Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
فاطر
Fatir
Originator · Meccan · 45 ayahs
35:1Page 434
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ جَاعِلِ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلًا أُوْلِيٓ أَجۡنِحَةٖ مَّثۡنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَۚ يَزِيدُ فِي ٱلۡخَلۡقِ مَا يَشَآءُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ١
[All] praise is [due] to Allāh, Creator of the heavens and the earth, [who] made the angels messengers having wings, two or three or four. He increases in creation what He wills. Indeed, Allāh is over all things competent.
بارلىق ھەمدۇسانا ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئۆرنەكسىز ياراتقان ئاللاھقا خاستۇر. ئۇ پەرىشتىلەر ئىچىدىن تەقدىردە پۈتۈلگەن بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىدىغان ئەلچىلەرنى قىلدى. ئۇلارنىڭ بەزىسى پەيغەمبەرلەرگە ۋەھىي يەتكۈزىدۇ ھەمدە ئۇلارنىڭ ئاللاھ تاپشۇرغان ۋەزىپىسىنى ئۇرۇندىشىغا كۈچ قاتىدۇ. ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئىككى قاناتلىق، ئۈچ قاناتلىق ھەم تۆت قاناتلىقلىرىمۇ بار. ئۇلار شۇ قاناتلىرى بىلەن پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ئۈچۈن ئۇچىدۇ. ئاللاھ تائالا مەخلۇقاتلىرىغا ئۆزى خالىغان بىرەر ئەزانى ياكى گۈزەللىكنى ياكى ئاۋازنى ئارتۇق بېرىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ ھەر نەرسىگە قادىردۇر، ئۇنى ھېچنەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ.
35:2Page 434
مَّا يَفۡتَحِ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحۡمَةٖ فَلَا مُمۡسِكَ لَهَاۖ وَمَا يُمۡسِكۡ فَلَا مُرۡسِلَ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٢
Whatever Allāh grants to people of mercy - none can withhold it; and whatever He withholds - none can release it thereafter. And He is the Exalted in Might, the Wise.
ھەر نەرسىنىڭ ئاچقۇچلىرى ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ قولىدىدۇر. ئاللاھ ئىنسانلارغا رىزىق، ھىدايەت ۋە بەخت - سائادەتتىن نېمىنىڭ ئىشىكىنى ئاچسا، ئۇنىڭغا ھېچكىم توسقۇنلۇق قىلالمايدۇ، تۇتۇپمۇ قالالمايدۇ. شۇنداقلا ئاللاھ ئۇنى توسۇپ قالسا، ھېچكىم قويۇپمۇ بېرەلمەيدۇ. ئاللاھ غالىبتۇركى، ئۇنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ. ئۇ يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.
35:3Page 434
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡۚ هَلۡ مِنۡ خَٰلِقٍ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ ٣
O mankind, remember the favor of Allāh upon you. Is there any creator other than Allāh who provides for you from the heaven and earth? There is no deity except Him, so how are you deluded?
ئەي ئىنسانلار! دىلىڭلار ، تىلىڭلار ۋە ئەمەلىيىتىڭلار ئارقىلىق ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىنى ياد ئېتىڭلار. ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇرۇش ھەمدە زېمىندىن تۈرلۈك مېۋىلەرنى ۋە زىرائەتلەرنى ئۆستۈرۈش ئارقىلىق سىلەرگە رىزىق بېرىپ تۇرىدىغان ئاللاھتىن باشقا ياراتقۇچى بارمۇ؟ ئاللاھتىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوق. شۇنداق تۇرۇپ سىلەر قانداقسىگە بۇ ھەقىقەتتىن بۇرۇلۇپ، ئاللاھقا يالغاننى توقۇپ، ئۇنىڭ شېرىكلىرى بار، دەپ بىلجىرلايسىلەر؟ ھالبۇكى ئۇ سىلەرنى ياراتقان ھەم رىزىق بەرگەن زاتتۇر.
35:4Page 435
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كُذِّبَتۡ رُسُلٞ مِّن قَبۡلِكَۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ ٤
And if they deny you, [O Muḥammad] - already were messengers denied before you. And to Allāh are returned [all] matters.
ئى پەيغەمبەر! ئەگەر قەۋمىڭ سېنى ئىنكار قىلسا سەۋر قىلغىن. چۈنكى سەن قەۋمى ئىنكار قىلغان تۇنجى پەيغەمبەر ئەمەس. سەندىن ئىلگىرىكى ئاد، سەمۇد ۋە لۇتنىڭ قەۋمىگە ئوخشاش ئۈممەتلەرمۇ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغان ئىدى. پۈتۈن ئىشلار يالغۇز ئاللاھ بېكىتكەن بويىچە بولىدۇ. ئاللاھ ئىنكارچىلارنى ھالاك قىلىپ، پەيغەمبەرلىرىگە ۋە مۇئمىنلەرگە نۇسرەت بېرىدۇ.
35:5Page 435
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ ٥
O mankind, indeed the promise of Allāh is truth, so let not the worldly life delude you and be not deceived about Allāh by the Deceiver [i.e., Satan].
ئى ئىنسانلار! -قىيامەت كۈنىدىكى قايتا تىرىلىش ۋە جازا - مۇكاپاتتىن ئىبارەت- ئاللاھ ۋەدە قىلغان ئىشلار شەكسىز ھەقىقەتتۇر. شۇڭا ھاياتى دۇنيانىڭ ھۇزۇر - ھالاۋەتلىرى سىلەرنى بۇ كۈن ئۈچۈن ياخشى ئەمەللەر بىلەن تەييارلىق قىلىشتىن ئالداپ قويمىسۇن، شەيتاننىڭ باتىلنى چىرايلىق كۆرسىتىشى ۋە ھاياتىي دۇنياغا بېرىلىپ كېتىش سىلەرنى ئالداپ قويمىسۇن.
35:6Page 435
إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ لَكُمۡ عَدُوّٞ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّاۚ إِنَّمَا يَدۡعُواْ حِزۡبَهُۥ لِيَكُونُواْ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ ٦
Indeed, Satan is an enemy to you; so take him as an enemy. He only invites his party to be among the companions of the Blaze.
ئەي ئىنسانلار! شەيتان ھەقىقەتەن سىلەرگە مەڭگۈلۈك دۈشمەندۇر، شۇڭا ئۇنىڭغا داۋاملىق قارشىلىق قىلىش ئارقىلىق ئۇنى دۈشمەن دەپ بىلىڭلار. شەيتان پەقەت ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ قىيامەت كۈنىدىكى ئاقىۋىتى لاۋۇلداپ تۇرغان دوزاخ ئوتىغا كىرىش بولۇشى ئۈچۈن ئاللاھقا كاپىر بولۇشقا چاقىرىدۇ.
35:7Page 435
ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٞۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٞ كَبِيرٌ ٧
Those who disbelieve will have a severe punishment, and those who believe and do righteous deeds will have forgiveness and great reward.
شەيتاننىڭ كەينىگە كىرىپ ئاللاھقا كاپىر بولغانلار ئېغىر ئازابقا دۇچار بولىدۇ. ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار ئاللاھنىڭ مەغپىرىتىگە نائىل بولىدۇ ھەم ئۇلارغا جەننەتتىن ئىبارەت كاتتا مۇكاپات بېرىلىدۇ.
35:8Page 435
أَفَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ فَرَءَاهُ حَسَنٗاۖ فَإِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۖ فَلَا تَذۡهَبۡ نَفۡسُكَ عَلَيۡهِمۡ حَسَرَٰتٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا يَصۡنَعُونَ ٨
Then is one to whom the evil of his deed has been made attractive so he considers it good [like one rightly guided]? For indeed, Allāh sends astray whom He wills and guides whom He wills. So do not let yourself perish over them in regret. Indeed, Allāh is Knowing of what they do.
شەيتان يامان ئىشنى چىرايلىق كۆرسەتسە، ئۇنى ياخشى ئىش دەپ ئويلاپ قالغان ئادەم، ئاللاھ ھەقىقەتنى چىرايلىق كۆرسەتسە، ئۇنى ھەق دەپ ئېتىقاد قىلغان ئادەمگە ئوخشاش ئەمەس. ئاللاھ ھەقىقەتەن خالىغان كىشىنى گۇمراھ قىلىدۇ، خالىغان كىشىنى ھىدايەت قىلىدۇ. ئاللاھنى مەجبۇرلىغۇچى يوق. -ئى پەيغەمبەر!- ئازغۇنلارنىڭ ئازغۇنلۇقىغا قايغۇرۇپ ئۆزۈڭنى تۈگەشتۈرۈۋەتمىگىن. ئاللاھ ھەقىقەتەن ئۇلارنىڭ قىلمىشىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر، ئاللاھقا ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدىن ھېچ نەرسە مەخپىي ئەمەس.
35:9Page 435
وَٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابٗا فَسُقۡنَٰهُ إِلَىٰ بَلَدٖ مَّيِّتٖ فَأَحۡيَيۡنَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۚ كَذَٰلِكَ ٱلنُّشُورُ ٩
And it is Allāh who sends the winds, and they stir the clouds, and We drive them to a dead land and give life thereby to the earth after its lifelessness. Thus is the resurrection.
ئاللاھ شاماللارنى ئەۋەتىپ بۇلۇتلارنى قوزغايدۇ، بىز بۇلۇتلارنى ھېچقانداق ئۆسۈملۈك يوق يۇرتقا ھەيدىدۇق، ئاندىن بىز ئۇنىڭ سۈيى بىلەن قۇرۇپ كەتكەن زېمىندا ئۆسۈملۈكلەرنى ئۆستۈرۈش ئارقىلىق تىرىلدۈردۇق. شۇنداقلا قىيامەت كۈنى ئۆلۈكلەرنىڭ قايتا تىرىلىشىمۇ بىزنىڭ مۇشۇ زېمىننى قاقاسلىققا ئايلىنىپ كەتكەندىن كېيىن ئۆسۈملۈكلەرنى ئۆستۈرۈش ئارقىلىق تىرگۈزگىنىمىزگە ئوخشاش بولىدۇ.
35:10Page 435
مَن كَانَ يُرِيدُ ٱلۡعِزَّةَ فَلِلَّهِ ٱلۡعِزَّةُ جَمِيعًاۚ إِلَيۡهِ يَصۡعَدُ ٱلۡكَلِمُ ٱلطَّيِّبُ وَٱلۡعَمَلُ ٱلصَّٰلِحُ يَرۡفَعُهُۥۚ وَٱلَّذِينَ يَمۡكُرُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٞۖ وَمَكۡرُ أُوْلَٰٓئِكَ هُوَ يَبُورُ ١٠
Whoever desires honor [through power] - then to Allāh belongs all honor.1 To Him ascends good speech, and righteous work raises it.2 But they who plot evil deeds will have a severe punishment, and the plotting of those - it will perish.
كىمكى دۇنيادا ياكى ئاخىرەتتە شەرەپ ئىزدەيدىكەن، شەرەپنى پەقەت ئاللاھتىنلا تىلىسۇن. چۈنكى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتىكى پۈتۈن شەرەپ ئاللاھقا خاستۇر. بەندىنىڭ ياخشى سۆزلىرى ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا ئۆرلەيدۇ، ئاللاھ ياخشى بەندىسىنىڭ ئەمىلىنى دەرگاھىغا ئېلىپ چىقىپ كېتىدۇ. -پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى ئۆلتۈرۈشكە ئۇرۇنۇشقا ئوخشاش- سۇيىقەست پىلانلىغانلار ئېغىر ئازابقا دۇچار بولىدۇ. كاپىرلارنىڭ ھىيلە - مىكرىلىرى بەربات بولىدۇ، مەقسىتى ئىشقا ئاشمايدۇ.
35:11Page 435
وَٱللَّهُ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ جَعَلَكُمۡ أَزۡوَٰجٗاۚ وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُّعَمَّرٖ وَلَا يُنقَصُ مِنۡ عُمُرِهِۦٓ إِلَّا فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ ١١
And Allāh created you from dust, then from a sperm-drop; then He made you mates. And no female conceives nor does she give birth except with His knowledge. And no aged person is granted [additional] life nor is his lifespan lessened but that it is in a register. Indeed, that for Allāh is easy.
ئاللاھ ئاتاڭلار ئادەمنى تۇپراقتىن ياراتتى، ئاندىن سىلەرنى ئابى مەنىيدىن ياراتتى، ئاندىن سىلەرنى ئۆز - ئارا تويلىشىدىغان ئەر - ئاياللار قىلدى. ھەرقانداق ئايال ھامىلدار بولۇپ، تۇغسا ئاللاھ ئۇنى چوقۇم بىلىپ تۇرىدۇ، ھەر قانداق نەرسە ئۇنىڭ ئىلمىدىن چەتتە قالمايدۇ. ھەر كىمنىڭ ئۆمرىنىڭ ئۇزۇن ياكى قىسقا بولۇشى لەۋھۇلمەھپۇزغا پۈتۈلگەندۇر. شەكسىزكى يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان -سىلەرنىڭ (دەسلەپتە) تۇپراقتىن يارىتلىشىڭلار، (ئاندىن) بىر قانچە باسقۇچتا يارىتىلىشىڭلار، ئۆمرۈڭلارنىڭ لەۋھۇلمەھپۇزغا پۈتۈلۈشى قاتارلىق ئىشلار- ئاللاھقا قولايدۇر.
35:12Page 436
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡبَحۡرَانِ هَٰذَا عَذۡبٞ فُرَاتٞ سَآئِغٞ شَرَابُهُۥ وَهَٰذَا مِلۡحٌ أُجَاجٞۖ وَمِن كُلّٖ تَأۡكُلُونَ لَحۡمٗا طَرِيّٗا وَتَسۡتَخۡرِجُونَ حِلۡيَةٗ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٢
And not alike are the two seas [i.e., bodies of water]. One is fresh and sweet, palatable for drinking, and one is salty and bitter. And from each you eat tender meat and extract ornaments which you wear, and you see the ships plowing through [them] that you might seek of His bounty; and perhaps you will be grateful.
ئىككى دېڭىز ئوخشاش ئەمەس: يەنى بىرىنىڭ سۈيى ناھايىتى تاتلىق بولۇپ، تاتلىقلىقىدىن ئىچىش ئاسان. يەنە بىرى تۇزلۇق، ئاچچىق بولغاچقا، قاتتىق تۇزلۇقلۇقىدىن ئىچكىلى بولمايدۇ. سىلەر مەزكۇر ئىككى دېڭىزدىن بېلىق گۆشلىرىنى يېڭى پېتى يەيسىلەر، كىيىم - كېچەكلىرىڭلارنى زىننەتلەيدىغان ئۈنچە - مارجانلارنى سۈزۈۋالىسىلەر. -ئەي كۆزى كۆرىدىغان ئىنسان!- كېمىلەرنىڭ دېڭىز دولقۇنلىرىنى يېرىپ ئۇياق - بۇياققا مېڭىۋاتقانلىقىنى كۆرىسەن. (بۇ) سىلەرنىڭ تىجارەت قىلىش ئارقىلىق ئاللاھنىڭ پەزلى - مەرھەمىتىنى تىلىشىڭلار ۋە ئاللاھنىڭ سىلەرگە كۆپلىگەن نېئمەتلەرنى بەرگەنلىكىگە شۈكۈر قىلىشىڭلار ئۈچۈندۇر.
35:13Page 436
يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ لَهُ ٱلۡمُلۡكُۚ وَٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ مَا يَمۡلِكُونَ مِن قِطۡمِيرٍ ١٣
He causes the night to enter the day, and He causes the day to enter the night and has subjected the sun and the moon - each running [its course] for a specified term. That is Allāh, your Lord; to Him belongs sovereignty. And those whom you invoke other than Him do not possess [as much as] the membrane of a date seed.
ئاللاھ كېچىنى كۈندۈزگە كىرگۈزۈش ئارقىلىق كۈندۈزنى ئۇزۇن قىلىدۇ، كۈندۈزنى كېچىگە كىرگۈزۈش ئارقىلىق كېچىنى ئۇزۇن قىلىدۇ. ئاللاھ قۇياش بىلەن ئاينى بويسۇندۇرۇپ بەردى. ئۇلاردىن ھەر بىرى قىيامەت كۈنىدىن ئىبارەت پەقەت ئاللاھلا بىلىدىغان مۇئەييەن مۇددەتكىچە توختىماي مېڭىپ تۇرىدۇ. مۇشۇنداق بولۇشىنى بېكىتكەن ھەم ئۇنى ماڭدۇرغان زات پەرۋەردىگارىڭلار ئاللاھتۇر. پادىشاھلىق يالغۇز ئۇنىڭغا خاستۇر. سىلەر ئۇنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلار خورمىنىڭ ئۇرۇقىدىكى يىپقا چاغلىق نەرسىگە ئىگە بولالمايدۇ. (شۇنداق تۇرۇپ) سىلەر قانداقسىگە ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا چوقۇنۇسىلەر؟
35:14Page 436
إِن تَدۡعُوهُمۡ لَا يَسۡمَعُواْ دُعَآءَكُمۡ وَلَوۡ سَمِعُواْ مَا ٱسۡتَجَابُواْ لَكُمۡۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكۡفُرُونَ بِشِرۡكِكُمۡۚ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثۡلُ خَبِيرٖ ١٤
If you invoke them, they do not hear your supplication; and if they heard, they would not respond to you. And on the Day of Resurrection they will deny your association.1 And none can inform you like [one] Aware [of all matters].
ئەگەر سىلەر مەبۇدلىرىڭلارنى چاقىرساڭلار، ئۇلار چاقىرغىنىڭلارنى ئاڭلىمايدۇ. چۈنكى ئۇلار جانسىز بولۇپ، ئۇلاردا نە ھاياتلىق، نە ئاڭلاش يوق. ئۇلار سىلەرنىڭ چاقىرغىنىڭلارنى ئاڭلىدى دېگەن تەقدىردىمۇ -پەرزەن- ھەرگىز سىلەرگە ئىنكاس قايتۇرالمايدۇ. قىيامەت كۈنى ئۇلار سىلەرنىڭ شېرىك كەلتۈرۈپ، ئۇلارغا چوقۇنغانلىقىڭلاردىن تېنىۋالىدۇ. -ئى پەيغەمبەر!- ساڭا بۇلارنى ئېيتىپ بېرىدىغان ئاللاھتىن راستچىلراق بىرەرسى يوق.
35:15Page 436
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ أَنتُمُ ٱلۡفُقَرَآءُ إِلَى ٱللَّهِۖ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ١٥
O mankind, you are those in need of Allāh, while Allāh is the Free of need, the Praiseworthy.
ئى ئىنسانلار! سىلەر پۈتۈن ئىشلىرىڭلاردا ۋە ھەر قانداق ھالەتتە ئاللاھقا موھتاجسىلەر. ئاللاھ ھەممىدىن بىھاجەت بولۇپ، ھېچ ئىشتا سىلەرگە ئېھتىياجى چۈشۈپ قالمايدۇ. ئۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەندىلىرىگە تەقدىر قىلغان ھەر ئىشتا ماختاشقا سازاۋەردۇر.
35:16Page 436
إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ وَيَأۡتِ بِخَلۡقٖ جَدِيدٖ ١٦
If He wills, He can do away with you and bring forth a new creation.
ئەگەر ئاللاھ سىلەرنى ھالاك قىلىش ئارقىلىق يوقىتىشنى خالىسا، ئەلۋەتتە سىلەرنى يوق قىلىپ، ئورنۇڭلارغا ئۆزىگە ئىبادەت قىلىدىغان، ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيدىغان يېڭى بىر خەلقنى كەلتۈرىدۇ.
سىلەرنى ھالاك قىلىش ئارقىلىق يوقىتىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا يېڭى بىر خەلقنى كەلتۈرۈش ئاللاھقا تەس ئەمەس.
35:18Page 436
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ وَإِن تَدۡعُ مُثۡقَلَةٌ إِلَىٰ حِمۡلِهَا لَا يُحۡمَلۡ مِنۡهُ شَيۡءٞ وَلَوۡ كَانَ ذَا قُرۡبَىٰٓۗ إِنَّمَا تُنذِرُ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُم بِٱلۡغَيۡبِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَۚ وَمَن تَزَكَّىٰ فَإِنَّمَا يَتَزَكَّىٰ لِنَفۡسِهِۦۚ وَإِلَى ٱللَّهِ ٱلۡمَصِيرُ ١٨
And no bearer of burdens will bear the burden of another. And if a heavily laden soul calls [another] to [carry some of] its load, nothing of it will be carried, even if he should be a close relative. You can only warn those who fear their Lord unseen and have established prayer. And whoever purifies himself only purifies himself for [the benefit of] his soul. And to Allāh is the [final] destination.
ھېچبىر گۇناھكار بىراۋنىڭ گۇناھىنى ئۈستىگە ئالمايدۇ، ئەكسىچە ھەر كىم ئۆز گۇناھىغا مەسئۇلدۇر. ناۋادا گۇناھى ئېغىر بىر ئادەم بىراۋنى ئۆز گۇناھىدىن ئازراق بىر قىسمىنى ئۈستىگە ئېلىشىنى تەلەپ قىلسا، گەرچە ئۇ يېقىن ئۇرۇق - تۇغقىنى بولغان تەقدىردىمۇ ئۇنىڭ گۇناھلىرىدىن ھېچنەرسىنى ئۈستىگە ئالغىلى ئۇنىمايدۇ. -ئەي پەيغەمبەر!- سەن پەقەت پەرۋەردىگارىنى كۆرمەي تۇرۇپ قورقىدىغان، نامازلىرىنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىدىغانلارنىلا ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇتالايسەن. چۈنكى ئۇلار سېنىڭ قورقۇتۇشۇڭدىن پايدىلىنالايدۇ. -ئەڭ چوڭى شېرىك بولغان- گۇناھ - مەئسىيەتلەردىن پاكلانغان كىشى پەقەت ئۆزىنى پاكلىغان بولىدۇ. چۈنكى بۇنىڭ پايدىسىنى ئۆزى كۆرىدىغان بولۇپ، ئاللاھ ئۇنىڭ تائەت - ئىبادەتلىرىدىن بىھاجەتتۇر. قىيامەت كۈنى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن قايتىپ بارىدىغان جاي پەقەت ئاللاھنىڭ دەرگاھىدۇر.
كور ئادەم بىلەن كۆزى كۆرىدىغان ئادەم ئوخشاش بولمىغىنىدەك، كاپىر بىلەن مۇئمىنمۇ تەڭ دەرىجىدە بولمايدۇ.
زۇلمەت بىلەن نۇر باراۋەر بولمىغىنىدەك كۇپرى بىلەن ئىمانمۇ باراۋەر بولمايدۇ.
سايە بىلەن ئىسسىق شامال باراۋەر بولمىغىنىدەك جەننەت بىلەن دوزاخمۇ تەسىرىدە باراۋەر بولمايدۇ.
35:22Page 437
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَحۡيَآءُ وَلَا ٱلۡأَمۡوَٰتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُسۡمِعُ مَن يَشَآءُۖ وَمَآ أَنتَ بِمُسۡمِعٖ مَّن فِي ٱلۡقُبُورِ ٢٢
And not equal are the living and the dead. Indeed, Allāh causes to hear whom He wills, but you cannot make hear those in the graves.1
تىرىكلەر بىلەن ئۆلۈكلەر باراۋەر بولمىغىنىدەك مۇئمىنلەر بىلەن كاپىرلارمۇ باراۋەر بولمايدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ خالىغان كىشىگە ھىدايىتىنى ئاڭلىتىدۇ. -ئى پەيغەمبەر!- سەن قەبرىلەردىكى ئۆلۈكلەرگە ئوخشايدىغان كاپىرلارغا ئاڭلىتالمايسەن.
سەن پەقەت ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئاگاھلاندۇرغۇچىسەن.
35:24Page 437
إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗاۚ وَإِن مِّنۡ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٞ ٢٤
Indeed, We have sent you with the truth as a bringer of good tidings and a warner. And there was no nation but that there had passed within it a warner.
ئى پەيغەمبەر! ھەقىقەتەن بىز سېنى ئاللاھ مۇئمىنلەرگە تەييارلىغان كاتتا مۇكاپات بىلەن خۇشبېشارەت بەرگۈچى، كاپىرلارنى ئاللاھ تەييارلىغان دەرتلىك ئازابتىن ئاگاھلاندۇرغۇچى قىلىپ شەكسىز ھەقىقەت بىلەن ئەۋەتتۇق. ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەردىن ھەر بىرىگە ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئاگاھلاندۇرىدىغان پەيغەمبەر كەلگەن ئىدى.
35:25Page 437
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَبِٱلزُّبُرِ وَبِٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُنِيرِ ٢٥
And if they deny you - then already have those before them denied. Their messengers came to them with clear proofs and written ordinances and with the enlightening Scripture.
ئى پەيغەمبەر! قەۋمىڭ سېنى ئىنكار قىلسا سەۋر قىلغىن. چۈنكى سەن قەۋمى ئىنكار قىلغان تۇنجى پەيغەمبەر ئەمەسسەن. مەسىلەن، ئاد، سەمۇد ۋە لۇت قەۋمىگە ئوخشاش ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرمۇ پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن ئۆزلىرىنىڭ راست پەيغەمبەرلىكىنى ئۇقتۇرىدىغان روشەن دەلىل - پاكىتلارنى ئېلىپ كەلسىمۇ ئۇلارنى ئىنكار قىلىشتى. پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا، يەنى تەپەككۇر قىلىپ، ئويلىنىدىغان كىشىلەرگە سەھىپىلەرنى ۋە نۇرلۇق كىتابلارنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى.
35:26Page 437
ثُمَّ أَخَذۡتُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ ٢٦
Then I seized the ones who disbelieved, and how [terrible] was My reproach.
شۇنداقتىمۇ ئۇلار يەنىلا ئاللاھنى ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلىشىپ، پەيغەمبەرلەر ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەردە ئۇلارغا ئىشەنمىدى. شۇنىڭ بىلەن مەن كاپىرلارنى ھالاك قىلدىم. -ئى پەيغەمبەر!- ئويلىنىپ باققىن، مەن ئۇلارنى ھالاك قىلغاندا ئۇلارغا بەرگەن جازايىم قانداق بوپتۇ؟
35:27Page 437
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ ثَمَرَٰتٖ مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهَاۚ وَمِنَ ٱلۡجِبَالِ جُدَدُۢ بِيضٞ وَحُمۡرٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهَا وَغَرَابِيبُ سُودٞ ٢٧
Do you not see that Allāh sends down rain from the sky, and We produce thereby fruits of varying colors? And in the mountains are tracts, white and red of varying shades and [some] extremely black.
ئى پەيغەمبەر! كۆرمەمسەنكى، ئاللاھ ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇردى، ئاندىن بىز ئاشۇ يامغۇر ئارقىلىق دەل - دەرەخلەرنى سوغۇرغاندىن كېيىن قىزىل، يېشىل، سېرىق ۋە باشقا رەڭگارەڭ مېۋىلەرنى چىقاردۇق. تاغلارنىڭ ئىچىدە ئاق، قىزىل ۋە قاپقارا يوللۇقلىرىمۇ بار.
35:28Page 437
وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلۡأَنۡعَٰمِ مُخۡتَلِفٌ أَلۡوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَۗ إِنَّمَا يَخۡشَى ٱللَّهَ مِنۡ عِبَادِهِ ٱلۡعُلَمَٰٓؤُاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ ٢٨
And among people and moving creatures and grazing livestock are various colors similarly. Only those fear Allāh, from among His servants, who have knowledge. Indeed, Allāh is Exalted in Might and Forgiving.
شۇنىڭدەك ئىنسانلار، ھايۋانلار ۋە چاھارپايلارنىڭمۇ رەڭلىرى خىلمۇخىلدۇر. پەقەت ئالىملارلا ئاللاھنىڭ ماقامىنى ئۇلۇغ بىلىپ، ئۇنىڭدىن ئەيمىنىدۇ. چۈنكى ئۇلار ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرىنى، شەرىئىتىنى ۋە قۇدرىتىنىڭ دەلىللىرىنى بىلىدۇ. ئاللاھ شەكسىز غالىبتۇركى، ھېچكىم ئۇنى يېڭەلمەيدۇ. بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر.
35:29Page 437
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ يَرۡجُونَ تِجَٰرَةٗ لَّن تَبُورَ ٢٩
Indeed, those who recite the Book of Allāh and establish prayer and spend [in His cause] out of what We have provided them, secretly and publicly, [can] expect a transaction [i.e., profit] that will never perish -
شۈبھىسىزكى، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە نازىل قىلغان كىتابىنى ئوقۇيدىغان ۋە ئۇنىڭدىكى مەزمۇنلارغا ئەمەل قىلىدىغان، نامازنى ئەڭ گۈزەل رەۋىشتە ئادا قىلغان، بىز بەرگەن رىزىقتىن زاكات ئايرىغان ھەمدە مەخپىي ۋە ئاشكارا ھالدا باشقا يوللارغا چىقىم قىلغانلار ئاشۇ ئەمەللىرى ئارقىلىق ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى ھەرگىز كاسات بولمايدىغان تىجارەتنى ئۈمىد قىلىدىغانلاردۇر.
35:30Page 437
لِيُوَفِّيَهُمۡ أُجُورَهُمۡ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ غَفُورٞ شَكُورٞ ٣٠
That He may give them in full their rewards and increase for them of His bounty. Indeed, He is Forgiving and Appreciative.1
ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنىڭ ساۋابىنى تولۇق بېرىدۇ ۋە مەرھەمەت قىلىپ ئۇلارغا ئاشۇرۇپ بېرىدۇ. چۈنكى ئاللاھ مۇشۇنداق قىلىشقا ئەڭ لايىقتۇر. ئاللاھ ھەقىقەتەن مۇشۇنداق سۈپەتلەرگە ئىگە كىشىلەرنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارنىڭ ياخشى ئەمەللىرىگە كۆپ ساۋاب بەرگۈچىدۇر.
35:31Page 438
وَٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ هُوَ ٱلۡحَقُّ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِعِبَادِهِۦ لَخَبِيرُۢ بَصِيرٞ ٣١
And that which We have revealed to you, [O Muḥammad], of the Book is the truth, confirming what was before it. Indeed Allāh, of His servants, is Aware and Seeing.
ئى پەيغەمبەر! بىز ساڭا ۋەھىي قىلغان كىتاب شەكسىز ھەقىقەتتۇر. ئاللاھ ئۇنى ئىلگىرىكى كىتابلارنى تەستىقلايدىغان رەۋىشتە نازىل قىلدى. ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىدىن خەۋەرداردۇر، كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر. شۇڭا ئۇ ھەر بىر ئۈممەتنىڭ پەيغەمبىرىگە شۇ ئۈممەت ئۆز دەۋرىدە ئېھتىياجلىق نەرسىلەرنى ۋەھىي قىلىدۇ.
35:32Page 438
ثُمَّ أَوۡرَثۡنَا ٱلۡكِتَٰبَ ٱلَّذِينَ ٱصۡطَفَيۡنَا مِنۡ عِبَادِنَاۖ فَمِنۡهُمۡ ظَالِمٞ لِّنَفۡسِهِۦ وَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞ وَمِنۡهُمۡ سَابِقُۢ بِٱلۡخَيۡرَٰتِ بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَضۡلُ ٱلۡكَبِيرُ ٣٢
Then We caused to inherit the Book those We have chosen of Our servants;1 and among them is he who wrongs himself [i.e., sins], and among them is he who is moderate, and among them is he who is foremost in good deeds by permission of Allāh. That [inheritance] is what is the great bounty.
ئاندىن بىز قۇرئاننى باشقا ئۈممەتلەردىن ئۈستۈن قىلغان مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىگە بەردۇق. ئۇلارنىڭ ئىچىدە ھارام قىلىنغان ئىشلارنى قىلىش ۋە قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلارنى قىلماسلىق بىلەن ئۆزىگە زۇلۇم قىلغۇچىلارمۇ بار. قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلارنى قىلىپ، چەكلەنگەن ئىشلارنى قىلمىغان بولسىمۇ، بىر قىسىم مۇستەھەب ئىشلارنى قىلماي، مەكرۇھ ئىشلارنى قىلىش ئارقىلىق نورمال يول تۇتىدىغانلارمۇ بار. يەنە ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن ياخشىلىقلارغا ئالدىرىغۇچىلارمۇ بار. ۋاجىباتلارنى ۋە مۇستەھەبلەرنى قىلىش، ھاراملارنى ۋە مەكرۇھلارنى قىلماسلىق قاتارلىق يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان بۇ ئىش بۇ ئۈممەتنىڭ ھەممىدىن ئۈستۈن قىلىنىشى ۋە ئۇنىڭغا قۇرئان بېرىلىشىنىڭ سەۋەبىدىندۇركى، بۇ ھېچقانداق ئارتۇقچىلىق تەڭ كەلمەيدىغان بۈيۈك پەزىلەتتۇر.
35:33Page 438
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَلُؤۡلُؤٗاۖ وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ ٣٣
[For them are] gardens of perpetual residence which they will enter. They will be adorned therein with bracelets of gold and pearls, and their garments therein will be silk.
تاللانغان بۇ كىشىلەر مەڭگۈلۈك جەننەتلەرگە كىرىدۇ، جەننەتلەردە ئالتۇن بىلەيزۈك ۋە مەرۋايىتلارنى تاقايدۇ، ئۇلارنىڭ جەننەتلەردىكى كىيىمى يىپەك بولىدۇ.
35:34Page 438
وَقَالُواْ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِيٓ أَذۡهَبَ عَنَّا ٱلۡحَزَنَۖ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٞ شَكُورٌ ٣٤
And they will say, "Praise to Allāh, who has removed from us [all] sorrow. Indeed, our Lord is Forgiving and Appreciative -
ئۇلار جەننەتكە كىرگىنىدىن كېيىن دەيدۇكى، بارلىق ھەمدۇ - سانا بىز دوزاخقا كىرىپ قېلىشتىن ئەندىشە قىلغانلىقىمىز سەۋەبلىك بىزدىن غەم - قايغۇنى كۆتۈرۈۋەتكەن ئاللاھقا خاستۇر. شەكسىزكى پەرۋەردىگارىمىز بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارنىڭ تائەت - ئىبادەتلىرىگە قارىتا ھەسسىلەپ مۇكاپات بەرگۈچىدۇر.
35:35Page 438
ٱلَّذِيٓ أَحَلَّنَا دَارَ ٱلۡمُقَامَةِ مِن فَضۡلِهِۦ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٞ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٞ ٣٥
He who has settled us in the home of duration [i.e., Paradise] out of His bounty. There touches us not in it any fatigue, and there touches us not in it weariness [of mind]."
ئاللاھ ئۆز پەزلى - مەرھەمىتى بىلەن بىزنى يۆتكىلىش بولمايدىغان مەڭگۈلۈك مەنزىلگە چۈشۈردى. ئۇنىڭغا بىزنىڭ كۈچىمىز يەتمەيتتى. ئۇ جايدا بىزگە ھېرىپ - چارچاش ۋە جاپا - مۇشەققەت بولمايدۇ.
35:36Page 438
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقۡضَىٰ عَلَيۡهِمۡ فَيَمُوتُواْ وَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُم مِّنۡ عَذَابِهَاۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي كُلَّ كَفُورٖ ٣٦
And for those who disbelieve will be the fire of Hell. [Death] is not decreed for them1 so they may die, nor will its torment be lightened for them. Thus do We recompense every ungrateful one.
ئاللاھقا كاپىر بولغانلار مەڭگۈلۈك جەھەننەم ئازابىغا دۇچار بولىدۇ، ئۇلار ئۆلۈپ ئازابتىن قۇتۇلۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن جانلىرى ئېلىنمايدۇ، ئۇلاردىن جەھەننەمنىڭ ئازابى قىلچە يەڭگىللىتىلمەيدۇ. پەرۋەردىگارىنىڭ نېئمەتلىرىنى ئىنكار قىلغان ھەر كىمنى قىيامەت كۈنى ئەنە شۇنداق جازالايمىز.
35:37Page 438
وَهُمۡ يَصۡطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَآ أَخۡرِجۡنَا نَعۡمَلۡ صَٰلِحًا غَيۡرَ ٱلَّذِي كُنَّا نَعۡمَلُۚ أَوَلَمۡ نُعَمِّرۡكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَآءَكُمُ ٱلنَّذِيرُۖ فَذُوقُواْ فَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٍ ٣٧
And they will cry out therein, "Our Lord, remove us;1 we will do righteousness - other than what we were doing!" But did We not grant you life enough for whoever would remember therein to remember, and the warner had come to you? So taste [the punishment], for there is not for the wrongdoers any helper.
ئۇلار يالۋۇرۇپ يۇقىرى ئاۋاز بىلەن چوقان سېلىشىپ: ئى پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى دوزاختىن چىقىرىۋەتسەڭ، رازىلىقىڭغا ئېرىشىپ، ئازابىڭدىن قۇتۇلۇشىمىز ئۈچۈن ئىلگىرى دۇنيادا قىلغاندىن باشقا ياخشى ئەمەللەرنى قىلىۋالساق، دېيىشىدۇ. ئاللاھ ئۇلارغا جاۋابەن: بىز سىلەرگە پەند - نەسىھەت ئېلىشقا بەل باغلىغان كىشى پەند - نەسىھەت ئېلىپ، ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ، ياخشى ئەمەللەرنى قىلىۋالغۇدەك ئۆمۈر بەرمىدۇقمۇ؟ سىلەرنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئاگاھلاندۇرىدىغان پەيغەمبەر كەلمىدىمۇ؟ بۇنچە ئىشلاردىن كېيىن ئەمدى سىلەرنىڭ باھانە - سەۋەبلىرىڭلار ئاقمايدۇ. شۇڭا ئەمدى دوزاخ ئازابىنى تېتىڭلار. كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلدۇرالايدىغان ياكى ئۇلاردىن ئازابنى يەڭگىللىتەلەيدىغان بىرەر ياردەمچى بولمايدۇ، دەيدۇ.
35:38Page 438
إِنَّ ٱللَّهَ عَٰلِمُ غَيۡبِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٣٨
Indeed, Allāh is Knower of the unseen [aspects] of the heavens and earth. Indeed, He is Knowing of that within the breasts.
ئاللاھ ھەقىقەتەن ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى غەيبنى بىلگۈچىدۇركى، بۇلاردىن ھېچ نەرسە ئۇنىڭ بىلىشىدىن چەتتە قالمايدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ بەندىلىرى كۆڭۈللىرىدە يوشۇرغان بارچە ياخشىلىق ھەم يامانلىقلارنى بىلىپ تۇرىدۇ.
35:39Page 439
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَكُمۡ خَلَٰٓئِفَ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ فَمَن كَفَرَ فَعَلَيۡهِ كُفۡرُهُۥۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلۡكَٰفِرِينَ كُفۡرُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ إِلَّا مَقۡتٗاۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلۡكَٰفِرِينَ كُفۡرُهُمۡ إِلَّا خَسَارٗا ٣٩
It is He who has made you successors upon the earth. And whoever disbelieves - upon him will be [the consequence of] his disbelief. And the disbelief of the disbelievers does not increase them in the sight of their Lord except in hatred; and the disbelief of the disbelievers does not increase them except in loss.
ئى ئىنسانلار! ئاللاھ قانداق ئەمەل قىلىدىغانلىقىڭلارنى سىناش ئۈچۈن سىلەرنى زېمىندا بىر - بىرىڭلارغا ئورۇنباسار قىلدى. كىمكى ئاللاھقا ۋە پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن نەرسىگە كاپىر بولىدىكەن، ئۇنىڭ كۇپرىسىنىڭ گۇناھى ھەم جازاسى ئۆزىگە بولىدۇ. ئۇنىڭ كۇپرىسى پەرۋەردىگارىغا زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. كاپىرلارنىڭ كۇپرى پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدا پەقەت ئېغىر غەزەبنىلا زىيادە قىلىدۇ، كاپىرلارنىڭ كۇپرى پەقەت زىياننىلا ئېغىرلاشتۇرۇۋېتىدۇ. چۈنكى ئۇلار ناۋادا ئىمان ئېيتقان بولسا ئاللاھ ئۇلارغا تەييارلايدىغان جەننەتتىن قۇرۇق قالىدۇ.
35:40Page 439
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ شُرَكَآءَكُمُ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُواْ مِنَ ٱلۡأَرۡضِ أَمۡ لَهُمۡ شِرۡكٞ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ كِتَٰبٗا فَهُمۡ عَلَىٰ بَيِّنَتٖ مِّنۡهُۚ بَلۡ إِن يَعِدُ ٱلظَّٰلِمُونَ بَعۡضُهُم بَعۡضًا إِلَّا غُرُورًا ٤٠
Say, "Have you considered1 your 'partners' whom you invoke besides Allāh? Show me what they have created from the earth, or have they partnership [with Him] in the heavens? Or have We given them a book so they are [standing] on evidence therefrom? [No], rather, the wrongdoers do not promise each other except delusion."2
ئى پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىڭلار ھەققىدە سۆزلەپ بېقىڭلارچۇ؟ ئۇلار زېمىندىن نېمىنى ياراتتى؟ زېمىننىڭ تاغلىرىنى ياراتتىمۇ؟ دەريالىرىنى ياراتتىمۇ؟ ھايۋانلىرىنى ياراتتىمۇ؟ ياكى ئۇلارنىڭ ئاسمانلارنى يارىتىشتا ئاللاھقا شېرىكچىلىكى بارمۇ؟ ياكى بىز ئۇلارغا بۇتلىرىغا چوقۇنۇشنىڭ توغرىلىقى ھەققىدە دەلىل بار بىرەر كىتاب بەردۇقمۇ؟ بۇ ئىشلاردىن ھېچبىرى يۈز بەرگىنى يوق. ئەكسىچە كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەت بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلار بىر - بىرىنى پەقەت ئالدايدۇ.
35:41Page 439
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يُمۡسِكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ أَن تَزُولَاۚ وَلَئِن زَالَتَآ إِنۡ أَمۡسَكَهُمَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنۢ بَعۡدِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورٗا ٤١
Indeed, Allāh holds the heavens and the earth, lest they cease. And if they should cease, no one could hold them [in place] after Him. Indeed, He is Forbearing1 and Forgiving.
شۈبھىسىزكى ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ۋەيران بولۇشتىن تۇتۇپ تۇرىدۇ. ئۇ ئىككىسى ۋەيران بولدى -دەپ پەرەز قىلساق-، ئۇلارنى ۋەيران بولۇشتىن توسۇپ قالالايدىغان ئاللاھتىن باشقا ھېچكىم يوق. شەكسىزكى ئاللاھ ھەلىمدۇركى، جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ، بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر.
35:42Page 439
وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَئِن جَآءَهُمۡ نَذِيرٞ لَّيَكُونُنَّ أَهۡدَىٰ مِنۡ إِحۡدَى ٱلۡأُمَمِۖ فَلَمَّا جَآءَهُمۡ نَذِيرٞ مَّا زَادَهُمۡ إِلَّا نُفُورًا ٤٢
And they swore by Allāh their strongest oaths that if a warner came to them, they would be more guided than [any] one of the [previous] nations. But when a warner came to them, it did not increase them except in aversion
بۇ ئىنكارچى كاپىرلار ئۆزلىرىگە ئاللاھ تەرىپىدىن ئۇنىڭ ئازابىدىن ئاگاھلاندۇرىدىغان بىرەر پەيغەمبەر كەلسە، چوقۇم ئۆزلىرىنىڭ يەھۇدىيلار، ناسارالار ۋە باشقىلارغا قارىغاندا ئەڭ توغرا يولدا بولىدىغانلىقى ھەم ھەقىقەتكە ئەڭ كۆپ ئەگىشىدىغانلىقى ھەققىدە ناھايىتى كۈچلۈك قەسەملەرنى قىلىشتى. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇتىدىغان پەيغەمبەر بولۇپ كەلگەن چاغدا، ئۇنىڭ كەلگەنلىكى ئۇلارنى ھەقىقەتتىن تېخىمۇ يىراقلاشتۇرۇپ، باتىلغا تېخىمۇ باغلىۋەتتى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئىلگىرىكىلەردىن بەكرەك توغرا يول تاپقۇچىلار بولىدىغانلىقىدىن ئىبارەت كۈچلۈك قەسەملىرىگىمۇ ئەمەل قىلمىدى.
35:43Page 439
ٱسۡتِكۡبَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَكۡرَ ٱلسَّيِّيِٕۚ وَلَا يَحِيقُ ٱلۡمَكۡرُ ٱلسَّيِّئُ إِلَّا بِأَهۡلِهِۦۚ فَهَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ ٱلۡأَوَّلِينَۚ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَبۡدِيلٗاۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَحۡوِيلًا ٤٣
[Due to] arrogance in the land and plotting of evil; but the evil plot does not encompass except its own people. Then do they await except the way [i.e., fate] of the former peoples? But you will never find in the way [i.e., established method] of Allāh any change, and you will never find in the way of Allāh1 any alteration.2
ئۇلارنىڭ بۇ ھەقتە ئاللاھ بىلەن قەسەم قىلغانلىقى نىيەتلىرىنىڭ ياخشىلىقىدىن ئەمەس، بەلكى يەر - يۈزىدە تەكەببۇرلۇق قىلىش ۋە كىشىلەرنى ئالداش ئۈچۈندۇر. سۇيىقەستنىڭ ۋابالى پەقەت شۇنداق قىلغانلارغا بولىدۇ. بۇ تەكەببۇر، ھىيلىگەرلەر ئاللاھنىڭ ئۆزگەرمەس قانۇنىيىتىنىلا كۈتىدۇكى، ئۇ قانۇنىيەت بولسا مۇشۇلارنىڭمۇ ئىلگىرىكىلەرگە ئوخشاش ھالاك قىلىنىشىدۇر. سەن ئاللاھنىڭ تەكەببۇرلارنى ھالاك قىلىشتىكى قانۇنىيىتىدە ئۇلارغا ئازاب كەلمەي قالىدىغان بىرەر ئۆزگىرىش ياكى باشقىلارغا (خاتا) كېلىپ قالىدىغان بىرەر ئالمىشىپ كېتىش تاپالمايسەن. چۈنكى ئۇ ئۆزگەرمەس ئىلاھىي قانۇنىيەتتۇر.
35:44Page 439
أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ وَكَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُعۡجِزَهُۥ مِن شَيۡءٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَلِيمٗا قَدِيرٗا ٤٤
Have they not traveled through the land and observed how was the end of those before them? And they were greater than them in power. But Allāh is not to be caused failure [i.e., prevented] by anything in the heavens or on the earth. Indeed, He is ever Knowing and Competent.
قۇرەيشلەردىن سېنى يالغانچىغا چىقارغانلار يەر يۈزىدە سەپەر قىلىپ، ئۆزلىرىدىن ئىلگىرىكى ئۈممەتلەر ئىچىدىن ئىنكار قىلغانلارنىڭ قانداق ئاقىۋەتكە قالغانلىقىنى ئويلاپ باقمىدىمۇ؟ ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتى ئاللاھ ھالاك قىلغانلىقى ئۈچۈن ئەڭ ناچار ئاقىۋەت بولمىدىمۇ؟ ئۇلار قۇرەيشلەردىنمۇ كۈچلۈك ئىدىغۇ؟! ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەر قانداق نەرسە ئاللاھنىڭ (بىلىشىدىن) چەتتە قالمايدۇ. ئاللاھ بۇ ئىنكارچىلارنىڭ قىلمىشلىرىنى چوقۇم بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىدىن ھېچنەرسە ئاللاھنىڭ (ئىلمىدىن) چەتتە قالمايدۇ. ئاللاھ خالىغان ۋاقىتتا ئۇلارنى ھالاك قىلىشقا قادىردۇر.
35:45Page 440
وَلَوۡ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِمَا كَسَبُواْ مَا تَرَكَ عَلَىٰ ظَهۡرِهَا مِن دَآبَّةٖ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِۦ بَصِيرَۢا ٤٥
And if Allāh were to impose blame on the people for what they have earned, He would not leave upon it [i.e., the earth] any creature. But He defers them for a specified term. And when their time comes, then indeed Allāh has ever been, of His servants, Seeing.
ئەگەر ئاللاھ ئىنسانلارنى ئۇلارنىڭ قىلغان گۇناھ - مەئسىيەتلىرى ۋە ئۆتكۈزگەن خاتالىقلىرى تۈپەيلىدىن جازالاشقا ئالدىرىغان بولسا ئىدى، يەر شارىدىكى پۈتكۈل ئىنسانلارنى ئىلكىدىكى مال - ۋارانلىرى بىلەن قوشۇپ دەرھال ھالاك قىلىۋەتكەن بولاتتى. لېكىن ئاللاھ تائالا ئۇلارنى ئۆز ئىلمىگە بېكىتىلگەن ۋاقىتقىچە، يەنى قىيامەت كۈنىگىچە كېچىكتۈرىدۇ. ئۇشتۇمتۇت قىيامەت كەلگەن چاغدا شەكسىزكى ئاللاھ بەنددىلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا ئۇلاردىن ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ. ئاندىن ئاللاھ ئۇلارغا ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. يەنى ئەگەر ئەمىلى ياخشى بولسا مۇكاپاتىمۇ ياخشى بولىدۇ، ئەمىلى يامان بولسا جازاسىمۇ يامان بولىدۇ.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences