Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
الروم
Ar-Rum
The Romans · Meccan · 60 ayahs
بۇنىڭغا ئوخشاش ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدىكى قاراشلار سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا ئوتتۇرىغا قويۇلدى.
پارسلار رۇملۇقلارنى يېڭىۋالدى.
30:3Page 404
فِيٓ أَدۡنَى ٱلۡأَرۡضِ وَهُم مِّنۢ بَعۡدِ غَلَبِهِمۡ سَيَغۡلِبُونَ ٣
In the nearest land.1 But they, after their defeat, will overcome
(ئۇلارنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى ئۇرۇش) شام زېمىنىنىڭ پارسقا ئەڭ يېقىن جايىدا (يۈز بەرگەن ئىدى). رۇملۇقلار پارسلارنىڭ غەلىبىسىدىن كېيىن ئۇزۇنغا قالماي قايتا غەلىبە قىلىدۇ
30:4Page 404
فِي بِضۡعِ سِنِينَۗ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡرُ مِن قَبۡلُ وَمِنۢ بَعۡدُۚ وَيَوۡمَئِذٖ يَفۡرَحُ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٤
Within three to nine years. To Allāh belongs the command [i.e., decree] before and after. And that day the believers will rejoice
(رۇملۇقلارنىڭ غەلىبىسى) ئۈچ يىلدىن ئاز بولمىغان، ئون يىلدىنمۇ ئېشىپ كەتمىگەن بىر مۇددەت ئىچىدە (ئىشقا ئاشىدۇ). رۇملۇقلارنىڭ غەلىبە قىلىشىدىن بۇرۇنقى ھەم ئۇنىڭدىن كېيىنكى بارچە ئىشلار يالغۇز ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. رۇملۇقلار پارسلار ئۈستىدىن غەلىبە قىلغان كۈندە مۇئمىنلەر خۇشاللىققا چۆمىدۇ.
30:5Page 404
بِنَصۡرِ ٱللَّهِۚ يَنصُرُ مَن يَشَآءُۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ٥
In the victory of Allāh.1 He gives victory to whom He wills, and He is the Exalted in Might, the Merciful.
مۇئمىنلەرنىڭ ئاللاھنىڭ رۇملۇقلارغا نۇسرەت ئاتا قىلىشىدىن خۇشاللىققا چۆمۈشى ئۇلارنىڭ كىتاب ئەھلى بولغانلىقى ئۈچۈندۇر. ئاللاھ خالىغان كىشىگە ئۆزى خالىغان كىشىگە قارشى ياردەم بېرىدۇ. ئاللاھ غالىبتۇركى، قەتئىي يېڭىلىپ قالمايدۇ. ئۇ مۇئمىن بەندىلىرىگە كۆيۈمچاندۇر.
30:6Page 405
وَعۡدَ ٱللَّهِۖ لَا يُخۡلِفُ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ٦
[It is] the promise of Allāh. Allāh does not fail in His promise, but most of the people do not know.
بۇ غەلىبە ئاللاھنىڭ ۋەدىسىدۇركى، ئۇنىڭ ئىشقا ئېشىشى بىلەن مۇئمىنلەرنىڭ ئاللاھنىڭ نۇسرەت ئاتا قىلىدىغانلىقى ھەققىدىكى ۋەدىسىگە بولغان ئىشەنچىسى تېخىمۇ ئاشىدۇ. ئەمما كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى كاپىر بولغانلىقى تۈپەيلىدىن بۇنى چۈشەنمەيدۇ.
30:7Page 405
يَعۡلَمُونَ ظَٰهِرٗا مِّنَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ عَنِ ٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ غَٰفِلُونَ ٧
They know what is apparent of the worldly life, but they, of the Hereafter, are unaware.
ئۇلار ئىماننى ۋە شەرىئەتنىڭ ئەھكاملىرىنى بىلمەيدۇ، پەقەت دۇنيا تىرىكچىلىكىنىڭ جان بېقىشقا ۋە ماددىي گۈللىنىش قۇرۇلۇشىغا مۇناسىۋەتلىك تەرىپىنىلا بىلىدۇ. ئۇلار ھەقىقىي ھاياتلىق جايى بولغان ئاخىرەتتىن پەرۋاسىزلارچە يۈز ئۆرۈگۈچىلەردۇر.
30:8Page 405
أَوَلَمۡ يَتَفَكَّرُواْ فِيٓ أَنفُسِهِمۗ مَّا خَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَأَجَلٖ مُّسَمّٗىۗ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِ بِلِقَآيِٕ رَبِّهِمۡ لَكَٰفِرُونَ ٨
Do they not contemplate within themselves?1 Allāh has not created the heavens and the earth and what is between them except in truth and for a specified term. And indeed, many of the people, in the meeting with their Lord, are disbelievers.
بۇ ئىنكارچى مۇشرىكلار ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىنى قانداق مۇكەممەل ياراتقانلىقى ھەققىدە ئويلىنىپ باقمىدىمۇ؟ ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى پەقەت ھەق بىلەن ياراتتىكى، ھەرگىز بىكارغا ياراتقىنى يوق. شۇنداقلا بۇلارنىڭ دۇنيادىكى مەۋجۇتلۇقىنىڭ ئېنىق ۋاقتىنى بېكىتتى. ھەقىقەتەن نۇرغۇن كىشىلەر قىيامەت كۈنى پەرۋەردىگارىغا ئۇچرىشىدىغانلىقىنى ئىنكار قىلغۇچىدۇر. شۇڭلاشقا ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشىدىغان ياخشى ئەمەل بىلەن قايتىدىن تىرىلىشكە تەييارلىق قىلمايدۇ.
30:9Page 405
أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗ وَأَثَارُواْ ٱلۡأَرۡضَ وَعَمَرُوهَآ أَكۡثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِۖ فَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظۡلِمَهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ٩
Have they not traveled through the earth and observed how was the end of those before them? They were greater than them in power, and they plowed [or excavated] the earth and built it up more than they [i.e., the Makkans] have built it up, and their messengers came to them with clear evidences. And Allāh would not ever have wronged them, but they were wronging themselves.
ئۇلار ئۆزلىرىدىن ئىلگىرى ئۆتكەن ئىنكارچى ئۈممەتلەرنىڭ قانداق ئاقىۋەتكە قالغانلىقىنى كۆزىتىش ئۈچۈن يەر يۈزىدە سەپەر قىلمىدىمۇ؟ ئۇ ئۈممەتلەر بۇلاردىن خېلىلا كۈچلۈك كىشىلەر بولۇپ، تېرىقچىلىق قىلىش ھەم ئىمارەتلەرنى سېلىش ئۈچۈن يەرلەرنى ئاغدۇراتتى، شۇنداقلا ئۇلار يەر يۈزىنى بۇلاردىنمۇ بەك ئاۋاتلاشتۇرغان ئىدى. ئۇلارغا (يەنى ئىلگىرىكىلەرگە) پەيغەمبەرلىرى ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى كۆرسىتىدىغان روشەن دەلىل - پاكىتلارنى كەلتۈرسە، ئۇلار ئۇنى ئىنكار قىلدى. ئاللاھ ئۇلارنى ھالاك قىلىپ ئۇلارغا زۇلۇم قىلغىنى يوق، بەلكى ئۇلار كۇپۇرلۇقى بىلەن ئۆزلىرىنى ھالاكەتكە ئىتتىرىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلدى.
30:10Page 405
ثُمَّ كَانَ عَٰقِبَةَ ٱلَّذِينَ أَسَٰٓـُٔواْ ٱلسُّوٓأَىٰٓ أَن كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَكَانُواْ بِهَا يَسۡتَهۡزِءُونَ ١٠
Then the end of those who did evil was the worst [consequence] because they denied the signs of Allāh and used to ridicule them.
نەتىجىدە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ۋە خاتا ئىشلارنى قىلىش ئارقىلىق ئەمەللىرى يامان بولغانلارنىڭ ئاقىۋىتى ئىنتايىن ئېچىنىشلىق بولىدۇ. چۈنكى ئۇلار ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلىپ، مەسخىرە قىلىپ، زاڭلىق قىلىشاتتى.
30:11Page 405
ٱللَّهُ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ١١
Allāh begins creation; then He will repeat it; then to Him you will be returned.
ئاللاھ دەسلەپتە پۈتكۈل مەخلۇقاتنى ئۆرنەكسىز يارىتىدۇ، بىر مەزگىلدىن كېيىن ئۇلارنى يوق قىلىدۇ، ئاندىن قايتىدىن تىرىلدۈرىدۇ، ئاندىن سىلەر قىيامەت كۈنى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن يالغۇز ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلىسىلەر.
30:12Page 405
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُبۡلِسُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ١٢
And the Day the Hour appears the criminals will be in despair.
قىيامەت قايىم بولغان كۈندە گۇناھكارلار ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدسىزلىنىپ، پۈتۈن ئازۇ - ئارمانلىرى كۆپۈككە ئايلىنىدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ ئاللاھقا كاپىر بولۇشقا كۆرسەتكەن باھانە - سەۋەبلىرى يوققا چىقىدۇ.
30:13Page 405
وَلَمۡ يَكُن لَّهُم مِّن شُرَكَآئِهِمۡ شُفَعَٰٓؤُاْ وَكَانُواْ بِشُرَكَآئِهِمۡ كَٰفِرِينَ ١٣
And there will not be for them among their [alleged] partners any intercessors, and they will [then] be disbelievers in their partners.
ئۇلارنى ئازابتىن قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن دۇنيادا ئۇلار چوقۇنغان بۇتلىرىدىن شاپائەت قىلغۇچىلار بولمايدۇ، ئۇلار شېرىك كەلتۈرگەن بۇتلىرىدىن تانىدۇ. ئۇلارنىڭ ئېھتىياجى چۈشكەن چاغدا بۇتلىرى ئۇلارنى تاشلىۋەتتى، چۈنكى ئۇلار ئوخشاشلا ھالاكەتكە دۇچار بولدى.
30:14Page 405
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوۡمَئِذٖ يَتَفَرَّقُونَ ١٤
And the Day the Hour appears - that Day they will become separated.
قىيامەت قايىم بولغان ئاشۇ كۈندە كىشىلەر دۇنيادىكى ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپاتقا ئېرىشىشتە ئىككىگە ئايرىلىدۇ، يەنى بىر بۆلۈكى ئىللىييىنغا (جەننەتكە) كۆتۈرۈلسە، يەنە بىر بۆلۈكى دوزاخنىڭ ئەڭ تېگىگە چۈشىدۇ.
30:15Page 405
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَهُمۡ فِي رَوۡضَةٖ يُحۡبَرُونَ ١٥
And as for those who had believed and done righteous deeds, they will be in a garden [of Paradise], delighted.
ئىمان ئېيتقان ۋە ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا رازىلىققا ئېرىشىدىغان ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار جەننەتتە بولۇپ، مەڭگۈ ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان نېئمەتلەرگە ئېرىشكەنلىكىدىن خۇرسەن بولىدۇ.
30:16Page 406
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَلِقَآيِٕ ٱلۡأٓخِرَةِ فَأُوْلَٰٓئِكَ فِي ٱلۡعَذَابِ مُحۡضَرُونَ ١٦
But as for those who disbelieved and denied Our verses and the meeting of the Hereafter, those will be brought into the punishment [to remain].
ئاللاھقا كاپىر بولغان، پەيغەمبىرىمىزگە نازىل قىلىنغان ئايەتلىرىمىزنى ھەمدە ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشنى ۋە ھېساب بېرىشنى ئىنكار قىلغانلارغا كەلسەك، ئەنە شۇلار ئازابقا دۇچار قىلىنىدىغان، ئاندىن ئازابتىن قۇتۇلالمايدىغانلاردۇر.
30:17Page 406
فَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ حِينَ تُمۡسُونَ وَحِينَ تُصۡبِحُونَ ١٧
So exalted is Allāh when you reach the evening and when you reach the morning.
كەچ ۋاقتىدا، يەنى شام ۋە خۇپتەن نامازلىرىنىڭ ۋاقتىدا ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىڭلار، شۇنداقلا ئەتىگەندە، يەنى بامدات ناماز ۋاقتىدا ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىڭلار.
30:18Page 406
وَلَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَعَشِيّٗا وَحِينَ تُظۡهِرُونَ ١٨
And to Him is [due all] praise throughout the heavens and the earth. And [exalted is He] at night and when you are at noon.
بارلىق ھەمدۇسانالار يالغۇز ئاللاھقا خاستۇركى، ئۇنىڭغا ئاسمانلاردا پەرىشتىلىرى، زېمىندا پۈتكۈل مەخلۇقاتلىرى ھەمدۇسانا ئېيتىپ تۇرىدۇ. سىلەر كەچ ۋاقتىدا، يەنى ئەسىر ناماز ۋاقتىدا ھەم چۈش ۋاقتىدا ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىڭلار.
30:19Page 406
يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَيُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۚ وَكَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ ١٩
He brings the living out of the dead and brings the dead out of the living and brings to life the earth after its lifelessness. And thus will you be brought out.1
ئاللاھ تائالا جانلىقنى جانسىزدىن چىقىرىدۇكى، بۇنىڭ مىسالى، ئىنساننى ئابى مەنىيدىن، چۈجىنى تۇخۇمدىن چىقارغانلىقىدۇر. جانسىزنى جانلىقتىن چىقىرىدۇكى، بۇنىڭ مىسالى، ئابى مەنىينى ئىنساندىن، تۇخۇمنى توخۇدىن چىقارغانلىقىدۇر. زېمىننى قۇرۇپ كەتكىنىدىن كېيىن يامغۇر ياغدۇرۇش ۋە ئۆسۈملۈكلەرنى ئۆستۈرۈش ئارقىلىق جانلاندۇرىدۇ. شۇنىڭغا ئوخشاش سىلەرمۇ ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن قەبرەڭلاردىن چىقىرىلىسىلەر.
30:20Page 406
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٞ تَنتَشِرُونَ ٢٠
And of His signs is that He created you from dust; then, suddenly you were human beings dispersing [throughout the earth].
ئەي ئىنسانلار! ئاللاھنىڭ ئاتاڭلارنى لايدىن يارىتىش ئارقىلىق سىلەرنى تۇپراقتىن ياراتقانلىقى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ۋە يەككە - يېگانلىكىنى ئۇقتۇرۇپ بېرىدىغان بۈيۈك مۆجىزىلىرىدىندۇركى، ئاندىن سىلەر نەسىل قالدۇرۇش ئارقىلىق كۆپىيىدىغان، يەر يۈزىنىڭ مەشرىق ۋە مەغرىبلىرىگە تارقالغان ئىنسان بولدۇڭلار.
30:21Page 406
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا لِّتَسۡكُنُوٓاْ إِلَيۡهَا وَجَعَلَ بَيۡنَكُم مَّوَدَّةٗ وَرَحۡمَةًۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ٢١
And of His signs is that He created for you from yourselves mates that you may find tranquility in them; and He placed between you affection and mercy. Indeed in that are signs for a people who give thought.
ئەي ئەرلەر! ئەنە شۇنىڭدەك، ئاراڭلاردىكى ئوخشاشلىق تۈپەيلىدىن كۆڭلۈڭلارنىڭ ئارام تېپىشى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئاياللىرىڭلارنى ئۆز تىپىڭلاردىن يارىتىپ بەرگەنلىكى ھەمدە ئاراڭلاردا مېھىر - مۇھەببەت پەيدا قىلغانلىقى ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە يەككە - يېگانىلىكىنى ئۇقتۇرۇپ بېرىدىغان بۈيۈك ئالامەتلەردىندۇر. ھەقىقەتەن بۇلاردا تەپەككۇر قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن روشەن دەلىل - پاكىتلار بار، چۈنكى ئۇلار ئەقىللىرىنى ئىشقا سېلىپ پايدىلىنالايدىغانلاردۇر.
30:22Page 406
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ خَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفُ أَلۡسِنَتِكُمۡ وَأَلۡوَٰنِكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡعَٰلِمِينَ ٢٢
And of His signs is the creation of the heavens and the earth and the diversity of your languages and your colors. Indeed in that are signs for those of knowledge.
ئاللاھنىڭ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ياراتقانلىقى، تىللىرىڭلارنى ۋە رەڭلىرىڭلارنى خىلمۇخىل قىلغانلىقى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ۋە بىرلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان بۈيۈك مۆجىزىلىرىدىندۇر. ھەقىقەتەن بۇلاردا ئىلىم ۋە پاراسەت ئىگىلىرى ئۈچۈن دەلىل - پاكىتلار بار.
30:23Page 406
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ مَنَامُكُم بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱبۡتِغَآؤُكُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ ٢٣
And of His signs is your sleep by night and day and your seeking of His bounty. Indeed in that are signs for a people who listen.
ئىشلەپ چارچىغانلىقتىن ئارام ئېلىشىڭلار ئۈچۈن كېچىدە ھەم كۈندۈزدە ئۇخلىشىڭلار، پەرۋەردىگارىڭلاردىن رىزىق تەلەپ قىلىپ كۈندۈزى ھەرىكەت قىلىشىڭلار ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ۋە بىرلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان بۈيۈك مۆجىزىلىرىدىندۇر. ھەقىقەتەن بۇلاردا ئويلىنىپ، قوبۇل قىلىش مەقسىتىدە ئاڭلايدىغان قەۋم ئۈچۈن دەلىل - پاكىتلار بار.
30:24Page 406
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ يُرِيكُمُ ٱلۡبَرۡقَ خَوۡفٗا وَطَمَعٗا وَيُنَزِّلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَيُحۡيِۦ بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ٢٤
And of His signs is [that] He shows you the lightning [causing] fear and aspiration, and He sends down rain from the sky by which He brings to life the earth after its lifelessness. Indeed in that are signs for a people who use reason.
ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاسماندا چاقماقنى كۆرسىتىپ، بىر تەرەپتىن گۈلدۈرمامىدىن قورقۇش، يەنە بىر تەرەپتىن يامغۇر يېغىشىغا بولغان ئۈمىدنى پەيدا قىلغانلىقى، ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇرۇپ، زېمىندا ئۆسۈملۈكلەرنى ئۆستۈرۈش ئارقىلىق قاقاس زېمىننى جانلاندۇرغانلىقى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ۋە بىرلىكىنى ئۇقتۇرىدىغان بۈيۈك مۆجىزىلىرىدىندۇر. ھەقىقەتەن بۇنىڭدا ئەقلىنى ئىشلىتىدىغان قەۋم ئۈچۈن روشەن دەلىل - پاكىتلار باركى، بۇلار ئۇ مۆجىزىلەرنى ئۆلگەندىن كېيىن ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن قايتا تىرىلىشكە دەلىل قىلىدۇ.
30:25Page 407
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَن تَقُومَ ٱلسَّمَآءُ وَٱلۡأَرۡضُ بِأَمۡرِهِۦۚ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمۡ دَعۡوَةٗ مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ إِذَآ أَنتُمۡ تَخۡرُجُونَ ٢٥
And of His signs is that the heaven and earth stand [i.e., remain] by His command. Then when He calls you with a [single] call from the earth, immediately you will come forth.
ئاسماننىڭ چۈشۈپ كەتمەي، زېمىننىڭ يىمىرىلمەي ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بىلەن ئۆز جايىدا تۇرغانلىقى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ۋە يەككە - يېگانلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان بۈيۈك مۆجىزىلىرىدىندۇر. ئاندىن ئاللاھ پەرىشتىنىڭ سۈر چېلىشى بىلەن سىلەرنى زېمىندىن چاقىرغان ۋاقىتتا سىلەر ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن قەبرىلىرىڭلاردىن چىقىسىلەر.
30:26Page 407
وَلَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ كُلّٞ لَّهُۥ قَٰنِتُونَ ٢٦
And to Him belongs whoever is in the heavens and earth. All are to Him devoutly obedient.
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرگە ئىگىدارچىلىق قىلىش، يارىتىش ۋە ئورۇنلاشتۇرۇش يالغۇز ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھنىڭ ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى مەخلۇقاتلىرىنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنغۇچىلاردۇر.
30:27Page 407
وَهُوَ ٱلَّذِي يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ وَهُوَ أَهۡوَنُ عَلَيۡهِۚ وَلَهُ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٢٧
And it is He who begins creation; then He repeats it, and that is [even] easier for Him. To Him belongs the highest description [i.e., attribute] in the heavens and earth. And He is the Exalted in Might, the Wise.
ئاللاھ تائالا پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنى دەسلەپتە ئۆرنەكسىز ياراتقان، ئاندىن ئۇنى يوق بولۇپ كەتكەندىن كېيىن قايتىدىن تىرىلدۈرىدىغان زاتتۇركى، قايتىدىن تىرىلدۈرۈش دەسلەپكى يارىتىشتىن كۆپ قولايدۇر. ئەمەلىيەتتە ھەر ئىككىلىسى ئاللاھقا ئاسان، چۈنكى ئاللاھ بىر نەرسىنى پەيدا قىلماقچى بولسا، ئۇنىڭغا: ۋۇجۇدقا كەل، دەيدۇ - دە، ئۇ نەرسە دەرھال ۋۇجۇدقا كېلىدۇ. ئۇلۇغلۇق ۋە مۇكەممەللىك سۈپەتلىرى ئىچىدىن ئەڭ ئالىي سۈپەتلەر ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھ غالىبتۇركى، (ھېچكىمگە) يېڭىلمەيدۇ، يارىتىش ۋە پىلانلاشتا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.
30:28Page 407
ضَرَبَ لَكُم مَّثَلٗا مِّنۡ أَنفُسِكُمۡۖ هَل لَّكُم مِّن مَّا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُم مِّن شُرَكَآءَ فِي مَا رَزَقۡنَٰكُمۡ فَأَنتُمۡ فِيهِ سَوَآءٞ تَخَافُونَهُمۡ كَخِيفَتِكُمۡ أَنفُسَكُمۡۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ٢٨
He presents to you an example from yourselves. Do you have among those whom your right hands possess [i.e., slaves] any partners in what We have provided for you so that you are equal therein [and] would fear them as your fear of one another [within a partnership]?1 Thus do We detail the verses for a people who use reason.
ئەي مۇشرىكلار! ئاللاھ سىلەرگە ئۆزۈڭلاردىن مۇنداق بىر مىسال كەلتۈرىدۇ: قۇل - چۆرىلىرىڭلار ئىچىدە ماللىرىڭلاردىن سىلەر بىلەن ئورتاق پايدىلىنىدىغانلار بولسا، خۇددى سىلەرنىڭ بىرىڭلار ھۆر بىر شېرىكىنىڭ مال - مۈلۈكنى ئۆزى بىلەن تەڭ ئۆلۈشۈۋېلىشىدىن قورققىنىدەك، سىلەرمۇ ئۇلارنىڭ ماللىرىڭلارنى سىلەر بىلەن تەڭ ئۆلۈشۈۋېلىشىدىن قورقامسىلەر؟ قۇللىرىڭلارنىڭ سىلەرگە مۇشۇنداق قىلىشىغا قاراپ تۇرامسىلەر؟ شەكسىزكى، قۇللىرىڭلارنىڭ بۇنداق قىلىشىغا قاراپ تۇرمايسىلەر. دېمەك، ئاللاھ مەخلۇقاتلىرى ۋە قۇللىرىدىن ئىبارەت مۈلكىدە شېرىكى بولماسلىقىغا ئەڭ لايىقتۇر. بىز ئەقىل ئىشلىتىدىغانلارغا بۇ ۋە بۇنىڭغا ئوخشىغان باشقا مىساللارنى كەلتۈرۈش ئارقىلىق دەلىل - پاكىتلارنى ئوتتۇرىغا قويىمىز. چۈنكى بۇ مىساللاردىن مۇشۇنداق كىشىلەر پايدىلىنالايدۇ.
30:29Page 407
بَلِ ٱتَّبَعَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَهۡوَآءَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٖۖ فَمَن يَهۡدِي مَنۡ أَضَلَّ ٱللَّهُۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ ٢٩
But those who wrong follow their [own] desires without knowledge. Then who can guide one whom Allāh has sent astray? And for them there are no helpers.
ئۇلارنىڭ ئېزىپ كېتىشىنىڭ سەۋەبى دەلىل - پاكىتلارنىڭ كەمچىللىكى ياكى روشەن يورۇتۇپ بېرىلمىگەنلىكى ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ ھاۋايى - ھەۋەسنىڭ كەينىگە كىرىپ، ئاتا - بوۋىلىرىنى قارىغۇلارچە دورىغانلىقىدۇر. ئاللاھ گۇمراھ قىلغان كىشىنى كىم ھىدايەت قىلالايدۇ؟ ھېچكىم ھىدايەت قىلالمايدۇ. ئۇلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئازابىنى توسۇپ قالالايدىغان ياردەمچىلەرمۇ بولمايدۇ.
30:30Page 407
فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفٗاۚ فِطۡرَتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي فَطَرَ ٱلنَّاسَ عَلَيۡهَاۚ لَا تَبۡدِيلَ لِخَلۡقِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ٣٠
So direct your face [i.e., self] toward the religion, inclining to truth. [Adhere to] the fiṭrah1 of Allāh upon which He has created [all] people. No change should there be in the creation of Allāh.2 That is the correct religion, but most of the people do not know.
ئەي پەيغەمبەر! سەن ۋە ساڭا ئەگەشكەنلەر پۈتۈن باتىل دىنلاردىن بۇرۇلۇپ، ئاللاھ سېنى يۈزلەندۈرگەن دىنىغا يۈزلىنىڭلار. ئۇ ئاللاھ بارلىق ئىنسانلارنى ئۈستىدە ياراتقان ئىسلام دىنىدۇركى، ئاللاھنىڭ يارىتىشىدا ئۆزگىرىش يوق. ئەنە شۇ قىلچە ئەگرىلىك بولمىغان توغرا دىندۇر. لېكىن كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى ھەق دىننىڭ مۇشۇ ئىكەنلىكىنى بىلمەيدۇ.
30:31Page 407
۞ مُنِيبِينَ إِلَيۡهِ وَٱتَّقُوهُ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَلَا تَكُونُواْ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ٣١
[Adhere to it], turning in repentance to Him, and fear Him and establish prayer and do not be of those who associate others with Allāh
گۇناھىڭلاردىن تەۋبە قىلىپ، ئاللاھقا قايتىڭلار، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادارلىق قىلىڭلار، نامازنى ئەڭ مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىڭلار، تەبىئىي خاراكتېرگە زىت ئىش قىلىپ، ئىبادەتلىرىدە ئاللاھقا باشقىلارنى شېرىك قىلىدىغان مۇشرىكلاردىن بولماڭلار.
30:32Page 407
مِنَ ٱلَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمۡ وَكَانُواْ شِيَعٗاۖ كُلُّ حِزۡبِۭ بِمَا لَدَيۡهِمۡ فَرِحُونَ ٣٢
[Or] of those who have divided their religion and become sects, every faction rejoicing in what it has.1
سىلەر مۇشرىكلاردىن بولماڭلاركى، ئۇلار دىنىنى ئالماشتۇردى، دىننىڭ بىر قىسمىغا ئىمان ئېيتىپ، يەنە بىر قىسمىغا كاپىر بولدى، كۆپلىگەن پىرقىلەرگە ۋە گۇرۇھلارغا بۆلۈندى، ئۇلاردىن ھەر بىر پىرقە ئۆزلىرىنىڭ خاتا قىلمىشلىرىدىن خۇشال بولۇپ، پەقەت ئۆزلىرىنىلا ھەق ئۈستىدە، باشقىلارنى خاتالىق ئۈستىدە، دەپ ئويلايدۇ.
30:33Page 408
وَإِذَا مَسَّ ٱلنَّاسَ ضُرّٞ دَعَوۡاْ رَبَّهُم مُّنِيبِينَ إِلَيۡهِ ثُمَّ إِذَآ أَذَاقَهُم مِّنۡهُ رَحۡمَةً إِذَا فَرِيقٞ مِّنۡهُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ ٣٣
And when adversity touches the people, they call upon their Lord, turning in repentance to Him. Then when He lets them taste mercy from Him, at once a party of them associate others with their Lord,
مۇشرىكلارغا كېسەللىك، كەمبەغەللىك ياكى قەھەتچىلىككە ئوخشاش بىرەر خاپىلىق كەلسە، پەرۋەردىگارىغا يېلىنىپ، يالۋۇرۇپ، ئۆزلىرىگە كەلگەن خاپىلىقلارنى كۆتۈرۈۋېتىشىنى ئۈمىد قىلىپ پەقەت شۇنىڭغىلا دۇئا قىلىدۇ. ئاندىن ئاللاھ ئۇلارنىڭ بېشىغا كەلگەن خاپىلىقنى كۆتۈرۈۋېتىش ئارقىلىق ئۇلارغا شەپقەت قىلسا، ئۇلاردىن بىر بۆلۈكى دەرھال شېرىككە قايتىپ، ئاللاھقا باشقىلارنى قوشۇپ دۇئا قىلىدۇ.
30:34Page 408
لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ٣٤
So that they will deny what We have granted them.1 Then enjoy yourselves, for you are going to know.
ناۋادا ئۇلار ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە كاپىر بولۇپ، -باشلىرىغا كەلگەن خاپىلىقنى كۆتۈرۈۋەتكەنلىكىمۇ بىر نېئمەت- قوللىرىدا بار نەرسىدىن مۇشۇ دۇنيادىلا بەھرىمەن بولۇشنى كۆزلىسە، قىيامەت كۈنى چوقۇم ئۆزلىرىنىڭ روشەن ئازغۇنلۇقتا ئىكەنلىكىنى بىلىپ قالىدۇ.
30:35Page 408
أَمۡ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٗا فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِمَا كَانُواْ بِهِۦ يُشۡرِكُونَ ٣٥
Or have We sent down to them an authority [i.e., a proof or scripture], and it speaks of what they have been associating with Him?
ھېچقانداق پاكىتسىز ھالەتتە ئۇلارنى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشكە ئۈندىگەن نەرسە نېمە؟ بىز ئۇلارغا ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشكە پاكىت قىلىدىغان بىرەر كىتاب چۈشۈرگىنىمىز يوق. ئۇلارنىڭ قولىدا شېرىكلىرى ھەققىدە سۆزلەيدىغان، ئۇلارنىڭ كۇپرىسىنىڭ توغرىلىقىنى ئىسپاتلايدىغان بىرەر كىتابمۇ يوق.
30:36Page 408
وَإِذَآ أَذَقۡنَا ٱلنَّاسَ رَحۡمَةٗ فَرِحُواْ بِهَاۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ إِذَا هُمۡ يَقۡنَطُونَ ٣٦
And when We let the people taste mercy, they rejoice therein, but if evil afflicts them for what their hands have put forth, immediately they despair.
ئەگەر بىز ئىنسانلارغا ساقلىق ۋە باي - باياشاتلىققا ئوخشاش نېئمەتلىرىمىزنى تېتىتساق ئۇلار كۆرەڭلەپ، ھاكاۋۇرلۇق قىلىدۇ. ئەگەر ئۇلارغا ئۆزلىرى قىلغان گۇناھلىرى سەۋەبلىك كېسەللىك ۋە كەمبەغەللىككە ئوخشاش كۆڭۈلسىزلىك يەتسە ئۇلار ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدسىزلىنىپ، خاپىلىقنىڭ كۆتۈرۈلۈپ كېتىشىدىن ئۈمىدىنى ئۈزىدۇ.
30:37Page 408
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ٣٧
Do they not see that Allāh extends provision for whom He wills and restricts [it]? Indeed in that are signs for a people who believe.
ئۇلار بىلمەمدۇكى، ئاللاھ بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىنى ئۆزىگە شۈكرى قىلامدۇ ياكى تۇزكورلۇق قىلامدۇ؟ دەپ سىناش ئۈچۈن رىزقىنى كەڭ قىلىدۇ. ئۇلاردىن خالىغان ئادەمنى سەۋر قىلامدۇ ياكى نارازى بولامدۇ؟ دەپ سىناش ئۈچۈن رىزقىنى تار قىلىدۇ. ھەقىقەتەن بەزىلەرنىڭ رىزقىنى كەڭ قىلىپ، بەزىلەرنىڭ رىزقىنى تار قىلىشتا مۇئمىنلەرگە ئاللاھنىڭ مەرھەمىتى ۋە رەھمىتىنىڭ دەلىل - پاكىتلىرى بار.
30:38Page 408
فَـَٔاتِ ذَا ٱلۡقُرۡبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلۡمِسۡكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجۡهَ ٱللَّهِۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ٣٨
So give the relative his right, as well as the needy and the traveler. That is best for those who desire the face [i.e., approval] of Allāh, and it is they who will be the successful.
ئەي مۇسۇلمان! خىش - ئەقرىبالىرىڭغا ئۆز لايىقىدا ۋاپادارلىق ۋە سىلە - رەھىم قىلغىن، ھاجەتمەنلەرنىڭ ھاجىتىنى راۋا قىلغىن، يۇرتىدىن ئايرىلغان مۇساپىرغىمۇ ياخشىلىق قىلغىن. ئاشۇنداق يوللارغا مال سەرپ قىلىش ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەيدىغان كىشىلەر ئۈچۈن ياخشىدۇر. مۇشۇنداق ياردەملەرنى قىلىپ، مەجبۇرىيەتلىرىنى ئادا قىلغانلار كۆزلىگەن جەننەتكە ئېرىشىش ھەمدە قورققان ئازابتىن ئامان قېلىش ئارقىلىق نىجاتلىققا ئېرىشكۈچىلەردۇر.
30:39Page 408
وَمَآ ءَاتَيۡتُم مِّن رِّبٗا لِّيَرۡبُوَاْ فِيٓ أَمۡوَٰلِ ٱلنَّاسِ فَلَا يَرۡبُواْ عِندَ ٱللَّهِۖ وَمَآ ءَاتَيۡتُم مِّن زَكَوٰةٖ تُرِيدُونَ وَجۡهَ ٱللَّهِ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُضۡعِفُونَ ٣٩
And whatever you give for interest [i.e., advantage] to increase within the wealth of people1 will not increase with Allāh. But what you give in zakāh,2 desiring the face [i.e., approval] of Allāh - those are the multipliers.3
سىلەرنىڭ بىراۋغا تېخىمۇ كۆپ قايتۇرۇپ ئېلىش مەقسىتىدە بەرگەن مېلىڭلار ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئۆسمەيدۇ. ماللىرىڭلارنى كىشىلەردىن ھېچقانداق مەرتىۋە ۋە مۇكاپات كۈتمەستىن پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ بەرسەڭلار، ئەنە شۇنداق كىشىلەرنىڭ ئەجرى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھەسسىلىنىدۇ.
30:40Page 408
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ ثُمَّ رَزَقَكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡۖ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَفۡعَلُ مِن ذَٰلِكُم مِّن شَيۡءٖۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٤٠
Allāh is the one who created you, then provided for you, then will cause you to die, and then will give you life. Are there any of your "partners" who does anything of that? Exalted is He and high above what they associate with Him.
ئاللاھ سىلەرنى يالغۇز ئۆزى ياراتتى، ئاندىن سىلەرگە رىزىق بەردى، ئاندىن سىلەرنى قەبزى روھ قىلىدۇ، ئاندىن قايتا تىرىلدۈرىدۇ. سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىڭلاردىن قايسى بىرى شۇنداق قىلالايدۇ؟ ئاللاھ مۇشرىكلارنىڭ دېگەنلىرىدىن ۋە ئېتىقاد قىلغانلىرىدىن پاكتۇر.
30:41Page 408
ظَهَرَ ٱلۡفَسَادُ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ بِمَا كَسَبَتۡ أَيۡدِي ٱلنَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعۡضَ ٱلَّذِي عَمِلُواْ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ٤١
Corruption has appeared throughout the land and sea by [reason of] what the hands of people have earned so He [i.e., Allāh] may let them taste part of [the consequence of] what they have done that perhaps they will return [to righteousness].
كىشلەرنىڭ ئۆتكۈزگەن گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن تۇرمۇش لازىمەتلىكلىرىدە كېمىيىش، ئۆزلىرىدە كېسەللىك ھەم ۋابا تارقىلىش ئارقىلىق دېڭىزدا ۋە قۇرۇقلۇقتا ئاپەت يۈز بەردى. بۇ ئىشلارنىڭ يۈز بېرىشى؛ ئاللاھ ئۇلارنى ئۆزىگە تەۋبە قىلسۇن دەپ ھاياتىي دۇنيادىكى بىر قىسىم ناچار قىلمىشلىرىنىڭ جازاسىنى ئۇلارغا تېتىتىشنى ئىرادە قىلدى.
30:42Page 409
قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلُۚ كَانَ أَكۡثَرُهُم مُّشۡرِكِينَ ٤٢
Say, [O Muḥammad], "Travel through the land and observe how was the end of those before. Most of them were associators [of others with Allāh].
ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، يەر يۈزىدە سەپەر قىلىپ، ئىلگىرى ئۆتكەن ئىنكارچى ئۈممەتلەرنىڭ قانداق ئاقىۋەتكە قالغانلىقىغا قاراپ بېقىڭلار. ئۇلار ھەقىقەتەن ئېچىنىشلىق ئاقىۋەتكە دۇچار بولغان بولۇپ، ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى مۇشرىك ئىدى، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرەتتى. نەتىجىدە ئۇلار ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەنلىكلىرى تۈپەيلىدىن ھالاك قىلىندى.
30:43Page 409
فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ ٱلۡقَيِّمِ مِن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِۖ يَوۡمَئِذٖ يَصَّدَّعُونَ ٤٣
So direct your face [i.e., self] toward the correct religion before a Day comes from Allāh of which there is no repelling. That Day, they will be divided.1
ئەي پەيغەمبەر! كەلگەن چاغدا قايتۇرغىلى بولمايدىغان قىيامەت كۈنى كېلىشتىن بۇرۇن قىلچە ئەگرىلىك بولمىغان توغرا دىن ئىسلامغا يۈزلەنگىن. ئۇ كۈندە ئىنسانلار پىرقىلەرگە بۆلۈنۈپ كېتىدىغان بولۇپ، بىر بۆلۈكى جەننەتتە نېئمەتكە ئېرىشىدۇ، يەنە بىر بۆلۈكى دوزاختا ئازابلىنىدۇ.
30:44Page 409
مَن كَفَرَ فَعَلَيۡهِ كُفۡرُهُۥۖ وَمَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِأَنفُسِهِمۡ يَمۡهَدُونَ ٤٤
Whoever disbelieves - upon him is [the consequence of] his disbelief. And whoever does righteousness - they are for themselves preparing,
كىمكى ئاللاھقا كاپىر بولىدىكەن، ئۇنىڭ كۇپرىسىنىڭ زىيىنى ئۆزىگە بولۇپ، دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ. كىمكى ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ، ياخشى ئەمەللەرنى قىلىدىكەن، ئۇلار ئۆزلىرى ئۈچۈن جەننەت ۋە ئۇنىڭ نېئمەتلىرىنى تەييارلىغان بولىدۇ، ئۇلار جەننەتتە مەڭگۈ قالىدۇ.
30:45Page 409
لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٤٥
That He may reward those who have believed and done righteous deeds out of His bounty. Indeed, He does not like the disbelievers.
بۇ ئاللاھنىڭ ئىمان ئېيتقانلارنى ۋە پەرۋەردىگارى رازى بولىدىغان ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارنى مۇكاپاتلىشى ئۈچۈندۇركى، ئاللاھ ئۆزىگە ۋە پەيغەمبەرلىرىگە كاپىر بولغانلارنى دوست تۇتمايدۇ، بەلكى ئۇلارنى ناھايىتى ئۆچ كۆرىدۇ، قىيامەت كۈنى ئۇلارنى چوقۇم ئازابلايدۇ.
30:46Page 409
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَن يُرۡسِلَ ٱلرِّيَاحَ مُبَشِّرَٰتٖ وَلِيُذِيقَكُم مِّن رَّحۡمَتِهِۦ وَلِتَجۡرِيَ ٱلۡفُلۡكُ بِأَمۡرِهِۦ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٤٦
And of His signs is that He sends the winds as bringers of good tidings and to let you taste His mercy [i.e., rain] and so the ships may sail at His command and so you may seek of His bounty, and perhaps you will be grateful.
ئەي ئىنسانلار! يامغۇردىن كېيىن مەيدانغا كېلىدىغان مولچىلىق ۋە باياشاتلىق بىلەن سىلەرگە ئۆز رەھمىتىنى تېتىتىش ئۈچۈن، ئەمرى بويىچە دېڭىزدا كېمىلەرنى ماڭدۇرۇش ئۈچۈن، دېڭىزدا تىجارەت قىلىش ئارقىلىق مەرھەمىتىنى تەلەپ قىلىشىڭلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ يېقىندا يامغۇر ياغىدىغانلىقىدىن خۇشبېشارەت بېرىدىغان شاماللارنى ئەۋەتكەنلىكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ۋە بىرلىكىنى ئۇقتۇرىدىغان بۈيۈك مۆجىزىلىرىدىندۇركى، ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلساڭلار، ئاللاھ نېئمەتلىرىنى تېخىمۇ كۆپەيتىپ بېرىدۇ.
30:47Page 409
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ رُسُلًا إِلَىٰ قَوۡمِهِمۡ فَجَآءُوهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَٱنتَقَمۡنَا مِنَ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْۖ وَكَانَ حَقًّا عَلَيۡنَا نَصۡرُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٤٧
And We have already sent messengers before you to their peoples, and they came to them with clear evidences; then We took retribution from those who committed crimes, and incumbent upon Us was support1 of the believers.
ئەي پەيغەمبەر! شۈبھىسىزكى بىز سەندىن ئىلگىرى نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى ئۈممەتلىرىگە ئەۋەتتۇق، پەيغەمبەرلەر ئۆزلىرىنىڭ راستلىقىنى كۆرسىتىدىغان دەلىل - پاكىتلارنى ئېلىپ كەلدى، لېكىن ئۈممەتلەر پەيغەمبەرلىرى ئېلىپ كەلگەن نەرسىنى ئىنكار قىلدى. ئاندىن بىز يامان ئەمەل قىلغانلارنى جازالاپ، ئازابىمىز بىلەن ھالاك قىلدۇق، پەيغەمبەرلەرنى ۋە مۇئمىنلەرنى ھالاكەتتىن قۇتۇلدۇردۇق. مۇئمىنلەرنى قۇتۇلدۇرۇش ۋە ئۇلارغا نۇسرەت ئاتا قىلىش بىزنىڭ ۋەزىپىمىزدۇر.
30:48Page 409
ٱللَّهُ ٱلَّذِي يُرۡسِلُ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابٗا فَيَبۡسُطُهُۥ فِي ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ يَشَآءُ وَيَجۡعَلُهُۥ كِسَفٗا فَتَرَى ٱلۡوَدۡقَ يَخۡرُجُ مِنۡ خِلَٰلِهِۦۖ فَإِذَآ أَصَابَ بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ إِذَا هُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ ٤٨
It is Allāh who sends the winds, and they stir the clouds and spread them in the sky however He wills, and He makes them fragments so you see the rain emerge from within them. And when He causes it to fall upon whom He wills of His servants, immediately they rejoice
ئاللاھ شاماللارنى ئەۋەتىدۇ، شاماللار بۇلۇتلارنى قوزغاپ، ھەرىكەتكە كەلتۈرىدۇ، ئاندىن ئۇنى ئاسماندا ئاللاھ خالىغان مىقداردا تارقىتىدۇ ۋە ئۇنى پارچە - پارچە قىلىدۇ. ئى كۆزەتكۈچى! ئاندىن يامغۇرنىڭ بۇلۇت ئارىسىدىن چىقىۋاتقانلىقىنى كۆرىسەن. ناۋادا ئاللاھ بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىلەرگە يامغۇر ياغدۇرسا، ئۇلار ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىگە يامغۇر ياغدۇرۇش ئارقىلىق رەھمەت قىلغانلىقىدىن خۇشال بولىدۇ، يامغۇردىن كېيىن زېمىندا ئۇلار ئۆزلىرى ۋە ئۇلاغلىرى ئېھتىياجلىق نەرسىلەر ئۈنۈپ چىقىدۇ.
30:49Page 409
وَإِن كَانُواْ مِن قَبۡلِ أَن يُنَزَّلَ عَلَيۡهِم مِّن قَبۡلِهِۦ لَمُبۡلِسِينَ ٤٩
Although they were, before it was sent down upon them - before that, in despair.
ھالبۇكى ئۇلار ئاللاھ يامغۇر ياغدۇرۇشتىن بۇرۇن ئۆزلىرىگە يامغۇر يېغىشىدىن ھەقىقەتەن ئۈمىدسىزلىنىپ كەتكەن ئىدى.
30:50Page 409
فَٱنظُرۡ إِلَىٰٓ ءَاثَٰرِ رَحۡمَتِ ٱللَّهِ كَيۡفَ يُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٥٠
So observe the effects of the mercy of Allāh - how He gives life to the earth after its lifelessness. Indeed, that [same one] will give life to the dead, and He is over all things competent.
ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ بەندىلىرىگە رەھمەت قىلىپ ياغدۇرغان يامغۇرنىڭ تەسىرىگە قارىغىنكى، زېمىن قۇرۇپ، قاقاسلىققا ئايلىنىپ كەتكەندىن كېيىن ئاللاھ تۈرلۈك ئۆسۈملۈكلەرنى ئۆستۈرۈش ئارقىلىق ئۇنى قانداق جانلاندۇرىدۇ؟ شۈبھىسىزكى، قۇرۇپ كەتكەن زېمىننى تىرىلدۈرگەن زات ئۆلۈكلەرنى قايتىدىن تىرىلدۈرگۈچىدۇر. دەرۋەقە ئاللاھ ھەر نەرسىگە قادىردۇر، ئۇنى ھېچنەرسە ئاجىزلاشتۇرالمايدۇ.
30:51Page 410
وَلَئِنۡ أَرۡسَلۡنَا رِيحٗا فَرَأَوۡهُ مُصۡفَرّٗا لَّظَلُّواْ مِنۢ بَعۡدِهِۦ يَكۡفُرُونَ ٥١
But if We should send a [bad] wind and they saw [their crops] turned yellow, they would remain thereafter disbelievers.1
ئەگەر بىز ئۇلارنىڭ زىرائەتلىرى ۋە ئۆسۈملۈكلىرىگە زىيانلىق شامالنى ئەۋەتسەك، ئۇلار زىرائەتلىرىنىڭ يېشىللىققا پۈركەنگەندىن كېيىن سارغىيىپ كەتكەنلىكىنى كۆرسە، ئۇلار بۇ ئەھۋالنى كۆرگەندىن كېيىن ئاللاھنىڭ بۇرۇن ئاتا قىلغان نۇرغۇن نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىدۇ.
30:52Page 410
فَإِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَلَا تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوۡاْ مُدۡبِرِينَ ٥٢
So indeed, you will not make the dead hear, nor will you make the deaf hear the call when they turn their backs, retreating.
سەن ھەقىقەتەن ئۆلۈكلەرگە ئاڭلىتالمايسەن، گاسلارغىمۇ ئاڭلىتالمايسەن. ئۇلارنىڭ ئاڭلىمايدىغانلىقى ئېنىق بولۇشى ئۈچۈن ئۇلار سەندىن تولىمۇ يىراقلاپ كەتتى. شۇڭا سەن يۈز ئۆرۈش ۋە مەنپەئەتلىنەلمەسلىكتە بۇ دەرىجىدە بوپكەتكەنلەرنى ھىدايەت قىلالمايسەن.
30:53Page 410
وَمَآ أَنتَ بِهَٰدِ ٱلۡعُمۡيِ عَن ضَلَٰلَتِهِمۡۖ إِن تُسۡمِعُ إِلَّا مَن يُؤۡمِنُ بِـَٔايَٰتِنَا فَهُم مُّسۡلِمُونَ ٥٣
And you cannot guide the blind away from their error. You will only make hear those who believe in Our verses so they are Muslims [in submission to Allāh].
سەن توغرا يولدىن ئېزىپ كەتكەنلەرنى ھەق يولغا باشلىيالمايسەن، ئايەتلىرىمىزگە ئىمان ئېيتقانلاردىن باشقىلارغا مەنپەئەتلىنەلەيدىغان رەۋىشتە ئاڭلىتالمايسەن. چۈنكى ئىمان ئېيتقان ئادەم سېنىڭ دېگەنلىرىڭدىن پايدىلىنالايدۇ ۋە بۇيرۇقىمىزغا بويسۇنىدۇ.
30:54Page 410
۞ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن ضَعۡفٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ ضَعۡفٖ قُوَّةٗ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ قُوَّةٖ ضَعۡفٗا وَشَيۡبَةٗۚ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡقَدِيرُ ٥٤
Allāh is the one who created you from weakness, then made after weakness strength, then made after strength weakness and white hair. He creates what He wills, and He is the Knowing, the Competent.
ئەي ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرنى ئەرزىمەس سۇدىن ياراتتى، ئاندىن سىلەرنى ئاجىزلىقتىن كېيىن كۈچلۈك قىلدى، ئاندىن كۈچلۈكلۈكتىن ئاجىز قىلدى. ئاللاھ تائالا ئاجىزلىق ۋە كۈچلۈكلۈكتىن خالىغىنىنى يارىتىدۇ. ئۇ ھەر نەرسىنى بىلگۈچىدۇركى، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ. قادىردۇركى، ئۇنى ھېچ نەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ.
30:55Page 410
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُقۡسِمُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ مَا لَبِثُواْ غَيۡرَ سَاعَةٖۚ كَذَٰلِكَ كَانُواْ يُؤۡفَكُونَ ٥٥
And the Day the Hour appears the criminals will swear they had remained but an hour. Thus they were deluded.
قىيامەت قايىم بولغان كۈندە گۇناھكارلار قەبرىلىرىدە پەقەت ئازغىنا ۋاقىت تۇرغانلىقىغا قەسەم قىلىدۇ. ئۇلار قەبرىلىرىدە قانچىلىك تۇرغانلىقىنى بىلىشتىن بۇرۇۋېتىلگىنىدەك، دۇنيادا ھەقىقەتتىنمۇ بۇرۇۋېتىلگەن ئىدى.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences