Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
الجاثية
Al-Jathiyah
The Crouching · Meccan · 37 ayahs
سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.
45:2Page 499
تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ ٢
The revelation of the Book is from Allāh, the Exalted in Might, the Wise.
قۇرئان كەرىم ھەممىدىن غالىب، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچى ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر.
45:3Page 499
إِنَّ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ ٣
Indeed, within the heavens and earth are signs for the believers.
ھەقىقەتەن ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا مۇئمىنلەر ئۈچۈن ئاللاھنىڭ يېگانىلىكىگە ھەم قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان دەلىللەر بار، چۈنكى مۇئمىنلەر بۇ ئالامەتلەردىن ئىبرەت ئالىدۇ.
45:4Page 499
وَفِي خَلۡقِكُمۡ وَمَا يَبُثُّ مِن دَآبَّةٍ ءَايَٰتٞ لِّقَوۡمٖ يُوقِنُونَ ٤
And in the creation of yourselves and what He disperses of moving creatures are signs for people who are certain [in faith].
ئەي ئىنسانلار! سىلەرنىڭ مەنىي ئىسپېرمىدىن، ئاندىن بىر پارچە گۆشتىن، ئاندىن لەختە قاندىن، يارىتىلىشىڭلاردا، ئاللاھ تائالا (ئەتراپقا) تارقىتىۋەتكەن زېمىندا ئۆمىلەيدىغان جانلىقلارنىڭ يارىتىلىشىدا ئاللاھنىڭ ھەقىقىي ياراتقۇچى ئىكەنلىكىگە چىن پۈتىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئۇنىڭ يەككە - يېگانىلىكىنى ئۇقتۇرىدىغان دەلىللەر بار.
45:5Page 499
وَٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن رِّزۡقٖ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَا وَتَصۡرِيفِ ٱلرِّيَٰحِ ءَايَٰتٞ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ٥
And [in] the alternation of night and day and [in] what Allāh sends down from the sky of provision [i.e., rain] and gives life thereby to the earth after its lifelessness and [in His] directing of the winds are signs for a people who reason.
كېچە-كۈندۈزنىڭ نۆۋەتلىشىپ تۇرۇشىدا، ئاللاھنىڭ ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇرۇپ، شۇ ئارقىلىق گىياھسىز، قاقاس زېمىننى گۈللەندۈرۈشىدە ھەمدە سىلەرنىڭ مەنپەئەتىڭلار ئۈچۈن شاماللارنى بەزىدە بىر تەرەپتىن، بەزىدە يەنە بىر تەرەپتىن چىقىرىشىدا ئەقلىنى ئىشقا سېلىپ، مەزكۇر ھادىسىلەرنى ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىگە، (ئىنسانلارنى) ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلدۈرەلەيدىغانلىقىغا ۋە ھەر نەرسىگە قادىر ئىكەنلىكىگە دەلىل قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن دەلىل - پاكىتلار بار.
45:6Page 499
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتۡلُوهَا عَلَيۡكَ بِٱلۡحَقِّۖ فَبِأَيِّ حَدِيثِۭ بَعۡدَ ٱللَّهِ وَءَايَٰتِهِۦ يُؤۡمِنُونَ ٦
These are the verses of Allāh which We recite to you in truth. Then in what statement after Allāh and His verses will they believe?
ئەي پەيغەمبەر! بىز ساڭا بۇ ئايەتلەرنى ۋە دەلىل - پاكىتلارنى ھەق بىلەن ئوقۇپ بېرىمىز. ئۇلار ئاللاھنىڭ بەندىسىگە نازىل قىلىنغان سۆزىگە ۋە دەلىل - پاكىتلىرىغا ئىشەنمىسە، ئۇنىڭدىن كېيىن قانداق ساڭا ئىشىنىدۇ؟ ئۇنىڭدىن كېيىن قانداق دەلىل - پاكىتلارنى تەستىقلايدۇ؟
ھەر قانداق يالغانچىغا ۋە گۇناھقا پاتقۇچىغا ئاللاھنىڭ ئازابى ۋە ھالاكىتى بولسۇن.
45:8Page 499
يَسۡمَعُ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٖ ٨
Who hears the verses of Allāh recited to him, then persists arrogantly as if he had not heard them. So give him tidings of a painful punishment.
بۇ كاپىر ئۆزىگە ئوقۇپ بېرىلىۋاتقان قۇرئاندىكى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئاڭلاپ تۇرىدۇ. ئاندىن ئۇ گوياكى ئۆزىگە ئوقۇپ بېرىلىۋاتقان ئاشۇ ئايەتلەرنى ئاڭلىمىغاندەك قىياپەتتە كۆڭلىدە ھەقىقەتكە ئەگىشىشتىن چوڭچىلىق قىلىپ بۇرۇندىن قىلىپ كەلگەن كۇپۇرلۇق ھەم گۇناھ - مەئسىيەتلىرىنى داۋاملاشتۇرىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! ئاخىرەتتە ئۇنى قايغۇغا سالىدىغان نەرسىنى ئۇنىڭغا ئېيتىپ بەرگىنكى، ئۇ نەرسە بولسا ئاخىرەتتە ئۇنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان قاتتىق بىئارام قىلغۇچى ئازابتۇر.
45:9Page 499
وَإِذَا عَلِمَ مِنۡ ءَايَٰتِنَا شَيۡـًٔا ٱتَّخَذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ٩
And when he knows anything of Our verses, he takes them in ridicule. Those will have a humiliating punishment.
ئۇنىڭغا قۇرئاندىن بىرەر نەرسە يەتسە ئۇنى مەسخىرە قىلىدىغان ئويۇنچۇق قىلىۋالىدۇ. قۇرئان كەرىمنى مەسخىرە قىلىدىغان قىلىقى بار ئاشۇ ئادەملەرگە قىيامەت كۈنى خار قىلغۇچى ئازاب باردۇر.
45:10Page 499
مِّن وَرَآئِهِمۡ جَهَنَّمُۖ وَلَا يُغۡنِي عَنۡهُم مَّا كَسَبُواْ شَيۡـٔٗا وَلَا مَا ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوۡلِيَآءَۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٌ ١٠
Before them1 is Hell, and what they had earned will not avail them at all nor what they had taken besides Allāh as allies. And they will have a great punishment.
ئاخىرەتتە ئۇلارنى دوزاخنىڭ ئوتى كۈتۈپ تۇرىدۇ، ئۇلارنىڭ مال - مۈلۈكلىرى ئاللاھنىڭ ئالدىدا ھېچ نەرسىگە ئەسقاتمايدۇ، ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان بۇتلىرىمۇ ئۇلاردىن ھېچ نەرسىگە ئارا تۇرالمايدۇ. قىيامەت كۈنى ئۇلارغا كاتتا ئازاب بار.
45:11Page 499
هَٰذَا هُدٗىۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ لَهُمۡ عَذَابٞ مِّن رِّجۡزٍ أَلِيمٌ ١١
This [Qur’ān] is guidance. And those who have disbelieved in the verses of their Lord will have a painful punishment of foul nature.
بىز پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەدكە نازىل قىلغان بۇ كىتاب توغرا يولغا باشلايدۇ. پەرۋەردىگارىنىڭ پەيغەمبىرىگە نازىل قىلىنغان ئايەتلىرىگە كاپىر بولغانلار قاتتىق بىئارام قىلغۇچى ئازابقا دۇچار بولىدۇ.
45:12Page 499
۞ ٱللَّهُ ٱلَّذِي سَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡبَحۡرَ لِتَجۡرِيَ ٱلۡفُلۡكُ فِيهِ بِأَمۡرِهِۦ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٢
It is Allāh who subjected to you the sea so that ships may sail upon it by His command and that you may seek of His bounty; and perhaps you will be grateful.
ئەي ئىنسانلار! يەككە - يېگانە ئاللاھ كېمىلەرنىڭ ئۆز ئەمرى بىلەن مېڭىشى ئۈچۈن ۋە سىلەر تۈرلۈك ھالال كەسىپلەر ئارقىلىق ئاللاھنىڭ پەزلىنى ئىزدىشىڭلار ئۈچۈن سىلەرگە دېڭىزلارنى بويسۇندۇرۇپ بەردى. ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلغايسىلەر.
45:13Page 499
وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا مِّنۡهُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ١٣
And He has subjected to you whatever is in the heavens and whatever is on the earth - all from Him. Indeed in that are signs for a people who give thought.
ئاللاھ تائالا سىلەرگە ئاسمانلاردىكى قۇياش، ئاي ۋە يۇلتۇزلارنى، زېمىندىكى دەريالارنى، دەل - دەرەخلەرنى، تاغلارنى ۋە باشقا ساناقسىز نەرسىلەرنى بويسۇندۇرۇپ بەردى. ئاللاھنىڭ ئاشۇ نەرسىلەرنى سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بېرىشىدە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ئۈستىدە پىكىر يۈزگۈزىدىغان ۋە ئۇلاردىن پەند - نەسىھەت ئالىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىگە ۋە قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلەر باردۇر.
45:14Page 500
قُل لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ يَغۡفِرُواْ لِلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ أَيَّامَ ٱللَّهِ لِيَجۡزِيَ قَوۡمَۢا بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ١٤
Say, [O Muḥammad], to those who have believed that they [should] forgive those who expect not the days of Allāh [i.e., of His retribution] so that He may recompense a people1 for what they used to earn.
ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە پەيغەمبىرىگە ئىشەنگەن مۇئمىنلەرگە ئېيتقىنكى، ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە ياكى جازاسىغا پەرۋا قىلمايدىغان كاپىرلاردىن سىلەرگە يامانلىق قىلغانلار بىلەن كارىڭلار بولمىسۇن. چۈنكى ئاللاھ سەۋرچان مۇئمىنلەرنىڭ ھەر بىرىنى چوقۇم مۇكاپاتلاپ، چەكتىن ئاشقان كاپىرلارنى بۇ دۇنيادا قىلغان قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن چوقۇم جازالايدۇ.
45:15Page 500
مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۖ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمۡ تُرۡجَعُونَ ١٥
Whoever does a good deed - it is for himself; and whoever does evil - it is against it [i.e., the self or soul]. Then to your Lord you will be returned.
كىمكى ياخشى ئىش قىلىدىكەن، قىلغان ياخشىلىقىنىڭ نەتىجىسىنى ئۆزى كۆرىدۇ. ئاللاھ ئۇنىڭ ئەمىلىدىن بىھاجەتتۇر. كىمكى يامان ئىش قىلىدىكەن، قىلغان يامانلىقىنىڭ ئاقىۋىتى ۋە جازاسىمۇ ئۆزىگە بولىدۇ. ئۇنىڭ ئەسكىلىكىنىڭ ئاللاھقا ھېچ زىيىنى بولمايدۇ. ئاندىن بىز ھەر بىرىگە تېگىشلىك جازا - مۇكاپاتنى بېرىشىمىز ئۈچۈن يالغۇز بىزنىڭ تەرىپىمىزگە قايتۇرۇلىسىلەر.
45:16Page 500
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحُكۡمَ وَٱلنُّبُوَّةَ وَرَزَقۡنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَفَضَّلۡنَٰهُمۡ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٦
And We did certainly give the Children of Israel the Scripture and judgement1 and prophethood, and We provided them with good things and preferred them over the worlds.
ھەقىقەتەن بىز ئىسرائىل ئەۋلادىغا تەۋرات ۋە شۇنىڭ ھۆكمى بىلەن كىشىلەرنىڭ ئوتتۇرىسىدا (ھەق - ناھەقنى) ئايرىيدىغان ئىستىداد ئاتا قىلدۇق، ئۇلار ئىچىدىن چىققان پەيغەمبەرلەرنىڭ كۆپ قىسمىنى ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادلىرىدىن قىلدۇق، ئۇلارغا تۈرلۈك پاك نەرسىلەرنى رىزىق قىلىپ بەردۇق، ئۇلارنى ئۆز زامانىدىكى پۈتكۈل جاھان ئەھلىدىن ئۈستۈن قىلدۇق.
45:17Page 500
وَءَاتَيۡنَٰهُم بَيِّنَٰتٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِۖ فَمَا ٱخۡتَلَفُوٓاْ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلۡعِلۡمُ بَغۡيَۢا بَيۡنَهُمۡۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقۡضِي بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ١٧
And We gave them clear proofs of the matter [of religion]. And they did not differ except after knowledge had come to them - out of jealous animosity between themselves. Indeed, your Lord will judge between them on the Day of Resurrection concerning that over which they used to differ.
ئۇلارغا ھەقنى باتىلدىن ئايرىيدىغان دەلىللەرنى بەردۇق. ئۇلار پەقەت پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەدنىڭ پەيغەمبەرلىكىگە دەلىل - پاكىتلار ئوتتۇرىغا قويۇلغاندىن كېيىن ئىختىلاپلاشتى. ئۇلارنىڭ ئەمەل - مەنسەپ ۋە يۈز - ئابرۇينى دەپ بىر - بىرىگە زۇلۇم قىلىشلىرى مۇشۇنداق ئىختىلاپقا ئېلىپ باردى. ئەي پەيغەمبەر! شەكسىزكى پەرۋەردىگارىڭ قىيامەت كۈنى ئۇلار بۇ دۇنيادا ئىختىلاپلاشقان ئىشلاردا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىدۇ. ئاندىن كىمنىڭ توغرا، كىمنىڭ خاتا قىلغانلىقى ئايان بولىدۇ.
45:18Page 500
ثُمَّ جَعَلۡنَٰكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ فَٱتَّبِعۡهَا وَلَا تَتَّبِعۡ أَهۡوَآءَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ ١٨
Then We put you, [O Muḥammad], on an ordained way concerning the matter [of religion]; so follow it and do not follow the inclinations of those who do not know.
ئاندىن بىز سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلىرىمىزنى بۇيرۇغان ئىشتا سېنى مۇئەييەن ئۇسۇل، يول ۋە مېتودقا ئىگە قىلدۇقكى، سەن (شۇ ئۇسۇللار ئارقىلىق ئىنسانلارنى) ئىمانغا ۋە ياخشى ئەمەلگە چاقىرىسەن. شۇڭا مۇشۇ يول بويىچە ئىش قىلغىن، توغرىنىڭ نېمىلىكىنى بىلمەيدىغانلارنىڭ خاھىشلىرىغا ئەگەشمىگىن. چۈنكى ئۇلارنىڭ ھاۋايى - ھەۋەسلىرى ھەقتىن ئازدۇرغۇچىدۇر.
45:19Page 500
إِنَّهُمۡ لَن يُغۡنُواْ عَنكَ مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـٔٗاۚ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلِيَآءُ بَعۡضٖۖ وَٱللَّهُ وَلِيُّ ٱلۡمُتَّقِينَ ١٩
Indeed, they will never avail you against Allāh at all. And indeed, the wrongdoers are allies of one another; but Allāh is the protector of the righteous.
شەكسىزكى سەن ھەقىقەتنى بىلمەيدىغانلارنىڭ خاھىشلىرىغا ئەگەشسەڭ، ھەرگىزمۇ ئۇلار سەندىن ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھېچ نەرسىنى توسۇپ قالالمايدۇ. ھەر قايسى مىللەتلەر ئىچىدىن چىققان زالىملار مۇئمىنلەرگە قارشى بىر - بىرىنىڭ ھەمكارلاشقۇچىلىرى ۋە قوللىغۇچىلىرىدۇر. ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ئەمىر - پەرمانلىرىغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولغانلارنىڭ ياردەمچىسىدۇر.
45:20Page 500
هَٰذَا بَصَٰٓئِرُ لِلنَّاسِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٞ لِّقَوۡمٖ يُوقِنُونَ ٢٠
This [Qur’ān] is enlightenment for mankind and guidance and mercy for a people who are certain [in faith].
پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەدكە نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئان ئىنسانلارنىڭ ھەقىقەتنى باتىلدىن پەرقلەندۈرۈشىگە ۋاسىتە بولىدىغان دەلىل - پاكىتلاردۇر، ھەقىقەتكە باشلىغۇچىدۇر، چىن پۈتىدىغان قەۋم ئۈچۈن رەھمەتتۇر. چۈنكى ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشتۈرىدىغان توغرا يولغا يىتەكلەنگەن كىشىلەر بولۇپ، پەرۋەردىگارى ئۇلارنى جەننەتكە كىرگۈزۈپ، دوزاختىن يىراق قىلىدۇ.
45:21Page 500
أَمۡ حَسِبَ ٱلَّذِينَ ٱجۡتَرَحُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن نَّجۡعَلَهُمۡ كَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَوَآءٗ مَّحۡيَاهُمۡ وَمَمَاتُهُمۡۚ سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ ٢١
Or do those who commit evils think We will make them like those who have believed and done righteous deeds - [make them] equal in their life and their death?1 Evil is that which they judge [i.e., assume].
ئۆز ئەزالىرى بىلەن كۇپۇرلۇق ھەم گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلغانلار ئۆزلىرىنى جازا - مۇكاپاتتا ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار بىلەن ئوخشاش قىلىشىمىزنى ۋە بۇ ئارقىلىق ھەممەيلەننىڭ بۇ دۇنيادىمۇ، ئاخىرەتتىمۇ باراۋەر بولۇشىنى ئويلامدۇ؟ ئۇلارنىڭ بۇ ھۆكمى نېمىدېگەن يامان؟!
45:22Page 500
وَخَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّ وَلِتُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا كَسَبَتۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ٢٢
And Allāh created the heavens and earth in truth and so that every soul may be recompensed for what it has earned, and they will not be wronged.
ئاللاھ تائالا ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى بىكارغا ياراتقىنى يوق، ئەكسىچە چوڭقۇر ھېكمەت بىلەن، ياخشىلىق ھەم يامانلىق قىلغان ھەر كىمگە جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ياراتتى. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ياخشىلىقلىرىنى كېمەيتىۋېتىش ۋە يامانلىقلىرىنى كۆپەيتىپ قويۇش ئارقىلىق ئۇلارغا زۇلۇم قىلمايدۇ.
45:23Page 501
أَفَرَءَيۡتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَٰهَهُۥ هَوَىٰهُ وَأَضَلَّهُ ٱللَّهُ عَلَىٰ عِلۡمٖ وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمۡعِهِۦ وَقَلۡبِهِۦ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِۦ غِشَٰوَةٗ فَمَن يَهۡدِيهِ مِنۢ بَعۡدِ ٱللَّهِۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ٢٣
Have you seen he who has taken as his god his [own] desire, and Allāh has sent him astray due to knowledge1 and has set a seal upon his hearing and his heart and put over his vision a veil? So who will guide him after Allāh? Then will you not be reminded?
ئەي پەيغەمبەر! نەپسى خاھىشىغا ئەگەشكەن ۋە نەپسى - خاھىشىنى بۇيرۇقىغا خىلاپلىق قىلىشقا بولمايدىغان مەبۇدنىڭ ئورنىدا قىلىۋالغان، ئاندىن ئۇ ئازغۇنلۇققا لايىق بولغاچقا ئاللاھ ئۇنى بىلىپ تۇرۇپ ئازدۇرۇۋەتكەن ھەمدە قەلبىنى مۆھۈرلىۋەتكەنلىكتىن پايدىلىنالايدىغان تەرزدە ئاڭلىيالمايدىغان، ئاللاھ كۆزىنى پەردىلىۋەتكەن ۋە بۇ پەردە ئۇنى ھەقنى كۆرۈشتىن توسۇپ قالغان ئادەمنىڭ ھالىغا قاراپ باققىن. ئاللاھ ئازدۇرۇۋەتكەندىن كېيىن ئۇنى كىم ھەقىقەتكە مۇۋەپپەق قىلالىسۇن؟! نەپسى خاھىشقا ئەگىشىشنىڭ زىيىنى ۋە ئاللاھنىڭ شەرىئىتى بويىچە ئىش قىلىشنىڭ پايدىسى ئۈستىدە ئويلىنىپ باقمامسىلەر؟
45:24Page 501
وَقَالُواْ مَا هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنۡيَا نَمُوتُ وَنَحۡيَا وَمَا يُهۡلِكُنَآ إِلَّا ٱلدَّهۡرُۚ وَمَا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنۡ عِلۡمٍۖ إِنۡ هُمۡ إِلَّا يَظُنُّونَ ٢٤
And they say, "There is not but our worldly life; we die and live,1 and nothing destroys us except time." And they have of that no knowledge; they are only assuming.
ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغۇچى كاپىرلار: ھايات دېگەن پەقەت مۇشۇ دۇنيادىكى ھاياتىمىزدۇر، ئۇنىڭدىن كېيىن ھاياتلىق بولمايدۇ. بىر ئەۋلاد ئۆلىدۇ، ئەمما دۇنياغا قايتمايدۇ. يەنە بىر ئەۋلاد تۇغۇلىدۇ. بىز پەقەت ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن يوق بولىمىز، دەيدۇ. ئۇلارنىڭ ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىشىدا ھېچ قانداق ئىلمىي ئاساسى يوق. ئۇلار پەقەت گۇمانغىلا تايىنىدۇ. گۇمان ھەقىقەت ئالدىدا ھېچ نېمىگە ئەسقاتمايدۇ.
45:25Page 501
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ مَّا كَانَ حُجَّتَهُمۡ إِلَّآ أَن قَالُواْ ٱئۡتُواْ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٢٥
And when Our verses are recited to them as clear evidences, their argument is only that they say, "Bring [back] our forefathers, if you should be truthful."
ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغۇچى مۇشرىكلارغا بىزنىڭ روشەن ئايەتلىرىمىز ئوقۇپ بېرىلگىنىدە ئۇلارنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ۋە ئۇنىڭ ساھابىلىرىگە: ئەگەر سىلەر بىز ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىمىز دېگەن دەۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، بىزنىڭ ئىلگىرى ئۆلۈپ كەتكەن ئاتا - بوۋىلىرىمىزنى تىرىلدۈرۈپ بېقىڭلار، دېيىشتىن باشقا كۆرسەتكۈدەك بىرەر باھانىسى يوق.
45:26Page 501
قُلِ ٱللَّهُ يُحۡيِيكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يَجۡمَعُكُمۡ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ لَا رَيۡبَ فِيهِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ٢٦
Say, "Allāh causes you to live, then causes you to die; then He will assemble you for the Day of Resurrection, about which there is no doubt, but most of the people do not know."
ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ئاللاھ سىلەرنى يارىتىش ئارقىلىق تىرىلدۈرىدۇ، ئاندىن كېيىن جېنىڭلارنى ئالىدۇ، ئاندىن سىلەر ئۆلۈپ كەتكىنىڭلاردىن كېيىن قىيامەت كۈنى ھېساب ئېلىش ۋە جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن سىلەرنى توپلايدۇ. ئاشۇ كۈننىڭ چوقۇم كېلىدىغانلىقىدا قىلچە شەك يوق. لېكىن كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى بۇنى بىلمەيدۇ. شۇڭلاشقا ئۇ كۈن ئۈچۈن ياخشى ئەمەللەر بىلەن تەييارلىق قىلمايدۇ.
45:27Page 501
وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوۡمَئِذٖ يَخۡسَرُ ٱلۡمُبۡطِلُونَ ٢٧
And to Allāh belongs the dominion of the heavens and the earth. And the Day the Hour appears - that Day the falsifiers will lose.
ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ پادىشاھلىقى يالغۇز ئاللاھقا خاستۇر. نە ئاسماندا، نە زېمىندا ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوق. ئاللاھ تائالا ھېساب ئېلىش ۋە جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرىدىغان قىيامەت كۈنىدە ئاللاھنىڭ غەيرىگە چوقۇنغان ھەمدە توغرىنى خاتاغا چىقىرىش ۋە خاتانى توغرا قىلىپ كۆرسىتىشكە ئۇرۇنغان باتىلنى ياقىلىغۇچىلار زىيان تارتىدۇ.
45:28Page 501
وَتَرَىٰ كُلَّ أُمَّةٖ جَاثِيَةٗۚ كُلُّ أُمَّةٖ تُدۡعَىٰٓ إِلَىٰ كِتَٰبِهَا ٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٢٨
And you will see every nation kneeling [from fear]. Every nation will be called to its record [and told], "Today you will be recompensed for what you used to do.
ئەي پەيغەمبەر! ئۇ كۈندە ھەر ئۈممەتنىڭ تىزلانغىنىچە ئۆزلىرىگە نېمە قىلىنىدىغانلىقىنى كۈتۈپ تۇرغانلىقىنى كۆرىسەن. ھەر ئۈممەت ئەمەللىرىنى خاتىرىلىگۈچى پەرىشتىلەر پۈتۈپ قويغان نامە - ئەمەللىرى تەرەپكە چاقىرىلىدۇ. ئەي ئىنسانلار! بۈگۈن سىلەر دۇنيادا قىلغان ياخشى - يامان ئىشلىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپاتقا تارتىلىسىلەر.
45:29Page 501
هَٰذَا كِتَٰبُنَا يَنطِقُ عَلَيۡكُم بِٱلۡحَقِّۚ إِنَّا كُنَّا نَسۡتَنسِخُ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٢٩
This, Our record, speaks about you in truth. Indeed, We were having transcribed1 whatever you used to do."
بۇ بىزنىڭ كىتابىمىزدۇركى - پەرىشتىلىرىمىز سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنى مۇشۇ كىتابقا يېزىپ تۇراتتى- ئۇ سىلەرگە ھەققانىي گۇۋاھلىق بېرىدۇ. قېنى ئوقۇڭلار. بىز ھەقىقەتەن ئەمەللەرنى خاتىرىلىگۈچى پەرىشتىلەرنى سىلەرنىڭ دۇنيادىكى قىلمىشلىرىڭلارنى يېزىپ تۇرۇشقا بۇيرۇغان ئىدۇق.
45:30Page 501
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَيُدۡخِلُهُمۡ رَبُّهُمۡ فِي رَحۡمَتِهِۦۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡمُبِينُ ٣٠
So as for those who believed and did righteous deeds, their Lord will admit them into His mercy. That is what is the clear attainment.
ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان مۇئمىنلەرنى پەرۋەردىگارى ئۆز رەھمىتى بىلەن جەننىتىگە كىرگۈزىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا ئاتا قىلغان ئاشۇ مۇكاپات روشەن غەلىبىدۇركى، ئۇنىڭغا ھېچقانداق غەلىبە تەڭ كەلمەيدۇ.
45:31Page 501
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَفَلَمۡ تَكُنۡ ءَايَٰتِي تُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَٱسۡتَكۡبَرۡتُمۡ وَكُنتُمۡ قَوۡمٗا مُّجۡرِمِينَ ٣١
But as for those who disbelieved, [it will be said], "Were not Our verses recited to you, but you were arrogant and became a criminal people?
ئاللاھقا كاپىر بولغانلارغا مالامەت قىلىش يۈزىسىدىن: سىلەرگە مېنىڭ ئايەتلىرىم ئوقۇپ بېرىلسە سىلەر ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىشقا چوڭچىلىق قىلمىغانمىدىڭلار؟ سىلەر كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھلارنى قىلىدىغان جىنايەتچى قەۋم ئىدىڭلار، دېيىلىدۇ.
45:32Page 501
وَإِذَا قِيلَ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَٱلسَّاعَةُ لَا رَيۡبَ فِيهَا قُلۡتُم مَّا نَدۡرِي مَا ٱلسَّاعَةُ إِن نَّظُنُّ إِلَّا ظَنّٗا وَمَا نَحۡنُ بِمُسۡتَيۡقِنِينَ ٣٢
And when it was said, 'Indeed, the promise of Allāh is truth and the Hour [is coming] - no doubt about it,' you said, 'We know not what is the Hour. We assume only assumption, and we are not convinced.'"
سىلەرگە: ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ - بەندىلىرىنى ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرگۈزۈپ، جازا - مۇكاپات بېرىش ھەققىدە قىلغان - ۋەدىسى شەكسىز ھەقىقەتتۇر، قىيامەتمۇ شەكسىز ھەقىقەتتۇر. شۇڭا ئۇنىڭ ئۈچۈن ئەمەل قىلىڭلار، دېيىلگەن چاغدا سىلەر: بىز بۇ قىيامەت دېگەن نەرسىنى بىلمەيمىز. بىز ئۇنىڭ بولۇش ئېھتىماللىقىنى ئىنتايىن تۆۋەن دەپ قارايمىز ھەم ئۇنىڭ چوقۇم كېلىدىغانلىقىغا چىن پۈتمەيمىز، دېگەن ئىدىڭلار.
45:33Page 502
وَبَدَا لَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ٣٣
And the evil consequences of what they did will appear to them, and they will be enveloped by what they used to ridicule.
ئۇلارغا دۇنيادا قىلغان كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرى ئاشكارا بولۇپ، ئاگاھلاندۇرۇلغان چاغدا مەسخىرە قىلغان ئازاب چۈشتى.
45:34Page 502
وَقِيلَ ٱلۡيَوۡمَ نَنسَىٰكُمۡ كَمَا نَسِيتُمۡ لِقَآءَ يَوۡمِكُمۡ هَٰذَا وَمَأۡوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ وَمَا لَكُم مِّن نَّٰصِرِينَ ٣٤
And it will be said, "Today We will forget you as you forgot the meeting of this Day of yours, and your refuge is the Fire, and for you there are no helpers.
ئاللاھ ئۇلارغا مۇنداق دەيدۇ: خۇددى سىلەر مۇشۇ كۈندىكى ئۇچرىشىشنى ئۇنتۇپ، ئىمان ئېيتىش ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش ئارقىلىق بۇ كۈن ئۈچۈن تەييارلىق قىلمىغىنىڭلاردەك، بۈگۈن بىزمۇ سىلەرنى دوزاخقا تاشلىۋېتىپ (ئۇنتۇيمىز). سىلەرنىڭ بارىدىغان جايىڭلار دوزاختۇر. سىلەردىن ئاللاھنىڭ ئازابىنى قايتۇرالايدىغان ياردەمچىڭلار بولمايدۇ.
45:35Page 502
ذَٰلِكُم بِأَنَّكُمُ ٱتَّخَذۡتُمۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوٗا وَغَرَّتۡكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَاۚ فَٱلۡيَوۡمَ لَا يُخۡرَجُونَ مِنۡهَا وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ ٣٥
That is because you took the verses of Allāh in ridicule, and worldly life deluded you." So that Day they will not be removed from it, nor will they be asked to appease [Allāh].
سىلەرنىڭ بۇنداق ئازابقا قېلىشىڭلار ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى مەسخىرە قىلىدىغان ئويۇنچۇق قىلىۋېلىپ، دۇنيانىڭ ھۇزۇر - ھالاۋەت ھەم ئەيش - ئىشرەتلىرىگە ئالدىنىپ قالغانلىقىڭلار تۈپەيلىدىندۇر. ئەمدى بۈگۈن ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى مەسخىرە قىلغان بۇ كاپىرلار دوزاختىن چىقالمايدۇ. ئەكسىچە ئۇلار دوزاختا مەڭگۈدىن - مەڭگۈگە قېپقالىدۇ، ياخشى ئەمەل قىلىۋېلىش ئۈچۈن ھاياتىي دۇنياغىمۇ قايتۇرۇلمايدۇ، پەرۋەردىگارىمۇ ئۇلاردىن رازى بولمايدۇ.
45:36Page 502
فَلِلَّهِ ٱلۡحَمۡدُ رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَرَبِّ ٱلۡأَرۡضِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٣٦
Then, to Allāh belongs [all] praise - Lord of the heavens and Lord of the earth, Lord of the worlds.
جىمى ھەمدۇسانا ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ، شۇنداقلا پۈتۈن مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان يېگانە ئاللاھقا خاستۇر.
45:37Page 502
وَلَهُ ٱلۡكِبۡرِيَآءُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٣٧
And to Him belongs [all] grandeur within the heavens and the earth, and He is the Exalted in Might, the Wise.
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ئۇلۇغلۇق ھەم بۈيۈكلۈك پەقەت ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھ غالىبتۇركى، ھېچكىم ئۇنىڭدىن ئۈستۈنلۈك قازىنالمايدۇ. ئۇ يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا، پىلانلىشىدا ۋە شەرىئەت يولغا قويۇشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences