Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
الزخرف
Az-Zukhruf
The Ornaments of Gold · Meccan · 89 ayahs
سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.
ئاللاھ تائالا ھەقىقەتكە ئېلىپ بارىدىغان ھىدايەت يولىنى روشەنلەشتۈرۈپ بېرىدىغان قۇرئان بىلەن قەسەم قىلدى.
43:3Page 489
إِنَّا جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَٰنًا عَرَبِيّٗا لَّعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ٣
Indeed, We have made it an Arabic Qur’ān that you might understand.
ئەي قۇرئان ئۆز تىلىڭلاردا نازىل بولغان خەلق! شەكسىزكى بىز قۇرئاننى مەنىلىرى ئۈستىدە پىكىر يۈرگۈزۈشۈڭلار ھەمدە ئۇنى چۈشىنىپ باشقا ئەللەرگىمۇ يەتكۈزۈشۈڭلار ئۈچۈن ئەرەب تىلىدا نازىل قىلدۇق.
43:4Page 489
وَإِنَّهُۥ فِيٓ أُمِّ ٱلۡكِتَٰبِ لَدَيۡنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ ٤
And indeed it is, in the Mother of the Book1 with Us, exalted and full of wisdom.2
شەكسىزكى بۇ قۇرئان لەۋھۇلمەھپۇزدا ئەلۋەتتە يۇقىرى مەرتىۋىلىك ھەم ھېكمەتلىكتۇر، ئۇنىڭ ئايەتلىرى ئەمىر - پەرمانلىرى ۋە چەكلىمىلىرىدە مۇكەممەل بايان قىلىنغاندۇر.
43:5Page 489
أَفَنَضۡرِبُ عَنكُمُ ٱلذِّكۡرَ صَفۡحًا أَن كُنتُمۡ قَوۡمٗا مُّسۡرِفِينَ ٥
Then should We turn the message away, disregarding you, because you are a transgressing people?
سىلەرنىڭ شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرىڭلارنىڭ كۆپلۈكى تۈپەيلىدىن بىز سىلەرگە قۇرئاننى نازىل قىلىشنى تەرك ئېتىمىزمۇ؟ ئۇنداق قىلمايمىز. بەلكى سىلەرگە بولغان رەھمەت بۇنىڭ ئەكسىچە قىلىشنى تەلەپ قىلىدۇ.
43:6Page 489
وَكَمۡ أَرۡسَلۡنَا مِن نَّبِيّٖ فِي ٱلۡأَوَّلِينَ ٦
And how many a prophet We sent among the former peoples,
ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرگىمۇ نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتۇق
43:7Page 489
وَمَا يَأۡتِيهِم مِّن نَّبِيٍّ إِلَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ٧
But there would not come to them a prophet except that they used to ridicule him.
ئىلگىرىكى ئاشۇ ئۈممەتلەرگە ئاللاھ تەرىپىدىن بىرەر پەيغەمبەر كەلسىلا ئۇلار ئۇنى مەسخىرە قىلىشاتتى.
43:8Page 489
فَأَهۡلَكۡنَآ أَشَدَّ مِنۡهُم بَطۡشٗا وَمَضَىٰ مَثَلُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٨
And We destroyed greater than them1 in [striking] power, and the example of the former peoples has preceded.
بىز ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەر ئىچىدىن كۈچ - قۇۋۋەتتە (مەككە كاپىرلىرىدىن) ئۈستۈن بولغانلارنىمۇ ھالاك قىلدۇق، شۇڭا ئۇلاردىن ئاجىزلارنى ھالاك قىلىشتىن ئاجىز كەلمەيمىز. قۇرئاندا ئاد، سەمۇد، لۇت قەۋمى ۋە مەديەن ئاھالىسىگە ئوخشاش ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ قانداق ھالاك قىلىنغانلىقى بايان قىلىندى.
43:9Page 489
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡعَلِيمُ ٩
And if you should ask them, "Who has created the heavens and the earth?" they would surely say, "They were created by the Exalted in Might, the Knowing,"
ئەي پەيغەمبەر! بۇ ئىنكارچى مۇشرىكلاردىن: ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى كىم ياراتتى؟ دەپ سورىساڭ، ئۇلار ئەلۋەتتە سېنىڭ سوئالىڭغا جاۋابەن: ئۇلارنى ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، ھەممىدىن غالىب، ھەر نەرسىنى بىلىپ تۇرغۇچى زات ياراتتى، دەيدۇ.
43:10Page 489
ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مَهۡدٗا وَجَعَلَ لَكُمۡ فِيهَا سُبُلٗا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ ١٠
[The one] who has made for you the earth a bed and made for you upon it roads that you might be guided
ئاللاھ سىلەرگە زېمىننى تۆشەك قىلىپ، سىلەرنىڭ دەسسەپ تۇرۇشۇڭلارغا لايىق قىلىپ بەردى، سەپەرلىرىڭلاردا يولۇڭلارنى تېپىپ ماڭالىشىڭلار ئۈچۈن ئۇنىڭ تاغلىرى ۋە جىلغىلىرىدا يوللارنى بەرپا قىلدى.
43:11Page 490
وَٱلَّذِي نَزَّلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءَۢ بِقَدَرٖ فَأَنشَرۡنَا بِهِۦ بَلۡدَةٗ مَّيۡتٗاۚ كَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ ١١
And who sends down rain from the sky in measured amounts, and We revive thereby a dead land - thus will you be brought forth -
ئاللاھ تائالا ئاسماندىن سىلەرگە، مال - چارۋىلىرىڭلارغا ۋە زىرائەتلىرىڭلارغا يەتكۈدەك مىقداردا يامغۇر ياغدۇرۇپ بەردى، ئاندىن بىز شۇ يامغۇر ئارقىلىق گىياھسىز قاقاس زېمىننى جانلاندۇردۇق. ئاللاھ تائالا قاقاس زېمىننى ئۆسۈملۈكلەر بىلەن جانلاندۇرغاندەك سىلەرنىمۇ ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلدۈرىدۇ.
43:12Page 490
وَٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَزۡوَٰجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡفُلۡكِ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ مَا تَرۡكَبُونَ ١٢
And who created the species, all of them, and has made for you of ships and animals those which you mount
ئاللاھ تائالا كېچە - كۈندۈز ۋە ئەركەك - چىشى دېگەندەك تۈرلۈك مەخلۇقاتلارنىڭ ھەممىنى ياراتتى، سىلەر ئۈچۈن دېڭىزدا كېمىلەرنى، قۇرۇقلۇقتا چارىپايلارنى مىنىدىغان ئۇلاغ قىلىپ بەردى.
43:13Page 490
لِتَسۡتَوُۥاْ عَلَىٰ ظُهُورِهِۦ ثُمَّ تَذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ رَبِّكُمۡ إِذَا ٱسۡتَوَيۡتُمۡ عَلَيۡهِ وَتَقُولُواْ سُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقۡرِنِينَ ١٣
That you may settle yourselves upon their backs and then remember the favor of your Lord when you have settled upon them and say, "Exalted is He who has subjected this to us, and we could not have [otherwise] subdued it.1
ئاللاھ تائالا ئاشۇلارنىڭ ھەممىنى سىلەرنىڭ خىزمىتىڭلارغا سىلىپ بەردىكى، سەپەرلىرىڭلاردا ئۇلارنىڭ ئۈستىدە جايلىشىپ ئولتۇرغايسىلەر، ئاندىن ئۇلارنىڭ ئۈستىدە جايلىشىپ ئولتۇرغىنىڭلاردا پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ نېئمىتىنى ئەسلەپ: ئاللاھ تائالا بارچە ئەيىب - نۇقسانلاردىن پاك ھەم مۇقەددەستۇركى، ئۇ مۇشۇ ئۇلاغنى بىزگە ياۋاش ھەم باشقۇرالايدىغان قىلىپ بەردى، ئاندىن بىز ئۇنى باشقۇرالايدىغان بولدۇق. ئەگەر ئاللاھ ئۇنى بويسۇندۇرۇپ بەرمىگەن بولسا، بىزنىڭ ئۇنىڭغا كۈچىمىز يەتمەيتتى.
43:14Page 490
وَإِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ ١٤
And indeed we, to our Lord, will [surely] return."
شەكسىزكى بىز ئۆلگىنىمىزدىن كېيىن ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن يالغۇز پەرۋەردىگارىمىزنىڭ دەرگاھىغا قايتقۇچىلارمىز، دېگەيسىلەر.
43:15Page 490
وَجَعَلُواْ لَهُۥ مِنۡ عِبَادِهِۦ جُزۡءًاۚ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ مُّبِينٌ ١٥
But they have attributed to Him from His servants a portion.1 Indeed, man is clearly ungrateful.
مۇشرىكلار پەرىشتىلەرنى ئاللاھنىڭ قىزلىرى، دېيىش ئارقىلىق بەزى مەخلۇقاتلارنى ئاللاھنىڭ بالىسى بارلىقىنى دەۋا قىلىشتى. شەكسىزكى مۇشۇنداق گەپنى قىلىدىغان ئىنسان ئەلۋەتتە كۇپۇرلۇقى ۋە ئازغۇنلۇقى ئېنىق بولغان كىشىدۇر.
43:16Page 490
أَمِ ٱتَّخَذَ مِمَّا يَخۡلُقُ بَنَاتٖ وَأَصۡفَىٰكُم بِٱلۡبَنِينَ ١٦
Or has He taken, out of what He has created, daughters and chosen you for [having] sons?
ئەي مۇشرىكلار! ئاللاھ ئۆزىنىڭ ياراتقانلىرىدىن ئۆزى ئۈچۈن قىزلارنى تاللىۋېلىپ، ئۆزۈڭلارغا ئوغۇللارنى خاس قىلدى، دەمسىلەر؟ سىلەر دەۋا قىلغان بۇ تەقسىمات قانداق تەقسىمات؟
43:17Page 490
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحۡمَٰنِ مَثَلٗا ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهُوَ كَظِيمٌ ١٧
And when one of them is given good tidings of that which he attributes to the Most Merciful in comparison [i.e., a daughter], his face becomes dark, and he suppresses grief.
ئۇلارنىڭ بىرىگە ئۇ پەرۋەردىگارىغا مەنسۇپ قىلغان قىز پەرزەنت بىلەن بېشارەت بېرىلسە، قاتتىق قايغۇرۇپ غەمگە پاتقانلىقتىن چىرايى قارىداپ، ئاچچىققا بوغۇلىدۇ. ئۇلار ئۆزى بېشارەت بېرىلسە قايغۇغا پاتقان نەرسىنى قانداقمۇ پەرۋەردىگارىغا مەنسۇپ قىلىدۇ؟
43:18Page 490
أَوَمَن يُنَشَّؤُاْ فِي ٱلۡحِلۡيَةِ وَهُوَ فِي ٱلۡخِصَامِ غَيۡرُ مُبِينٖ ١٨
So is one brought up in ornaments while being during conflict unevident1 [attributed to Allāh]?
ئۇلار پەرۋەردىگارىغا زىبۇزىننەت ئىچىدە چوڭ بولىدىغان، قىز بولغانلىقى ئۈچۈن مۇنازىرىدە مەقسىتىنى ئوچۇق بايان قىلالمايدىغان قىزلارنى مەنسۇپ قىلامدۇ؟
43:19Page 490
وَجَعَلُواْ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ ٱلَّذِينَ هُمۡ عِبَٰدُ ٱلرَّحۡمَٰنِ إِنَٰثًاۚ أَشَهِدُواْ خَلۡقَهُمۡۚ سَتُكۡتَبُ شَهَٰدَتُهُمۡ وَيُسۡـَٔلُونَ ١٩
And they described the angels, who are servants of the Most Merciful, as females. Did they witness their creation? Their testimony will be recorded, and they will be questioned.
ئۇلار مەرھەمەتلىك ئاللاھنىڭ بەندىلىرى بولغان پەرىشتىلەرنى «قىز» دەپ ئاتاشتى. ئاللاھ پەرىشتىلەرنى ياراتقان چاغدا ئۇلار ھازىر بولۇپ، پەرىشتىلەرنىڭ قىز ئىكەنلىكىنى ئېنىق بىلىۋالغانمۇ؟ پەرىشتىلەر ئۇلارنىڭ بۇ گۇۋاھلىقىنى خاتىرىلەپ قويىدۇ، قىيامەت كۈنى ئۇلار بۇ ھەقتە سوئال قىلىنىدۇ ھەم يالغان ئېيتقانلىقى ئۈچۈن شۇ گۇۋاھلىقى سەۋەبلىك ئازابلىنىدۇ.
43:20Page 490
وَقَالُواْ لَوۡ شَآءَ ٱلرَّحۡمَٰنُ مَا عَبَدۡنَٰهُمۗ مَّا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنۡ عِلۡمٍۖ إِنۡ هُمۡ إِلَّا يَخۡرُصُونَ ٢٠
And they said, "If the Most Merciful had willed, we would not have worshipped them." They have of that no knowledge. They are not but misjudging.
ئۇلار تەقدىرنى باھانە قىلىپ: ئەگەر ئاللاھ خالىغان بولسا بىز پەرىشتىلەرگە چوقۇنمىغان بولاتتۇق. شۇڭا ئۇنىڭ بىزنىڭ ئاشۇنداق قىلىشىمىزنى خالىغانلىقى شۇنىڭغا رازى بولغانلىقىنى بىلدۈرىدۇم دېيىشتى. ئۇلارنىڭ بۇ سۆزلىرىنىڭ ئىلمىي ئاساسى يوق. ئۇلار پەقەت يالغان ئېيتىدۇ.
43:21Page 490
أَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ كِتَٰبٗا مِّن قَبۡلِهِۦ فَهُم بِهِۦ مُسۡتَمۡسِكُونَ ٢١
Or have We given them a book before it [i.e., the Qur’ān] to which they are adhering?
ياكى بىز بۇ مۇشرىكلارغا قۇرئاندىن ئىلگىرى ئاللاھنىڭ غەيرىگە چوقۇنسا بولىدۇ، دەيدىغان بىرەر كىتاب بەرگەن بولۇپ، ئۇلار ئاشۇ كىتابقا ئاساسەن شۇنداق دەۋاتامدۇ؟
43:22Page 490
بَلۡ قَالُوٓاْ إِنَّا وَجَدۡنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٖ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم مُّهۡتَدُونَ ٢٢
Rather, they say, "Indeed, we found our fathers upon a religion, and we are in their footsteps [rightly] guided."
ياق، ئۇنداق ئىش بولغىنى يوق. ئەكسىچە قارىغۇلارچە دوراشنى باھانە قىلىپ: شەكسىزكى بىز ئاتا - بوۋىلىرىمىزنىڭ بىزدىن بۇرۇن بىر خىل دىنغا ئېتىقاد قىلغانلىقىنى بىلدۇق. ئۇلار بۇتلارغا چوقۇناتتى، بىزمۇ ئاشۇ بۇتلارغا چوقۇنۇشتا شۇلارنىڭ ئىزىدىن مېڭىۋاتىمىز، دېيىشتى.
43:23Page 491
وَكَذَٰلِكَ مَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ فِي قَرۡيَةٖ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتۡرَفُوهَآ إِنَّا وَجَدۡنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٖ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم مُّقۡتَدُونَ ٢٣
And similarly, We did not send before you any warner into a city except that its affluent said, "Indeed, we found our fathers upon a religion, and we are, in their footsteps, following."
بۇ مۇشرىكلار ئاتا - بوۋىلىرىغا ئەگەشكەنلىكىنى باھانە قىلىپ يالغان ئېيتتى. ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرى ھېچبىر يۇرتقا قەۋمىنى ئاگاھلاندۇرىدىغان بىرەر پەيغەمبەر ئەۋەتكىنىمىز يوق. لېكىن ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى دۆلەتمەنلەردىن بىر بۆلۈك ئاقساقال مۆتىۋەرلەر: شەكسىزكى بىز ئاتا - بوۋىلىرىمىزنىڭ بىر خىل دىنغا ئېتىقاد قىلىپ كەلگەنلىكىنى بىلىپ، بىزمۇ شۇلارنىڭ ئىزىدىن ماڭدۇق. شۇڭا سېنىڭ قەۋمىڭ بۇ ئىشنى تۇنجى قىلغانلار ئەمەس، دېيىشتى.
43:24Page 491
۞ قَٰلَ أَوَلَوۡ جِئۡتُكُم بِأَهۡدَىٰ مِمَّا وَجَدتُّمۡ عَلَيۡهِ ءَابَآءَكُمۡۖ قَالُوٓاْ إِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ ٢٤
[Each warner] said, "Even if I brought you better guidance than that [religion] upon which you found your fathers?" They said, "Indeed we, in that with which you were sent, are disbelievers."
ئۇلارنىڭ پەيغەمبىرى ئۇلارغا: مەن سىلەرگە ئاتا - بوۋىلىرىڭلار ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن دىندىنمۇ ياخشىراق بىر دىننى ئېلىپ كەلسەم، سىلەر يەنىلا ئاتا - بوۋاڭلارنىڭ دىنىغا ئەگىشەمسىلەر؟ دېگىنىدە، مۇشرىكلار: سەن ۋە سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن دىنغا ئىشەنمەيمىز، دېيىشتى.
43:25Page 491
فَٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ ٢٥
So We took retribution from them; then see how was the end of the deniers.
شۇنىڭ بىلەن بىز سەندىن ئىلگىرى پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغانلاردىن ئۆچ ئېلىپ، ھالاك قىلدۇق. پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئاقىۋىتى قانداق بولغانلىقىغا نەزەر سالغىن. ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتى تولىمۇ ئېچىنىشلىق بولغان ئىدى.
43:26Page 491
وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦٓ إِنَّنِي بَرَآءٞ مِّمَّا تَعۡبُدُونَ ٢٦
And [mention, O Muḥammad], when Abraham said to his father and his people, "Indeed, I am disassociated from that which you worship
ئەي پەيغەمبەر! ئۆز ۋاقتىدا ئىبراھىم ئاتىسى بىلەن قەۋمىگە: شەكسىزكى مەن سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلاردىن ئادا - جۇدامەن، دېدى.
43:27Page 491
إِلَّا ٱلَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُۥ سَيَهۡدِينِ ٢٧
Except for He who created me; and indeed, He will guide me."
پەقەت مېنى ياراتقان ئاللاھلا مېنى ئۆزىنىڭ توغرا دىنىغا ئەگىشىشتىن ئىبارەت ماڭا پايدىلىق بولغان يولغا باشلايدۇ.
43:28Page 491
وَجَعَلَهَا كَلِمَةَۢ بَاقِيَةٗ فِي عَقِبِهِۦ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ٢٨
And he made it1 a word remaining among his descendants that they might return [to it].
ئىبراھىم «بىر ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق» دېگەن تەۋھىد كەلىمىسىنى كېيىنكى ئەۋلادلىرى ئىچىدە مىراس قالدۇردى. شۇڭا ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئاللاھنى يەككە - يېگانە دەپ ئېتىقاد قىلىپ، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيدىغانلار ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ. ئۈمىدكى مۇشرىكلارمۇ شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەردىن تەۋبە قىلىپ ئاللاھقا قايتقاي.
43:29Page 491
بَلۡ مَتَّعۡتُ هَٰٓؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمۡ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ وَرَسُولٞ مُّبِينٞ ٢٩
However, I gave enjoyment to these [people of Makkah] and their fathers1 until there came to them the truth and a clear Messenger.2
مەن بۇ ئىنكارچى مۇشرىكلارنى ھالاك قىلىشقا ئالدىراپ كەتمىدىم. ئەكسىچە ئۇلارنى دۇنيادا قالدۇرۇپ مەنپەئەتلەندۈردۈم، ئۇلاردىن ئىلگىرى ئۇلارنىڭ ئاتا - بوۋىلىرىنىمۇ مەنپەئەتلەندۈرگەن ئىدىم. نىھايەت ئۇلارغا قۇرئان ھەمدە (توغرا - خاتانى) روشەن بايان قىلغۇچى پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام كەلدى.
43:30Page 491
وَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ قَالُواْ هَٰذَا سِحۡرٞ وَإِنَّا بِهِۦ كَٰفِرُونَ ٣٠
But when the truth came to them, they said, "This is magic, and indeed we are, concerning it, disbelievers."
ئۇلار ئۆزلىرىگە قىلچە شەك بولمىغان، ھەقىقەتنى (ئۆز ئىچىگە ئالغان) قۇرئان كەلگەندە: بۇ بىر سېھىردۇر، مۇھەممەد بىزنى مۇشۇنىڭ بىلەن سېھىرلەۋاتىدۇ. شەكسىزكى بىز ئۇنى ئىنكار قىلىپ، ھەرگىز ئىمان ئېيتمايمىز، دېيىشتى.
43:31Page 491
وَقَالُواْ لَوۡلَا نُزِّلَ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنَ ٱلۡقَرۡيَتَيۡنِ عَظِيمٍ ٣١
And they said, "Why was this Qur’ān not sent down upon a great man from [one of] the two cities?"1
ئىنكارچى مۇشرىكلار: ئاللاھ بۇ قۇرئاننى مۇھەممەدتەك بىر يوقسۇل، يېتىمەككە نازىل قىلغۇچە، نېمىشقا مەككە ياكى تائىفتىن بىرەر كاتتا ئادەمگە نازىل قىلمىدى؟ دېيىشتى.
43:32Page 491
أَهُمۡ يَقۡسِمُونَ رَحۡمَتَ رَبِّكَۚ نَحۡنُ قَسَمۡنَا بَيۡنَهُم مَّعِيشَتَهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَرَفَعۡنَا بَعۡضَهُمۡ فَوۡقَ بَعۡضٖ دَرَجَٰتٖ لِّيَتَّخِذَ بَعۡضُهُم بَعۡضٗا سُخۡرِيّٗاۗ وَرَحۡمَتُ رَبِّكَ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ ٣٢
Do they distribute the mercy of your Lord? It is We who have apportioned among them their livelihood in the life of this world and have raised some of them above others in degrees [of rank] that they may make use of one another for service. But the mercy of your Lord is better than whatever they accumulate.
ئەي پەيغەمبەر! مۇشرىكلار پەرۋەردىگارىڭنىڭ رەھمىتىنى خالىغان كىشىگە بېرىپ، خالىغان كىشىدىن چەكلەپ شۇلار تەقسىم قىلامدۇ ياكى ئاللاھ تەقسىم قىلامدۇ؟ ئۇلارنىڭ دۇنيادىكى رىزىقلىرىنى بىز تەقسىم قىلىمىز ۋە بىر - بىرىنى ئىشقا سالسۇن دەپ ئۇلاردىن باي - كەمبەغەللەرنى قىلىمىز. پەرۋەردىگارىڭنىڭ بەندىلىرىگە ئاخىرەتتىكى رەھمىتى بۇلار توپلىغان ئۆتكۈنچى دۇنيانىڭ پۇل - پىچەكلىرىدىن كۆپ ياخشىدۇر.
43:33Page 491
وَلَوۡلَآ أَن يَكُونَ ٱلنَّاسُ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ لَّجَعَلۡنَا لِمَن يَكۡفُرُ بِٱلرَّحۡمَٰنِ لِبُيُوتِهِمۡ سُقُفٗا مِّن فِضَّةٖ وَمَعَارِجَ عَلَيۡهَا يَظۡهَرُونَ ٣٣
And if it were not that the people would become one community [of disbelievers],1 We would have made for those who disbelieve in the Most Merciful - for their houses - ceilings and stairways of silver upon which to mount.
ئەگەر ئىنسانلارنىڭ ھەممىسى (كاپىرلارنىڭ باياشاتلىقىنى كۆرۈپ) كاپىر بولۇپ كەتمەيدىغان ئىش بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە ئاللاھقا كاپىر بولغانلارنىڭ ئۆيلىرىنىڭ ئۆگزىلىرىنى كۈمۈشتىن قىلىپ بېرەتتۇق ھەمدە ئۇلارنىڭ ئۆگزىگە چىقىدىغان شوتىلىرىنىمۇ كۈمۈشتىن قىلاتتۇق.
43:34Page 492
وَلِبُيُوتِهِمۡ أَبۡوَٰبٗا وَسُرُرًا عَلَيۡهَا يَتَّكِـُٔونَ ٣٤
And for their houses - doors and couches [of silver] upon which to recline
ئۇلارنى بىخۇتلاشتۇرۇش ۋە سىناش ئۈچۈن ئۆيلىرىنىڭ ئىشىكلىرىنىمۇ، يۆلىنىپ ئولتۇرىدىغان تەختلىرىنىمۇ كۈمۈشتىن قىلىپ بېرەتتۇق.
43:35Page 492
وَزُخۡرُفٗاۚ وَإِن كُلُّ ذَٰلِكَ لَمَّا مَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَٱلۡأٓخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُتَّقِينَ ٣٥
And gold ornament. But all that is not but the enjoyment of worldly life. And the Hereafter with your Lord is for the righteous.
ئۇلارغا (يۇقىرىقىلارنىڭ بەزىسىنى) ئالتۇندىن قىلىپ بېرەتتۇق. بۇلارنىڭ ھەممىسى پەقەت ھاياتىي دۇنيانىڭ مەنپەئەتلىرى بولۇپ، ئۇ ئۇزۇن تۇرمىغانلىقى ئۈچۈن پايدىسى ئازدۇر. ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلارغا ئاخىرەتتىكى نېئمەتلەر پەرۋەردىگارىڭنىڭ نەزىرىدە ئەڭ ياخشىدۇر.
43:36Page 492
وَمَن يَعۡشُ عَن ذِكۡرِ ٱلرَّحۡمَٰنِ نُقَيِّضۡ لَهُۥ شَيۡطَٰنٗا فَهُوَ لَهُۥ قَرِينٞ ٣٦
And whoever is blinded from remembrance of the Most Merciful - We appoint for him a devil, and he is to him a companion.
كىمكى قۇرئان ھەققىدە سالماقلىق بىلەن ئويلانماي، داۋاملىق يۈز ئۆرۈيدىكەن، ئۇنىڭغا شەيتان ھۆكۈمران بولۇۋېلىپ، تېخىمۇ ئازدۇرۇۋېتىدۇ.
43:37Page 492
وَإِنَّهُمۡ لَيَصُدُّونَهُمۡ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَيَحۡسَبُونَ أَنَّهُم مُّهۡتَدُونَ ٣٧
And indeed, they [i.e., the devils] avert them from the way [of guidance] while they think that they are [rightly] guided
شەكسىزكى قۇرئان كەرىمدىن يۈز ئۆرۈگۈچىلەرگە ھۆكۈمران بولۇۋالغان بۇ ھەمراھلار چوقۇم ئۇلارنى ئاللاھنىڭ دىنىدىن توسىدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنمايدۇ، چەكلىمىلىرىدىن يانمايدۇ ۋە ئۇلار يەنە ئۆزلىرىنى توغرىنى تاپقۇچىلار دەپ ئويلايدۇ. ئۇلار ئۇنىڭدىن كېيىن ئازغۇنلۇقىدىن تەۋبە قىلمايدۇ.
43:38Page 492
حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَنَا قَالَ يَٰلَيۡتَ بَيۡنِي وَبَيۡنَكَ بُعۡدَ ٱلۡمَشۡرِقَيۡنِ فَبِئۡسَ ٱلۡقَرِينُ ٣٨
Until, when he comes to Us [at Judgement], he says [to his companion], "How I wish there was between me and you the distance between the east and west; and what a wretched companion."
ئاللاھنىڭ زىكرىدىن يۈز ئۆرۈگۈچى قىيامەت كۈنى ھۇزۇرىمىزغا كەلگەندە: ئەي ھەمراھ! كاشكى ئىككىمىزنىڭ ئارىسى مەشرىق بىلەن مەغرىب ئارىسىدىكى مۇساپىچىلىك يىراق بولسا بوپتىكەن. سەن نېمىدېگەن يامان ھەمراھ؟! دەپ ئارزۇ قىلىدۇ.
43:39Page 492
وَلَن يَنفَعَكُمُ ٱلۡيَوۡمَ إِذ ظَّلَمۡتُمۡ أَنَّكُمۡ فِي ٱلۡعَذَابِ مُشۡتَرِكُونَ ٣٩
And never will it benefit you that Day, when you have wronged, that you are [all] sharing in the punishment.
ئاللاھ قىيامەت كۈنى كاپىرلارغا: سىلەرنىڭ ئازابتىكى ئورتاقلىقىڭلار بۈگۈن سىلەرگە قىلچە ئەسقاتمايدۇ (سىلەر شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزۈڭلارغا زۇلۇم قىلغان ئىدىڭلار). چۈنكى سىلەرنىڭ شېرىكلىرىڭلار سىلەرگە كەلگەن ئازابتىن ھېچ نەرسىنى كۆتۈرۈشۈپ بەرمەيدۇ.
43:40Page 492
أَفَأَنتَ تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ أَوۡ تَهۡدِي ٱلۡعُمۡيَ وَمَن كَانَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ٤٠
Then will you make the deaf hear, [O Muḥammad], or guide the blind or he who is in clear error?
شەكسىزكى بۇلار ھەقنى ئاڭلاشتىن گاستۇر، ھەقنى كۆرۈشتىن كوردۇر. ئەي پەيغەمبەر! سەن گاسلارغا ھەقنى ئاڭلىتالامسەن ياكى كورلارنى توغرا يولغا سالالامسەن؟ توغرا يولدىن ئوپئوچۇق گۇمراھلىقتا بولغان كىشىنى ھىدايەت قىلالامسەن؟
43:41Page 492
فَإِمَّا نَذۡهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنۡهُم مُّنتَقِمُونَ ٤١
And whether [or not] We take you away [in death], indeed, We will take retribution upon them.
گەرچە بىز سېنى (ئۇلارنى ئازابلاشتىن بۇرۇن ۋاپات تاپقۇزۇش ئارقىلىق) ئېلىپ كەتسەكمۇ، ئۇلارنى چوقۇم بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئازابلاش ئارقىلىق ئۇلاردىن ئىنتىقام ئالىمىز.
43:42Page 492
أَوۡ نُرِيَنَّكَ ٱلَّذِي وَعَدۡنَٰهُمۡ فَإِنَّا عَلَيۡهِم مُّقۡتَدِرُونَ ٤٢
Or whether [or not] We show you that which We have promised them, indeed, We are Perfect in Ability.
ياكى بىز ساڭا ھايات ۋاقتىڭدا ئۇلارغا تەييارلىغان ئازابنى كۆرسىتىمىز، بىزنىڭ ئۇلارغا كۈچىمىز يېتىدۇ. ئۇلار ھېچ ئىشتا بىزدىن ئۈستۈن كېلەلمەيدۇ.
43:43Page 492
فَٱسۡتَمۡسِكۡ بِٱلَّذِيٓ أُوحِيَ إِلَيۡكَۖ إِنَّكَ عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ٤٣
So adhere to that which is revealed to you. Indeed, you are on a straight path.
ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ ساڭا ۋەھىي قىلغانغا مەھكەم ئېسىلىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغىن. شەكسىزكى سەن شەكسىز توغرا يولدىسەن.
43:44Page 492
وَإِنَّهُۥ لَذِكۡرٞ لَّكَ وَلِقَوۡمِكَۖ وَسَوۡفَ تُسۡـَٔلُونَ ٤٤
And indeed, it is a remembrance1 for you and your people, and you [all] are going to be questioned.
بۇ قۇرئان ھەقىقەتەن ساڭا ۋە قەۋمىڭگە شەرەپتۇر. سىلەر قىيامەت كۈنى قۇرئانغا ئىمان ئېيتىش، ئۇنىڭ يوليورۇقلىرىغا ئەگىشىش ۋە ئۇنىڭغا چاقىرىش ھەققىدە سوئال قىلىنىسىلەر.
43:45Page 492
وَسۡـَٔلۡ مَنۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رُّسُلِنَآ أَجَعَلۡنَا مِن دُونِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ءَالِهَةٗ يُعۡبَدُونَ ٤٥
And ask those We sent before you of Our messengers; have We made besides the Most Merciful deities to be worshipped?
ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرى ئەۋەتكەن پەيغەمبەرلەردىن سوراپ باققىن، بىز مېھرىبان ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇلىدىغان مەبۇدلارنى قىپتۇقمۇ؟
43:46Page 492
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَقَالَ إِنِّي رَسُولُ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٤٦
And certainly did We send Moses with Our signs to Pharaoh and his establishment, and he said, "Indeed, I am the messenger of the Lord of the worlds."
ھەقىقەتەن بىز مۇسانى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ كاتتىلىرىغا مۆجىزىلىرىمىز بىلەن ئەۋەتتۇق. مۇسا ئۇلارغا: شەكسىزكى مەن پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان ئاللاھنىڭ ئەلچىسىمەن، دېدى.
43:47Page 492
فَلَمَّا جَآءَهُم بِـَٔايَٰتِنَآ إِذَا هُم مِّنۡهَا يَضۡحَكُونَ ٤٧
But when he brought them Our signs, at once they laughed at them.
مۇسا ئۇلارغا بىزنىڭ مۆجىزىلىرىمىزنى ئېلىپ كەلگەندە ئۇلار مۆجىزىلەرنى مەسخىرە قىلىپ كۈلۈشتى.
43:48Page 493
وَمَا نُرِيهِم مِّنۡ ءَايَةٍ إِلَّا هِيَ أَكۡبَرُ مِنۡ أُخۡتِهَاۖ وَأَخَذۡنَٰهُم بِٱلۡعَذَابِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ٤٨
And We showed them not a sign except that it was greater than its sister, and We seized them with affliction that perhaps they might return [to faith].
بىز پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ كاتتىلىرىنى كۇپۇرلۇقتىن قايتىپ قالارمىكىن دەپ مۇسا ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن دىننىڭ توغرىلىقى ھەققىدە بىر - بىرىدىن كاتتا بولغان دەلىل - پاكىتلارنى كۆرسەتتۇق ھەمدە ئۇلارنى مۇشۇ دۇنيادىلا جازالىدۇق. لېكىن پايدىسى بولمىدى.
43:49Page 493
وَقَالُواْ يَٰٓأَيُّهَ ٱلسَّاحِرُ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَ إِنَّنَا لَمُهۡتَدُونَ ٤٩
And they said [to Moses], "O magician, invoke for us your Lord by what He has promised you. Indeed, we will be guided."
ئۇلار ئۆزلىرىگە بىر قىسىم ئازاب كەلگەن چاغدا مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: ئەي سېھىرگەر! ئەگەر بىز ئىمان ئېيتساق پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئازابنى كۆتۈرۈۋېتىدىغانلىقى ھەققىدىكى ۋەدىسى بويىچە پەرۋەردىگارىڭغا دۇئا قىلساڭ. ئەگەر ئۇ بىزدىن ئازابنى كۆتۈرۈۋەتسە، بىز شەكسىزكى توغرا يولدا بولىمىز، دېيىشتى.
43:50Page 493
فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابَ إِذَا هُمۡ يَنكُثُونَ ٥٠
But when We removed from them the affliction, at once they broke their word.
قاچانكى بىز (مۇسانىڭ دۇئاسى بىلەن) ئۇلاردىن ئازابنى كۆتۈرۋەتسەك، ئۇلار يەنە ۋەدىسىنى بۇزۇپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلمايدۇ.
43:51Page 493
وَنَادَىٰ فِرۡعَوۡنُ فِي قَوۡمِهِۦ قَالَ يَٰقَوۡمِ أَلَيۡسَ لِي مُلۡكُ مِصۡرَ وَهَٰذِهِ ٱلۡأَنۡهَٰرُ تَجۡرِي مِن تَحۡتِيٓۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ ٥١
And Pharaoh called out among his people; he said, "O my people, does not the kingdom of Egypt belong to me, and these rivers flowing beneath me; then do you not see?
پىرئەۋن قەۋمى ئىچىدە ئۆز سەلتەنىتىدىن پەخىرلەنگەن ھالدا نىدا قىلىپ ئېيتتى: ئەي قەۋمىم! مىسىرنىڭ پادىشاھلىقى ۋە ئوردامنىڭ ئاستىدىن ئېقىپ ئۆتىدىغان مۇنۇ نىل دەرياسى مېنىڭ ئەمەسمۇ؟ مېنىڭ پادىشاھلىقىمنى كۆرۈپ، كاتتىلىقىمنى بىلمەيۋاتامسىلەر؟
43:52Page 493
أَمۡ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡ هَٰذَا ٱلَّذِي هُوَ مَهِينٞ وَلَا يَكَادُ يُبِينُ ٥٢
Or am I [not] better than this one [i.e., Moses] who is insignificant and hardly makes himself clear?1
مەن تۈزۈكرەك گەپمۇ قىلالمايدىغان، ئاجىز ھەم قوغلاندى مۇسادىن ياخشى ئەمەسمۇ؟
43:53Page 493
فَلَوۡلَآ أُلۡقِيَ عَلَيۡهِ أَسۡوِرَةٞ مِّن ذَهَبٍ أَوۡ جَآءَ مَعَهُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ مُقۡتَرِنِينَ ٥٣
Then why have there not been placed upon him bracelets of gold or come with him the angels in conjunction?"
ئۇنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن ئاللاھ ئۇنىڭ ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرى ئىكەنلىكىنى ئايدىڭلاشتۇرۇش ئۈچۈن نېمىشقا ئۇنىڭغا ئالتۇن بىلەيزۈك تاشلاپ بەرمىدى؟ ياكى نېمىشقا ئۇنىڭ بىلەن بىرگە ئارقىمۇئارقا پەرىشتىلەر كەلمىدى؟
43:54Page 493
فَٱسۡتَخَفَّ قَوۡمَهُۥ فَأَطَاعُوهُۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ ٥٤
So he bluffed his people, and they obeyed him. Indeed, they were [themselves] a people defiantly disobedient [of Allāh].
پىرئەۋن قەۋمىنى گوللىدى، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئۇنىڭ گۇمراھلىقىغا ئىتائەت قىلدى. شەكسىزكى ئۇلار ئاللاھنىڭ تائىتىدىن چىققان پاسىق قەۋم ئىدى.
43:55Page 493
فَلَمَّآ ءَاسَفُونَا ٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡ فَأَغۡرَقۡنَٰهُمۡ أَجۡمَعِينَ ٥٥
And when they angered Us, We took retribution from them and drowned them all.
ئۇلار كۇپۇرلۇقتا چىڭ تۇرۇش ئارقىلىق بىزنى غەزەپلەندۈرگەن چاغدا بىز ئۇلاردىن ئىنتىقام ئېلىپ، ھەممىسىنى غەرق قىلىۋەتتۇق.
43:56Page 493
فَجَعَلۡنَٰهُمۡ سَلَفٗا وَمَثَلٗا لِّلۡأٓخِرِينَ ٥٦
And We made them a precedent and an example for the later peoples.
ئاندىن بىز پىرئەۋن بىلەن ئۇنىڭ تەۋەلىرىنى كىشىلەرنى (يامان يولغا) باشلايدىغان باشلامچى قىلدۇق. سېنىڭ قەۋمىڭنىڭ كاپىرلىرىنىڭمۇ ئىزلىرى بار. بىز كىيىنكىلەرنىڭمۇ مۇشۇلارغا ئوخشاش ئەمەل قىلىپ، مۇشۇلارغا ئوخشاش ئازابقا گىرىپتار بولۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن ئۇلارنى ئىبرەت ئالىدىغانلارغا ئىبرەت قىلدۇق.
43:57Page 493
۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ٱبۡنُ مَرۡيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوۡمُكَ مِنۡهُ يَصِدُّونَ ٥٧
And when the son of Mary was presented as an example,1 immediately your people laughed aloud.
مۇشرىكلار ناسارالار چوقۇنغان ئىيسانىمۇ ئاللاھنىڭ: «ھەقىقەتەن سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان نەرسەڭلار بىلەن قوشۇلۇپ دوزاخقا يېقىلغۇ بولىسىلەر» دېگەن سۆزىنىڭ دائىرىسىگە كىرىدۇ دەپ ئويلىدى. ھالبۇكى ئاللاھ بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن چەكلىگەندەك ئىيساغا قۇلچىلىق قىلىشتىنمۇ چەكلىگەن ئىدى. ئەي پەيغەمبەر! سېنىڭ قەۋمىڭ توساتتىن دەتالاشقا چۈشۈپ: بىز سېنىڭ ئىيسانىڭ ئورنىدا ئىلاھىمىز بولۇشۇڭغا رازى بولدۇق، دېيىشىپ چۇقان - سۈرەن سېلىشىدۇ. ئاندىن ئاللاھ تائالا: «شەكسىزكى بىز تەرەپتىن ياخشىلىق پۈتۈلگەنلەر دوزاختىن يىراق قىلىنىدۇ» دېگەن ئايەتنى ئۇلارغا رەددىيە بېرىپ نازىل قىلدى.
43:58Page 493
وَقَالُوٓاْ ءَأَٰلِهَتُنَا خَيۡرٌ أَمۡ هُوَۚ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلَۢاۚ بَلۡ هُمۡ قَوۡمٌ خَصِمُونَ ٥٨
And they said, "Are our gods better, or is he?"1 They did not present it [i.e., the comparison] except for [mere] argument. But, [in fact], they are a people prone to dispute.
ئۇلار: بىزنىڭ مەبۇدلىرىمىز ياخشىمۇ ياكى ئىيسا ياخشىمۇ؟ دېيىشتى. بۇ مىسالنى ئىبنى زەبەئرا ۋە ئۇنىڭ ئوخشاشلىرى ھەقكە ئېرىشىش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى جىدەل قىلىش ئۈچۈنلا كەلتۈردى. چۈنكى ئۇلار جىدەلخور خەقتۇر.
43:59Page 493
إِنۡ هُوَ إِلَّا عَبۡدٌ أَنۡعَمۡنَا عَلَيۡهِ وَجَعَلۡنَٰهُ مَثَلٗا لِّبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٥٩
He [i.e., Jesus] was not but a servant upon whom We bestowed favor, and We made him an example for the Children of Israel.
ئىيسا پەقەت ئاللاھنىڭ بەندىلىرى ئىچىدىن پەيغەمبەرلىك ۋە ئەلچىلىك نېئمىتىمىزگە ئېرىشكەن بىر بەندىدۇر. ئادەممۇ ئاتا - ئانىسىز يارىتىلغىنىدەك، بىز ئىيسانىمۇ ئاتىسىز يارىتىش ئارقىلىق بەنى ئىسرائىلغا ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرستىدىغان بىر دەلىل قىلدۇق.
43:60Page 493
وَلَوۡ نَشَآءُ لَجَعَلۡنَا مِنكُم مَّلَٰٓئِكَةٗ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَخۡلُفُونَ ٦٠
And if We willed, We could have made [instead] of you angels succeeding [one another]1 on the earth.
ئەي ئادەمزات! ئەگەر بىز سىلەرنى ھالاك قىلىشنى خالىساق، ئەلۋەتتە ھالاك قىلاتتۇق ھەمدە پەرىشتىلەرنى زېمىندا سىلەرنىڭ ئورنۇڭلارغا ئىزباسار قىلاتتۇق. ئۇلار ئاللاھقا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەي ئىبادەت قىلاتتى.
43:61Page 494
وَإِنَّهُۥ لَعِلۡمٞ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمۡتَرُنَّ بِهَا وَٱتَّبِعُونِۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ ٦١
And indeed, he [i.e., Jesus] will be [a sign for] knowledge of the Hour, so be not in doubt of it, and follow Me.1 This is a straight path.
شەكسىزكى ئىيسا ئاخىر زاماندا چۈشكەن چاغدا ئەلۋەتتە قىيامەتنىڭ بۈيۈك ئالامەتلىرىدىن بىرى بولىدۇ. شۇڭا قىيامەتنىڭ چوقۇم بولىدىغانلىقىدىن شەك قىلماي، مەن ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىگە ئەگىشىڭلار. مېنىڭ ئېلىپ كەلگىنىم قىلچە ئەگرىلىك بولمىغان داغدام يولدۇر.
43:62Page 494
وَلَا يَصُدَّنَّكُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُۖ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ ٦٢
And never let Satan avert you. Indeed, he is to you a clear enemy.
شەيتان سىلەرنى ئازدۇرۇپ، قۇترىتىش ئارقىلىق توغرا يولدىن بۇرۇۋەتمىسۇن. شەكسىزكى شەيتان سىلەرگە ئۆچ - ئاداۋىتى ئاشكارا دۈشمەندۇر.
43:63Page 494
وَلَمَّا جَآءَ عِيسَىٰ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ قَالَ قَدۡ جِئۡتُكُم بِٱلۡحِكۡمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُم بَعۡضَ ٱلَّذِي تَخۡتَلِفُونَ فِيهِۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ٦٣
And when Jesus brought clear proofs, he said, "I have come to you with wisdom [i.e., prophethood] and to make clear to you some of that over which you differ, so fear Allāh and obey me.
ئىيسا ئەلەيھىسسالام قەۋمىگە ئۆزىنىڭ ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئىكەنلىكىگە روشەن دەلىللەرنى كەلتۈرگەن چاغدا ئۇلارغا: مەن سىلەرگە ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن ھېكمەتنى ئىلىپ كەلدىم، سىلەرگە دىندىن ئىختىلاپ قىلىشقان بەزى ئىشلىرىڭلارنى روشەن بايان قىلىپ بېرىمەن. شۇڭا ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇش ئارقىلىق تەقۋادار بولۇڭلار، مەن سىلەرنى بۇيرۇغان ۋە چەكلىگەن ئىشلاردا ماڭا ئىتائەت قىلىڭلار.
43:64Page 494
إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ رَبِّي وَرَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُوهُۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ ٦٤
Indeed, Allāh is my Lord and your Lord, so worship Him. This is a straight path."
شەكسىزكى ئاللاھ ھەممىمىزنىڭ پەرۋەردىگارىدۇركى، بىزنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا رەببىمىز يوق. شۇڭا يالغۇز شۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىڭلار. بۇ تەۋھىد ئېتىقادى قىلچە ئەگرىلىك بولمىغان توغرا يولدۇر.
43:65Page 494
فَٱخۡتَلَفَ ٱلۡأَحۡزَابُ مِنۢ بَيۡنِهِمۡۖ فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡ عَذَابِ يَوۡمٍ أَلِيمٍ ٦٥
But the denominations from among them differed [and separated], so woe to those who have wronged from the punishment of a painful Day.
ناسارا تائىپىلىرى ئىيسا ھەققىدە ئىختىلاپ قىلىشىپ، ئۇلاردىن بىر بۆلۈكى: ئۇ ئىلاھتۇر، دېگەن بولسا، يەنە بىر بۆلۈكى: ئۇ ئاللاھنىڭ ئوغلىدۇر، دېدى. يەنە بىر بۆلۈكى بولسا: ئۇ ئانىسى بىلەن ئىككى ئىلاھتۇر، دېيىشتى. ئىيسانى ئىلاھ بولۇش ياكى ئاللاھنىڭ بالىسى بولۇش ياكى ئۈچ ئىلاھنىڭ ئۈچىنچىسى بولۇش، دېگەندەك سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلەش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنىڭ ھالىغا ۋايكى، قىيامەت كۈنى ئۇلارنى دەرتلىك ئازاب كۈتۈپ تۇرىدۇ.
43:66Page 494
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأۡتِيَهُم بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ ٦٦
Are they waiting except for the Hour to come upon them suddenly while they perceive not?
ئىيسا ھەققىدە ئىختىلاپ قىلشقان بۇ گۇرۇھلار پەقەت قىيامەتنىڭ ئۇشتۇمتۇت كېلىشىنىلا كۈتىدۇ. ئۇلار ئۇنىڭ كەلگەنلىكىنى سەزمەي قالىدۇ. ئەگەر قىيامەت ئۇلارنىڭ كۇپۇرلۇق ھالىتىدە كەلسە، ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتى شەكسىزكى دەرتلىك ئازاب بولىدۇ.
43:67Page 494
ٱلۡأَخِلَّآءُ يَوۡمَئِذِۭ بَعۡضُهُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلۡمُتَّقِينَ ٦٧
Close friends, that Day, will be enemies to each other, except for the righteous
كۇپۇرلۇق ھەم ئازغۇنلۇق ئۈستىدىكى سىرداش دوستلار قىيامەت كۈنى بىر - بىرىگە دۈشمەن بولىدۇ. لېكىن ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلارنىڭ دوستلۇقى ئۈزۈلمەي داۋاملىشىدۇ.
43:68Page 494
يَٰعِبَادِ لَا خَوۡفٌ عَلَيۡكُمُ ٱلۡيَوۡمَ وَلَآ أَنتُمۡ تَحۡزَنُونَ ٦٨
[To whom Allāh will say], "O My servants, no fear will there be concerning you this Day, nor will you grieve,
ئاللاھ تائالا ئۇلارغا: ئى بەندىلىرىم! ئەمدى سىلەرگە قورقۇنچ يوق، دۇنيادا قولدىن كەتكۈزۈپ قويغىنىڭلارغا قايغۇرماڭلار، دەيدۇ.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences