار ئۇنىڭ ئۇسسۇزلۇقىنى قاندۇرالمايدۇ. نەتىجىدە ئۇ ئۇسسۇزلۇق ۋە ئۇنىڭدىن باشقا تۈرلۈك ئازابلار بىلەن داۋاملىق ئازابلىنىپ تۇرىدۇ.
14:17Page 257
يَتَجَرَّعُهُۥ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُۥ وَيَأۡتِيهِ ٱلۡمَوۡتُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٖۖ وَمِن وَرَآئِهِۦ عَذَابٌ غَلِيظٞ ١٧
He will gulp it but will hardly [be able to] swallow it. And death will come to him from everywhere, but he is not to die. And before him is a massive punishment.
ئۇ زەرداب بەك ئاچچىق، ھەم قىزىق، ھەم سېسىق بولغانلىقتىن ئارقىمۇ-ئارقا ئىچىشكە مەجبۇرلىنىدۇ، لېكىن ئۇنى يۇتالمايدۇ. ئۇ دۇچار بولغان ئازابنىڭ قاتتىقلىقىدىن ئۇنىڭغا ھەر تەرەپتىن ئۆلۈم كېلىدۇ - يۇ، ئەمەلىيەتتە ئۆلۈپ، بۇ ئازابتىن قۇتۇلالمايدۇ. بەلكى مۇشۇنداق ئازابلانغان پېتى تىرىك قالىدۇ. ئۇنىڭ ئالدىدا يەنە ئۇنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان باشقا قاتتىق ئازابمۇ بار.
14:18Page 257
مَّثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡۖ أَعۡمَٰلُهُمۡ كَرَمَادٍ ٱشۡتَدَّتۡ بِهِ ٱلرِّيحُ فِي يَوۡمٍ عَاصِفٖۖ لَّا يَقۡدِرُونَ مِمَّا كَسَبُواْ عَلَىٰ شَيۡءٖۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ ١٨
The example of those who disbelieve in their Lord is [that] their deeds are like ashes which the wind blows forcefully on a stormy day; they are unable [to keep] from what they earned a [single] thing. That is what is extreme error.
كاپىرلارنىڭ سەدىقە قىلىش، ياخشىلىق قىلىش، ئاجىزلارغا ئىچ ئاغرىتىش دېگەندەك ئىلگىرى قىلغان ياخشى ئىشلىرى خۇددى قاتتىق بوران چىققان كۈندىكى شامال ئۇچۇرتۇپ كەتكەن كۈلگە ئوخشايدۇ. شامال ئۇنى كۈچ بىلەن كۆتۈرۈپ، ھەر تەرەپكە سورۇۋېتىدۇ - دە، ئۇنىڭدىن ھېچ ئەسەر قالمايدۇ. ئەنە شۇنىڭدەك كاپىرلارنىڭ ئەمەللىرىنىمۇ ئۇلارنىڭ كۇپرىسى سورۇۋەتكەچكە، قىيامەت كۈنى ئۇلارغا قىلچە ئەسقاتمايدۇ. ئىمان ئۈستىگە قۇرۇلمىغان بۇنداق ئەمەل توغرا يولدىن يىراق ئازغۇنلۇقتۇر.
14:19Page 258
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ وَيَأۡتِ بِخَلۡقٖ جَدِيدٖ ١٩
Have you not seen [i.e., considered] that Allāh created the heavens and the earth in truth? If He wills, He can do away with you and produce a new creation.
ئەي ئىنسان! شەكسىزكى ئاللاھنىڭ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ھەق رەۋىشتە ياراتقانلىقىنى، بىكار ياراتمىغانلىقىنى بىلمىدىڭمۇ؟ ئەي ئىنسانلار! ئەگەر ئاللاھ خالىسا ئىدى، سىلەرنى يوق قىلىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا ئۆزىگە ئىتائەت قىلىدىغان ۋە ئىبادەت قىلىدىغان باشقا كىشىلەرنى كەلتۈرگەن بولاتتى. ئەلۋەتتە سىلەرنى يوق قىلىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا ئۆزىگە قۇلچىلىق قىلىدىغان ۋە ئىتائەت قىلىدىغان باشقا بىر قەۋمنى كەلتۈرۈش ئاللاھقا ئاساندۇر.
سىلەرنى ھالاك قىلىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا باشقىلارنى كەلتۈرۈش ئاللاھقا تەس ئىش ئەمەس. چۈنكى ئۇ ھەر نەرسىگە قادىر زاتتۇركى، ئۇنىڭغا ھېچ ئىش تەس كەلمەيدۇ.
14:21Page 258
وَبَرَزُواْ لِلَّهِ جَمِيعٗا فَقَالَ ٱلضُّعَفَٰٓؤُاْ لِلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا كُنَّا لَكُمۡ تَبَعٗا فَهَلۡ أَنتُم مُّغۡنُونَ عَنَّا مِنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖۚ قَالُواْ لَوۡ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ لَهَدَيۡنَٰكُمۡۖ سَوَآءٌ عَلَيۡنَآ أَجَزِعۡنَآ أَمۡ صَبَرۡنَا مَا لَنَا مِن مَّحِيصٖ ٢١
And they will come out [for judgement] before Allāh all together, and the weak will say to those who were arrogant, "Indeed, we were your followers, so can you avail us anything against the punishment of Allāh?" They will say, "If Allāh had guided us, we would have guided you. It is all the same for us whether we show intolerance or are patient: there is for us no place of escape."
پۈتۈن مەخلۇقاتلار قىيامەت كۈنى قەبرىلىرىدىن چىقىپ ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا بارىدۇ. ئاندىن ئەگەشكۈچى ئاجىزلار يولباشچى كاتتىۋاشلىرىغا: ئەي كاتتىۋاشلار! شەكسىزكى بىز سىلەرگە ئەگىشىپ، سىلەرنىڭ بۇيرۇقۇڭلار بويىچە ئىش قىلغان، چەكلىگەنلىرىڭلارنى قىلمىغان ئىدۇق. ئەمدى سىلەر بىزنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئازراق بولسىمۇ قوغدىيالامسىلەر؟ دەيدۇ. يولباشچى كاتتىۋاشلار دەيدۇكى: ئاللاھ بىزنى توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلغان بولسا ئىدى، بىزمۇ سىلەرنى شۇ يولغا يېتەكلىگەن ھەمدە ھەممىمىز بىردەك ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلغان بولاتتۇق. لېكىن ئاللاھ بىزنى ئازغۇن قىلدى، ئاندىن بىزمۇ سىلەرنى ئازدۇردۇق. شۇڭا ئەمدى بىز مەيلى ئازابقا ۋايسايلى ياكى چىشىمىزنى چىشىمىزغا چىشلەپ تۇرايلى، ھەممىمىز ئوخشاش. بۇ ئازابتىن بىزگە ئەمدى قېچىش يوق.
14:22Page 258
وَقَالَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لَمَّا قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ إِنَّ ٱللَّهَ وَعَدَكُمۡ وَعۡدَ ٱلۡحَقِّ وَوَعَدتُّكُمۡ فَأَخۡلَفۡتُكُمۡۖ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيۡكُم مِّن سُلۡطَٰنٍ إِلَّآ أَن دَعَوۡتُكُمۡ فَٱسۡتَجَبۡتُمۡ لِيۖ فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوٓاْ أَنفُسَكُمۖ مَّآ أَنَا۠ بِمُصۡرِخِكُمۡ وَمَآ أَنتُم بِمُصۡرِخِيَّ إِنِّي كَفَرۡتُ بِمَآ أَشۡرَكۡتُمُونِ مِن قَبۡلُۗ إِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٢٢
And Satan will say when the matter has been concluded, "Indeed, Allāh had promised you the promise of truth. And I promised you, but I betrayed you. But I had no authority over you except that I invited you, and you responded to me. So do not blame me; but blame yourselves. I cannot be called to your aid, nor can you be called to my aid. Indeed, I deny your association of me [with Allāh] before.1 Indeed, for the wrongdoers is a painful punishment."
جەننەت ئەھلى جەننەتكە، دوزاخ ئەھلى دوزاخقا كىرگەن ۋاقىتتا ئىبلىس مۇنداق دەيدۇ: ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرگە راست ۋەدە قىلغان ئىدى ھەمدە سىلەرگە بەرگەن ۋەدىسىنى ئىشقا ئاشۇردى. مەن سىلەرگە يالغاندىن ۋەدە قىلغان ئىدىم، شۇڭا سىلەرگە بەرگەن ۋەدەمدە تۇرالمىدىم. مېنىڭ دۇنيادا سىلەرنى كۇپرى ۋە ئازغۇنلۇققا زورلىغۇدەك كۈچۈم يوق ئىدى، لېكىن سىلەرنى كۇپرىغا چاقىرىپ قويدۇم، ئاسىيلىقنى چىرايلىق كۆرسەتتىم، شۇنىڭ بىلەن سىلەر ماڭا ئەگىشىشكە ئالدىرىدىڭلار. شۇڭا ئەمدى ئۆزۈڭلارنىڭ ئازغۇنلۇقى ئۈچۈن ماڭا مالامەت قىلماي، ئۆزۈڭلارغا مالامەت قىلىڭلار. چۈنكى شۇنداق قىلىش ئەڭ لايىق مالامەتتۇر. مەن سىلەردىن ئازابنى قايتۇرۇش ئارقىلىق سىلەرنىڭ نىجاتكارىڭلار بولالمايمەن، سىلەرمۇ مەندىن ئازابنى قايتۇرۇش ئارقىلىق مېنىڭ نىجاتكارىم بولالمايسىلەر. شەكسىزكى مەن سىلەرنىڭ قۇلچىلىق قىلىشتا مېنى ئاللاھقا شېرىك قىلغىنىڭلارنى ئىنكار قىلىمەن. دۇنيادا ئاللاھقا باشقىلارنى شېرىك قىلىش ۋە ئۇنىڭغا كاپىر بولۇش ئارقىلىق ئۆزىگە زۇلۇم قىلغانلارغا قىيامەت كۈنى ئۇلارنى كۈتۈپ تۇرىدىغان دەرتلىك ئازاب بار.
14:23Page 258
وَأُدۡخِلَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡۖ تَحِيَّتُهُمۡ فِيهَا سَلَٰمٌ ٢٣
And those who believed and did righteous deeds will be admitted to gardens beneath which rivers flow, abiding eternally therein by permission of their Lord; and their greeting therein will be, "Peace!"
زالىملارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ ئەكسىچە، ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار سارايلىرى ۋە دەل - دەرەخلىرى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزۈلىدۇ، ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ ئىزنى بىلەن جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ. ئۇلار ئۆزئارا سالاملىشىدۇ، پەرىشتىلەرمۇ، پەرۋەردىگارىمۇ ئۇلارغا سالام بېرىدۇ.
14:24Page 258
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا كَلِمَةٗ طَيِّبَةٗ كَشَجَرَةٖ طَيِّبَةٍ أَصۡلُهَا ثَابِتٞ وَفَرۡعُهَا فِي ٱلسَّمَآءِ ٢٤
Have you not considered how Allāh presents an example, [making] a good word like a good tree, whose root is firmly fixed and its branches [high] in the sky?
ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ تائالانىڭ تەۋھىد كەلىمىسى ئۈچۈن قانداق مىسال بايان قىلغانلىقىنى بىلمىدىڭمۇ؟ تەۋھىد كەلىمىسى بولسا "ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھىي مەبۇد يوقتۇر" دېگەن سۆز بولۇپ، ئاللاھ تائالا ئۇنى ياخشى دەرەخ خورمىغا ئوخشاتتى. ئۇنىڭ يىلتىزى يەر ئاستىدا مۇستەھكەم تۇرىدۇ، ياخشى يىلتىزلىرى ئارقىلىق سۇ ئىچىدۇ، شېخى بولسا ئاسمانغا تاقاشقان بولۇپ، شەبنەمدىنمۇ سۇ ئىچىدۇ ھەمدە ساپ ھاۋانى سۈمۈرىدۇ.
14:25Page 259
تُؤۡتِيٓ أُكُلَهَا كُلَّ حِينِۭ بِإِذۡنِ رَبِّهَاۗ وَيَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ٢٥
It produces its fruit all the time, by permission of its Lord. And Allāh presents examples for the people that perhaps they will be reminded.
بۇ ياخشى دەرەخ پەرۋەردىگارىنىڭ ئىزنى بىلەن ھەر ۋاقىت تەملىك مېۋە بېرىپ تۇرىدۇ. ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنى پەند - نەسىھەت ئالسۇن دەپ مۇشۇنداق مىساللارنى بايان قىلىدۇ.
14:26Page 259
وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٖ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ ٱجۡتُثَّتۡ مِن فَوۡقِ ٱلۡأَرۡضِ مَا لَهَا مِن قَرَارٖ ٢٦
And the example of a bad word is like a bad tree, uprooted from the surface of the earth, not having any stability.
ناچار، شېرىك سۆزنىڭ مىسالى ناچار دەرخكە ئوخشايدۇ، ئۇ ئاچچىق تاۋۇز بولۇپ، ئۇنىڭ پېلىكى يۇلۇپ تاشلانغان، نە يىلتىزى زېمىندا مۇستەھكەم ئەمەس، نە شاخلىرى كۆككە كۆتۈرۈلگەنمۇ ئەمەس. ئۇ قۇرۇپ، شامال ئۇنى ئۇچۇرۇۋېتىدۇ. كۇپرى كەلىمىسىنىڭ ئاقىۋىتى يوقۇلۇشقا مەھكۇملۇق بولۇپ، ئۇنىڭ ساھىبىنىڭ قىلغان ئەمەللىرىمۇ ئاللاھ تەرەپكە ئۆرلىمەيدۇ.
14:27Page 259
يُثَبِّتُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱلۡقَوۡلِ ٱلثَّابِتِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَيُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلظَّٰلِمِينَۚ وَيَفۡعَلُ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ ٢٧
Allāh keeps firm those who believe, with the firm word,1 in worldly life and in the Hereafter.2 And Allāh sends astray the wrongdoers. And Allāh does what He wills.
ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرنى مۇستەھكەم تەۋھىد كەلىمىسى بىلەن ساباتلىق قىلىپ، ھاياتىي دۇنيادا مۇكەممەل ئىمان ئاتا قىلىدۇ، نىھايەت ئۇلار ئىمانى بىلەن ئۆلۈپ كېتىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارنى قەبرىلىرىدىكى بەرزەخ ھاياتىدا سوئال - سوراق قىلغاندىمۇ، قىيامەت كۈنىدىمۇ ھەق ئۈستىدە مۇستەھكەم تۇرغۇزىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۆزىگە شېرىك كەلتۈرۈش ۋە كاپىر بولۇش ئارقىلىق ئۆزىگە زۇلۇم قىلغانلارنى توغرىدىن ۋە ھىدايەتتىن ئازدۇرۇۋېتىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۆز ئادالىتى بىلەن ئازغۇن قىلىشنى خالىغان كىشىنى ئازدۇرۇۋېتىش، ئۆز پەزلى بىلەن ھىدايەت قىلىشنى خالىغان كىشىنى ھىدايەت قىلىشتىن ئىبارەت خالىغان ئىشنى قىلىدۇ، ئۇنى ھېچبىر مەجبۇرلىغۇچى بولمايدۇ.
14:28Page 259
۞ أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ بَدَّلُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ كُفۡرٗا وَأَحَلُّواْ قَوۡمَهُمۡ دَارَ ٱلۡبَوَارِ ٢٨
Have you not considered those who exchanged the favor of Allāh for disbelief1 and settled their people [in] the home of ruin?
قۇرەيشلەردىن ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ ئەلچىسىگە كاپىر بولغانلارنىڭ ھالىنى كۆردۈڭ، ئۇلار ھەرەمدە ئامانلىققا ئېرىشىش ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكى ئارقىلىق ئاللاھنىڭ نېئمىتىگە چۆمگەن ۋاقىتتا بۇ نېئمەتنى كۇپرىغا تېگىشتى، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئېلىپ كەلگەن دىننى ئىنكار قىلىپ، قەۋمى ئىچىدىن ئۆزلىرىگە ئەگەشكەنلەرنى ھالاكەت گىرداۋىغا ئېلىپ بېرىشتى.
14:29Page 259
جَهَنَّمَ يَصۡلَوۡنَهَاۖ وَبِئۡسَ ٱلۡقَرَارُ ٢٩
[It is] Hell, which they will [enter to] burn, and wretched is the settlement.
ئۇلارنىڭ ھالاكەت گىرداۋى جەھەننەم بولۇپ، ئۇلار شۇ جەھەننەمگە كىرىدۇ ھەمدە جەھەننەمنىڭ قىزىق ھارارىتىنى تېتىيدۇ. ئۇلارنىڭ بارار جايى نېمىدېگەن يامان؟
14:30Page 259
وَجَعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا لِّيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِهِۦۗ قُلۡ تَمَتَّعُواْ فَإِنَّ مَصِيرَكُمۡ إِلَى ٱلنَّارِ ٣٠
And they have attributed to Allāh equals to mislead [people] from His way. Say, "Enjoy yourselves, for indeed, your destination is the Fire."
مۇشرىكلار ئۆزلىرى ئاللاھنىڭ يولىدىن ئېزىپ كەتكەندىن كېيىن ئۆزلىرىگە ئەگەشكەنلەرنىمۇ ئاللاھنىڭ يولىدىن ئازدۇرۇش ئۈچۈن ئاللاھقا شېرىكلەر ۋە ئوخشاشلارنى قىلدى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، سىلەر ئىچىگە چۆمگەن شەھۋەتلىرىڭلار ۋە ھاياتىي دۇنيادا شەك - شۈبھە تارقىتىش ئارقىلىق ھۇزۇرلىنىڭلار. شەكسىزكى قىيامەت كۈنى بارىدىغان جايىڭلار دوزاخ بولىدۇ. سىلەرنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا بارىدىغان يېرىڭلار يوق.
14:31Page 259
قُل لِّعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُنفِقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا بَيۡعٞ فِيهِ وَلَا خِلَٰلٌ ٣١
[O Muḥammad], tell My servants who have believed to establish prayer and spend from what We have provided them, secretly and publicly, before a Day comes in which there will be no exchange [i.e., ransom], nor any friendships.
ئەي پەيغەمبەر! مۇئمىنلەرگە ئېيتقىنكى، نامازلارنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىڭلار، ئاللاھ تائالا سىلەرگەن رىزىق قىلىپ بەرگەن مال - مۈلۈكلەردىن ۋاجىب بولغان ۋە مۇستەھەب بولغان سەدىقىلەرنى رىيا بولۇپ قېلىشتىن ئەنسىرىسەڭلار مەخپىي ھالەتتە، باشقىلارنىڭ سىلەرنى ئۈلگە قىلىشىنى خالىساڭلار ئاشكارا ھالەتتە بېرىڭلار. ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن قىلىنىدىغان ھەر قانداق سودا ۋە بېرىلىدىغان ھەر قانداق بەدەل قوبۇل قىلىنمايدىغان، ھېچكىمنىڭ ئۆز دوستىغا قىلغان شاپائىتىمۇ قوبۇل قىلىنمايدىغان كۈن كېلىشتىن بۇرۇن سەدىقىگە ئالدىراڭلار.
14:32Page 259
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡفُلۡكَ لِتَجۡرِيَ فِي ٱلۡبَحۡرِ بِأَمۡرِهِۦۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡأَنۡهَٰرَ ٣٢
It is Allāh who created the heavens and the earth and sent down rain from the sky and produced thereby some fruits as provision for you and subjected for you1 the ships to sail through the sea by His command and subjected for you the rivers.
ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئىلگىرىكى ئۆرنەكسىز پەيدا قىلدى، ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇردى، ئاندىن ئاشۇ سۇ ئارقىلىق سىلەرگە رىزىق قىلىپ بېرىش ئۈچۈن تۈرلۈك - تۈرلۈك مېۋىلەرنى چىقاردى، سىلەرگە سۇ يۈزىدە ئۆزىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىغا ماس ھالەتتە ماڭىدىغان كېمىلەرنى خىزمىتىڭلارغا سېلىپ بەردى، ئۆزۈڭلارمۇ ئىچىپ، چارىپايلىرىڭلارنى ۋە زىرائەتلىرىڭلارنى سۇغۇرۇشۇڭلار ئۈچۈن ئۆستەڭلەرنى ئاققۇزۇپ بەردى.
14:33Page 259
وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ دَآئِبَيۡنِۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ ٣٣
And He subjected for you the sun and the moon, continuous [in orbit], and subjected for you the night and the day.
قۇياش بىلەن ئاينى سىلەرنىڭ مەنپەئەتىڭلار ئۈچۈن توختاپ قالماي ئايلىنىپ تۇرىدىغان قىلدى، كېچە بىلەن كۈندۈزنىمۇ سىلەر ئۈچۈن نۆۋەتلەشتۈرۈپ ئايلاندۇرۇپ بەرگەن بولۇپ، كېچىنى ئۇخلاپ ئارام ئېلىشىڭلار ئۈچۈن، كۈندۈزنى بولسا تۈرلۈك پائالىيەتلىرىڭلارنى قىلىپ، جان بېقىشىڭلار ئۈچۈن بەرپا قىلدى.
14:34Page 260
وَءَاتَىٰكُم مِّن كُلِّ مَا سَأَلۡتُمُوهُۚ وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَظَلُومٞ كَفَّارٞ ٣٤
And He gave you from all you asked of Him.1 And if you should count the favor [i.e., blessings] of Allāh, you could not enumerate them. Indeed, mankind is [generally] most unjust and ungrateful.2
ئاللاھ سىلەرگە تەلەپ قىلغان ۋە تەلەپ قىلمىغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىدىن بەردى، ئەگەر ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىنى سانايمىز دېسەڭلەرمۇ، ئۇنىڭ تۈرلىرى ۋە مىقدارىنىڭ كۆپلۈكىدىن ساناپ بولالمايسىلەر. ئاللاھ تائالانىڭ سىلەرگە دەپ بەرگەنلىرى ئۇلاردىن بىر قانچە مىسالدۇر. شەكسىزكى ئىنسان ئاللاھ تائالانىڭ نېئمەتلىرىگە كۆپ تۇزكورلۇق قىلغانلىقتىن ئۆزىگە ھەقىقەتەنمۇ زۇلۇم قىلغۇچىدۇر.
14:35Page 260
وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ رَبِّ ٱجۡعَلۡ هَٰذَا ٱلۡبَلَدَ ءَامِنٗا وَٱجۡنُبۡنِي وَبَنِيَّ أَن نَّعۡبُدَ ٱلۡأَصۡنَامَ ٣٥
And [mention, O Muḥammad], when Abraham said, "My Lord, make this city [i.e., Makkah] secure and keep me and my sons away from worshipping idols.
ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا ئىبراھىم ئوغلى ئىسمائىل بىلەن ئانىسى ھاجەرنى مەككە جىلغىسىدا قويۇپ قويغاندىن كېيىن مۇنداق دېدى: ئى پەرۋەردىگارىم! مەن ئائىلەمنى قالدۇرۇپ قويغان بۇ جاينى خاتىرجەم شەھەر قىلىپ بەرگىنكى، ئۇنىڭدا قان تۆكۈلمىسۇن، ھېچكىم زۇلۇمغا ئۇچرىمىسۇن. مېنىڭ ئەۋلادلىرىمنى بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن يىراق قىلغىن.
14:36Page 260
رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضۡلَلۡنَ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِۖ فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُۥ مِنِّيۖ وَمَنۡ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٣٦
My Lord, indeed they have led astray many among the people. So whoever follows me - then he is of me;1 and whoever disobeys me - indeed, You are [yet] Forgiving and Merciful.
ئەي پەرۋەردىگارىم! ھەقىقەتەن بۇتلار نۇرغۇن كىشىلەرنى ئازدۇرۇۋەتتى، چۈنكى ئۇلار بۇتلارنى ئۆزلىرىگە شاپائەت قىلىدۇ، دەپ ئويلاپ، شۇنىڭغا ئالدىنىپ قالدى ۋە ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا چوقۇنۇشتى. ئىنسانلاردىن كىمكى ئاللاھنى بىر دەپ بىلىش ۋە ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىشتا ماڭا ئەگىشىدىكەن، شەكسىزكى ئۇ مېنىڭ تەۋەيىم ۋە ئەگەشكۈچىلىرىمدىندۇر. كىمكى ماڭا ئاسىيلىق قىلىپ، ئاللاھنى بىر بىلىش ۋە ئىتائەت قىلىشتا ماڭا ئەگەشمەيدىكەن، ئەي پەرۋەردىگارىم! سەن ھەقىقەتەن كەچۈرۈم قىلىشنى خالىغان بەندەڭنىڭ گۇناھىنى كەچۈرۈم قىلغۇچى ۋە ئۇلارغا شەپقەتلىكسەن.
14:37Page 260
رَّبَّنَآ إِنِّيٓ أَسۡكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيۡرِ ذِي زَرۡعٍ عِندَ بَيۡتِكَ ٱلۡمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱجۡعَلۡ أَفۡـِٔدَةٗ مِّنَ ٱلنَّاسِ تَهۡوِيٓ إِلَيۡهِمۡ وَٱرۡزُقۡهُم مِّنَ ٱلثَّمَرَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَشۡكُرُونَ ٣٧
Our Lord, I have settled some of my descendants in an uncultivated valley near Your sacred House, our Lord, that they may establish prayer. So make hearts among the people incline toward them and provide for them from the fruits that they might be grateful.
ئەي پەرۋەردىگارىمىز! مەن ئەۋلادلىرىمىنىڭ بىر قىسمىنى، يەنى ئوغلۇم ئىسمائىل ۋە ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىنى سېنىڭ ھۆرمەتلىك ئۆيۈڭنىڭ يېنىدىكى گىياھسىز، سۇسىز بىر چۆلدە قويۇپ قويدۇم. ئەي پەرۋەردىگارىمىز! مەن ئۇلارنى ناماز ئوقۇسۇن دەپ شۇ ئۆينىڭ يېنىدا قالدۇردۇم. ئەي رەببىم! ئىنسانلارنىڭ قەلبلىرىنى مۇشۇ شەھەرگە مايىل قىلىپ بەرگىن، ئۇلارنىڭ نېئمەتلىرىڭگە شۈكۈر قىلىشلىرى ئۈچۈن تۈرلۈك مېۋىلەردىن رىزىق بەرگىن.
14:38Page 260
رَبَّنَآ إِنَّكَ تَعۡلَمُ مَا نُخۡفِي وَمَا نُعۡلِنُۗ وَمَا يَخۡفَىٰ عَلَى ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ ٣٨
Our Lord, indeed You know what we conceal and what we declare, and nothing is hidden from Allāh on the earth or in the heaven.
ئەي پەرۋەردىگارىمىز! شەكسىزكى سەن بىز يوشۇرغان ۋە ئاشكارا قىلغان بارلىق ئىشلارنى بىلىپ تۇرىسەن. نە زېمىندا، نە ئاسماندا ئاللاھ تائالاغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ، بەلكى ئۇ ھەممىنى بىلىپ تۇرىدۇ. شۇڭا ئۇنىڭغا بىزنىڭ ئېھتىياجلىرىمىز ۋە موھتاجلىقىمىزمۇ مەخپىي قالمايدۇ.
14:39Page 260
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى ٱلۡكِبَرِ إِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَۚ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ ٱلدُّعَآءِ ٣٩
Praise to Allāh, who has granted to me in old age Ishmael and Isaac. Indeed, my Lord is the Hearer of supplication.
جىمى ھەمدۇ-سانا ئاللاھ تائالاغا خاستۇركى، ئۇ مېنىڭ سالىھلارنىڭ قاتارىدىن قىلغىن، دېگەن دۇئايىمنى ئىجابەت قىلدى، ئۇ ماڭا ياشىنىپ قالغان بولساممۇ ھاجەردىن ئىسمائىلنى، سارەدىن ئىسھاقنى ئاتا قىلدى. شەكسىزكى پەرۋەردىگارىم ئۆزىگە دۇئا قىلغۇچىنىڭ دۇئاسىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر.
14:40Page 260
رَبِّ ٱجۡعَلۡنِي مُقِيمَ ٱلصَّلَوٰةِ وَمِن ذُرِّيَّتِيۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلۡ دُعَآءِ ٤٠
My Lord, make me an establisher of prayer, and [many] from my descendants. Our Lord, and accept my supplication.
ئەي پەرۋەردىگارىم! مېنىمۇ نامازنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلغۇچى قىلغىن، ئەۋلادلىرىم ئىچىدىنمۇ نامازنى شۇنداق ئادا قىلىدىغانلارنى چىقىرىپ بەرگىن. ئەي پەرۋەردىگارىمىز! دۇئايىمنى ئىجابەت ۋە ھۇزۇرۇڭدا مەقبۇل قىلغىن!
14:41Page 260
رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيَّ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ يَوۡمَ يَقُومُ ٱلۡحِسَابُ ٤١
Our Lord, forgive me and my parents and the believers the Day the account is established."
ئەي پەرۋەردىگارىمىز! مېنىڭ ۋە ئاتا - ئانامنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغىن. (ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بۇ دۇئانى دادىسىنىڭ ئاللاھنىڭ دۈشمىنى ئىكەنلىكىنى بىلىشتىن بۇرۇن قىلغان. لېكىن كېيىن ئۇنىڭ ئاللاھنىڭ دۈشمىنى ئىكەنلىكىنى بىلگەندە ئۇنىڭدىن ئادا-جۇدا بولغان). پۈتۈن ئىنسانلار پەرۋەردىگارىنىڭ ئالدىدا ھېساب بېرىش ئۈچۈن تۇرىدىغان كۈندە بارلىق مۇئمىنلەرنىڭ گۇناھلىرىنىمۇ مەغپىرەت قىلغىن.
14:42Page 260
وَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱللَّهَ غَٰفِلًا عَمَّا يَعۡمَلُ ٱلظَّٰلِمُونَۚ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمۡ لِيَوۡمٖ تَشۡخَصُ فِيهِ ٱلۡأَبۡصَٰرُ ٤٢
And never think that Allāh is unaware of what the wrongdoers do. He only delays them [i.e., their account] for a Day when eyes will stare [in horror].
ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ تائالانىڭ زالىملارنىڭ ئازابىنى كېچىكتۈرگەنلىكىدىن ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلىش، ئاللاھنىڭ يولىدىن توسۇش ۋە باشقا قىلمىشلىرىدىن خەۋەرسىز دەپ ئويلىمىغىن، بەلكى ئۇ ھەممىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇنىڭغا ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ ئازابىنى پەقەت قىيامەت كۈنىگىچىلا كېچىكتۈرىدۇ. قىيامەت شۇنداق بىر كۈنكى، كۆزلەر ئۇ كۈندە كۆرگەن قورقۇنچلۇق ئەھۋالدىن قورقۇپ چەكچىيىپ كېتىدۇ.
14:43Page 261
مُهۡطِعِينَ مُقۡنِعِي رُءُوسِهِمۡ لَا يَرۡتَدُّ إِلَيۡهِمۡ طَرۡفُهُمۡۖ وَأَفۡـِٔدَتُهُمۡ هَوَآءٞ ٤٣
Racing ahead, their heads raised up, their glance does not come back to them,1 and their hearts are void.
ئىنسانلار چاقىرغۇچى تەرەپكە ئالدىراپ قەبرىلىرىدىن تۇرغان چاغدا باشلىرىنى كۆتۈرۈپ ئاسماننىڭ بىر تەرىپىگە قارايدۇ. ئۇلار ئۇنىڭدىن كۆزلىرىنى ئۈزمەي، كۆرگەنلىرىنىڭ قورقۇنچلۇقلۇقىدىن كۆزلىرى چەكچەيگەن پېتى قالىدۇ، قەلبلىرىمۇ قۇپقۇرۇق، ئەقىللىرى لال بولۇپ، كۆرۈنۈشنىڭ دەھشىتىدىن ھېچ نېمىنى ئاڭقىرالماي قالىدۇ.
14:44Page 261
وَأَنذِرِ ٱلنَّاسَ يَوۡمَ يَأۡتِيهِمُ ٱلۡعَذَابُ فَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ رَبَّنَآ أَخِّرۡنَآ إِلَىٰٓ أَجَلٖ قَرِيبٖ نُّجِبۡ دَعۡوَتَكَ وَنَتَّبِعِ ٱلرُّسُلَۗ أَوَلَمۡ تَكُونُوٓاْ أَقۡسَمۡتُم مِّن قَبۡلُ مَا لَكُم مِّن زَوَالٖ ٤٤
And, [O Muḥammad], warn the people of a Day when the punishment will come to them and those who did wrong will say, "Our Lord, delay us for a short term; we will answer Your call and follow the messengers." [But it will be said], "Had you not sworn, before, that for you there would be no cessation?1
ئەي پەيغەمبەر! ئۈممىتىڭنى قىيامەت كۈنىدىكى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇتقىنكى، ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە شېرىك كەلتۈرۈش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇق قىلغانلار ئۇ چاغدا: ئەي رەببىمىز! بىزگە مۆھلەت بەرگىن، بىزدىن ئازابنى كېچىكتۈرگىن، بىزنى دۇنياغا ئازراق ۋاقىت قايتۇرغىن، ساڭا ئىمان ئېيتىۋالايلى، بىزگە ئەۋەتكەن پەيغەمبەرلىرىڭگە ئەگىشەيلى، دەيدۇ. ئاندىن ئۇلارغا كايىغان تەرزدە: سىلەر ھاياتىي دۇنيادىكى ۋاقتىڭلاردا ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىپ، ئۆزۈڭلارنىڭ دۇنيادىن ئاخىرەتكە بارمايدىغانلىقىڭلار ھەققىدە قەسەم قىلمىغانمىدىڭلار؟ دەپ جاۋاب بېرىلىدۇ.
14:45Page 261
وَسَكَنتُمۡ فِي مَسَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَتَبَيَّنَ لَكُمۡ كَيۡفَ فَعَلۡنَا بِهِمۡ وَضَرَبۡنَا لَكُمُ ٱلۡأَمۡثَالَ ٤٥
And you lived among the dwellings of those who wronged themselves, and it had become clear to you how We dealt with them. And We presented for you [many] examples."
سىلەر ئۆزۈڭلاردىن ئىلگىرى ئاللاھقا كاپىر بولۇش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان ھۇد قەۋمى ۋە سالىھ قەۋمىگە ئوخشاش ئۈممەتلەرنىڭ تۇرالغۇلىرىغا يەرلەشتىڭلار. سىلەرگە ئۇلارنى ھالاك قىلغانلىقىمىز ئايان ئىدى. بىز يەنە سىلەرنى پەند - نەسىھەت ئالسۇن دەپ ئاللاھنىڭ كىتابىدا نۇرغۇنلىغان مىساللارنى بايان قىلدۇقكى، سىلەر پەند - نەسىھەت ئالمىدىڭلار.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences