Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
النحل
An-Nahl
The Bee · Meccan · 128 ayahs
16:1Page 267
أَتَىٰٓ أَمۡرُ ٱللَّهِ فَلَا تَسۡتَعۡجِلُوهُۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ١
The command of Allāh is coming,1 so be not impatient for it. Exalted is He and high above what they associate with Him.
ئى كاپىرلار! سىلەرنىڭ ئازابىڭلاردىن ئاللاھ ھۆكۈم قىلغان نەرسە يېقىنلاشتى، ۋاقتى كېلىشتىن بۇرۇن ئالدىراپ ئۇنى تەلەپ قىلماڭلار، ئاللاھ مۇشرىكلارنىڭ شېرىك قىلغان نەرسىلىرىدىن پاكتۇر ۋە ئالىدۇر
16:2Page 267
يُنَزِّلُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ بِٱلرُّوحِ مِنۡ أَمۡرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ أَنۡ أَنذِرُوٓاْ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱتَّقُونِ ٢
He sends down the angels, with the inspiration [i.e., revelation] of His command, upon whom He wills of His servants, [telling them], "Warn that there is no deity except Me; so fear Me."
ئاللاھ ئۆزىنىڭ پەيغەمبەرلىرىدىن خالىغان كىشىگە قىلغان ھۆكۈملىرىنى پەرىشتىلەر ئارقىلىق ۋەھيى بىلەن نازىل قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىلىرى! مەندىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھەقىقى مەبۇد بولمىغانلىقىنى ئېيتىپ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشتىن ئىنسانلارنى ئاگاھلاندۇرۇڭلار. ئى ئىنسانلار! مېنىڭ بۇيرۇقۇمغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىمدىن يىراق بولۇش بىلەن مەندىن قورقۇڭلار.
16:3Page 267
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ تَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٣
He created the heavens and earth in truth. High is He above what they associate with Him.
ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئۆرنەكسىز ھالەتتە ياراتتى، ئۇلارنى بىكارغا ياراتمىدى، بەلكى ئۆزىنىڭ ئۇلۇغلىق ۋە كاتتىلىقىنى ئىسپاتلاش .ئۈچۈن ياراتتى، ئاللاھ كاپىرلارنىڭ شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن .پاكتۇر
16:4Page 267
خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٖ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٞ مُّبِينٞ ٤
He created man from a sperm-drop; then at once1 he is a clear adversary.
ئاللاھ ئىنساننى ئېتىبارسىز سېپىرمىدىن ياراتتى، باسقۇچمۇ باسقۇچ ئۆسۈپ يېتىلدى، ئۇ ئىنسان ھەقنى يوق قېلىش ئۈچۈن باتىل بىلەن .قاتتىق جىدەل قىلغۇچىدۇر، ئۇنىڭ جىدىلى ئاشكارىدۇر
16:5Page 267
وَٱلۡأَنۡعَٰمَ خَلَقَهَاۖ لَكُمۡ فِيهَا دِفۡءٞ وَمَنَٰفِعُ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ٥
And the grazing livestock He has created for you; in them is warmth1 and [numerous] benefits, and from them you eat.
ئى ئىنسانلار! ئاللاھ تۆگە، كالا ۋە قوي قاتارلىق چارۋىلارنى سىلەرنىڭ مەنپەئەتىڭلار ئۈچۈن ياراتتى. ئۇنىڭ يۇڭ ۋە تېۋىتلىرىدىن ئېسىنىشىڭلارمۇ مۇشۇ مەنپەئەتنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئۇنىڭ سۈتى، تېرىسى، ئۈچۇسى ۋە سىلەر يەيدىغان گۆشىدە يەنە بىر مەنپەئەت باردۇر.
16:6Page 267
وَلَكُمۡ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسۡرَحُونَ ٦
And for you in them is [the enjoyment of] beauty when you bring them in [for the evening] and when you send them out [to pasture].
ئۇ چارۋىلارنى كەچتە يايلاقتىن قايتۇرۇپ قوتانغا كېرگۈزگەندە ۋە ئەتىگەندە يايلاققا ئېلىپ ماڭغاندا، سىلەر ئۈچۈن ئۇ چارۋىلاردا زىننەت باردۇر.
16:7Page 268
وَتَحۡمِلُ أَثۡقَالَكُمۡ إِلَىٰ بَلَدٖ لَّمۡ تَكُونُواْ بَٰلِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ ٱلۡأَنفُسِۚ إِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ ٧
And they carry your loads to a land you could not have reached except with difficulty to yourselves. Indeed, your Lord is Kind and Merciful.
بىز سىلەرگە يارىتىپ بەرگەن مۇشۇ چارۋىلار سىلەرنىڭ ئېغىر يۈك-تاقىلىرىڭلارنى سەپەرلەردە سىلەر جاپا-مۇشەققەت تارتىپ يېتىپ بارىدىغان شەھەرلەرگە كۆتۈرۈپ بارىدۇ، ئى ئىنسانلار! ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلار شەپقەتلىكتۇر، بۇ چارۋىلارنى سىلەرگە .بويسۇندۇرۇپ بېرىش بىلەن مېھرىباندۇر
16:8Page 268
وَٱلۡخَيۡلَ وَٱلۡبِغَالَ وَٱلۡحَمِيرَ لِتَرۡكَبُوهَا وَزِينَةٗۚ وَيَخۡلُقُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ٨
And [He created] the horses, mules and donkeys for you to ride and [as] adornment. And He creates that which you do not know.
ئاللاھ تائالا ئاتنى، خېچىرنى ۋە ئېشەكنى سىلەرنىڭ مېنىشىڭلار، يۈك ئارتىشىڭلار ۋە ئۇنىڭ بىلەن كىشىلەرنىڭ ئالدىغا زىننەتلىنىپ چېقىشىڭلار ئۈچۈن، ئۇ نەرسىلەرنى ئىجتىمائىي ھاياتنىڭ زىننىتى قىلىپ ياراتتى، ئاللاھ ئۆزى يارىتىشنى خالىغان نەرسىلەردىن سىلەر بىلمەيدىغان نەرسىلەرنى يارىتىدۇ.
16:9Page 268
وَعَلَى ٱللَّهِ قَصۡدُ ٱلسَّبِيلِ وَمِنۡهَا جَآئِرٞۚ وَلَوۡ شَآءَ لَهَدَىٰكُمۡ أَجۡمَعِينَ ٩
And upon Allāh1 is the direction of the [right] way, and among them [i.e., the various paths] are those deviating. And if He willed, He could have guided you all.
ئىسلامدىن ئىبارەت بولغان ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا يەتكۈزىدىغان توغرا يولنى بايان قېلىپ بېرىشنى ئاللاھ ئۈستىگە ئالغان، ھەقتىن بۇرۇلۇپ كەتكەن شەيتاننىڭ يوللىرى بار، ئىسلام يولىدىن باشقا يوللارنىڭ ھەممىسى قىڭغىر يولدۇر، ئەگەر ئاللاھ سىلەرنىڭ ھەممىڭلارنى ئىمانغا مۇۋەپپەق قېلىشنى خالىغان بولسا ئېدى، ئەلۋەتتە ھەممىڭلارنى ئىمانغا مۇۋەپپەق قىلاتتى.
16:10Page 268
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗۖ لَّكُم مِّنۡهُ شَرَابٞ وَمِنۡهُ شَجَرٞ فِيهِ تُسِيمُونَ ١٠
It is He who sends down rain from the sky; from it is drink and from it is foliage in which you pasture [animals].
ئاللاھ تائالا سىلەرگە بۇلۇتتىن سۇ چۈشۈرۈپ بەردى، ئۇ سۇدىن سىلەر ئېچىسىلەر، چارۋىلىرىڭلارنى سۇغۇرىسىلەر، بۇ ئارقىلىق چارۋىلىرىڭلارنى باقىدىغان ئۆت-چۆپلەر ئۈنۈپ چىقىدۇ.
16:11Page 268
يُنۢبِتُ لَكُم بِهِ ٱلزَّرۡعَ وَٱلزَّيۡتُونَ وَٱلنَّخِيلَ وَٱلۡأَعۡنَٰبَ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ١١
He causes to grow for you thereby the crops, olives, palm trees, grapevines, and of all the fruits. Indeed in that is a sign for a people who give thought.
يامغۇر سۈيىدىن ئاللاھ سىلەرگە سىلەر يەيدىغان زىرائەتلەرنى ئۆستۈرۈپ بېرىدۇ، ئۇ سۇ بىلەن زەيتۇن، خورما، ئۈزۈم ۋە باشقا تۈرلۈك مېۋىلەرنى ئۆستۈرۈپ بېرىدۇ، ھەقىقەتەن ئاشۇ سۇدا ۋە سۇ ئارقىلىق پەيدا قىلغان نەرسىلەردە ئاللاھنىڭ ياراتقان نەرسىلىرى توغرىسىدا پىكىر قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان دەلىللەر بار، بۇ نەرسىلەر بىلەن ئاللاھنىڭ كامالى قۇدرىتىنىڭ كاتتىلىقى نامايەندە بولىدۇ.
16:12Page 268
وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ وَٱلنُّجُومُ مُسَخَّرَٰتُۢ بِأَمۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ١٢
And He has subjected for you the night and day and the sun and moon, and the stars are subjected by His command. Indeed in that are signs for a people who reason.
ئاللاھ كېچىنى سىلەرنىڭ ئارام ئېلىشىڭلار ۋە راھەتلىنىشىڭلار ئۈچۈن ياراتتى، كۈندۈزنى تۇرمۇش لازىمەتلىكلىرى كەسىپ قېلىش ئۈچۈن ياراتتى. قۇياشنى سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بەردى ۋە ئۇنىڭدا يورۇقلۇقنى قىلدى، ئاينى نۇرلۇق قىلىپ ياراتتى، ئاللاھ ئۆزىنىڭ بۇيرىقى بىلەن يۇلتۇزلارنىمۇ سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بەردى. قۇرۇقلۇقنىڭ ۋە دېڭىزنىڭ قاراڭغۇلۇقىدا ئۇنىڭ بىلەن يول تاپىسىلەر، ۋاقىتنى بىلىسىلەر ۋە باشقا مەنپەئەتلەر بار. ھەقىقەتەن مۇشۇ نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىنى بويسۇندۇرۇپ بېرىشتە ئەقلىنى ئىشلىتىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان روشەن دەلىللەر بار، ئۇلار ئەقىللىرىنى ئىشلىتىش ئارقىلىق بۇ نەرسىلەرنى يارىتىشتىكى ھېكمەتلەرنى بىلەلەيدۇ.
16:13Page 268
وَمَا ذَرَأَ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَذَّكَّرُونَ ١٣
And [He has subjected] whatever He multiplied for you on the earth of varying colors. Indeed in that is a sign for a people who remember.
ئاللاھ سىلەر ئۈچۈن زېمندا ياراتقان تۈرلۈك، رەڭگارەڭ كان بايلىقلىرى، ھايۋاناتلار، ئۆسۈملۈكلەر ۋە زرائەتلەرنى بويسۇندۇرۇپ بەردى، ئاشۇ يارىتىلغان ۋە بويسۇندۇرۇلغان نەرسىلەردە ئېبرەت ئالىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان روشەن دەلىللەر بار، ئۇلار ئاللاھنىڭ ھەممىگە قادىر ۋە نېمەت بەرگۈچى ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ.
16:14Page 268
وَهُوَ ٱلَّذِي سَخَّرَ ٱلۡبَحۡرَ لِتَأۡكُلُواْ مِنۡهُ لَحۡمٗا طَرِيّٗا وَتَسۡتَخۡرِجُواْ مِنۡهُ حِلۡيَةٗ تَلۡبَسُونَهَاۖ وَتَرَى ٱلۡفُلۡكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ١٤
And it is He who subjected the sea for you to eat from it tender meat and to extract from it ornaments which you wear. And you see the ships plowing through it, and [He subjected it] that you may seek of His bounty; and perhaps you will be grateful.
ئاللاھ سىلەرنى دېڭىزدا سەپەر قىلىشىڭلار، دېڭىز بايلىقلىرىنى چېقىرىشىڭلار، دېڭىزدىكى ساپ-تازا بېلىقلارنى يېيىشىڭلار، سىلەر ۋە ئاياللىرىڭلارنىڭ پايدىلىنىشى ئۈچۈن ئۈنچە-مەرۋايىتلەرنى چېقىرىشىڭلار ئۈچۈن دېڭىزنى بويسۇندۇرۇپ بەردى. كېمىلەرنىڭ دېڭىزدا دولقۇن يېرىپ كېتىۋاتقانلىقىنى كۆرىسىلەر، تىجارەتتىن پايدا تېپىش ۋە ئاللاھنىڭ پەزلىنى تەلەپ قىلىش ئۈچۈن مۇشۇ كېمىلەر بىلەن سەپەر قىلىسىلەر. ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان بۇ نېمەتلىرىگە شۈكۈر قىلىشىڭلار ئۈچۈن ئاللاھنى ئىبادەتتە يەككە-يېگانە بىلىڭلار.
16:15Page 269
وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَأَنۡهَٰرٗا وَسُبُلٗا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ ١٥
And He has cast into the earth firmly set mountains, lest it shift with you, and [made] rivers and roads, that you may be guided,
زېمىننىڭ سىلەرنى تەۋرىتىۋەتمەسلىكى ۋە ئېغىپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن ئاللاھ ئۇنىڭدا تاغلارنى بەرپا قىلدى. سىلەرنىڭ ئېچىشىڭلار، چارۋىلارنى ۋە زىرائەتلەرنى سۇغۇرۇشۇڭلار ئۈچۈن ئېرىق-ئۆستەڭلەرنى ئاقتۇردى. سىلەرنىڭ ئېزىپ كەتمەي كۆزلىگەن مەقسىدىڭلارغا يېتىشىڭلار ئۈچۈن .ماڭىدىغان يوللارنى قىلدى
16:16Page 269
وَعَلَٰمَٰتٖۚ وَبِٱلنَّجۡمِ هُمۡ يَهۡتَدُونَ ١٦
And landmarks. And by the stars they are [also] guided.1
ئاللاھ سىلەرنىڭ كۈندۈزدە يولنى توغرا مېڭىشىڭلار ئۈچۈن زېمىندا يول بەلگىلىرىنى قىلدى، كېچىدە يولنى توغرا مېڭىشىڭلار ئۈچۈن ئاسماندا .يۇلتۇزلارنى قىلدى
16:17Page 269
أَفَمَن يَخۡلُقُ كَمَن لَّا يَخۡلُقُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ١٧
Then is He who creates like one who does not create? So will you not be reminded?
مۇشۇ نەرسىلەرنى ۋە باشقا نەرسىلەرنى ياراتقان ئاللاھ، ھېچ نەرسىنى يارىتالمايدىغانلارغا ئوخشاش بولامدۇ؟. ھەممە نەرسىنى ياراتقۇچى، ئبادەتتە يەككە-يېگانە بولغۇچى ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلىقىنى ئويلىمامسىلەر؟. ھېچ نەرسە يارىتالمايدىغان نەرسىنى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرمەڭلار.
16:18Page 269
وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ ١٨
And if you should count the favors of Allāh, you could not enumerate them. Indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
ئى ئىنسانلار! سىلەر ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان كۆپ نېئمەتلىرىنى ساناشقا ئۇرۇنۇپ باقساڭلار، ئۇ نېمەتلەرنىڭ كۆپلىكى ۋە تۈرلۈك بولغانلىقىدىن ئۇنى ساناپ تۈگىتەلمەيسىلەر. ئاللاھ سىلەرنىڭ نېمەتلەرگە شۈكۈر ئېيتىشتىن غاپىل بولغانلىقىڭلاردىن ئىبارەت كەمچىلىكىڭلارنى ئەپۇ قىلغۇچىدۇر. سىلەرگە مېھرىبانلىقىدىن سىلەرنىڭ ئاسىيلىقىڭلار ۋە نېئمەتكە شۈكۈر ئېيتماسلىقىڭلار سەۋەبىدىن ئۇ نېمەتلەرنى ئۈزۈپ قويمايدۇ.
16:19Page 269
وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعۡلِنُونَ ١٩
And Allāh knows what you conceal and what you declare.
ئى ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرنىڭ مەخپى قىلغان ۋە ئاشكارا قىلغان بارلىق ئەمەللىرىڭلارنى بىلىدۇ، ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپى قالمايدۇ، شۇنىڭغا .ئاساسەن جازالايدۇ ياكى مۇكاپاتلايدۇ
16:20Page 269
وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخۡلُقُونَ شَيۡـٔٗا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ ٢٠
And those they invoke other than Allāh create nothing, and they [themselves] are created.
مۇشرىكلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ ئىبادەت قىلغان بۇتلىرى كېچىكىنەك بىر نەرسىنىمۇ يارىتالمايدۇ، ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسىلىرى ئىبادەت قىلىنغۇچىلار تەرىپىدىن ياسالغاندۇر، ئۇلار قانداقمۇ ئاللاھنى قويۇپ ئۆزلىرى قوللىرى بىلەن ياسىۋالغان بۇتلارغا ئىبادەت .قىلىدۇ؟
16:21Page 269
أَمۡوَٰتٌ غَيۡرُ أَحۡيَآءٖۖ وَمَا يَشۡعُرُونَ أَيَّانَ يُبۡعَثُونَ ٢١
They are [in fact] dead,1 not alive, and they do not perceive when they will be resurrected.
ئۇلار قوللىرى بىلەن ياساپ ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسە ھېچ قانداق ھاياتلىقى بولمىغان، ئىلىم-ئىدراكى بولمىغان ۋە چۈشەنچىسى بولمىغان جانسىز نەرسىلەر بولۇپ، ئۇلار قىيامەت كۈنىدە ئۆزلىرىگە چوقۇنغۇچىلار بىلەن بىرلىكتە قاچان تىرىلدۈرۈلىدىغانلىقىنى ۋە ئۇلار بىلەن بىللە دوزاخقا تاشلىنىدىغانلىقىنى بىلمەيدۇ.
16:22Page 269
إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۚ فَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٞ وَهُم مُّسۡتَكۡبِرُونَ ٢٢
Your god is one God. But those who do not believe in the Hereafter - their hearts are disapproving, and they are arrogant.
سىلەرنىڭ ھەقىقى ئىبادەتكە لايىق بولغان مەبۇدىڭلار ھېچقانداق شېرىكى بولمىغان يەككە-يىگانە ئاللاھدۇر، ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشقا ئىشەنمەيدىغان كىشىلەرنىڭ دىللىرى ئاللاھدىن قورقۇش تۇيغۇسى بولمىغانلىقى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ئىنكار قىلىدۇ. ئۇلار قىيامەتتىكى ھېساب ۋە ئازابقا ئىشەنمەيدۇ، تەكەببۇرلۇق قىلىپ ھەقنى قوبۇل قىلمايدۇ ۋە ھەقكە بويسۇنمايدۇ.
16:23Page 269
لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡتَكۡبِرِينَ ٢٣
Assuredly, Allāh knows what they conceal and what they declare. Indeed, He does not like the arrogant.
ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا قىلغان ھەممە ئەمەللىرىنى راستىنلا بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپى قالمايدۇ، شۇنىڭغا ئاساسەن جازالايدۇ ياكى مۇكاپاتلايدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا ئىبادەت قىلىشتا تەكەببۇرلۇق قىلىپ ئۆزىگە بويسۇنمىغانلارنى ياقتۇرمايدۇ، ئۇلارنى قاتتىق ئازاب بىلەن ئازابلايدۇ.
16:24Page 269
وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡ قَالُوٓاْ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٢٤
And when it is said to them, "What has your Lord sent down?" they say, "Legends of the former peoples,"
ياراتقۇچىنىڭ بىرلىكىنى ئىنكار قىلىدىغان، ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى يالغانغا چېقارغان كاپىرلارغا: ئاللاھ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نېمىلەرنى نازىل قىلدى؟دېيىلسە، ئۇلار: ھېچ نەرسە نازىل قېلىنمىدى، ئۇ ئۆز ئېچىدىن ئىلگىرىكىلەرنىڭ يالغان-توقۇلمىلىرىنى پەيدا قىلدى، دەيدۇ.
16:25Page 269
لِيَحۡمِلُوٓاْ أَوۡزَارَهُمۡ كَامِلَةٗ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَمِنۡ أَوۡزَارِ ٱلَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٍۗ أَلَا سَآءَ مَا يَزِرُونَ ٢٥
That they may bear their own burdens [i.e., sins] in full on the Day of Resurrection and some of the burdens of those whom they misguide without [i.e., by lack of] knowledge. Unquestionably, evil is that which they bear.
ئۇلار قىيامەت كۈنىدە ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى تولۇق ئۈستىگە ئالىدۇ، نادانلىق ۋە قارغۇلارچە ئەگىشىش بىلەن ئۆزلىرى ئىسلامدىن ئازدۇرىۋەتكەن كىشىلەرنىڭ بەزى گۇناھلىرىنىمۇ ئۆز ئۈستىگە ئالىدۇ، ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىنىڭ ۋە ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى ئۈستىگە ئېلىشى نېمىدېگەن قەبىھ!.
16:26Page 269
قَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَى ٱللَّهُ بُنۡيَٰنَهُم مِّنَ ٱلۡقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيۡهِمُ ٱلسَّقۡفُ مِن فَوۡقِهِمۡ وَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ٢٦
Those before them had already plotted, but Allāh came at [i.e., uprooted] their building from the foundations, so the roof fell upon them from above them,1 and the punishment came to them from where they did not perceive.
مەككە كاپىرلىرىدىن ئىلگىرىكى ئۆتكەن ئاشۇ كاپىرلار ئۆزلىرىنىڭ پەيغەمبەرلىرى ئۈچۈن ھىلە-مىكىرلەرنى ئىشلەتتى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ھىلە-مىكىر قۇرۇلمىسىنى تۈپ-يىلتىزىدىن ۋەيران قىلدى، بۇ قۇرۇلمىنىڭ ئۆگزىسى ئۇلارنىڭ ئۈستىگە ئۆرۈلۈپ چۈشتى، ئۇلارغا، ئۇلار ئويلىمىغان يەردىن ئازاب كەلدى، ئۇلار ئالغان تەدبىرلەر ئۆزلىرىنى ئازابدىن ھىمايە قىلىدۇ دەپ ئويلايتتى، ئەكسىچە ئۇلار بۇنىڭ بىلەن ھالاك قىلىندى.
16:27Page 270
ثُمَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُخۡزِيهِمۡ وَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تُشَٰٓقُّونَ فِيهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ إِنَّ ٱلۡخِزۡيَ ٱلۡيَوۡمَ وَٱلسُّوٓءَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ٢٧
Then on the Day of Resurrection He will disgrace them and say, "Where are My 'partners' for whom you used to oppose [the believers]?" Those who were given knowledge will say, "Indeed disgrace, this Day, and evil are upon the disbelievers" -
ئاندىن قىيامەت كۈنىدە ئاللاھ ئۇلارغا ئازابىنى تەييارلايدۇ، ئۇلارنى خار قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: قېنى سىلەرنىڭ ئىبادەتتە مەن بىلەن شېرىك قىلغان شېرىكلىرىڭلار، ئۇلارنىڭ سەۋەبىدىن سىلەر مېنىڭ پەيغەمبەرلىرىم ۋە مۆئمىن بەندىلىرىمگە دۈشمەنلىك قىلدىڭلار؟. رەببانىي ئۆلىمالار: ھەقىقەتەن خارلىق ۋە ئازاب قىيامەت كۈنىدە كاپىرلارغا ھەقلىق بولىدۇ، .دەيدۇ
16:28Page 270
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ ظَالِمِيٓ أَنفُسِهِمۡۖ فَأَلۡقَوُاْ ٱلسَّلَمَ مَا كُنَّا نَعۡمَلُ مِن سُوٓءِۭۚ بَلَىٰٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٢٨
The ones whom the angels take in death [while] wronging themselves,1 and [who] then offer submission, [saying], "We were not doing any evil." But, yes! Indeed, Allāh is Knowing of what you used to do.
ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، ئۆز نەپسىگە زۇلۇم قىلغان ھالەتتە ئۆلۈم پەرىشتىلىرى ۋە ئۇنىڭ ياردەمچىلىرى بولغان پەرىشتىلەر جانلىرىنى ئالىدۇ، ئۇلارغا ئۆلۈم كەلگەندە تەسلىم بولۇپ بويسۇنىدۇ، ئۇلار كۇپۇرلۇق ۋە ئاسىلىقتىن ئىبارەت ئاللاھنى ئىنكار قىلىدىغان ئەمەللىرىنى ئۆزلىرىگە پايدىسى تېگىدۇ دەپ ئويلايدۇ. ئۇلارغا: يالغان ئېيتتىڭلار، سىلەر ئاسىيلىق قېلىش بىلەن كاپىر بولدۇڭلار، ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرنىڭ دۇنيادا قىلىۋاتقان قىلمىشىڭلارنى بىلگۈچىدۇر، ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپى قالمايدۇ، شۇنىڭغا ئاساسەن سىلەرنى جازالايدۇ.
16:29Page 270
فَٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَلَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ ٢٩
So enter the gates of Hell to abide eternally therein, and how wretched is the residence of the arrogant.
ئۇلارغا: قىلمىشلىرىڭلارنىڭ ھېسابى بىلەن مەڭگۈ تۇرۇش تەقدىر قېلىنغان جەھەننەمنىڭ دەرۋازىلىرىدىن كېرىڭلار دېيىلىدۇ، ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش ۋە ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشتىن تەكەببۇرلۇق قىلغانلارنىڭ بارىدىغان جايى نېمىدېگەن يامان-ھە!.
16:30Page 270
۞ وَقِيلَ لِلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ مَاذَآ أَنزَلَ رَبُّكُمۡۚ قَالُواْ خَيۡرٗاۗ لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۚ وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞۚ وَلَنِعۡمَ دَارُ ٱلۡمُتَّقِينَ ٣٠
And it will be said to those who feared Allāh, "What did your Lord send down?" They will say, "[That which is] good." For those who do good in this world is good; and the home of the Hereafter is better. And how excellent is the home of the righteous -
پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش بىلەن تەقۋادارلىق قىلغۇچىلارغا: پەرۋەردىگارىڭلار پەيغەمبىرىڭلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نېمىلەرنى نازىل قىلدى؟، دېيىلسە، ئۇلار جاۋاپ بېرىپ: ئاللاھ ئۇنىڭغا كۆپ ياخشىلىقلارنى نازىل قىلدى دەيدۇ، ئاللاھنىڭ ئىبادىتىنى ياخشى قىلغان ۋە كىشىلەر بىلەن ياخشى مۇئامىلىدە بولغانلار دۇنيادا غەلبە-نۇسرەت ۋە كەڭرى رىزىقتىن ئىبارەت ياخشى مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ. ئاللاھ ئۇلار ئۈچۈن تەييارلىغان ئاخىرەتتىكى ئەجىر-ساۋاپ ئۇلارغا دۇنيادا بېرىلگەن مۇكاپاتلاردىن ئەۋزەلدۇر، پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش بىلەن تەقۋادارلىق قىلغۇچىلارنىڭ يۇرتى بولغان ئاخىرەت .دىيارى نېمىدېگەن ياخشى
16:31Page 270
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ لَهُمۡ فِيهَا مَا يَشَآءُونَۚ كَذَٰلِكَ يَجۡزِي ٱللَّهُ ٱلۡمُتَّقِينَ ٣١
Gardens of perpetual residence, which they will enter, beneath which rivers flow. They will have therein whatever they wish. Thus does Allāh reward the righteous -
ئۇلار دائىم تۇرىدىغان قەسىر ۋە باغلىرىنىڭ ئاستىدىن ئېرىقلاردا سۇ ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كېرىدۇ. ئۇلار ئۈچۈن جەننەتتە يېمەك-ئىچمەك ۋە باشقا نەرسىلەردىن كۆڭلى تارتقان نەرسىلەر بار، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىدىن بولغان تەقۋادارلار مۇكاپاتلانغان مۇشۇ مۇكاپاتقا ئوخشاش، ئىلگىرىكى ئۈممەتنىڭ تەقۋادارلىرىنىمۇ .مۇكاپاتلايدۇ
16:32Page 270
ٱلَّذِينَ تَتَوَفَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمُ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٣٢
The ones whom the angels take in death, [being] good and pure; [the angels] will say, "Peace be upon you. Enter Paradise for what you used to do."
تەقۋادارلارنى ئۆلۈم پەرىشتىسى ۋە ئۇنىڭ ياردەمچىلىرىدىن بولغان پەرىشتىلەر قەلبى كۇپىردىن پاك ھالەتتە قەبزى روھ قىلغاندا، پەرىشتىلەر ئۇلارغا: سالام سىلەرگە! بارلىق خاتىرجەمسىزلىكتىن ئامان بولدۇڭلار، دۇنيادىكى ساغلام ئەقىدە ۋە ياخشى ئەمەللىرىڭلار سەۋەبىدىن جەننەتكە كېرىڭلار دەيدۇ.
16:33Page 270
هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأۡتِيَهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَوۡ يَأۡتِيَ أَمۡرُ رَبِّكَۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ٣٣
Do they [i.e., the disbelievers] await except that the angels should come to them or there comes the command of your Lord? Thus did those do before them. And Allāh wronged them not, but they had been wronging themselves.
ئاشۇ يالغانچى مۇشرىكلار پەقەت ئۆلۈم پەرىشتىلىرى ۋە ئۇلارنىڭ ياردەمچىلىرى كېلىپ ئۆزلىرىنىڭ جانلىرىنى ئىلىش ئۈچۈن يۈزلىرىگە ۋە كاسىلىرىغا ئۇرۇشنى كۈتەمدۇ ياكى دۇنيادا ئاللاھنىڭ بۇيرىقى بىلەن ئۇلارنى تۈپ-يىلتىزىدىن يوق قېلىۋىتىدىغان ئازابنىڭ كېلىشىنى كۈتەمدۇ؟. ئىلگىرىكى مۇشرىكلارمۇ مەككە مۇشرىكلىرىغا ئوخشاش پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى ئۈچۈن ئاللاھ ئۇلارنى ھالاك قىلدى، ئۇلارنى ھالاك قىلغاندا ئۇلارغا زۇلۇم قىلمىدى، بەلكى ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولۇش بىلەن ئۆز نەپسىگە زۇلۇم قىلىپ ھالاكەت گىرداۋىغا كېلىشنى خالىدى.
16:34Page 270
فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ٣٤
So they were struck by the evil consequences of what they did and were enveloped by what they used to ridicule.
ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرى سەۋەبىدىن ئۇلارغا ئازاب چۈشتى. مەزكۇر ئازاب زىكىر قىلىنغاندا ئۇلار مەسخىرە قىلغان ئازاب ئەمدىلىكتە ئۇلارنى ھەممە تەرەپتىن قورشىدى.
16:35Page 271
وَقَالَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ لَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا عَبَدۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖ نَّحۡنُ وَلَآ ءَابَآؤُنَا وَلَا حَرَّمۡنَا مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ فَهَلۡ عَلَى ٱلرُّسُلِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ ٣٥
And those who associate others with Allāh say, "If Allāh had willed, we would not have worshipped anything other than Him, neither we nor our fathers, nor would we have forbidden anything through other than Him." Thus did those do before them. So is there upon the messengers except [the duty of] clear notification?
ئۆزلىرىنىڭ ئىبادىتىدە ئاللاھقا ئاللاھنىڭ غەيرىنى قوشۇپ مۇشرىك بولغانلار: ئەگەر ئاللاھ خالىغان بولسا، بىز ۋە بىزنىڭ ئىلگىرىكى ئاتا-بوۋىلىرىمىز يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلاتتۇق، ئاللاھنىڭ غەيرىگە ئىبادەت قىلمايتتۇق. ئەگەر ئاللاھ خالىغان بۈلسا بىز ھېچ نەرسىنى ھارام قىلمايتتۇق دەيدۇ. ئۇلاردىن بۇرۇنقى كاپىرلارمۇ مۇشۇنداق باتىل دەلىللەرنى دېگەن. پەيغەمبەرلەرنىڭ ۋەزىپىسى پەقەت يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغان نەرسىنى يەتكۈزۈشتۇر، ھەقىقەتەن ئۇلار يەتكۈزدى، ئاللاھ كاپىرلارغا خالاش ۋە ئىختىيارلىقنى بېرىپ، پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتكەندىن كېيىن ئۇلارنىڭ (ئىمان ئېيتماستىن بىزنى ئاللاھ كاپىر بولۇشىمىزنى ئىرادە قىلغان) تەقدىر دەپ ئۆزۈر ئېيتىشىنىڭ ھېچ .ئاساسىي يوقتۇر
16:36Page 271
وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَۖ فَمِنۡهُم مَّنۡ هَدَى ٱللَّهُ وَمِنۡهُم مَّنۡ حَقَّتۡ عَلَيۡهِ ٱلضَّلَٰلَةُۚ فَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ ٣٦
And We certainly sent into every nation a messenger, [saying], "Worship Allāh and avoid ṭāghūt."1 And among them were those whom Allāh guided, and among them were those upon whom error was [deservedly] decreed. So proceed [i.e., travel] through the earth and observe how was the end of the deniers.
بىز ھەقىقەتەن ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ ھەر بىرىگە ئۇلارنى يالغۇز بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش، ئاللاھنى قويۇپ بۇتلار، شەيتانلار ۋە ئۇلارنىڭ غەيرىدىكى نەرسىلەرگە ئىبادەت قىلىشنى تەرىك قىلىشى ئۈچۈن ئۇلارنى ھەقكە بۇيرۇيدىغان ئەلچىلەرنى ئەۋەتتۇق، ئۇلار ئارىسىدىن ئاللاھ مۇۋەپپەق قىلغانلار پەيغەمبەرگە ئېشەندى ۋە پەيغەمبەر ئىلىپ كەلگەن ھەقىقەتكە ئەگەشتى. ئۇلاردىن بەزىلىرى ئاللاھقا كاپىر بولدى، ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا ئاسىيلىق قىلدى، توغرا يولغا مۇۋەپپەق بولمىدى. قىلمىشلىرى تۈپەيلى ئازغۇنلۇق ئۇلارغا زۆرۈر بولدى. زېمىندا سەيرى قىلىڭلار يالغانچىلارنىڭ ئۈسىتىگە ئازاب ۋە ھالاكەت چۈشكەندىن كېيىن ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولىدىغانلىقىنى ئۆز كۆزۈڭلار بىلەن كۆرۈڭلار.
16:37Page 271
إِن تَحۡرِصۡ عَلَىٰ هُدَىٰهُمۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَن يُضِلُّۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ ٣٧
[Even] if you should strive for their guidance, [O Muḥammad], indeed, Allāh does not guide those He sends astray,1 and they will have no helpers.
ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! سەن كۈچۈڭنىڭ يېتىشچە ئۇلارنى دەۋەت قىلىشقا تېرىشساڭمۇ ۋە ئۇلارنىڭ ھىدايەت تېپىشىغا ھېرىسمەن بولساڭمۇ، بۇنىڭ سەۋەبلىرىنى قلساڭمۇ، ھەقىقەتەن ئاللاھ ئۆزى ئازدۇرىۋەتكەن كىشىنى ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلمايدۇ، ئۇلارغا ئاللاھدىن باشقا ياردەم بەرگۈچى ۋە ئۇلاردىن ئازابنى مەنئىي قىلغۇچى يوقتۇر.
16:38Page 271
وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَا يَبۡعَثُ ٱللَّهُ مَن يَمُوتُۚ بَلَىٰ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقّٗا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ٣٨
And they swear by Allāh their strongest oaths [that] Allāh will not resurrect one who dies. But yes - [it is] a true promise [binding] upon Him, but most of the people do not know.
ئۇلار قاتتىق قەسەم بىلەن ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى ئىنكار قىلىپ، قىلغان قەسەملىرىنى تەكىتلەپ: ھېچ قانداق دەلىلسىزلا ئاللاھ ئۆلۈكنى تېرىلدۈرەلمەيدۇ دەيدۇ، ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس، ئاللاھ ئۆلگەنلەرنىڭ ھەممىسىنى تېرىلدۈرىدۇ. بۇ ئاللاھدىن بولغان راست ۋەدىدۇر. لېكىن ئىنسانلارنىڭ كۆپچىلىكى ئاللاھنىڭ ئۆلۈكنى تېرگۈزىدىغانلىقىنى بىلمەيدۇ، نەتىجىدە ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى ئىنكار قىلىدۇ.
16:39Page 271
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ ٱلَّذِي يَخۡتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ كَانُواْ كَٰذِبِينَ ٣٩
[It is] so He will make clear to them [the truth of] that wherein they differ and so those who have disbelieved may know that they were liars.
مۇشرىكلار ئىختىلاپ قىلىشقان؛ ئاللاھنىڭ بىرلىكى، ئۆلگەندىن كىيىن تېرىلىش ۋە نۇبۇۋۋەت قاتارلىق ئىشلارنى قىيامەت كۈنى ئاللاھ ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى تىرىلدۈرۈپ، ئۆلگەندىن كېيىن تېرىلىشنى ئىنكار قىلىپ، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن مۇشرىكلارنىڭ دەۋاسىدا يالغانچى ئىكەنلىكىنى ئۇلارغا بىلدۈرىدۇ.
16:40Page 271
إِنَّمَا قَوۡلُنَا لِشَيۡءٍ إِذَآ أَرَدۡنَٰهُ أَن نَّقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ٤٠
Indeed, Our word to a thing when We intend it is but that We say to it, "Be," and it is.
ئەگەر بىز ئۆلۈكلەرنى تېرىلدۈرۈش ۋە ئۇلارنى قەبىردىن قوزغاشنى خالىساق، بىزنى ئۇنداق قىلىشىمىزدىن چەكلەپ قويىدىغان ھېچقانداق چەكلىمە يوق، بىز بىر نەرسىنى خالىساق "ۋۇجۇتقا كەل" دەيمىز دەرھال بولىدۇ.
16:41Page 271
وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗۖ وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ٤١
And those who emigrated for [the cause of] Allāh after they had been wronged - We will surely settle them in this world in a good place; but the reward of the Hereafter is greater, if only they could know.
كاپىرلار زۇلۇم قىلىپ ئازابلىغاندىن كېيىن، ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى تەلەپ قىلىپ، ئۆزلىرىنىڭ يۇرتى، ئائىلە تاۋابىئاتلىرى ۋە مال-مۈلكىنى تاشلاپ كاپىرلارنىڭ يۇرتىدىن ئىسلام دىيارىغا ھىجرەت قىلىپ چىققانلارنى ئەلۋەتتە دۇنيادا ئىززەت-ئىكرامغا مۇشەررەپ قىلىمىز. ئەلۋەتتە ئاخىرەتنىڭ ساۋابى كاتتىدۇر، چۈنكى ئۇ جەننەتتىن ئىبارەت بۈيۈك نېئمەتكە نائىل بولىدۇ. ئەگەر ھىجرەت قېلىشتىن كېچىكىپ قالغانلار ھىجرەت قىلغانلارغا بېرىلىدىغان ساۋابنىڭ كاتتىلىقىنى بىلگەن بولسا ئېدى ئەلۋەتتە ھىجرەت قىلىشتىن كىچىكىپ قالمايتتى.
16:42Page 271
ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ ٤٢
[They are] those who endured patiently and upon their Lord relied.
ئاللاھ يولىدا ھىجرەت قىلىپ چېققان ئاشۇ مۇھاجىرلار ئۆز قەۋمىنىڭ ئەزىيەتلىرىگە، ۋەتىنى ۋە ئائىلە تاۋابىئاتلىرىدىن ئايرىلىشقا، ئاللاھقا ئېتائەت قېلىشتا سەۋىر قىلغانلىقلىرى، بارلىق ئىشلىرىدا يەككە-يېگانە پەرۋەردىگارىغا تايانغانلىقلىرى ئۈچۈن، ئاللاھ تائالا ئۇلارغا بۇ كاتتا مۇكاپاتلارنى ئاتا قىلدى.
16:43Page 272
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡـَٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ٤٣
And We sent not before you except men to whom We revealed [Our message]. So ask the people of the message [i.e., former scriptures] if you do not know.
ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! بىز سەندىن ئىلگىرى ئىنسانلاردىن پەقەت ئەرلەرگىلا ۋەھيى نازىل قىلىمىز، پەرىشتىلەردىن پەيغەمبەر ئەۋەتمىدۇق، بۇ بىزنىڭ داۋاملىشىۋاتقان يولىمىز، ئەگەر سىلەر بۇنى ئىنكار قىلساڭلار، ئۇلارنىڭ ئىنسان ئىكەنلىكىنى بىلمىسەڭلار، ئىلگىرى كىتاب بېرىلگەنلەردىن سوراپ بىقىڭلار، ئۇلار سىلەرگە ئۇ پەيغەمبەرلەرنىڭ پەرىشتە بولماستىن بەلكى ئىنسان ئىكەنلىكىدىن .خەۋەر بېرىدۇ
16:44Page 272
بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِۗ وَأَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلذِّكۡرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيۡهِمۡ وَلَعَلَّهُمۡ يَتَفَكَّرُونَ ٤٤
[We sent them] with clear proofs and written ordinances. And We revealed to you the message [i.e., the Qur’ān] that you may make clear to the people what was sent down to them and that they might give thought.
بىز ئىنسانلاردىن بولغان ئاشۇ پەيغەمبەرلەرنى روشەن دەلىللەر ۋە نازىل قېلىنغان كىتابلار بىلەن ئەۋەتتۇق، ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ساڭا قۇرئاننى كىشىلەر ئېھتىياجلىق بولىدىغان نەرسىلەرنى بايان قىلىپ بېرىش ۋە ئۇلارنىڭ پىكىر قېلىشى، ئويلىنىشى ۋە قۇرئان ئۆز ئېچىگە .ئالغان نەرسىلەردىن ۋەز-نەسىھەت ئېلىشى ئۈچۈن نازىل قىلدۇق
16:45Page 272
أَفَأَمِنَ ٱلَّذِينَ مَكَرُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَخۡسِفَ ٱللَّهُ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضَ أَوۡ يَأۡتِيَهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ٤٥
Then, do those who have planned evil deeds feel secure that Allāh will not cause the earth to swallow them or that the punishment will not come upon them from where they do not perceive?
كىشىلەرنى ئاللاھنىڭ يولىدىن توسۇش ئۈچۈن ھىلە-مىكىر ئىشلەتكەنلەر قارۇننى يەرگە يۇتقۇزىۋاتقاندەك ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىنى يەرگە يۇتقۇزىۋېتىشىدىن ياكى ئۇلار كۈتمىگەن جايدىن ئۆزلىرىگە ئازاب .كېلىشىدىن قورقمامدىغاندۇ؟
16:46Page 272
أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ فِي تَقَلُّبِهِمۡ فَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ ٤٦
Or that He would not seize them during their [usual] activity, and they could not cause failure [i.e., escape from Him]?
ياكى ئۇلار تۇرمۇش ئېھتىياجى سەۋەبلىك كەسىپ قىلىش ئۈچۈن سەپەرلەردە كېتىۋاتقاندا ئازابقا يولۇقۇشىدىن قورۇقمامدۇ؟، بۇ ۋاقىتتا ئۇلار ئازابتىن قۇتۇلالمايدۇ ۋە ئۇنى چەكلىيەلمەيدۇ.
16:47Page 272
أَوۡ يَأۡخُذَهُمۡ عَلَىٰ تَخَوُّفٖ فَإِنَّ رَبَّكُمۡ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٌ ٤٧
Or that He would not seize them gradually [in a state of dread]?1 But indeed, your Lord is Kind and Merciful.2
ياكى ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئاللاھدىن قورۇققان ھالىتىدە ئاللاھنىڭ ئازابى يېتىشىدىن خاتىرجەم بولدىمۇ؟، ئاللاھ ئۇلارنى ھەر ۋاقىت ئازابلاشقا قادىر. شۈبھىسىزكى، سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلار ئەلۋەتتە كۆيۈمچاندۇر، مېھرىباندۇر، بەندىلىرىنىڭ تەۋبە قىلىۋېلىشى ئۈچۈن ئۇلارنى ئالدىراپ جازالىمايدۇ.
16:48Page 272
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَىٰ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ مِن شَيۡءٖ يَتَفَيَّؤُاْ ظِلَٰلُهُۥ عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَٱلشَّمَآئِلِ سُجَّدٗا لِّلَّهِ وَهُمۡ دَٰخِرُونَ ٤٨
Have they not considered what things Allāh has created? Their shadows incline to the right and to the left, prostrating to Allāh, while they [i.e., those creations] are humble.
ئاشۇ يالغانچى كاپىرلار ئاللاھنىڭ ياراتقان نەرسىلىرىگە تەپەككۈر قىلىش نەزىرى بىلەن قارىمامدىغاندۇ؟، قۇياشنىڭ ھەركىتى ۋە كۈندۈزدىكى سەيرى قېلىشىغا ئەگىشىپ ئۇ نەرسىلەرنىڭ سايىلىرى ئوڭ ۋە سول تەرەپكە مايىل بولۇپ تۇرىدۇ، كېچىدە ئايغا ئەگىشىدۇ، ئۇ نەرسىلەر تۆۋەنچىلىك بىلەن ئۆز پەرۋەردىگارىغا ھەقىقى سەجدە قىلىدۇ.
16:49Page 272
وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن دَآبَّةٖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ وَهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ ٤٩
And to Allāh prostrates whatever is in the heavens and whatever is on the earth of creatures, and the angels [as well], and they are not arrogant.
ئاسمانلار ۋە زېمىندىكى ھەممە جانلىق نەرسىلەر يالغۇز ئاللاھقا سەجدە قېلىدۇ، پەرىشتىلەرمۇ يالغۇز ئاللاھقا سەجدە قېلىدۇ، ئۇلار ئاللاھقا .ئىبادەت قىلىش ۋە بويسۇنۇشتىن تەكەببۇرلۇق قېلىپ باش تارتمايدۇ
16:50Page 272
يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ۩ ٥٠
They fear their Lord above them, and they do what they are commanded.
پەرىشتىلەر دائىم ئاللاھقا تائەت-ئىبادەت قىلىپ تۇرۇش بىلەن تۇرۇغلۇق ئۆزلىرىنىڭ ئۈستىدىكى ھۆكۈمرانلىق قىلغۇچى زاتتىن قورقىدۇ، پەرۋەردىگارىغا ئىتائەت قىلىپ بۇيرىغاننى تولۇق ئورۇندايدۇ.
16:51Page 272
۞ وَقَالَ ٱللَّهُ لَا تَتَّخِذُوٓاْ إِلَٰهَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَإِيَّٰيَ فَٱرۡهَبُونِ ٥١
And Allāh has said, "Do not take for yourselves two1 deities. He [i.e., Allāh] is but one God, so fear only Me."
ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ بارلىق بەندىلىرىگە: ئىككى ئىلاھقا ئىبادەت قىلماڭلار، ھەقىقى ئىبادەت قېلىنغۇچىنىڭ بىر ئىكەنلىكىدە ھېچ شەك يوقتۇر، ئۇنىڭ ئىككىنچىسى يوق ۋە ھېچ شېرىكى يوق، مەندىنلا قورقۇڭلار، مەندىن باشقا ھېچكىمدىن قورۇقماڭلار.
16:52Page 272
وَلَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَهُ ٱلدِّينُ وَاصِبًاۚ أَفَغَيۡرَ ٱللَّهِ تَتَّقُونَ ٥٢
And to Him belongs whatever is in the heavens and the earth, and to Him is [due] worship constantly. Then is it other than Allāh that you fear?
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەممە نەرسە يارىتىلىش، ئىگىدارچىلىق ۋە تەدبىر قىلىش جەھەتتە يالغۇز بىر ئاللاھنىڭدۇر. ئىتائەت قىلىش، بويسۇنۇش ۋە ئىخلاس قىلىش يالغۇز بىر ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھنىڭ غەيرىدىن قورقامسىلەر؟، قورۇقماڭلار، بەلكى يەككە-يېگانە ئاللاھدىن .قورقۇڭلار
16:53Page 272
وَمَا بِكُم مِّن نِّعۡمَةٖ فَمِنَ ٱللَّهِۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ ٱلضُّرُّ فَإِلَيۡهِ تَجۡـَٔرُونَ ٥٣
And whatever you have of favor - it is from Allāh. Then when adversity touches you, to Him you cry for help.
ئى ئىنسانلار! سىلەر بەھرىمان بولىۋاتقان دىنى ۋە دۇنيالىق نېئمەتلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھ تەرىپىدىندۇر، ئاللاھنىڭ غەيرىدىن ئەمەس. سىلەرگە بىرەر بالا-مۇسىبەت، كېسەللىك ياكى كەمبەغەلچىلىك يەتسە سىلەرگە يەتكەن نەرسىنى ئۈستۈڭلاردىن كۆتۈرىۋېتىش ئۈچۈن يالغۇز بىر ئاللاھقا يالۋۇرۇپ دۇئا قىلىسىلەر، يالغۇز ئىبادەتكە ھەقلىق بولغان ئاللاھ .نېئمەتلەرنى ئاتا قېلىدۇ ۋە ئازابنى كۆتۈرۋېتىدۇ
16:54Page 272
ثُمَّ إِذَا كَشَفَ ٱلضُّرَّ عَنكُمۡ إِذَا فَرِيقٞ مِّنكُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ ٥٤
Then when He removes the adversity from you, at once a party of you associates others with their Lord
ئاللاھ سىلەرنىڭ دۇئايىڭلارنى ئىجابەت قېلىپ سىلەرگە يەتكەن زىياننى كۆتۈرۈۋەتسە، سىلەردىن بىر قىسىم كىشىلەر ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈپ ئاللاھقا ئىبادەتتە باشقىنى شېرىك قىلىدۇ، بۇ قانداق يۈزسىزلىك!؟.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences