Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
التوبة
At-Tawbah
The Repentance · Medinan · 129 ayahs
9:1Page 187
بَرَآءَةٞ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦٓ إِلَى ٱلَّذِينَ عَٰهَدتُّم مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ١
[This is a declaration of] disassociation, from Allāh and His Messenger, to those with whom you had made a treaty among the polytheists.1
ئى مۇسۇلمانلار! بۇ ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلى تەرەپتىن ئادا-جۇدا بولۇشتۇر ۋە ئەرەب يېرىم ئارىلىدا سىلەر مۇشرىكلار بىلەن تۈزۈشكەن مۇئاھىدىنىڭ ئەمەلدىن قالدۇرۇلغانلىقىنىڭ ئېلانىدۇر.
9:2Page 187
فَسِيحُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرٖ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُمۡ غَيۡرُ مُعۡجِزِي ٱللَّهِ وَأَنَّ ٱللَّهَ مُخۡزِي ٱلۡكَٰفِرِينَ ٢
So travel freely, [O disbelievers], throughout the land [during] four months but know that you cannot cause failure to Allāh and that Allāh will disgrace the disbelievers.
ئى مۇشرىكلار! يەر يۈزىدە خاتىرجەم ھالدا تۆت ئاي يۈرۈڭلار. تۆت ئايدىن كېيىن سىلەرگە ئەمىنلىك بېرىلمەيدۇ ۋە مۇئاھىدىمۇ ئەمەلدىن قالدۇرىلىدۇ. سىلەر شۇنىڭغا ئىشىنىڭلاركى، ئەگەر كۇپرىلىقىڭلارنى داۋاملاشتۇرساڭلار ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھەرگىز قېچىپ قۇتۇلالمايسىلەر. يەنە شۇنىڭغا ئىشىنىڭلاركى، ئاللاھ ھەقىقەتەن كاپىرلارنى دۇنيادا ئەسىر ئېلىش ۋە ئۆلتۈرۈش بىلەن ، قىيامەت كۈنى دەۋزەخكە كىرگۈزۈش بىلەن خار قىلىدۇ. بۇ ھۆكۈم ئەھدىنى بۇزغان ۋە ۋاقىتسىز مۇتلەق ئەھدىسى بولغان كىشىلەرنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئەمما ۋاقىتلىق مۇئاھىدە تۈزۈشكەن ئادەمگە كەلسەك، گەرچە تۆت ئايدىن كۆپرەك بولسىمۇ ئۇ كىشىنىڭ مۇئاھىدىسى ۋاقتى توشقىچە ئەمەلدىن قالدۇرۇلمايدۇ.
9:3Page 187
وَأَذَٰنٞ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦٓ إِلَى ٱلنَّاسِ يَوۡمَ ٱلۡحَجِّ ٱلۡأَكۡبَرِ أَنَّ ٱللَّهَ بَرِيٓءٞ مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ وَرَسُولُهُۥۚ فَإِن تُبۡتُمۡ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۖ وَإِن تَوَلَّيۡتُمۡ فَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُمۡ غَيۡرُ مُعۡجِزِي ٱللَّهِۗ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ٣
And [it is] an announcement from Allāh and His Messenger to the people on the day of the greater pilgrimage1 that Allāh is disassociated from the disbelievers, and [so is] His Messenger. So if you repent, that is best for you; but if you turn away - then know that you will not cause failure to Allāh.2 And give tidings to those who disbelieve of a painful punishment.
نەھرى كۈنى ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلى تەرىپىدىن بارلىق كىشىلەرگە: ئاللاھ ھەقىقەتەن مۇشرىكلاردىن ئادا-جۇدادۇر، ئاللاھنىڭ رەسۇلىمۇ ئادا-جۇدادۇر. ئى مۇشرىكلار! ئەگەر سىلەر شېرىك كەلتۈرۈشىڭلاردىن تەۋبە قىلساڭلار تەۋبە قىلغىنىڭلار ئۆزۈڭلار ئۈچۈن ياخشىدۇر. ئەگەر تەۋبە قىلىشتىن يۈز ئۆرۈسەڭلار شۇنىڭغا ئىشىنىڭلاركى، ئاللاھتىن ۋە ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھەرگىزمۇ قېچىپ قۇتۇلالمايسىلەر دەپ ئېلان قىلىندى. ئى پەيغەمبەر! ئاللاھقا كاپىر بولغانلارغا ئۇلارنى ئوسال قىلىدىغان نەرسە يەنى ئۇلارنى كۈتۈۋاتقان قاتتىق ئازاپ بىلەن خەۋەر بەرگىن.
9:4Page 187
إِلَّا ٱلَّذِينَ عَٰهَدتُّم مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ثُمَّ لَمۡ يَنقُصُوكُمۡ شَيۡـٔٗا وَلَمۡ يُظَٰهِرُواْ عَلَيۡكُمۡ أَحَدٗا فَأَتِمُّوٓاْ إِلَيۡهِمۡ عَهۡدَهُمۡ إِلَىٰ مُدَّتِهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُتَّقِينَ ٤
Excepted are those with whom you made a treaty among the polytheists and then they have not been deficient toward you in anything or supported anyone against you; so complete for them their treaty until their term [has ended]. Indeed, Allāh loves the righteous [who fear Him].
ئەمما مۇشرىكلار ئىچىدىن سىلەر بىلەن مۇئاھىدە تۈزۈشكەن، تۈزۈشكەن مۇئاھىدىگە ۋاپا قىلغان، ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسىنى بۇزمىغان كىشىلەر ئىلگىرىكى ھۆكۈمدىن مۇستەسنادۇر. ئۇلار بىلەن تۈزۈشكەن مۇئاھىدىگە ۋاقتى توشقىچە تولۇق ئەمەل قىلىڭلار. ئاللاھ ھەقىقەتەن بۇيرىقىنى ئىجرا قىلىش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغۇچىلارنى دوست تۇتىدۇ. مۇئاھىدىگە ئەمەل قىلىش ئاللاھنىڭ بۇيرىقىنى ئىجرا قىلىشقا مەنسۇپدۇر، خىيانەت قىلماسلىق ئاللاھنىڭ چەكلىمىلىرىدىن يېنىشقا مەنسۇپدۇر.
9:5Page 187
فَإِذَا ٱنسَلَخَ ٱلۡأَشۡهُرُ ٱلۡحُرُمُ فَٱقۡتُلُواْ ٱلۡمُشۡرِكِينَ حَيۡثُ وَجَدتُّمُوهُمۡ وَخُذُوهُمۡ وَٱحۡصُرُوهُمۡ وَٱقۡعُدُواْ لَهُمۡ كُلَّ مَرۡصَدٖۚ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٥
And when the inviolable months1 have passed, then kill the polytheists wherever you find them and capture them and besiege them and sit in wait for them at every place of ambush. But if they should repent, establish prayer, and give zakāh, let them [go] on their way. Indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
سىلەر دۈشمەنلىرىڭلارغا ئەمىنلىك بەرگەن ئۇرۇش ھارام قىلىنغان ئايلار تۈگىسە مۇشرىكلارنى ئۇچرىغان جايدا ئۆلتۈرۈڭلار. ئۇلارنى قورغانلىرىدا مۇھاسىرىگە ئېلىڭلار. ئۇلارنىڭ يوللىرىدا ئۇلارنى كۈتۈپ تۇرۇڭلار. ئەگەر ئۇلار شېرىكتىن قول ئۈزۈپ ئاللاھقا تەۋبە قىلسا، ناماز ئوقۇسا، ماللىرىنىڭ زاكىتىنى بەرسە، ئۇلار سىلەرنىڭ ئىسلامى قېرىندىشىڭلار بولۇپ قالىدۇ. ئۇلارنى ئۆلتۈرۈشتىن قولۇڭلارنى يىغىڭلار. ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنى كەچۈرگىچىدۇر ۋە ئۇلارغا كۆيۈمچاندۇر.
9:6Page 187
وَإِنۡ أَحَدٞ مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ٱسۡتَجَارَكَ فَأَجِرۡهُ حَتَّىٰ يَسۡمَعَ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ثُمَّ أَبۡلِغۡهُ مَأۡمَنَهُۥۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَوۡمٞ لَّا يَعۡلَمُونَ ٦
And if any one of the polytheists seeks your protection, then grant him protection so that he may hear the words of Allāh [i.e., the Qur’ān]. Then deliver him to his place of safety. That is because they are a people who do not know.
ئى پەيغەمبەر! قېنى ۋە مېلى ھالال بولغان مۇشرىكلاردىن بىرسى كىرىپ سەندىن ئامانلىق تىلىسە ئۇ قۇرئاننى ئاڭلىغانغا قەدەر ئۇنىڭ تەلىپىگە قوشۇلغىن. ئاندىن ئۇنى ئەمىن جايغا يەتكۈزۈپ قويغىن. بۇ شۇنىڭ ئۈچۈنكى كاپىرلار ھەقىقەتەن دىننىڭ ھەقىقىتىنى چۈشەنمەيدىغان قەۋمدۇر. ئەگەر ئۇلار دىننىڭ ھەقىقەتلىرىنى ۋە قۇرئاننىڭ قىرائىتىنى ئاڭلاشنى بىلسە ھىدايەت تېپىشى مۇمكىن.
9:7Page 188
كَيۡفَ يَكُونُ لِلۡمُشۡرِكِينَ عَهۡدٌ عِندَ ٱللَّهِ وَعِندَ رَسُولِهِۦٓ إِلَّا ٱلَّذِينَ عَٰهَدتُّمۡ عِندَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۖ فَمَا ٱسۡتَقَٰمُواْ لَكُمۡ فَٱسۡتَقِيمُواْ لَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُتَّقِينَ ٧
How can there be for the polytheists a treaty in the sight of Allāh and with His Messenger, except for those with whom you made a treaty at al-Masjid al-Ḥarām? So as long as they are upright toward you,1 be upright toward them. Indeed, Allāh loves the righteous [who fear Him].
ئاللاھنىڭ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ قارىشىچە مۇشرىكلارغا ئەمىنلىك بېرىش ۋە مۇئاھىدە تۈزۈش توغرا ئەمەس. ئى مۇسۇلمانلار! ئەمما ھۈدەيبىيە سۈلھىسىدە مەسجىدى ھەرەم يېنىدا سىلەر بىلەن ئەھدە تۈزۈشكەن مۇشرىكلار ئەگەر ئاراڭلاردا تۈزۈلگەن ئەھدىنى بۇزماستىن رىئايە قىلسا سىلەرمۇ ئەھدىنى بۇزماستىن رىئايە قىلىڭلار. ئاللاھ شۈبھىسىزكى بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنداپ، توسقانلىرىدىن چەكلەنگەن تەقۋادار بەندىلىرىنى دوست تۇتىدۇ.
9:8Page 188
كَيۡفَ وَإِن يَظۡهَرُواْ عَلَيۡكُمۡ لَا يَرۡقُبُواْ فِيكُمۡ إِلّٗا وَلَا ذِمَّةٗۚ يُرۡضُونَكُم بِأَفۡوَٰهِهِمۡ وَتَأۡبَىٰ قُلُوبُهُمۡ وَأَكۡثَرُهُمۡ فَٰسِقُونَ ٨
How [can there be a treaty] while, if they gain dominance over you, they do not observe concerning you any pact of kinship or covenant of protection? They satisfy you with their mouths, but their hearts refuse [compliance], and most of them are defiantly disobedient.
مۇشرىلار سىلەرنىڭ دۈشمىنىڭلار تۇرسا قانداقمۇ ئەھدىسىگە ۋاپا قىلسۇن؟ ئەگەر ئۇلار سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلاردىن غەلبە قىلسا سىلەرنىڭ ھەققىڭلاردا نە ئاللاھنىڭ (ھۆكمىگە)، نە تۇققانچىلىققا، نە ئەھدىگە رىئايە قىلمايدۇ، بەلكى سىلەرنى ئېغىر ئازابقا دۇچار قىلىدۇ. سىلەرنى ئېغىزلىرىدىكى چىرايلىق گەپلىرى بىلەن خۇش قىلىدۇ. ئەمما ئۇلارنىڭ قەلبىدە ئويلىغىنى ئېغىزىدىن چىققىنى بىلەن ئوخشاش ئەمەس، دېگەنلىرىگە ئەمەل قىلمايدۇ. كۆپىنچىسى ئەھدىنى بۇزغانلىقى ئۈچۈن ئاللاھقا ئىتائەت قىلىشتىن چىقىپ كەتكەنلەردۇر.
9:9Page 188
ٱشۡتَرَوۡاْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنٗا قَلِيلٗا فَصَدُّواْ عَن سَبِيلِهِۦٓۚ إِنَّهُمۡ سَآءَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٩
They have exchanged the signs of Allāh for a small price and averted [people] from His way. Indeed, it was evil that they were doing.
ئۇلار ئەھدىگە ۋاپا قىلىشمۇ ئۇنىڭ جۈملىسىدىن بولغان، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە ئەگىشىشنى ئۆزلىرىنىڭ ھاۋايى ھەۋەسلىرى ۋە شەھۋەتلىرىگە ۋاستە بولىدىغان دۇنيانىڭ ئەرزىمەس مال-مۈلۈكلىرىدىن ئازغىنە نەرسىگە ئالماشتۇردى. شۇ سەۋەبلىك ئۆزلىرىنى ھەقىقەتكە ئەگىشىشتىن چەكلىدى ۋە ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈدى. باشقىلارنىمۇ ھەقىقەتتىن چەكلىدى. ھەقىقەتەن ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرى نېمىدېگەن يامان-ھە!
9:10Page 188
لَا يَرۡقُبُونَ فِي مُؤۡمِنٍ إِلّٗا وَلَا ذِمَّةٗۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُعۡتَدُونَ ١٠
They do not observe toward a believer any pact of kinship or covenant of protection. And it is they who are the transgressors.
ئۇلار ئاداۋەتخور بولغانلىقى ئۈچۈن مۆئمىنلەر ھەققىدە نە ئاللاھنىڭ ھۆكمىگە، نە تۇققانچىلىققا، نە ئەھدىگە رىئايە قىلمايدۇ. ئۇلار زالىملىق ۋە دۈشمەنلىك بىلەن سۈپەتلەنگەچكە ئاللاھنىڭ بەلگىلىمىلىرىدىن ھالقىغىچىلاردۇر.
9:11Page 188
فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ فَإِخۡوَٰنُكُمۡ فِي ٱلدِّينِۗ وَنُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ١١
But if they repent, establish prayer, and give zakāh, then they are your brothers in religion; and We detail the verses for a people who know.
ئەگەر ئۇلار كۇپرىدىن تەۋبە قىلىپ، ئىمان ئېيتسا، ناماز ئوقۇسا، ماللىرىنىڭ زاكىتىنى بەرسە ئۇلار مۇسۇلمانلارنىڭ جۈملىسىدىن بولىدۇ. ئۇلار سىلەرنىڭ دىنى قېرىندىشىڭلاردۇر. ئۇلار ھوقۇق-مەجبۇرىيەتتە سىلەر بىلەن ئوخشاشتۇر، ئۇلار بىلەن ئۇرۇشۇش سىلەرگە ھالال ئەمەس، ئۇلارنىڭ مۇسۇلمانلىقى؛ قانلىرىنى، ماللىرىنى ۋە يۈز-ئابرويلىرىنى ساقلاپ قالىدۇ. ھەقكە يېتىش ئۈچۈن ئىنتىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن بىز ئايەتلەرنى روشەن بايان قىلىپ بېرىمىز. ئايەتلەر بىلەن ئۆزلىرى مەنپەئەتلىنىدۇ ۋە باشقىلارنى مەنپەئەتكە ئىگە قىلىدۇ.
9:12Page 188
وَإِن نَّكَثُوٓاْ أَيۡمَٰنَهُم مِّنۢ بَعۡدِ عَهۡدِهِمۡ وَطَعَنُواْ فِي دِينِكُمۡ فَقَٰتِلُوٓاْ أَئِمَّةَ ٱلۡكُفۡرِ إِنَّهُمۡ لَآ أَيۡمَٰنَ لَهُمۡ لَعَلَّهُمۡ يَنتَهُونَ ١٢
And if they break their oaths after their treaty and defame your religion, then combat the leaders of disbelief, for indeed, there are no oaths [sacred] to them; [fight them that] they might cease.
ئەگەر سىلەر مەلۇم مەزگىل ئۇرۇش قىلماسلىققا ئەھدە تۈزۈشكەن بولساڭلار مۇشرىكلار ئەھدىلىرىنى بۇزسا، سىلەرنىڭ دىنىڭلارنى ئەيىپلەپ، كەم سۇندۇرسا سىلەر ئۇلار بىلەن ئۇرۇشۇڭلار. ئۇلار كاپىرلارنىڭ يولباشچىسى ۋە رەھبىرىدۇر. ئۇلارنىڭ قېنى ساقلىنىپ قالغۇدەك دەرىجىدە ئەھدىسىنىڭ ئىتىبارى يوق. ئۇلار كۇپرىلىقىدىن، ئەھدىنى بۇزۇشتىن ۋە دىننى كەمسۇندۇرۇشتىن قول ئۈزۈشى ئۈچۈن ئۇلار بىلەن ئۇرۇشۇڭلار.
9:13Page 188
أَلَا تُقَٰتِلُونَ قَوۡمٗا نَّكَثُوٓاْ أَيۡمَٰنَهُمۡ وَهَمُّواْ بِإِخۡرَاجِ ٱلرَّسُولِ وَهُم بَدَءُوكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٍۚ أَتَخۡشَوۡنَهُمۡۚ فَٱللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخۡشَوۡهُ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ١٣
Would you not fight against a people who broke their oaths and determined to expel the Messenger, and they had begun [the attack upon] you the first time? Do you fear them? But Allāh has more right that you should fear Him, if you are [truly] believers.
ئى مۆئمىنلەر! ئەھدىلىرىنى بۇزغان، دارۇننەدۋەدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى مەككىدىن ھەيدەپ چىقىرىشقا ھەرىكەت قىلغان، قۇرەيشلەر ئىتتىپاقدىشى بەكرى ئايمىقىغا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىتتىپاقدىشى خۇزائە ئايمىقىغا قارشى ياردەم بەرگەن چاغدا ئالدى بىلەن سىلەرگە ھۇجۇم قىلغان قەۋمگە نېمىشقا ئۇرۇش ئاچمايسىلەر؟ ئۇلاردىن قورققاچقا ئۇلارغا ئۇرۇش ئاچمامسىلەر؟ ئەگەر سىلەر ھەقىقى مۆئمىن بولساڭلار ئاللاھ قورقۇشۇڭلارغا ئەڭ ھەقلىقتۇر.
9:14Page 189
قَٰتِلُوهُمۡ يُعَذِّبۡهُمُ ٱللَّهُ بِأَيۡدِيكُمۡ وَيُخۡزِهِمۡ وَيَنصُرۡكُمۡ عَلَيۡهِمۡ وَيَشۡفِ صُدُورَ قَوۡمٖ مُّؤۡمِنِينَ ١٤
Fight them; Allāh will punish them by your hands and will disgrace them and give you victory over them and satisfy the breasts [i.e., desires] of a believing people
ئى مۆمىنلەر! مۇشرىكلارغا ئۇرۇش ئېچىڭلار. ھەقىقەتەن سىلەر ئۇلارغا ئۇرۇش ئاچساڭلار ئاللاھ ئۇلارنى سىلەرنىڭ قوللىرىڭلار بىلەن يەنى سىلەرنىڭ ئۇلارنى ئۆلتۈرۈشۈڭلار بىلەن ئازاپلايدۇ، مەغلۇبىيەت ۋە ئەسىرگە ئېلىش بىلەن خار قىلىدۇ، غەلبىنى سىلەرگە مەنسۇپ قىلىش ئارقىلىق ئۇلارغا قارشى سىلەرگە ياردەم بېرىدۇ. دۈشمەنلەر ئۇچرىغان ئۆلۈم، ئەسىرگە چۈشۈش، مەغلۇبىيەت ۋە مۆئمىنلەرنىڭ ئۇلارغا قارشى غەلبە قازىنىشى ئارقىلىق جىھادقا قاتنىشالمىغان مۆئمىنلەرنىڭ قەلبىدىكى كېسەلگە شىپالىق بېرىدۇ.
9:15Page 189
وَيُذۡهِبۡ غَيۡظَ قُلُوبِهِمۡۗ وَيَتُوبُ ٱللَّهُ عَلَىٰ مَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ١٥
And remove the fury in their [i.e., the believers'] hearts. And Allāh turns in forgiveness to whom He wills; and Allāh is Knowing and Wise.
ئۇلارغا قارشى ئېرىشكەن غەلبە ئارقىلىق مۆئمىنلەرنىڭ دىللىرىدىكى ئاچچىقنى خالاس قىلىنىدۇ. مەككە پەتھى بولغان كۈندە ئاللاھ بىر قىسىم مەككە ئاھالىسىنىڭ تەۋبىسىنى قۇبۇل قىلغىنىدەك ئەگەر ئۇ سەركەشلەر تەۋبە قىلسا، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ تەۋبىسىنى قۇبۇل قىلىدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئىچىدىن سەمىمىي تەۋبە قىلغانلارنى بىلىپ تۇرغىچىدۇر. ئۆزىنىڭ يارىتىشىدا، ئىشلارنى ئورۇنلاشتۇرىشىدا ۋە ھۆكۈملەرنى يولغا قويىشىدا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.
9:16Page 189
أَمۡ حَسِبۡتُمۡ أَن تُتۡرَكُواْ وَلَمَّا يَعۡلَمِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ جَٰهَدُواْ مِنكُمۡ وَلَمۡ يَتَّخِذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَا رَسُولِهِۦ وَلَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَلِيجَةٗۚ وَٱللَّهُ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ١٦
Do you think that you will be left [as you are] while Allāh has not yet made evident those among you who strive [for His cause] and do not take other than Allāh, His Messenger and the believers as intimates? And Allāh is [fully] Aware of what you do.
ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ سىنىماي تۇرۇپ ئۆز ھالىمىزغا قويۇپ بېرىدۇ دەپ ئويلامسىلەر؟ سىناق ئاللاھنىڭ قانۇنىيەتلىرىدىن بىر قانۇنىيەتتۇر. ئاللاھ سىلەرنىڭ ئىچىڭلاردىكى ئاللاھنى، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ۋە مۆئمىنلەرنى قويۇپ كاپىرلارنى يېقىن سىرداش ۋە دوست قىلىۋالمىغان ئىخلاسمەن مۇجاھىتلارنى بىلگەنگە قەدەر يەنى ئوتتۇرىغا چىقارغانغا قەدەر سىنىلىسىلەر. ئاللاھ قىلمىشلىرىڭلاردىن خەۋەرداردۇر. ئاللاھقا ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە مەخپى ئەمەس. ئاللاھ ئەمەللىرىڭلارغا قاراپ جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
9:17Page 189
مَا كَانَ لِلۡمُشۡرِكِينَ أَن يَعۡمُرُواْ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ شَٰهِدِينَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِم بِٱلۡكُفۡرِۚ أُوْلَٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ وَفِي ٱلنَّارِ هُمۡ خَٰلِدُونَ ١٧
It is not for the polytheists to maintain the mosques of Allāh [while] witnessing against themselves with disbelief. [For] those, their deeds have become worthless, and in the Fire they will abide eternally.
مۇشرىكلار قىلمىشلىرى بىلەن ئۆزلىرىگە كۇپرىلىقنى ئىقرار قىلغان تۇرۇقلۇق ئۇلارنىڭ ھەر تۈرلۈك تائەت-ئىبادتلەر بىلەن ئاللاھنىڭ مەسجىتلىرىنى ئاۋات قىلىشى توغرا بولمايدۇ.(ئۇلاردا) ئىماندىن ئىبارەت ئەمەللەرنىڭ مەقبۇل بولۇش شەرتى يوق بولغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ئەمەللىرى بىكار بولۇپ كېتىدۇ. ئۇلار قىيامەت كۈنى مەڭگۈلۈك دەۋزەخكە كېرىدۇ. ئۆلۈشتىن ئىلگىرى شېرىكتىن تەۋبە قىلغان كىشىلەر بۇنىڭدىن مۇستەسنادۇر.
9:18Page 189
إِنَّمَا يَعۡمُرُ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَلَمۡ يَخۡشَ إِلَّا ٱللَّهَۖ فَعَسَىٰٓ أُوْلَٰٓئِكَ أَن يَكُونُواْ مِنَ ٱلۡمُهۡتَدِينَ ١٨
The mosques of Allāh are only to be maintained by those who believe in Allāh and the Last Day and establish prayer and give zakāh and do not fear except Allāh, for it is expected that those will be of the [rightly] guided.
ئاللاھنىڭ مەسجىدلىرىنى ئاۋات قىلىشقا ۋە ھەققىنى بېرىشكە ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلمىغان، قىيامەت كۈنىگە ئىمان ئېيتقان، نامازنى بەرپا قىلغان، زاكات بەرگەن، ئاللاھتىن باشقىدىن قورقمىغان كىشىلەرلا ھەقلىق بولىدۇ. ئەنە شۇلارنىڭ توغرا يولدا ئىكەنلىكى ئۈمىد قىلىنىدۇ. ئەمما مۇشرىكلارغا كەلسەك ئۇلار بۇ ئىشلاردىن بەكمۇ يىراقتۇر.
9:19Page 189
۞ أَجَعَلۡتُمۡ سِقَايَةَ ٱلۡحَآجِّ وَعِمَارَةَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ كَمَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَجَٰهَدَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ لَا يَسۡتَوُۥنَ عِندَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ١٩
Have you made the providing of water for the pilgrim and the maintenance of al-Masjid al-Ḥarām equal to [the deeds of] one who believes in Allāh and the Last Day and strives in the cause of Allāh? They are not equal in the sight of Allāh. And Allāh does not guide the wrongdoing people.
ئى مۇشرىكلار! سىلەر ھاجىلارنى سۇغارغان، مەسجىدى ھەرەمنى ئاۋات قىلغان كىشىلەرنى ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئاللاھقا ھېچبىرىنى شىرىك كەلتۈرمىگەن، قىيامەت كۈنىگە ئىمان ئېيتقان، ئاللاھنىڭ كەلىمىسىنى ئۈستۈن، كۇپرىنىڭ كەلىمىسىنى تۆۋەن قىلىش ئۈچۈن جېنى ۋە مېلى بىلەن جىھاد قىلغان كىشىگە ئوخشاش ھېسابلامسىلەر؟ سىلەر ئۇلارنى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى پەزىلەتتە تەڭ دەپ قارامسىلەر؟ ئۇلار ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا مەڭگۈ تەڭ بولمايدۇ. ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش بىلەن ئۆزىگە زۇلۇم قىلغۇچىلارغا گەرچە ئۇلار ھاجىلارنى سۇغۇرۇشقا ئوخشاش ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان بولسىمۇ مۇۋەپپىقىيەت ئاتا قىلمايدۇ.
9:20Page 189
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَٰهَدُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ أَعۡظَمُ دَرَجَةً عِندَ ٱللَّهِۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡفَآئِزُونَ ٢٠
The ones who have believed, emigrated and striven in the cause of Allāh with their wealth and their lives are greater in rank in the sight of Allāh. And it is those who are the attainers [of success].
ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش ، كۇپرى يۇرتىدىن ئىسلام يۇرتىغا ھىجرەت قىلىش ۋە ئاللاھ يولىدا ماللىرى ۋە جانلىرى بىلەن جىھاد قىلىشنىڭ ئارىسىنى جەملىگەن كىشىلەرنىڭ پەزىلىتى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا باشقىلارنىڭكىگە قارىغاندا كاتتىدۇر. ئەنە بۇ سۈپەتكە ئىگە بولغانلار جەننەت بىلەن نىجات تاپقۇچىلاردۇر.
9:21Page 190
يُبَشِّرُهُمۡ رَبُّهُم بِرَحۡمَةٖ مِّنۡهُ وَرِضۡوَٰنٖ وَجَنَّٰتٖ لَّهُمۡ فِيهَا نَعِيمٞ مُّقِيمٌ ٢١
Their Lord gives them good tidings of mercy from Him and approval and of gardens for them wherein is enduring pleasure.
پەرۋەردىگارى ئاللاھ ئۇلارغا ئۆز رەھمىتى ۋە رازىلىقىنىڭ ئۇلارغا چۈشىشى، ئۈزۈلمەس مەڭگۈلۈك نېئمەتلەر بار بولغان جەننەتلەرگە كىرىشتىن ئىبارەت ئۇلارنى خۇشال قىلىدىغان نېئمەتلەر بىلەن خەۋەر بېرىدۇ. ئۇلارغا مەڭگۈ غەزەپ قىلىنمايدۇ.
9:22Page 190
خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥٓ أَجۡرٌ عَظِيمٞ ٢٢
[They will be] abiding therein forever. Indeed, Allāh has with Him a great reward.
ئۇلار دۇنيادا قىلغان ياخشى ئەمەللىرىنىڭ مۇكاپاتى ئۈچۈن جەننەتلەردە مەڭگۈلۈك تۇرىدۇ. ھەقىقەن ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئىخلاس قىلىپ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئۇرۇنداپ، توسقانلىرىدىن چەكلەنگەن كىشىلەر ئۈچۈن كاتتا ساۋاپ بار.
9:23Page 190
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُوٓاْ ءَابَآءَكُمۡ وَإِخۡوَٰنَكُمۡ أَوۡلِيَآءَ إِنِ ٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡكُفۡرَ عَلَى ٱلۡإِيمَٰنِۚ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمۡ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ٢٣
O you who have believed, do not take your fathers or your brothers as allies if they have preferred disbelief over belief. And whoever does so among you - then it is those who are the wrongdoers.
ئى ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەرگە ئەگەشكەن كىشىلەر! ئەگەر ئاتىلىرىڭلار، قېرىنداشلىرىڭلار ۋە باشقا ئۇرۇق-تۇققانلىرىڭلار كۇپرىنى ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشتىن ئۈستۈن كۆرسە مۆئمىنلەرنىڭ سىرلىرىنى ئۇلارغا ئېيتىش ۋە ئۇلار بىلەن مەسلەھەتلىشىش ئارقىلىق ئۇلارنى دوست تۇتماڭلار. كىم ئۇلارنى ئۇلار كاپىر تۇرسىمۇ دوست تۇتىدىكەن ۋە ئۇلارغا دوستلۇق ئىزھار قىلىدىكەن، ئۇ ھەقىقەتەن ئاللاھقا ئاسى بولغان بولىدۇ. گۇناھ مەئسىيەت سەۋەبلىك ھالاكەت ئورۇنلىرىغا بېرىپ ئۆزىگە زۇلۇم قىلغان بولىدۇ.
9:24Page 190
قُلۡ إِن كَانَ ءَابَآؤُكُمۡ وَأَبۡنَآؤُكُمۡ وَإِخۡوَٰنُكُمۡ وَأَزۡوَٰجُكُمۡ وَعَشِيرَتُكُمۡ وَأَمۡوَٰلٌ ٱقۡتَرَفۡتُمُوهَا وَتِجَٰرَةٞ تَخۡشَوۡنَ كَسَادَهَا وَمَسَٰكِنُ تَرۡضَوۡنَهَآ أَحَبَّ إِلَيۡكُم مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَجِهَادٖ فِي سَبِيلِهِۦ فَتَرَبَّصُواْ حَتَّىٰ يَأۡتِيَ ٱللَّهُ بِأَمۡرِهِۦۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡفَٰسِقِينَ ٢٤
Say, [O Muḥammad], "If your fathers, your sons, your brothers, your wives, your relatives, wealth which you have obtained, commerce wherein you fear decline, and dwellings with which you are pleased are more beloved to you than Allāh and His Messenger and jihād [i.e., striving] in His cause, then wait until Allāh executes His command. And Allāh does not guide the defiantly disobedient people."
ئى پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ئى مۆئمىنلەر! ئەگەر سىلەرنىڭ ئاتىلىرىڭلار، ئوغۇللىرىڭلار، قېرىنداشلىرىڭلار، خوتۇنلىرىڭلار، ئۇرۇق-تۇققانلىرىڭلار، تاپقان مال-دۇنيارىڭلار، راۋاجلىنىشىنى ياخشى كۆرۈپ، كاساتلىشىشتىن قورققان تىجارىتىڭلار، رازى بولۇپ تۇرىۋاتقان تىجارىتىڭلارنىڭ ھەممىسى سىلەرگە ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىدىن، ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىشتىن سۆيۈملۈك بولسا، ئاللاھ سىلەرگە چۈشۈرىدىغان ئازاب ۋە جازانى كۈتۈڭلار. ئاللاھ ئۆزىگە ئىتائەتسىزلىك قىلغۇچىلارنى ياخشى كۆرمەيدۇ.
9:25Page 190
لَقَدۡ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٖ وَيَوۡمَ حُنَيۡنٍ إِذۡ أَعۡجَبَتۡكُمۡ كَثۡرَتُكُمۡ فَلَمۡ تُغۡنِ عَنكُمۡ شَيۡـٔٗا وَضَاقَتۡ عَلَيۡكُمُ ٱلۡأَرۡضُ بِمَا رَحُبَتۡ ثُمَّ وَلَّيۡتُم مُّدۡبِرِينَ ٢٥
Allāh has already given you victory in many regions and [even] on the day of Ḥunayn, when your great number pleased you, but it did not avail you at all, and the earth was confining for you with [i.e., in spite of] its vastness; then you turned back, fleeing.
ئى مۇئمىنلەر! ئاللاھ سىلەرگە نۇرغۇنلىغان جەڭلەردە سانىڭلار ئاز، تەييارلىقىڭلار ئاجىز بولسىمۇ ئاللاھقا تەۋەككۇل قىلىپ، سەۋەبىنى قىلغان ۋە سانىڭلارنىڭ كۆپلىكىدىن خۇشاللىنىپ كەتمىگەن ۋاقتىڭلاردا مۇشرىك دۈشمەنلىرىڭلارغا قارشى ياردەم بەردى. (ساننىڭ) كۆپلىكى سىلەرنىڭ ئۇلار ئۈستىدىن غەلبە قازىنىشىڭلارنىڭ سەۋەبى ئەمەس. ھۈنەين كۈنى سىلەر كۆپلىكىڭلاردىن خۇشال بولۇپ بىز بۈگۇن (سانىمىزنىڭ) ئازلىقىدىن ھەرگىز مەغلۇبىيەتكە ئۇچرىمايمىز، دېدىڭلار. سىلەرنى خۇشال قىلغان سانىڭلارنىڭ كۆپلىكى سىلەرگە قىلچە ئەسقاتمىدى. دۈشمىنىڭلار سىلەردىن غالىپ كەلدى. زېمىن كەڭرى بولسىمۇ سىلەرگە تار تۇيۇلدى. ئاندىن كېيىن دۈشمىنىڭلارغا مەغلۇپ بولۇپ ئارقىڭلارغا قاچتىڭلار.
9:26Page 190
ثُمَّ أَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَعَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَأَنزَلَ جُنُودٗا لَّمۡ تَرَوۡهَا وَعَذَّبَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۚ وَذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٢٦
Then Allāh sent down His tranquility upon His Messenger and upon the believers and sent down soldiers [i.e., angels] whom you did not see and punished those who disbelieved. And that is the recompense of the disbelievers.
سىلەر دۈشمىنىڭلاردىن (مەغلۇپ بولۇپ) قاچقىنىڭلاردىن كېيىن ئاللاھ پەيغەمبىرىگە ۋە مۆئمىنلەرگە خاتىرجەملىك ئاتا قىلدى. شۇڭلاشقا جىھادتا مۇستەھكەم تۇرۇڭلار. سىلەرگە كۆرۈپ باقمىغان پەرىشتىلەرنى چۈشۈردى. كاپىرلارنى ئۆلتۈرۈش، ئەسىر ئېلىش، ماللىرىنى ئېلىۋېلىش، بالىلىرىنى ئەسىر ئېلىش قاتارلىلار بىلەن كاپىرلارنى جازالايدۇ. بۇلار ئۇچرىغان بۇ جازا پەيغەمبەرلىرى ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەرگە قارشى تۇرۇپ ئۇلارنى ئىنكار قىلغان كاپىرلارنىڭ جازاسىدۇر.
9:27Page 191
ثُمَّ يَتُوبُ ٱللَّهُ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ عَلَىٰ مَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٢٧
Then Allāh will accept repentance after that for whom He wills; and Allāh is Forgiving and Merciful.
بۇ ئازابلاشتىن كېيىن كىم كۇپرىلىق ۋە ئازغۇنلىقتىن تەۋبە قىلىدىكەن ئاللاھ ھەقىقەتەن ئۇنىڭ تەۋبىسىنى قۇبۇل قىلىدۇ. ئاللاھ بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ۋە ئۇلارغا كۆيۈمچاندۇر. چۈنكى ئۇلارنىڭ گۇناھ مەئسىيىتى ۋە كۇپرىلىقىدىن كېيىن ئۇلاردىن تەۋبىنى قۇبۇل قىلىدۇ.
9:28Page 191
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّمَا ٱلۡمُشۡرِكُونَ نَجَسٞ فَلَا يَقۡرَبُواْ ٱلۡمَسۡجِدَ ٱلۡحَرَامَ بَعۡدَ عَامِهِمۡ هَٰذَاۚ وَإِنۡ خِفۡتُمۡ عَيۡلَةٗ فَسَوۡفَ يُغۡنِيكُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦٓ إِن شَآءَۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ٢٨
O you who have believed, indeed the polytheists are unclean, so let them not approach al-Masjid al-Ḥarām after this, their [final] year. And if you fear privation, Allāh will enrich you from His bounty if He wills. Indeed, Allāh is Knowing and Wise.
ئى ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان، ئۇنىڭ شەرىئىتىگە ئەگەشكەن كىشىلەر! مۇشرىكلاردا كۇپرىلىق، زۇلۇم، ناچار ئەخلاق، يامان ئادەتلەر بولغانلىقى ئۈچۈن ئۇلار پەقەت نىجىستۇر. ئۇلار ھىجرىيە 9-يىلدىن كېيىن گەرچە ھەج قىلغان ياكى ئۆمرە قىلغان بولسىمۇ مەسجىدى ھەرەم ۋە ھەرەم دائىرىسىگە كىرمەيدۇ. ئى مۆئمىنلەر! سىلەرگە كېلىدىغان يېمەك-ئىچمەك ۋە خىلمۇ-خىل تىجارەتلەر ئۈزۈلۈپ قالغانلىقى سەۋەبىدىن كەمبەغەللىكتىن قورقساڭلار ئاللاھ خالىسا سىلەرنى ئۆز پەزلىدىن باي قىلىدۇ. ئاللاھ ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ ھازىرقى ئەھۋالىڭلارنى بىلىپ تۇرغىچىدۇر. سىلەر ئۈچۈن ئۇرۇنلاشتۇرغان ئىشلىرىدا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.
9:29Page 191
قَٰتِلُواْ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَلَا بِٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ ٱلۡحَقِّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ حَتَّىٰ يُعۡطُواْ ٱلۡجِزۡيَةَ عَن يَدٖ وَهُمۡ صَٰغِرُونَ ٢٩
Fight against those who do not believe in Allāh or in the Last Day and who do not consider unlawful what Allāh and His Messenger have made unlawful and who do not adopt the religion of truth [i.e., Islām] from those who were given the Scripture - [fight] until they give the jizyah1 willingly while they are humbled.
ئى مۇئمىنلەر! ئاللاھنى يەككە-يېگانە دەپ بىلمەيدىغان، قىيامەت كۈنىگە ئىشەنمەيدىغان، ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى ھارام قىلغان ئۆلۈك، چوشقا گۆشىى، ھاراق، جازانە قاتارلىقلاردىن ساقلانمايدىغان، ئاللاھنىڭ شەرىئىتىگە بويسۇنمايدىغان يەھۇدى، ناسارا كاپىرلار بىلەن ئۇلار تاكى سىلەرگە بويسۇنۇپ جىزىيە تاپشۇرغانغا قەدەر ئۇرۇشىڭلار.
9:30Page 191
وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ عُزَيۡرٌ ٱبۡنُ ٱللَّهِ وَقَالَتِ ٱلنَّصَٰرَى ٱلۡمَسِيحُ ٱبۡنُ ٱللَّهِۖ ذَٰلِكَ قَوۡلُهُم بِأَفۡوَٰهِهِمۡۖ يُضَٰهِـُٔونَ قَوۡلَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَبۡلُۚ قَٰتَلَهُمُ ٱللَّهُۖ أَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ ٣٠
The Jews say, "Ezra is the son of Allāh"; and the Christians say, "The Messiah is the son of Allāh." That is their statement from their mouths; they imitate the saying of those who disbelieved before [them]. May Allāh destroy them; how are they deluded?
يەھۇدى ناسارالارنىڭ ھەممىسى مۇشرىكلاردۇر. چۈنكى يەھۇدىلار ئۇزەير ئاللاھنىڭ ئوغلى دەپ دەۋا قىلىپ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈردى. ناسارالار ئىيسا ئاللاھنىڭ ئوغلى دەپ دەۋا قىلىپ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈردى. ئۇلار ئاللاھ ھەققىدە دېگەن بۇ تۇقۇلما سۆزلىرىگە ھېچقانداق دەلىل كەلتۈرمەستىن ئېغىزىدىلا دېدى. ئۇلار بۇ سۆزلىرى بىلەن ئۆزلىرىدىن ئىلگىرى «پەرىشتىلەر ئاللاھنىڭ قىزلىرىدۇر» دېگەن مۇشرىكلار بىلەن ئوخشاشتۇر. ئاللاھ بۈيۈكتۇر ۋە ئۇنىڭدىن پاكتۇر. ئاللاھ ئۇلارنى ھالاك قىلدى. ئۇلار قانداق بولۇپ ئېنىق ھەقىقەتتىن باتىلغا بۇرۇلۇپ كېتىدۇ؟
9:31Page 191
ٱتَّخَذُوٓاْ أَحۡبَارَهُمۡ وَرُهۡبَٰنَهُمۡ أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسِيحَ ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَمَآ أُمِرُوٓاْ إِلَّا لِيَعۡبُدُوٓاْ إِلَٰهٗا وَٰحِدٗاۖ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ سُبۡحَٰنَهُۥ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٣١
They have taken their scholars and monks as lords besides Allāh,1 and [also] the Messiah, the son of Mary.2 And they were not commanded except to worship one God; there is no deity except Him. Exalted is He above whatever they associate with Him.
يەھۇدىلار ئۆلىمالىرىنى، ناسارالار راھىبلىرىنى ئاللاھنى قويۇپ ئۇلارنى رەب قىلىۋالدى. بۇ دىنى رەھبەرلەر ئاللاھ ھارام قىلغان نەرسىلەرنى ھالال، ئاللاھ ھالال قىلغان نەرسىلەرنى ھارام قىلىدۇ. ناسارالار ئىيسا ئىبنى مەريەمنى ئاللاھ بىلەن بىرگە ئىلاھ قىلىۋالدى. ئاللاھ يەھۇدى ئۆلىمالىرىنى، ناسارالارنىڭ راھىبلىرىنى، ئۇزەيرنى ۋە ئىيسا ئىبنى مەريەمنى پەقەت ئۆزىگىلا ئىبادەت قىلىشقا ۋە ئۆزىگە ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەسلىككە بۇيرىغان ئىدى. ئاللاھ يەككە-يېگانە ئىلاھتۇر. ئاللاھتىن باشقا ھەقىقى مەبۇد بەرھەق يوقتۇر. ئاللاھ بارچە ئەيىپ نۇقسانلاردىن پاكتۇر. ئۇلۇغ ئاللاھ مۇشرىكلار چاپلىغان بۇھتانلاردىن پاكتۇر
9:32Page 192
يُرِيدُونَ أَن يُطۡفِـُٔواْ نُورَ ٱللَّهِ بِأَفۡوَٰهِهِمۡ وَيَأۡبَى ٱللَّهُ إِلَّآ أَن يُتِمَّ نُورَهُۥ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡكَٰفِرُونَ ٣٢
They want to extinguish the light of Allāh with their mouths, but Allāh refuses except to perfect His light, although the disbelievers dislike it.
بۇ كاپىرلار ۋە بۇلاردىن باشقا كاپىرلانىڭ دىنىدىن مەلۇم بىر دىندا بولغانلار ئۆزلىرىنىڭ توقۇغان يالغانلىرى ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىشلىرى ئارقىلىق ئىسلامنى يوق قىلماقچى، ئىسلامدىكى ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ئېنىق ھۆججەت ۋە ئوچۇق ئىسپاتلارنى، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەرنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى باتىلغا چىقارماقچى بولىدۇ. گەرچە كاپىرلار ئاللاھنىڭ دىنىنىڭ ئۈستۈن بولىشىنى خالىمىسىمۇ، ئاللاھ ئۆز دىنىنى مۇكەممەل ۋە باشقا دىنلاردىن ئۈستۈن قىلماي قالمايدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ دىنىنى مۇكەممەل ۋە ئۈستۈن قىلغۇچىدۇر. ئاللاھ بىر ئىشنى ئىرادە قىلسا باشقىلارنىڭ ئىرادىسى ( ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ئالدىدا ) بىكار بولىدۇ
9:33Page 192
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلۡهُدَىٰ وَدِينِ ٱلۡحَقِّ لِيُظۡهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُشۡرِكُونَ ٣٣
It is He who has sent His Messenger with guidance and the religion of truth to manifest it over all religion, although they who associate others with Allāh dislike it.
گەرچە مۇشرىكلار يامان كۆرگەن تەقدىردىمۇ ئاللاھ ئىسلامدا (ئۇنىڭ ھەق ئىكەنلىكىگە ئائىت) ھۆججەت، پاكىت ۋە ئەھكاملار بولغانلىقى سەۋەبىدىن ئۇنى باشقا دىنلاردىن ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئىنسانلارنىڭ يولباشچىسى قۇرئان بىلەن ۋە ئىسلام دىندىن ئىبارەت ھەق دىن بىلەن ئەۋەتتى.
9:34Page 192
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلۡأَحۡبَارِ وَٱلرُّهۡبَانِ لَيَأۡكُلُونَ أَمۡوَٰلَ ٱلنَّاسِ بِٱلۡبَٰطِلِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۗ وَٱلَّذِينَ يَكۡنِزُونَ ٱلذَّهَبَ وَٱلۡفِضَّةَ وَلَا يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَبَشِّرۡهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٖ ٣٤
O you who have believed, indeed many of the scholars and the monks devour the wealth of people unjustly1 and avert [them] from the way of Allāh. And those who hoard gold and silver and spend it not in the way of Allāh - give them tidings of a painful punishment.
ئى ئىمان ئېيتقان ۋە ئاللاھ يولغا قويغان ئەھكاملارغا ئەمەل قىلغان كىشىلەر! يەھۇدىلارنىڭ ئۆلىمالىرىدىن، ناسارالارنىڭ راھىبلىرىدىن نۇرغۇنلىرى كىشىلەرنىڭ ماللىرىنى ناھەق يول بىلەن ئېلىۋالىدۇ. ئۇلار باشقىلارنىڭ ماللىرىنى پارا ۋە ئۇنىڭدىن باشقا يوللار بىلەن ئېلىۋالىدۇ. كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ دىنىغا كىرىشتىن چەكلەيدۇ. ئى پەيغەمبەر! ئالتۇن كۈمۈش جۇغلىغان، زاكىتىنى ئادا قىلمىغانلارغا قىيامەت كۈنى ئۇلارنى ئوسال قىلىدىغان قاتتىق ئازاپ بىلەن خەۋەر بەرگىن.
9:35Page 192
يَوۡمَ يُحۡمَىٰ عَلَيۡهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكۡوَىٰ بِهَا جِبَاهُهُمۡ وَجُنُوبُهُمۡ وَظُهُورُهُمۡۖ هَٰذَا مَا كَنَزۡتُمۡ لِأَنفُسِكُمۡ فَذُوقُواْ مَا كُنتُمۡ تَكۡنِزُونَ ٣٥
The Day when it1 will be heated in the fire of Hell and seared therewith will be their foreheads, their flanks, and their backs, [it will be said], "This is what you hoarded for yourselves, so taste what you used to hoard."
قىيامەت كۈنى ئۇلار يىغىپ ھەققىنى ئادا قىلمىغان ئالتۈن كۈمۈشلىرى جەھەننەمنىڭ ئوتىدا قىزىتىلىپ، تازا قىززىغان چاغدا ئۇنىڭ بىلەن پىشانىلىرى، يانلىرى ۋە دۈمبىلىرى داغلىنىدۇ ۋە ئۇلارغا كايىپ: «بۇ سىلەرنىڭ جۇغلاپ، ۋاجىپ بولغان ھەققىنى ئاد قىلمىغان مال-دۇنيارىڭلار، سىلەر جۇغلاپ ھەققىنى ئادا قىلمىغان نەرسىنىڭ ئازابىنى تېتىڭلار دېيىلدۇ».
9:36Page 192
إِنَّ عِدَّةَ ٱلشُّهُورِ عِندَ ٱللَّهِ ٱثۡنَا عَشَرَ شَهۡرٗا فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِ يَوۡمَ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ مِنۡهَآ أَرۡبَعَةٌ حُرُمٞۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُۚ فَلَا تَظۡلِمُواْ فِيهِنَّ أَنفُسَكُمۡۚ وَقَٰتِلُواْ ٱلۡمُشۡرِكِينَ كَآفَّةٗ كَمَا يُقَٰتِلُونَكُمۡ كَآفَّةٗۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلۡمُتَّقِينَ ٣٦
Indeed, the number of months with Allāh is twelve [lunar] months in the register of Allāh [from] the day He created the heavens and the earth; of these, four are sacred.1 That is the correct religion [i.e., way], so do not wrong yourselves during them.2 And fight against the disbelievers collectively as they fight against you collectively. And know that Allāh is with the righteous [who fear Him].
شۈبھىسىزكى، ئاسمان ۋە زېمىن يارىتىلغاندىن باشلاپ ئاللاھ لەۋھۇلمەھپۇزدا بېكىتكەن ئاللاھنىڭ ھۆكمىدە ئايلارنىڭ سانى12 دۇر. بۇ 12 ئايدىن تۆت ئايدا ئاللاھ ئۇرۇش قىلىشنى ھارام قىلغان، بۇلاردىن زۇلقەئدە، زۇلھەججە ۋە مۇھەررەمدىن ئىبارەت ئۈچ ئاي ئارقىمۇ-ئارقا، رەجەپ ئېيى يالغۇز كېلىدۇ. تىلغا ئېلىنغان بۇ ئايلارنىڭ سانى ۋە ئۇلاردىن تۆت ئايدا ئۇرۇش قىلىشنىڭ ھارام ئىكەنلىكى توغرا دىندۇر. ئۇرۇش ھارام قىلىنغان ئايلاردا ئۇرۇش قىلىش ۋە بۇ ئايلارنىڭ ھۆرمىتىنى بۇزۇش ئارقىلىق ئۆزۈڭلارغا زۇلۇم قىلماڭلار. مۇشرىكلار سىلەرگە بىرلىكتە ھۇجۇم قىلغاندەك، سىلەرمۇ ئۇلارغا قارشى بىرلىكتە ئۇرۇش قىلىڭلار. بىلىڭلاركى، ئاللاھنىڭ ئەمرىنى بەجا كەلتۈرۈش، مەنئى قىلغان ئىشلىرىدىن چەكلىنىش ئارقىلىق ئاللاھتىن قورققۇچىلارغا ئاللاھ ياردەم بېرىدۇ. كىم ئاللاھ بىلەن بىرگە بولىدىكەن ئۇنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ
9:37Page 193
إِنَّمَا ٱلنَّسِيٓءُ زِيَادَةٞ فِي ٱلۡكُفۡرِۖ يُضَلُّ بِهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُحِلُّونَهُۥ عَامٗا وَيُحَرِّمُونَهُۥ عَامٗا لِّيُوَاطِـُٔواْ عِدَّةَ مَا حَرَّمَ ٱللَّهُ فَيُحِلُّواْ مَا حَرَّمَ ٱللَّهُۚ زُيِّنَ لَهُمۡ سُوٓءُ أَعۡمَٰلِهِمۡۗ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٣٧
Indeed, the postponing [of restriction within sacred months] is an increase in disbelief by which those who have disbelieved are led [further] astray. They make it1 lawful one year and unlawful another year to correspond to the number made unlawful by Allāh2 and [thus] make lawful what Allāh has made unlawful. Made pleasing to them is the evil of their deeds; and Allāh does not guide the disbelieving people.
ئۇرۇش ھارام قىلىنغان ئاينى ئۇرۇش ھارام قىلىنمىغان ئايغا سۈرۈش ۋە خۇددى ئەرەبلەر جاھىلىيەتتە قىلغىنىدەك ئۇرۇش ھارام قىلىنغان ئاينىڭ ئورنىغا ئۇرۇش ھارام قىلىنمىغان ئاينى ئۆزگەرتىش كۇپرىلىق ئۈستىگە كۇپرىلىقنى زىيادە قىلىشتۇر. چۈنكى ئۇلار ئاللاھنىڭ ئۇرۇش ھارام قىلىنغان ئايلار ھەققىدىكى ھۆكمىنى ئىنكار قىلدى. شەيتان كاپىرلارنى بۇ ناچار قىلمىشقا باشلاش ئارقىلىق ئۇلارنى ئازدۇرىدۇ. ئۇلار بىر يىل ئۇرۇش ھارام قىلىنغان ئايلارنى ئۇرۇش ھالال قىلىنغان ئايلارغا ئالماشتۇرسا، يەنە بىر يىل ئاللاھ ئۇرۇش قىلىشنى ھارام قىلغان ئايلارنىڭ سانىنى مۇۋاپىقلاشتۇرۇش ئۈچۈن ئۇرۇش ھارام قىلىنغان ئايلارنىڭ گەرچە دەل ئۆزىنى قالدۇرمىغان بولسىمۇ ھارام قىلىنغان ئايلارنى قالدۇرۇپ قويىدۇ. ئۇلار بىر ئاينى ھالال قىلسا ئۇنىڭ ئورنىغا يەنە بىر ئاينى ھارام قىلىدۇ. بۇ قىلمىشلىرى ئارقىلىق ئاللاھ ھارام قىلغان ئايلارنى ھالال قىلىدۇ ۋە ئاللاھنىڭ ھۆكمىگە خلاپلىق قىلىدۇ. شەيتان ئۇلارغا يامان ئەمەللىرىنى چىرايلىق كۆرسەتتى، ئۇلار ئۇنىڭغا ئەمەل قىلدى. ئۇلار پەيدا قىلغان ئايلارنى كەينىگە سۈرۈش مەسىلىسى بۇنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئاللاھ كۇپرىلىقىدا چىڭ تۇرغان كاپىرلارغا مۇۋەپپىقىيەت ئاتا قىلمايدۇ.
9:38Page 193
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَا لَكُمۡ إِذَا قِيلَ لَكُمُ ٱنفِرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱثَّاقَلۡتُمۡ إِلَى ٱلۡأَرۡضِۚ أَرَضِيتُم بِٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا مِنَ ٱلۡأٓخِرَةِۚ فَمَا مَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا فِي ٱلۡأٓخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ ٣٨
O you who have believed, what is [the matter] with you that, when you are told to go forth in the cause of Allāh, you adhere heavily to the earth?1 Are you satisfied with the life of this world rather than the Hereafter? But what is the enjoyment of worldly life compared to the Hereafter except a [very] little.
ئى ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان ۋە شەرىئەتكە ئەمەل قىلغان كىشىلەر! دۈشمىنىڭلار بىلەن ئۇرۇش قىلىش ئۈچۈن ئاللاھ يولىدا جىھادقا چىقىڭلار دېيىلسە نېمىشقا ئۆيۈڭلاردا ئولتۇرۇشقا مايىل بولىسىلەر؟ ئاللاھ ئۆز يولىدا جىھاد قىلغان مۇجاھىدلارغا تەييارلىغان مەڭگۈلۈك ئاخىرەت نېئمەتلىرىنىڭ ئورنىغا ئۆتكۈنچە دۇنيا ھاياتى ۋە دۇنيانىڭ ھۇزۇر-ھالاۋەتلىرىگە رازى بولدۇڭلارمۇ؟، دۇنيا ھاياتىدىن ھۇزۇرلۇنۇش ئاخىرەت ھاياتى بىلەن سېلىشتۇرغاندا ئازغىنە نەرسىدۇر. ئەقىللىق ئادەم قانداقسىگە باقىنى قويۇپ پانىنى، كۆپنى قويۇپ ئازنى تاللايدۇ؟
9:39Page 193
إِلَّا تَنفِرُواْ يُعَذِّبۡكُمۡ عَذَابًا أَلِيمٗا وَيَسۡتَبۡدِلۡ قَوۡمًا غَيۡرَكُمۡ وَلَا تَضُرُّوهُ شَيۡـٔٗاۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ٣٩
If you do not go forth, He will punish you with a painful punishment and will replace you with another people, and you will not harm Him at all. And Allāh is over all things competent.
ئى مۆئمىنلەر! دۈشمىنىڭلار بىلەن ئۇرۇش قىلىش ئۈچۈن ئاللاھ يولىدا جىھادقا چىقمىساڭلار ئاللاھ سىلەرنى مەغلۇبىيەت ئارقىلىق جازالايدۇ، ئاللاھ سىلەرنىڭ ئورنۇڭلارغا ئۆزىگە ئىتائەتمەن بىر قەۋمنى كەلتۈرىدۇ. ئۇلار جىھادقا سەپەرۋەر قىلىنسا چىقىدۇ. سىلەر ئاللاھنىڭ بۇيرىقىغا قارشى چىقىش ئارقىلىق ئاللاھقا قىلچە زىيان يەتكۈزەلمەيسىلەر. ئاللاھ سىلەردىن بىھاجەتتۇر. سىلەر ئاللاھقا مۇھتاجسىلەر. ئاللاھ ھەر نەرسىگە قادىردۇر. ئاللاھنى ھېچ نەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ. ئاللاھ سىلەرسىزمۇ ئۆز دىنىغا ۋە پەيغەمبىرىگە ياردەم بېرىشكە قادىردۇر.
9:40Page 193
إِلَّا تَنصُرُوهُ فَقَدۡ نَصَرَهُ ٱللَّهُ إِذۡ أَخۡرَجَهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ثَانِيَ ٱثۡنَيۡنِ إِذۡ هُمَا فِي ٱلۡغَارِ إِذۡ يَقُولُ لِصَٰحِبِهِۦ لَا تَحۡزَنۡ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَنَاۖ فَأَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَيۡهِ وَأَيَّدَهُۥ بِجُنُودٖ لَّمۡ تَرَوۡهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلسُّفۡلَىٰۗ وَكَلِمَةُ ٱللَّهِ هِيَ ٱلۡعُلۡيَاۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ٤٠
If you do not aid him [i.e., the Prophet (ﷺ)] - Allāh has already aided him when those who disbelieved had driven him out [of Makkah] as one of two,1 when they were in the cave and he [i.e., Muḥammad (ﷺ)] said to his companion, "Do not grieve; indeed Allāh is with us." And Allāh sent down His tranquility upon him and supported him with soldiers [i.e., angels] you did not see and made the word2 of those who disbelieved the lowest,3 while the word of Allāh4 - that is the highest. And Allāh is Exalted in Might and Wise.
ئى مۆئمىنلەر! ئەگەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ياردەم بەرمىسەڭلار، يەنى ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشمىساڭلار، ئاللاھ ئۇنىڭغا سىلەرسىزمۇ ياردەم قىلغان ئىدى. ئۆز ۋاقتىدا مۇشرىكلار ئۇنى ۋە ئەبۇبەكرىنى ھەيدەپ چىقىرىۋەتتى. ئەينى چاغدا ئۇ ئىككىسى ئۆزلىرىنى ئىزدەپ يۈرگەن كاپىرلاردىن يۇشۇرۇنۇش ئۈچۈن سەۋر غارىدا ئىدى. ئەينى چاغدا ئەبۇ بەكرى (ئاللاھ ئۇنىڭدىن رازى بولسۇن) مۇشرىكلارنىڭ ئۆزلىرىنى تېپىۋىلىشىدىن ئەنسىرىگەن چاغدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھەمراھى ئەبۇ بەكرىگە: «غەم قىلمىغىن، ئاللاھ ھەقىقەتەن بىزگە ياردەم بېرىدۇ» دېدى، ئاللاھ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ قەلبىگە خاتىرجەملىك بېغىشلىدى ۋە ئۇنى كۈچلەندۈرۈپ تۇرىدىغان پەرىشتىلەردىن ئىبارەت، سىلەر كۆرەلمەيدىغان قوشۇنلارنى چۈشۈردى. مۇشرىكلارنىڭ كەلىمىسى تۆۋەن، ئىسلامنى ئۈستۈن قىلىش ئارقىلىق ئاللاھنىڭ كەلىمىسىنى ئۈستۈن قىلدى. ئاللاھ زاتىدا، پادىشاھلىقىدا غالىبدۇر. ھېچكىم ئاللاھتىن غالىب كېلەلمەيدۇ. ئىشلارنى ئۇرۇنلاشتۇرۇشتا ۋە تەقدىر قىلىشتا، ھۆكۈم يولغا قويۇشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.
9:41Page 194
ٱنفِرُواْ خِفَافٗا وَثِقَالٗا وَجَٰهِدُواْ بِأَمۡوَٰلِكُمۡ وَأَنفُسِكُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ٤١
Go forth, whether light or heavy,1 and strive with your wealth and your lives in the cause of Allāh. That is better for you, if you only knew.
ئى مۆئمىنلەر! قىيىنچىلىق ۋە ئاسانچىلىقتا، ياشلىق ۋە قېرىلىقتا ئاللاھ يولىدا جىھادقا چىقىڭلار. ماللىرىڭلار ۋە جانلىرىڭلار بىلەن جىھاد قىلىڭلار. ھەقىقەتەن ماللار ۋە جانلار بىلەن جىھاد قىلىش (ئۇلارنىڭ خاتىرجەملىكىگە باغلىنىپ سودا-سېتىق قىلىشتىن) دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە مەنپەئەتلىكراقتۇر. ئەگەر سىلەر بۇنى بىلسەڭلار جىھاد قىلىشقا ھېرىسمەن بولۇڭلار.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences