Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
الشورى
Ash-Shuraa
The Consultation · Meccan · 53 ayahs
سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا بۇنداق ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدىكى قاراشلار ئوتتۇرىغا قويۇلۇپ بولدى.
42:3Page 483
كَذَٰلِكَ يُوحِيٓ إِلَيۡكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكَ ٱللَّهُ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٣
Thus has He revealed to you, [O Muḥammad], and to those before you - Allāh, the Exalted in Might, the Wise.
ئى مۇھەممەد! ساڭا ۋە سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگە مۇشۇنىڭغا ئوخشاش ۋەھىي قىلغاندۇر، ئاللاھ دۈشمەنلىرىدىن ئىنتىقام ئېلىشتا غالىبتۇر، ئورۇنلاشتۇرۇشى ۋە يارىتىشىدا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.
42:4Page 483
لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ ٤
To Him belongs whatever is in the heavens and whatever is in the earth, and He is the Most High, the Most Great.1
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارچە نەرسىلەرنى يارىتىش، ئىگىدارچىلىق قىلىش ۋە ئورۇنلاشتۇرۇش يالغۇز بىر ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. ئاللاھ زاتىدا، قۇدرىتىدە ۋە باشقۇرۇشىدا ھەممىدىن ئۈستۈندۇر، زاتىدا چەكسىز ئۇلۇغدۇر.
42:5Page 483
تَكَادُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ يَتَفَطَّرۡنَ مِن فَوۡقِهِنَّۚ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمۡدِ رَبِّهِمۡ وَيَسۡتَغۡفِرُونَ لِمَن فِي ٱلۡأَرۡضِۗ أَلَآ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ٥
The heavens almost break from above them,1 and the angels exalt [Allāh] with praise of their Lord and ask forgiveness for those on earth. Unquestionably, it is Allāh who is the Forgiving, the Merciful.
ئاسمانلار شۇنچىۋالا چوڭ ۋە ئېگىز تۇرۇپمۇ ئاللاھ تائالانىڭ كاتتىلىقىدىن يېرىلىپ يەر يۈزىگە چۈشۈپ كەتكىلى تاس قالىدۇ. پەرشىتىلەر پەرۋەردىگارىنى پاكلاپ، ئۇلۇغلاپ، باش ئېگىش ۋە ھۆرمەت بىلدۈرۈش يۈزىسىدىن ئۇنىڭغا ھەمدۇسانا ئېيتىدۇ، ئاللاھتىن يەر يۈزىدىكى كىشىلەر ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەيدۇ. بىلىڭلاركى، ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا ناھايىتى مېھرىباندۇر
42:6Page 483
وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ ٱللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيۡهِمۡ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٖ ٦
And those who take as allies other than Him - Allāh is [yet] Guardian over them; and you, [O Muḥammad], are not over them a manager -
ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارنى ئۆزلىرىگە ئىگە قىلىۋالغانلار ۋە ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا چوقۇنغانلارنىڭ قىلمىشلىرىنى ئاللاھ ھەر دائىم كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر. ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنى خاتىرىلەپ قويۇپ، شۇنىڭغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! سەن ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى نازارەت قىلىشقا مەسئۇل ئەمەس. ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىگە قارىتا سەن ھەرگىز جاۋابكارلىققىمۇ تارتىلمايسەن. سەن پەقەت يەتكۈزگۈچىسەن.
42:7Page 483
وَكَذَٰلِكَ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّتُنذِرَ أُمَّ ٱلۡقُرَىٰ وَمَنۡ حَوۡلَهَا وَتُنذِرَ يَوۡمَ ٱلۡجَمۡعِ لَا رَيۡبَ فِيهِۚ فَرِيقٞ فِي ٱلۡجَنَّةِ وَفَرِيقٞ فِي ٱلسَّعِيرِ ٧
And thus We have revealed to you an Arabic Qur’ān that you may warn the Mother of Cities [i.e., Makkah] and those around it1 and warn of the Day of Assembly, about which there is no doubt. A party will be in Paradise and a party in the Blaze.
ئەي پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگە ۋەھىي قىلغىنىمىزدەك، مەككە ۋە مەككە ئەتراپىدىكى ئەرەب ئاھالىسىنى، ئاندىن پۈتكۈل ئىنسانلارنى ئاگاھلاندۇرۇشۇڭ ئۈچۈن، ئاللاھ تائالا ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن ئىلگىرىكىلەرنى ۋە كېيىنكىلەرنى بىر تۈزلەڭلىككە يىغىدىغان كۈن، يەنى قىيامەت كۈنىدىن ئىنسانلارنى قورقۇتۇشۇڭ ئۈچۈن ساڭا ئەرەبچە قۇرئاننى ۋەھىي قىلدۇق. ئۇ كۈننىڭ بولۇشىدا قىلچە شەك يوق. كىشىلەر ئۇ كۈندە ئىككى بۆلەككە بۆلۈنۈپ، بىر بۆلۈكى جەننەتتە بولىدۇ، ئۇلار مۇئمىنلەردۇر. يەنە بىر بۆلۈكى دوزاختا بولىدۇ، ئۇلار بولسا كاپىرلاردۇر.
42:8Page 483
وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَهُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَلَٰكِن يُدۡخِلُ مَن يَشَآءُ فِي رَحۡمَتِهِۦۚ وَٱلظَّٰلِمُونَ مَا لَهُم مِّن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٍ ٨
And if Allāh willed, He could have made them [of] one religion, but He admits whom He wills1 into His mercy. And the wrongdoers have not any protector or helper.
ئەگەر ئاللاھ ئۇلارنى ئىسلام دىنى ئۈستىدىكى بىر ئۈممەت قىلىشنى خالىسا ئىدى، ئەلۋەتتە شۇنداق قىلىپ، ئۇلارنىڭ ھەممىنى جەننەتكە كىرگۈزگەن بولاتتى. لېكىن ئاللاھنىڭ ھېكمىتى ئاللاھ خالىغان كىشىنىڭ ئىسلامغا كىرىپ، جەننەتكە كىرىشىنى تەلەپ قىلدى. كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلارغا نە باشپاناھ بولىدىغان ئىگە، نە ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلدۇرۇپ قالالايدىغان ياردەمچى بولمايدۇ.
42:9Page 483
أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَۖ فَٱللَّهُ هُوَ ٱلۡوَلِيُّ وَهُوَ يُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٩
Or have they taken protectors [or allies] besides Him? But Allāh - He is the Protector, and He gives life to the dead, and He is over all things competent.
بەلكى بۇ مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ باشقىلارنى ئىگە قىلىۋالدى. ھالبۇكى ئاللاھ ھەقىقىي ئىگە بولغۇچى ئىدى. چۈنكى ئاللاھتىن باشقىسى نە پايدا، نە زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئاللاھ تائالا ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن ئۆلۈكلەرنى قايتا تىرىلدۈرىدۇ، ئۇنى ھېچ نەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ.
42:10Page 483
وَمَا ٱخۡتَلَفۡتُمۡ فِيهِ مِن شَيۡءٖ فَحُكۡمُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبِّي عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُ وَإِلَيۡهِ أُنِيبُ ١٠
And in anything over which you disagree - its ruling is [to be referred] to Allāh. [Say], "That is Allāh, my Lord; upon Him I have relied, and to Him I turn back."1
ئەي ئىنسانلار! سىلەر مەيلى دىننىڭ ئاساسىي مەسىلىلىرى، مەيلى شاخچە مەسىلىلىرىدىن بىرەر ئىشتا ئىختىلاپ قىلىشساڭلار، ئۇنىڭغا ئاللاھ ھۆكۈم چىقىرىدۇ، يەنى ئۇ ئىشتا ئاللاھنىڭ كىتابىغا ياكى ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ سۈننىتىگە مۇراجىئەت قىلىنىدۇ. مۇشۇنداق سۈپەتلەرگە ئىگە بولغان زات مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇركى، مەن بارچە ئىشلىرىمدا ئۇنىڭغا تاياندىم، تەۋبە بىلەن يەنە شۇنىڭغا قايتىمەن.
42:11Page 484
فَاطِرُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ جَعَلَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَمِنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ أَزۡوَٰجٗا يَذۡرَؤُكُمۡ فِيهِۚ لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ١١
[He is] Creator of the heavens and the earth. He has made for you from yourselves, mates, and among the cattle, mates; He multiplies you thereby. There is nothing like unto Him,1 and He is the Hearing, the Seeing.2
ئاللاھ تائالا ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئۆرنەكسىز ياراتتى، سىلەرگە ئۆز تىپىڭلاردىن جۈپتلەرنى ياراتتى، تۆگە، كالا، قوي قاتارلىق چارۋىلارنىمۇ سىلەرنىڭ پايدىلىنىشىڭلار ئۈچۈن كۆپەيسۇن دەپ جۈپ قىلىپ ياراتتى. ئاللاھ تائالا سىلەرنى ئۆزئارا توي قىلىش ئارقىلىق جۈپلىشىشىڭلاردىن يارىتىدۇ ھەمدە سىلەرنى چارىپايلىرىڭلارنىڭ گۆشلىرىنى يەپ، سۈتلىرىنى ئىچىشىڭلار ئارقىلىق ياشىتىدۇ. ئۇنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچ نەرسە ئۇنىڭغا ئوخشىمايدۇ. ئۇ بەندىلىرىنىڭ گەپ - سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئىش - ھەرىكەتلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇلاردىن ھېچ نەرسە ئۇنىڭ ئىلمىدىن چەتتە قالمايدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ، يەنى ئەگەر ئەمەللىرى ياخشى بولسا مۇكاپاتىمۇ ياخشى بولىدۇ، ئەگەر ئەمەللىرى يامان بولسا جازاسىمۇ يامان بولىدۇ.
42:12Page 484
لَهُۥ مَقَالِيدُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ١٢
To Him belong the keys of the heavens and the earth. He extends provision for whom He wills and restricts [it]. Indeed He is, of all things, Knowing.
ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ خەزىنىلىرىنىڭ ئاچقۇچلىرى ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. ئاللاھ تائالا شۈكۈر قىلامدۇ ياكى تۇزكورلۇق قىلامدۇ؟ دەپ سىناش ئۈچۈن بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ. يەنە سەۋر قىلامدۇ ياكى ئاللاھنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىغا نارازى بولامدۇ؟ دەپ سىناش ئۈچۈن خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى تار قىلىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ ھەر نەرسىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا بەندىلىرىنىڭ مەنپەئەتىگە ئالاقىدار ئىشلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.
42:13Page 484
۞ شَرَعَ لَكُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحٗا وَٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ وَمَا وَصَّيۡنَا بِهِۦٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓۖ أَنۡ أَقِيمُواْ ٱلدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُواْ فِيهِۚ كَبُرَ عَلَى ٱلۡمُشۡرِكِينَ مَا تَدۡعُوهُمۡ إِلَيۡهِۚ ٱللَّهُ يَجۡتَبِيٓ إِلَيۡهِ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِيٓ إِلَيۡهِ مَن يُنِيبُ ١٣
He has ordained for you of religion what He enjoined upon Noah and that which We have revealed to you, [O Muḥammad], and what We enjoined upon Abraham and Moses and Jesus - to establish the religion and not be divided therein. Difficult for those who associate others with Allāh is that to which you invite them. Allāh chooses for Himself whom He wills and guides to Himself whoever turns back [to Him].
ئاللاھ تائالا دىندا يەتكۈزۈش ۋە ئەمەل قىلىش ئىشىدا نۇھنى نېمىگە بۇيرۇغان بولسا سىلەرگىمۇ شۇنى يولغا قويدى. ئەي پەيغەمبەر! بىز ساڭا ۋەھىي قىلغان ھەمدە سىلەر ئۈچۈن يولغا قويغىنىمىز، ئىبراھىم، مۇسا ۋە ئىيسالارنى يەتكۈزۈشكە ۋە ئەمەل قىلىشقا بۇيرۇغان نەرسىنىڭ ئۆزىدۇر. يىغىپ ئېيتقاندا ئۇ: دىننى بەرپا قىلىڭلار، دىندا بۆلۈنۈشنى تاشلاڭلار، دېگەندىن ئىبارەتتۇر. سېنىڭ ئاللاھنى بىر دەپ بىلىشكە ھەم ئۇنىڭ باشقىسىغا چوقۇنۇشنى تاشلاشقا دەۋەت قىلغانلىقىنىڭ مۇشرىكلارغا تولىمۇ ئېغىر كەلدى. ئاللاھ بەندىلىرىدىن ئۆزى خالىغان كىشىنى تاللاپ، ئۆزىگە قۇلچىلىق ۋە تائەت - ئىبادەت قىلىشقا مۇۋەپپەق قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ ئىچىدىن گۇناھلىرىدىن تەۋبە قىلىش ئارقىلىق ئۆزىگە قايتقانلارنى ھىدايەتكە باشلايدۇ.
42:14Page 484
وَمَا تَفَرَّقُوٓاْ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلۡعِلۡمُ بَغۡيَۢا بَيۡنَهُمۡۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى لَّقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ أُورِثُواْ ٱلۡكِتَٰبَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ ١٤
And they did not become divided until after knowledge had come to them - out of jealous animosity between themselves. And if not for a word1 that preceded from your Lord [postponing the penalty] until a specified time, it would have been concluded between them. And indeed, those who were granted inheritance of the Scripture after them are, concerning it, in disquieting doubt.
كاپىرلار ۋە مۇشرىكلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزلىرىگە ئەۋەتىلگەن ھەق پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە دەلىل - پاكىتلار ئوتتۇرىغا چىققاندىن كېيىن بۆلۈنۈپ كەتتى. ئۇلارنىڭ بۆلۈنۈشى پەقەت ھەددىدىن ئاشقانلىق ۋە زۇلۇق قىلغانلىق سەۋەبىدىندۇر. ئەگەر ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ئۇلارغا كېلىدىغان ئازابنى مەلۇم مۇددەتكىچە، يەنى قىيامەت كۈنىگىچە كېچىكتۈرۈش پۈتۈلمىسە ئىدى، ئاللاھ ئەلۋەتتە ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىپ، ئۇلارنى ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى ۋە پەيغەمبەرلىرىنى يالغانغا چىقارغانلىقى تۈپەيلىدىن ئازابلىغان بولاتتى. شەكسىزكى يەھۇدىيلار ئىچىدىن تەۋراتنى، ناسارالار ئىچىدىن ئىنجىلنى ئىلگىرىكى ئەجدادلىرىدىن ۋە ئاشۇ مۇشرىكلاردىن مىراس ئالغانلار ئەلۋەتتە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن بۇ قۇرئاندىن شەكتە بولىدۇ ھەمدە ئۇنى يالغانغا چىقىرىدۇ.
42:15Page 484
فَلِذَٰلِكَ فَٱدۡعُۖ وَٱسۡتَقِمۡ كَمَآ أُمِرۡتَۖ وَلَا تَتَّبِعۡ أَهۡوَآءَهُمۡۖ وَقُلۡ ءَامَنتُ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِن كِتَٰبٖۖ وَأُمِرۡتُ لِأَعۡدِلَ بَيۡنَكُمُۖ ٱللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمۡۖ لَنَآ أَعۡمَٰلُنَا وَلَكُمۡ أَعۡمَٰلُكُمۡۖ لَا حُجَّةَ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمُۖ ٱللَّهُ يَجۡمَعُ بَيۡنَنَاۖ وَإِلَيۡهِ ٱلۡمَصِيرُ ١٥
So to that [religion of Allāh] invite, [O Muḥammad],1 and remain on a right course as you are commanded and do not follow their inclinations but say, "I have believed in what Allāh has revealed of scripture [i.e., the Qur’ān], and I have been commanded to do justice among you. Allāh is our Lord and your Lord. For us are our deeds, and for you your deeds.2 There is no [need for] argument between us and you.3 Allāh will bring us together, and to Him is the [final] destination."
سەن مۇشۇ توغرا دىنغا دەۋەت قىلغىن، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بويىچە بۇ دىن ئۈستىدە مۇستەھكەم تۇرغىن، ئۇلارنىڭ ساختا خاھىشلىرىغا ئەگەشمىگىن، ئۇلار بىلەن دەتالاش قىلىپ قالغىنىڭدا ئېيتقىنكى، مەن ئاللاھقا، ئاللاھ پەيغەمبەرلىرىگە نازىل قىلغان بارلىق كىتابلارغا ئىمان ئېيتتىم. ئاللاھ مېنى سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا ئادىل ھۆكۈم قىلىشقا بۇيرۇدى. مەن ئىبادەت قىلىۋاتقان ئاللاھ ھەممىمىزنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر. بىزنىڭ ئەمەللىرىمىز ياخشى بولسۇن ياكى يامان بولسۇن ئۆزىمىز ئۈچۈندۇر، سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارمۇ ياخشى بولسۇن ياكى يامان بولسۇن ئۆزلىرىڭلار ئۈچۈندۇر. دەلىل - پاكىت ئايدىڭلاشقاندىن كېيىن ئارىمىزدا تالاشقۇدەك ئىش يوق. توغرا يول ئېنىق بولدى. ئاللاھ ھەممىمىزنى بىر يەرگە يىغىدۇ. قىيامەت كۈنى قايتىدىغان جاي ئۇنىڭ تەرىپىگە بولىدۇ. ئۇ ھەر بىرىمىزگە تېگىشلىك جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. ئاشۇ چاغدا راستچىل يالغانچىدىن، توغرا خاتادىن ئايرىلىدۇ.
42:16Page 485
وَٱلَّذِينَ يُحَآجُّونَ فِي ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا ٱسۡتُجِيبَ لَهُۥ حُجَّتُهُمۡ دَاحِضَةٌ عِندَ رَبِّهِمۡ وَعَلَيۡهِمۡ غَضَبٞ وَلَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٌ ١٦
And those who argue concerning Allāh after He has been responded to1 - their argument is invalid with their Lord, and upon them is [His] wrath, and for them is a severe punishment.
كىشىلەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشۇپ بولغاندىن كېيىنمۇ ئۇنىڭغا نازىل قىلىنغان بۇ دىندا ئاساسسىز باھانىلەر بىلەن دەتالاش قىلىدىغانلارنىڭ باھانىلىرى پەرۋەردىگارىنىڭ ۋە مۇئمىنلەرنىڭ نەزىرىدە قىلچە ئېتىبارى ھەم ئەھمىيىتى يوقتۇر. كاپىر بولغانلىقى ۋە ھەقنى قوبۇل قىلمىغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارغا ئاللاھنىڭ غەزىپى ھەمدە قىيامەت كۈنى ئۇلارنى كۈتۈۋاتقان قاتتىق ئازاب بار.
42:17Page 485
ٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ وَٱلۡمِيزَانَۗ وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّ ٱلسَّاعَةَ قَرِيبٞ ١٧
It is Allāh who has sent down the Book in truth and [also] the balance [i.e., justice]. And what will make you perceive? Perhaps the Hour is near.
ئاللاھ تائالا ھېچقانداق شەك بولمىغان قۇرئاننى ھەق بىلەن نازىل قىلدى، كىشىلەر ئارىسىدا ئىنساپ بىلەن ھۆكۈم قىلىش ئۈچۈن ئادالەتنى نازىل قىلدى. ئۇلار ئىنكار قىلىۋاتقان قىيامەت يېقىن بولۇشى مۇمكىن. دەرۋەقە، كۆرۈنگەن تاغنىڭ يىراق ئەمەسلىكى ھەممىگە مەلۇم.
42:18Page 485
يَسۡتَعۡجِلُ بِهَا ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِهَاۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مُشۡفِقُونَ مِنۡهَا وَيَعۡلَمُونَ أَنَّهَا ٱلۡحَقُّۗ أَلَآ إِنَّ ٱلَّذِينَ يُمَارُونَ فِي ٱلسَّاعَةِ لَفِي ضَلَٰلِۭ بَعِيدٍ ١٨
Those who do not believe in it are impatient for it,1 but those who believe are fearful of it and know that it is the truth. Unquestionably, those who dispute concerning the Hour are in extreme error.
قىيامەتكە ئىشەنمەيدىغانلار ئۇنىڭ تېز كېلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ، چۈنكى ئۇلار ھېساب، ساۋاب ۋە جازالارغا ئىشەنمەيدۇ، ئاللاھقا ئىشىنىدىغان مۇئمىنلەر بولسا قىيامەتتىكى ئاقىۋىتىدىن ئەنسىرەپ ئۇنىڭدىن قورقىدۇ ھەمدە ئۇلار قىيامەتنىڭ شەكسىز ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى ئېنىق بىلىدۇ. بىلىڭلاركى، قىيامەت توغرىسىدا دەتالاش قىلىپ، جىدەللىشىدىغانلار ۋە ئۇنىڭ بولۇشىدا شەك قىلىدىغانلار ئەلۋەتتە ھەقتىن يىراق ئازغۇنلۇق ئىچىدىدۇر.
42:19Page 485
ٱللَّهُ لَطِيفُۢ بِعِبَادِهِۦ يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُۖ وَهُوَ ٱلۡقَوِيُّ ٱلۡعَزِيزُ ١٩
Allāh is Subtle1 with His servants; He gives provision to whom He wills. And He is the Powerful, the Exalted in Might.
ئاللاھ بەندىلىرىگە ناھايىتى كۆيۈنگۈچىدۇركى، خالىغان كىشىنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ، خالىغان كىشىنىڭكىنى تار قىلىدۇ. قارىماققا باشقىچە كۆرۈنگەن تەقدىردىمۇ (بۇ، ئاللاھنىڭ) شۇ كىشىگە قىلغان رەھمىتىدۇر. ئاللاھ كۈچلۈكتۇركى، ئۇنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ. غالىبتۇركى، دۈشمەنلىرىدىن ئىنتىقام ئالىدۇ.
42:20Page 485
مَن كَانَ يُرِيدُ حَرۡثَ ٱلۡأٓخِرَةِ نَزِدۡ لَهُۥ فِي حَرۡثِهِۦۖ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرۡثَ ٱلدُّنۡيَا نُؤۡتِهِۦ مِنۡهَا وَمَا لَهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ ٢٠
Whoever desires the harvest of the Hereafter - We increase for him in his harvest [i.e., reward]. And whoever desires the harvest [i.e., benefits] of this world - We give him thereof, but there is not for him in the Hereafter any share.
كىمكى ئاخىرەتنىڭ ساۋابىنى كۆزلەپ ئۇنىڭ ئۈچۈن ئەمەل قىلىدىكەن، بىز ئۇنىڭ ساۋابىنى ھەسسىلەپ كۆپەيتىپ بېرىمىز. مەسىلەن، بىر ياخشىلىقنى ئون ھەسسىدىن يەتتە يۈز ھەسسىگىچە، ھەتتا ئۇنىڭدىنمۇ ئارتۇق كۆپەيتىپ بېرىمىز. كىمكى مۇشۇ دۇنيانىلا كۆزلەيدىكەن، بىز ئۇنىڭغا ئۆزىگە تېگىشلىك بولغاننىلا بېرىمىز، ئەمما ئاخىرەتتە ئۇنىڭ ھېچقانداق نېسىۋىسى بولمايدۇ. چۈنكى ئۇ بۇ دۇنيانى ئاخىرەتتىن ئۈستۈن كۆردى.
42:21Page 485
أَمۡ لَهُمۡ شُرَكَٰٓؤُاْ شَرَعُواْ لَهُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا لَمۡ يَأۡذَنۢ بِهِ ٱللَّهُۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةُ ٱلۡفَصۡلِ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۗ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٢١
Or have they partners [i.e., other deities] who have ordained for them a religion to which Allāh has not consented? But if not for the decisive word,1 it would have been concluded between them. And indeed, the wrongdoers will have a painful punishment.
ياكى بۇ مۇشرىكلارنىڭ ئاللاھتىن باشقا ئىلاھلىرى بولۇپ، ئۇلار بۇ مۇشرىكلارغا شېرىك، ھالالنى ھارام قىلىش، ھارامنى ھالال قىلىش قاتارلىق دىندىن ئاللاھ ئۇلارغا رۇخسەت قىلمىغان ئىشلارنى يولغا قويۇپ بەردىمۇ؟ ئەگەر ئاللاھ ئىختىلاپلاشقان ئىككى تەرەپنىڭ ئوتتۇرىسىنى ئايرىيدىغانغا مۇئەييەن ۋاقىت بېكىتىپ، ئۇلارنى شۇ ۋاقىتقا قەدەر كېچىكتۈرمىگەن بولسىدى، ئەلۋەتتە ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقارغان بولاتتى. ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ۋە ئاسىيلىق قىلىش بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارغا قىيامەتتە كۈتۈۋاتقان دەرتلىك ئازاب بار.
42:22Page 485
تَرَى ٱلظَّٰلِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا كَسَبُواْ وَهُوَ وَاقِعُۢ بِهِمۡۗ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فِي رَوۡضَاتِ ٱلۡجَنَّاتِۖ لَهُم مَّا يَشَآءُونَ عِندَ رَبِّهِمۡۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَضۡلُ ٱلۡكَبِيرُ ٢٢
You will see the wrongdoers fearful of what they have earned, and it will [certainly] befall them. And those who have believed and done righteous deeds will be in lush regions of the gardens [in Paradise] having whatever they will in the presence of their Lord. That is what is the great bounty.
ئەي پەيغەمبەر! شېرىك كەلتۈرۈش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنى ئۆز قىلمىشلىرىنىڭ ئاقىۋىتىدىن قورققان ھالەتتە كۆرىسەن. ھالبۇكى بۇ جازا شەكسىز يۈز بېرىدۇ. ئۇ چاغدا ئۇلارغا پەقەت قورقۇشلا تەۋبىنىڭ ئورنىدا ئەسقاتمايدۇ. ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان ھەمدە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار ئۇلارنىڭ ئەكسىچە بولىدۇ، يەنى جەننەتنىڭ باغلىرىدا ھۇزۇر - ھالاۋەت سۈرىدۇ. ئۇلارغا پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدا ئۆزلىرى خالىغان، تۈرلۈك نېئمەتلەر بار بولۇپ، مەڭگۈ ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ. ئەنە شۇ ھېچقانداق ئىلتىپات تەڭ كەلمەيدىغان بۈيۈك ئىلتىپاتتۇر.
42:23Page 486
ذَٰلِكَ ٱلَّذِي يُبَشِّرُ ٱللَّهُ عِبَادَهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِۗ قُل لَّآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ أَجۡرًا إِلَّا ٱلۡمَوَدَّةَ فِي ٱلۡقُرۡبَىٰۗ وَمَن يَقۡتَرِفۡ حَسَنَةٗ نَّزِدۡ لَهُۥ فِيهَا حُسۡنًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ شَكُورٌ ٢٣
It is that of which Allāh gives good tidings to His servants who believe and do righteous deeds. Say, [O Muḥammad], "I do not ask you for it [i.e., this message] any payment [but] only good will through [i.e., due to] kinship." And whoever commits a good deed - We will increase for him good therein. Indeed, Allāh is Forgiving and Appreciative.1
ئەنە شۇ، ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرى ئارقىلىق ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان مۇئمىنلەرگە بېرىدىغان كاتتا خۇشبېشارەتتۇر. ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، مەن سىلەردىن ھەقنى يەتكۈزگەنلىكىم ئۈچۈن مۇكاپات تەلەپ قىلمايمەن. پەقەت پايدىسى ئۆزۈڭلارغا بولىدىغان بىر ئىشنى تەلەپ قىلىمەن. ئۇ بولسا سىلەر بىلەن بولغان تۇغقانچىلىق يۈزىسىدىن بولسىمۇ مېنى ياخشى كۆرۈشۈڭلاردۇر. كىمكى بىرەر ياخشىلىق قىلىدىكەن، ئۇنىڭ ئەجرىنى ھەسسىلەپ كۆپەيتىپ بېرىمىز. بىر ياخشىلىققا ئون ياخشىلىقنىڭ مۇكاپاتى بېرىلىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ قىلغان ياخشى ئەمەللىرى ئۈچۈن كۆپ مۇكاپات بەرگۈچىدۇر.
42:24Page 486
أَمۡ يَقُولُونَ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗاۖ فَإِن يَشَإِ ٱللَّهُ يَخۡتِمۡ عَلَىٰ قَلۡبِكَۗ وَيَمۡحُ ٱللَّهُ ٱلۡبَٰطِلَ وَيُحِقُّ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ٢٤
Or do they say, "He has invented about Allāh a lie"? But if Allāh willed, He could seal over your heart.1 And Allāh eliminates falsehood and establishes the truth by His words. Indeed, He is Knowing of that within the breasts.
مۇشرىكلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى بۇ قۇرئاننى ئۆزى توقۇپ، پەرۋەردىگارىغا نىسبەت بەردى، دەۋا قىلىشتى. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا رەددىيە بېرىپ مۇنداق دەيدۇ: ئەگەر سەن يالغاننى توقۇشنى خىيالىڭغا كەلتۈرۈپ سالغان بولساڭ، مەن ئەلۋەتتە قەلبىڭنى مۆھۈرلەپ، ئويدۇرۇلغان ساختىلىقنى يوق قىلىپ، ھەقىقەتنى قالدۇاتتىم. لېكىن بۇنداق ئىش يۈز بەرمىگەن ئىكەن، قۇرئان كەرىمنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ۋەھىي قىلىنغانلىقىنى ئۇقتۇرۇپ بەردى. شەكسىزكى ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ دىللىرىدىكىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا ئۇلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.
42:25Page 486
وَهُوَ ٱلَّذِي يَقۡبَلُ ٱلتَّوۡبَةَ عَنۡ عِبَادِهِۦ وَيَعۡفُواْ عَنِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ وَيَعۡلَمُ مَا تَفۡعَلُونَ ٢٥
And it is He who accepts repentance from His servants and pardons misdeeds, and He knows what you do.
ئاللاھنىڭ بەندىلىرى كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەردىن تەۋبە قىلسا، ئاللاھ ئۇلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ يامان قىلمىشلىرىنى ئۆتۈۋېتىدۇ، ئۇ سىلەر قىلغان ھەر قانداق ئىشنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئۇنىڭغا ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ ۋە سىلەرگە شۇنىڭغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.
42:26Page 486
وَيَسۡتَجِيبُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَيَزِيدُهُم مِّن فَضۡلِهِۦۚ وَٱلۡكَٰفِرُونَ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٞ ٢٦
And He answers [the supplication of] those who have believed and done righteous deeds and increases [for] them from His bounty. But the disbelievers will have a severe punishment.
ئاللاھ تائالا ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان مۇئمىنلەرنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىدۇ، ئۇلارغا ئۆز پەزلىدىن گەرچە ئۇلار سورىمىسىمۇ ئارتۇق بېرىدۇ. ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغانلارنى قىيامەت كۈنى قاتتىق ئازاب كۈتۈپ تۇرىدۇ.
42:27Page 486
۞ وَلَوۡ بَسَطَ ٱللَّهُ ٱلرِّزۡقَ لِعِبَادِهِۦ لَبَغَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَٰكِن يُنَزِّلُ بِقَدَرٖ مَّا يَشَآءُۚ إِنَّهُۥ بِعِبَادِهِۦ خَبِيرُۢ بَصِيرٞ ٢٧
And if Allāh had extended [excessively] provision for His servants, they would have committed tyranny throughout the earth. But He sends [it] down in an amount which He wills. Indeed He is, of His servants, Aware and Seeing.
ئەگەر ئاللاھ پۈتۈن بەندىلىرىنىڭ رىزقىنى كەڭرى قىلىۋەتكەن بولسا، ئەلۋەتتە ئۇلار يەر يۈزىدە زۇلۇم قىلىش ئارقىلىق ھەددىدىن ئاشاتتى. لېكىن ئاللاھ رىزىقلارنى ئۆزى خالىغان مىقداردا كەڭ ۋە تار قىلىدۇ. ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىنىڭ ئەھۋالىدىن تولۇق خەۋەرداردۇر، ئۇلارنىڭ ئىشلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر. مەلۇم ھېكمەت تۈپەيلىدىن بېرىدۇ، يەنە مەلۇم ھېكمەت تۈپەيلىدىن بەرمەيدۇ.
42:28Page 486
وَهُوَ ٱلَّذِي يُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ مِنۢ بَعۡدِ مَا قَنَطُواْ وَيَنشُرُ رَحۡمَتَهُۥۚ وَهُوَ ٱلۡوَلِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ٢٨
And it is He who sends down the rain after they had despaired and spreads His mercy. And He is the Protector, the Praiseworthy.
ئاللاھ تائالا بەندىلىرى يامغۇرنىڭ يېغىشىدىن ئۈمىدىنى ئۈزگىنىدىن كېيىن ئۇلارغا يامغۇر ياغدۇرۇپ بېرىدۇ، بۇ يامغۇر ھەر تەرەپكە يېيىلىپ، زېمىننى مۇنبەتلەشتۈرىدۇ. ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ ھەممە ئىشلىرىغا ئىگە بولغۇچىدۇر، ھەر قانداق ئەھۋالدا مەدھىيەگە لايىقتۇر.
42:29Page 486
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ خَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَثَّ فِيهِمَا مِن دَآبَّةٖۚ وَهُوَ عَلَىٰ جَمۡعِهِمۡ إِذَا يَشَآءُ قَدِيرٞ ٢٩
And of His signs is the creation of the heavens and earth and what He has dispersed throughout them of creatures. And He, for gathering them when He wills, is competent.
ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ يارىتىلىشى ھەمدە ئۇ ئىككىسىدە ئاجايىب مەخلۇقاتلارنىڭ تارىلىپ يۈرۈشى ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە يەككە - يېگانىلىكىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلەردىندۇر. ئاللاھ تائالا قاچان خالىسا ئۇلارنى جازا - مۇكاپات ئۈچۈن توپلاشقا قادىردۇر. ئۇلارنى تۇنجى يارىتىش ئۇنى ئاجىز قىلالمىغىنىدەك، قايتا يارىتىشمۇ ئاجىز قىلالمايدۇ.
42:30Page 486
وَمَآ أَصَٰبَكُم مِّن مُّصِيبَةٖ فَبِمَا كَسَبَتۡ أَيۡدِيكُمۡ وَيَعۡفُواْ عَن كَثِيرٖ ٣٠
And whatever strikes you of disaster - it is for what your hands have earned; but He pardons much.
ئى ئىنسانلار! سىلەرنىڭ جانلىرىڭلارغا ياكى ماللىرىڭلارغا كەلگەن مۇسىبەت ئۆزۈڭلار قىلغان گۇناھ - مەئسىيەتلەر تۈپەيلىدىندۇر. ئاللاھ سىلەرنىڭ گۇناھىڭلارنىڭ كۆپىنچىسىنى ئەپۇ قىلىپ، ئۇنىڭغا قارىتا سىلەرنى جازالىمايدۇ.
42:31Page 486
وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٖ ٣١
And you will not cause failure [to Allāh]1 upon the earth. And you have not besides Allāh any protector or helper.
ناۋادا پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرنى جازالىماقچى بولسا، سىلەر ئۇنىڭدىن قېچىپ قۇتۇلالمايسىلەر. سىلەرنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا ئىشلىرىڭلارغا ئىگە بولالايدىغان باشپاناھ يوق، ئۇ سىلەرنى ئازابلىماقچى بولغىنىدا سىلەردىن ئازابنى كۆتۈرۈۋېتەلەيدىغان ياردەمچىمۇ يوق.
42:32Page 487
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلۡجَوَارِ فِي ٱلۡبَحۡرِ كَٱلۡأَعۡلَٰمِ ٣٢
And of His signs are the ships in the sea, like mountains.
دېڭىزدا قاتناۋاتقان، ئېگىزلىكى ۋە يوغانلىقىدا تاغدەك چوڭ كېمىلەر ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە يەككە - يېگانىلىكىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلەردىندۇر.
42:33Page 487
إِن يَشَأۡ يُسۡكِنِ ٱلرِّيحَ فَيَظۡلَلۡنَ رَوَاكِدَ عَلَىٰ ظَهۡرِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٍ ٣٣
If He willed, He could still the wind, and they would remain motionless on its surface. Indeed in that are signs for everyone patient and grateful.
ئەگەر ئاللاھ شۇ كېمىلەرنى ھەيدەپ مېڭىۋاتقان شامالنى توختىتىپ قويۇشنى خالىسا ئىدى، ئەلۋەتتە شۇنداق قىلاتتى، ئاندىن كېمىلەر دېڭىزدا قىمىر قىلماي توختاپ قالاتتى. شەكسىزكى كېمىلەرنىڭ يارىتىلىشى ۋە شاماللارنىڭ بويسۇندۇرۇلۇشىدىن ئىبارەت يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئىشلاردا بالا - مۇسىبەتلەرگە سەۋر قىلغۇچى، ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلغۇچى ھەر قانداق كىشىگە ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ روشەن دەلىللىرى بار.
42:34Page 487
أَوۡ يُوبِقۡهُنَّ بِمَا كَسَبُواْ وَيَعۡفُ عَن كَثِيرٖ ٣٤
Or He could destroy them1 for what they earned; but He pardons much.
ياكى ئەگەر ئاللاھ تائالا ئاشۇ كېمىلەرنى قاتتىق بوران چىقىرىش ئارقىلىق ھالاك قىلىۋېتىشنى خالىسا ئىدى، ئىنسانلارنىڭ گۇناھ - مەئسىيەتلىرى تۈپەيلىدىن ھالاك قىلىۋېتەتتى. ئەمما ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ گۇناھلىرىدىن كۆپىنچىسىنى ئۆتۈۋېتىپ، ئۇلارنى ئۇنىڭغا قارىتا جازالىمايدۇ.
42:35Page 487
وَيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٖ ٣٥
And [that is so] those who dispute concerning Our signs may know that for them there is no place of escape.
ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئاساسسىزغا چىقىرىش ئۈچۈن دەتالاش قىلغانلار ئاللاھ قاتتىق بوران ئەۋەتىپ ئاشۇ كېمىلەرنى ھالاك قىلغان چاغدا ئۆزلىرى ئۈچۈن ھالاكەتتىن قاچىدىغان جاي يوقلۇقىنى بىلىدۇ - دە، پەقەت ئاللاھقىلا ئىلتىجا قىلىپ، ئۇنىڭدىن باشقا (بۇتلىرىنى) تاشلايدۇ.
42:36Page 487
فَمَآ أُوتِيتُم مِّن شَيۡءٖ فَمَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمۡ يَتَوَكَّلُونَ ٣٦
So whatever thing you have been given - it is but [for] enjoyment of the worldly life. But what is with Allāh is better and more lasting for those who have believed and upon their Lord rely
ئەي ئىنسانلار! سىلەرگە بېرىلگەن مال - مۈلۈك، يۈز - ئابرۇي ۋە بالا - چاقىلار دۇنيا تىرىكچىلىكىدە پايدىلىنىدىغان نەرسىلەردۇر، ئۇ ھامىنى يوقىلىدۇ. مەڭگۈلۈك نېئمەت بولسا ئاللاھ تائالا ئۆزىگە ۋە پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان، يالغۇز پەرۋەردىگارىغىلا تەۋەككۈل قىلىپ، بارلىق ئىشلىرىدا ئۇنىڭغىلا تايانغان كىشىلەرگە تەييارلىغان جەننەتنىڭ نېئمەتلىرىدۇر.
42:37Page 487
وَٱلَّذِينَ يَجۡتَنِبُونَ كَبَٰٓئِرَ ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡفَوَٰحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُواْ هُمۡ يَغۡفِرُونَ ٣٧
And those who avoid the major sins and immoralities, and when they are angry, they forgive,
ئۇلار چوڭ گۇناھلاردىن ۋە ناچار قىلمىشلاردىن يىراق تۇرىدۇ، بىرەرسى يامان گەپ - سۆز ياكى ئىش - ھەرىكەت ئارقىلىق ئاچچىقىنى كەلتۈرسە ئۇنىڭ خاتالىقى ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەپ، ئۇنىڭغا قارىتا ئۇنى جازالىمايدۇ. بۇنداق ئەپۇچانلىقتا ياخشىلىق ۋە مەنپەئەتلا بولىدىكەن، بۇ ئۇلارنىڭ داۋاملىق ھەمراھ قىلىدىغان پەزىلىتىدۇر.
42:38Page 487
وَٱلَّذِينَ ٱسۡتَجَابُواْ لِرَبِّهِمۡ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَمۡرُهُمۡ شُورَىٰ بَيۡنَهُمۡ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ ٣٨
And those who have responded to their Lord and established prayer and whose affair is [determined by] consultation among themselves, and from what We have provided them, they spend,
ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش، چەكلىگەنلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشىدىغان، نامازلىرىنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىدىغان، مۇھىم ئىشلاردا ئۆزئارا كېڭىشىپ ئىش قىلىدىغان، بىز بەرگەن رىزىقلاردىن ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ سەرپ قىلىدىغان كىشىلەردۇر.
42:39Page 487
وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَابَهُمُ ٱلۡبَغۡيُ هُمۡ يَنتَصِرُونَ ٣٩
And those who, when tyranny strikes them, they retaliate [in a just manner].1
زۇلۇمغا ئۇچرىغان ۋاقىتتا، ناۋادا زالىم كەچۈرۈم قىلىشقا بولمايدىغان بىرى بوپقالسا ئۆزلىرىنىڭ ئىززەت - ھۆرمىتىنى قوغداش ئۈچۈن زۇلۇمغا قارشى تۇرىدۇ. بولۇپمۇ كەچۈرۈم قىلغاننىڭ پايدىسى بولمىغان ۋاقىتتا بۇنداق قارشىلىق كۆرسىتىش توغرىدۇر.
42:40Page 487
وَجَزَٰٓؤُاْ سَيِّئَةٖ سَيِّئَةٞ مِّثۡلُهَاۖ فَمَنۡ عَفَا وَأَصۡلَحَ فَأَجۡرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلظَّٰلِمِينَ ٤٠
And the retribution for an evil act is an evil one like it, but whoever pardons and makes reconciliation - his reward is [due] from Allāh. Indeed, He does not like wrongdoers.
ئۆز ھەققىنى ئالماقچى بولغان ئادەم شۇنداق قىلسا بولىدۇ، لېكىن چەكتىن ئاشۇرۇۋەتمەستىن، ئوخشاش دەرىجىدە بولۇشى كېرەك. كىمكى ئۆزىگە يامانلىق قىلغان كىشىنى كەچۈرۈپ، قىلغان يامانلىقىغا قارىتا ئۇنى جازالىماي، ئۆزى بىلەن قېرىندىشى ئارىسىنى ئىسلاھ قىلىدىكەن، ئۇنىڭ مۇكاپاتىنى ئاللاھ بېرىدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ كىشىلەرنىڭ جانلىرى ياكى ماللىرى ياكى يۈز - ئابرۇيلىرىغا (چېقىلىش ئارقىلىق) زۇلۇم قىلغان زالىملارنى ياخشى كۆرمەيدۇ، بەلكى ئۆچ كۆرىدۇ.
42:41Page 487
وَلَمَنِ ٱنتَصَرَ بَعۡدَ ظُلۡمِهِۦ فَأُوْلَٰٓئِكَ مَا عَلَيۡهِم مِّن سَبِيلٍ ٤١
And whoever retaliates after having been wronged - those have not upon them any cause [for blame].
كىمكى ئۆزى ئۈچۈن ئىنتىقام ئالغان بولسا، بۇنداق كىشىلەر ئۆزلىرىنىڭ ھەق - ھوقۇقىنى قوغدىغانلىقىغا قارىتا ئەيىبلەنمەيدۇ.
42:42Page 487
إِنَّمَا ٱلسَّبِيلُ عَلَى ٱلَّذِينَ يَظۡلِمُونَ ٱلنَّاسَ وَيَبۡغُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٤٢
The cause is only against the ones who wrong the people and tyrannize upon the earth without right. Those will have a painful punishment.
پەقەت ئىنسانلارغا زۇلۇم قىلىپ، يەر يۈزىدە گۇناھ - مەئسىيەت بىلەن شۇغۇللانغانلارلا ئەيىبلىنىپ، جازالىنىدۇ. ئۇلارغا ئاخىرەتتە دەرتلىك ئازاب بار.
42:43Page 487
وَلَمَن صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ ٤٣
And whoever is patient and forgives - indeed, that is of the matters [worthy] of resolve.1
باشقىلارنىڭ ئەزىيەتلىرىگە سەۋر قىلىپ، ئۇنى ئۆتۈۋەتكەن كىشىگە كەلسەك، بۇنداق سەۋرچانلىقنىڭ پايدىسى ئۆزىگە ھەم كۆپچىلىككە بولىدۇ. بۇ مەدھىيىلەشكە لايىق ئىشتۇر. بۇنداق خىسلەتكە پەقەت كاتتا نېسىۋە ئىگىلىرىلا مۇۋەپپەق بولالايدۇ.
42:44Page 487
وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن وَلِيّٖ مِّنۢ بَعۡدِهِۦۗ وَتَرَى ٱلظَّٰلِمِينَ لَمَّا رَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَ يَقُولُونَ هَلۡ إِلَىٰ مَرَدّٖ مِّن سَبِيلٖ ٤٤
And he whom Allāh sends astray - for him there is no protector beyond Him. And you will see the wrongdoers, when they see the punishment, saying, "Is there for return [to the former world] any way?"
ئاللاھ كىمنى ھىدايەتتىن مەھرۇم قىلىپ، توغرا يولدىن ئازدۇرۇۋېتىدىكەن، ئۇندىن كىيىن ئۇنىڭ ئىشىغا ئىگە بولىدىغان ھېچبىر ھامىي بولمايدۇ. كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلار قىيامەت كۈنى ئازابنى ئۆز كۆزلىرى بىلەن كۆرگەندە: دۇنياغا قايتىشنىڭ بىرەر ئامالى بارمىدۇ؟ ئەگەر شۇنداق بوپقالسا ئاللاھقا تەۋبە قىلىۋالار ئىدۇق، دەپ ئارزۇ قىلىدۇ.
42:45Page 488
وَتَرَىٰهُمۡ يُعۡرَضُونَ عَلَيۡهَا خَٰشِعِينَ مِنَ ٱلذُّلِّ يَنظُرُونَ مِن طَرۡفٍ خَفِيّٖۗ وَقَالَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِيهِمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَآ إِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ فِي عَذَابٖ مُّقِيمٖ ٤٥
And you will see them being exposed to it [i.e., the Fire], humbled from humiliation, looking from [behind] a covert glance. And those who had believed will say, "Indeed, the [true] losers are the ones who lost themselves and their families on the Day of Resurrection. Unquestionably, the wrongdoers are in an enduring punishment."
ئەي پەيغەمبەر! بۇ زالىملار خارۇزار ھالەتتە دوزاخقا توغرىلانغاندا ئۇلارنىڭ قاتتىق قورققانلىقتىن باشقىلارغا ئوغرىلىقچە قاراۋاتقانلىقىنى كۆرىسەن. ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەر ئېيتىدۇكى: ھەقىقىي زىيان تارتقۇچىلار قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ئازابىغا دۇچار بولغانلىقى تۈپەيلىدىن ئۆزلىرىنى ھەم بالا - چاقىلىرىنى زىيانغا ئۇچراتقانلاردۇر. بىلىپ قېلىڭلاركى، كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلار مەڭگۈ ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان، مۇقىم ئازاب ئىچىدە بولىدۇ.
42:46Page 488
وَمَا كَانَ لَهُم مِّنۡ أَوۡلِيَآءَ يَنصُرُونَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِۗ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن سَبِيلٍ ٤٦
And there will not be for them any allies to aid them other than Allāh. And whoever Allāh sends astray - for him there is no way.
قىيامەت كۈنى ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلدۇرۇپ ياردەم قىلالايدىغان ھامىيلار بولمايدۇ. ئاللاھ تائالا كىمنى ھەقىقەتتىن مەھرۇم قىلىپ، ئازدۇرۇۋېتىدىكەن، مەڭگۈ ئۇنى ھىدايەتكە ئېلىپ بارىدىغان بىرەر يول بولمايدۇ.
42:47Page 488
ٱسۡتَجِيبُواْ لِرَبِّكُم مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِۚ مَا لَكُم مِّن مَّلۡجَإٖ يَوۡمَئِذٖ وَمَا لَكُم مِّن نَّكِيرٖ ٤٧
Respond to your Lord before a Day comes from Allāh of which there is no repelling. No refuge will you have that Day, nor for you will there be any denial.1
ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ ئەمىر - پەرمانلىرىغا بويسۇنۇش، چەكلىملىرىدىن يىراق تۇرۇش ۋە سەل قاراشنى تاشلاشقا ئالدىراش ئارقىلىق قىيامەت كۈنى كېلىشتىن بۇرۇن پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ چاقىرىقىنى قوبۇل قىلىڭلار. ئۇ كۈن كەلگەندە ئۇنى توسۇپ قالغۇچى بولمايدۇ، سىلەرنىڭ پاناھلىنىدىغان جايىڭلارمۇ بولمايدۇ، دۇنيادا قىلغان گۇناھلىرىڭلارنى ئىنكارمۇ قىلالمايسىلەر.
42:48Page 488
فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ عَلَيۡهِمۡ حَفِيظًاۖ إِنۡ عَلَيۡكَ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُۗ وَإِنَّآ إِذَآ أَذَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِنَّا رَحۡمَةٗ فَرِحَ بِهَاۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ فَإِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ كَفُورٞ ٤٨
But if they turn away - then We have not sent you, [O Muḥammad], over them as a guardian; upon you is only [the duty of] notification. And indeed, when We let man taste mercy from Us, he rejoices in it; but if evil afflicts him for what his hands have put forth, then indeed, man is ungrateful.
ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر ئۇلار سەن بۇيرۇغان ئىشتىن يۈز ئۆرۈسە، بىز سېنى ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى كۆزىتىدىغان نازارەتچى قىلىپ ئەۋەتكىنىمىز يوق. سېنىڭ ۋەزىپەڭ پەقەت يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغاننى يەتكۈزۈشتۇر. ئۇلارنىڭ ھېسابىنى ئاللاھ ئالىدۇ. ناۋادا بىز ئىنسانغا بايلىق، ساقلىق ۋە باشقا نېئمەتلەرنى تېتىتىدىغان بولساق، ئۇنىڭدىن خۇشال بوپكېتىدۇ. ئەگەر ئۇلارغا گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن بىرەر خاپىلىق يېتىپ قالسا، ئۇلارنىڭ خاراكتېرى ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە كاپىر بولۇش، شۈكرى قىلماسلىق ۋە ئاللاھنىڭ ھېكمەتلىك ئورۇنلاشتۇرۇشىغا نارازى بولۇشتۇر.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences