Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
العنكبوت
Al-'Ankabut
The Spider · Meccan · 69 ayahs
سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا بۇ تۈردىكى ئۈزۈك تاۋۇشلار ھەققىدىكى قاراشلار ئوتتۇرىغا قويۇلۇپ بولغان.
29:2Page 396
أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن يُتۡرَكُوٓاْ أَن يَقُولُوٓاْ ءَامَنَّا وَهُمۡ لَا يُفۡتَنُونَ ٢
Do the people think that they will be left to say, "We believe" and they will not be tried?
ئىنسانلار: ئاللاھقا ئىمان ئېيتتۇق، دەپ قويۇش بىلەنلا ئۇلارنىڭ (ئېغىزلىرىدا) دېگەنلىرىدەك ھەقىقىي مۇئمىن ياكى ئەمەسلىكىنى ئىسپاتلايدىغان سىناقلارغا مۇپتىلا قىلىنماستىن ئۆز مەيلىمىزگە قويۇپ بېرىلىمىز، دەپ ئويلاپ قالدىمۇ؟ بۇ ئىش ئۇلار ئويلىغاندەك ئەمەس.
29:3Page 396
وَلَقَدۡ فَتَنَّا ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ فَلَيَعۡلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْ وَلَيَعۡلَمَنَّ ٱلۡكَٰذِبِينَ ٣
But We have certainly tried those before them, and Allāh will surely make evident those who are truthful, and He will surely make evident the liars.
ھەقىقەتەن بىز ئۇلاردىن بۇرۇن ئۆتكەنلەرنىمۇ سىنىغان ئىدۇق. ئاللاھ تائالا (ئۇلارنىڭ ھەقىقىي مۇئمىن ياكى ئەمەسلىكىنى) ناھايىتى ئېنىق بىلىدۇ، شۇنداقلا سىلەرگە ئىمانىدا راستچىللار بىلەن ئىمانىدا يالغانچىلارنى ئاشكارا قىلىدۇ.
29:4Page 396
أَمۡ حَسِبَ ٱلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَسۡبِقُونَاۚ سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ ٤
Or do those who do evil deeds think they can outrun [i.e., escape] Us? Evil is what they judge.
شېرىك ۋە ئۇنىڭدىن باشقا گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلغانلار بىزنى ئاجىز ئەھۋالغا چۈشۈرۈپ، ئازابىمىزدىن قېچىپ قۇتۇلالايمىز، دەپ ئويلامدۇ؟ ئۇلارنىڭ ھۆكمى نېمىدېگەن يامان! ئۇلار ئاللاھنى ئاجىز ئەھۋالغا چۈشۈرەلمەيدۇ، شۇنداقلا ئەگەر كۇپرى ھالىتىدە ئۆلۈپ كەتسە، ئۇنىڭ ئازابىدىنمۇ قېچىپ قۇتۇلالمايدۇ.
29:5Page 396
مَن كَانَ يَرۡجُواْ لِقَآءَ ٱللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ ٱللَّهِ لَأٓتٖۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ٥
Whoever should hope for the meeting with Allāh - indeed, the term [decreed by] Allāh is coming. And He is the Hearing, the Knowing.
كىمكى قىيامەت كۈنى ئاللاھقا ئۇچرىشىپ، ئۇنىڭ مۇكاپاتىغا ئېرىشىشنى ئۈمىد قىلىدىكەن، بىلسۇنكى ئاللاھ بۇنىڭ ئۈچۈن بېكىتكەن ۋاقىت يېقىندا چوقۇم كېلىدۇ. ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئىش - ھەرىكەتلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر. ئاللاھ ئۇلارنىڭ گەپ - سۆز ۋە ئىش - ھەرىكەتلىرىدىن خەۋەرسىز قالمايدۇ ھەمدە ئۇلارغا شۇ ئەمەللىرىگە قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.
29:6Page 396
وَمَن جَٰهَدَ فَإِنَّمَا يُجَٰهِدُ لِنَفۡسِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٦
And whoever strives only strives for [the benefit of] himself. Indeed, Allāh is Free from need of the worlds.
كىمكى ئۆزىنى ئاللاھنىڭ ئىتائىتىگە بېسىش ۋە ئاسىيلىقتىن يىراق تۇرۇش ئارقىلىق ئۆز نەپسىگە قارشى ھەم ئاللاھ يولىدا كۈرەش قىلىدىكەن، ئۆز مەنپەئەتى ئۈچۈن كۈرەش قىلغان بولىدۇ. چۈنكى ئۇنىڭ پايدىسىنى ئۆزى كۆرىدۇ. ئاللاھ پۈتكۈل مەخلۇقاتلاردىن بىھاجەتتۇركى، ئۇلارنىڭ ئىتائىتى (ئاللاھنىڭ پادىشاھلىقىدىن) ھېچنەرسىنى ئارتتۇرالمايدۇ، ئاسىيلىقى (ئاللاھنىڭ مۈلكىدىن) ھېچنەرسىنى كېمەيتەلمەيدۇ.
29:7Page 397
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنۡهُمۡ سَيِّـَٔاتِهِمۡ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَحۡسَنَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٧
And those who believe and do righteous deeds - We will surely remove from them their misdeeds and will surely reward them according to the best of what they used to do.
ئىمان ئېيتقانلار، سىناقلىرىمىزغا سەۋر قىلغانلار ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى قىلغان ياخشى ئەمەللىرى تۈپەيلى يوققا چىقىرىمىز، ئاخىرەتتە بۇ دۇنيادا قىلغانلىرىدىنمۇ ياخشىراق مۇكاپات بېرىمىز.
29:8Page 397
وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حُسۡنٗاۖ وَإِن جَٰهَدَاكَ لِتُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَآۚ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٨
And We have enjoined upon man goodness to parents. But if they endeavor to make you associate with Me that of which you have no knowledge,1 do not obey them. To Me is your return, and I will inform you about what you used to do.
بىز ئىنساننى ئاتا - ئانىسىغا ۋاپادار بولۇشقا ۋە ياخشىلىق قىلىشقا بۇيرۇدۇق. ئى ئىنسان! ئەگەر ئاتا - ئاناڭ سېنى سەن بىلمەيدىغان نەرسىنى ماڭا شېرىك كەلتۈرۈشكە زورلىسا، -سەئد ئىبنى ئەبى ۋەققاسنى ئانىسى مەجبۇرلىغاندەك- بۇنىڭدا ئۇلارغا ئىتائەت قىلمىغىن. چۈنكى ئاللاھقا ئاسىي بولۇپ تۇرۇپ بەندىگە ئىتائەت قىلىشقا بولمايدۇ. سىلەر قىيامەت كۈنى مەن تەرەپكە قايتۇرۇلۇسىلەر. ئاندىن مەن سىلەرگە دۇنيادىكى قىلمىشىڭلارنى ئېيتىپ بېرىمەن ھەمدە سىلەرگە شۇ ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىمەن.
29:9Page 397
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَنُدۡخِلَنَّهُمۡ فِي ٱلصَّٰلِحِينَ ٩
And those who believe and do righteous deeds - We will surely admit them among the righteous [into Paradise].
ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان كىشلەرنى قىيامەت كۈنى چوقۇم ياخشىلار قاتارىغا كىرگۈزىمىز، ئاندىن ئۇلارنى ياخشىلار بىلەن بىرگە يىغىمىز ۋە مۇكاپاتىنى بېرىمىز.
29:10Page 397
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ فَإِذَآ أُوذِيَ فِي ٱللَّهِ جَعَلَ فِتۡنَةَ ٱلنَّاسِ كَعَذَابِ ٱللَّهِۖ وَلَئِن جَآءَ نَصۡرٞ مِّن رَّبِّكَ لَيَقُولُنَّ إِنَّا كُنَّا مَعَكُمۡۚ أَوَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِأَعۡلَمَ بِمَا فِي صُدُورِ ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٠
And of the people are some who say, "We believe in Allāh," but when one [of them] is harmed for [the cause of] Allāh, he considers the trial [i.e., harm] of the people as [if it were] the punishment of Allāh. But if victory comes from your Lord, they say, "Indeed, We were with you." Is not Allāh most knowing of what is within the breasts of the worlds [i.e., all creatures]?
بىر قىسىم كىشىلەر: ئاللاھقا ئىمان ئېيتتۇق، دەيدۇ. ئەگەر كاپىرلار ئۇلارغا ئىمان ئېيتقانلىقى ئۈچۈن ئەزىيەت بەرسە، ئۇلار ئىنسانلارنىڭ ئەزىيىتىنى ئاللاھنىڭ ئازابىغا ئوخشاش كۆرۈپ، كاپىرلارغا ماسلىشىش ئۈچۈن ئىمانىدىن يېنىۋالىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! ئەگەر ساڭا پەرۋەردىگارىڭدىن مەدەت كەلسە، ئۇلار: ئى مۇئمىنلەر! بىزمۇ ھەقىقەتەن سىلەر بىلەن بىرگە ئىمان ئېيتقان ئىدۇققۇ، دەيدۇ. ئاللاھ ئىنسانلارنىڭ دىللىرىدىكىنى ھەممىدىن ئوبدان بىلمەمدۇ؟! ئاللاھقا كىشىلەرنىڭ دىللىرىدىكى كۇپرى ۋە ئىماندىن ھېچ نەرسە مەخپىي ئەمەس. ئاللاھ ئۇلارنىڭ دىللىرىدىكىنى ئۇلاردىنمۇ ئوبدان بىلىدىغان تۇرسا، ئۇلار قانداقسىگە دىللىرىدىكىنى ئاللاھقا بىلدۈرسۇن؟
29:11Page 397
وَلَيَعۡلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَلَيَعۡلَمَنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ ١١
And Allāh will surely make evident those who believe, and He will surely make evident the hypocrites.
ئاللاھ ھەقىقىي مۇئمىنلەرنى چوقۇم بىلىدۇ، ئىماننى ئاشكارىلاپ، كۇپرىنى يوشۇرغان مۇناپىقلارنىمۇ چوقۇم بىلىدۇ.
29:12Page 397
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّبِعُواْ سَبِيلَنَا وَلۡنَحۡمِلۡ خَطَٰيَٰكُمۡ وَمَا هُم بِحَٰمِلِينَ مِنۡ خَطَٰيَٰهُم مِّن شَيۡءٍۖ إِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ ١٢
And those who disbelieve say to those who believe, "Follow our way, and we will carry your sins."1 But they will not carry anything of their sins. Indeed, they are liars.
كاپىرلار ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىگە ئىمان ئېيتقان كىشىلەرگە: بىزنىڭ دىنىمىزغا ئەگىشىڭلار، بىز سىلەرنىڭ گۇناھىڭلارنى ئۈستىمىزگە ئالىمىز، سىلەر ئۈچۈن گۇناھىڭلارنىڭ جازاسىنى بىز تارتىمىز، دېيىشتى. ھالبۇكى ئۇلار مۇئمىنلەرنىڭ گۇناھلىرىدىن ھېچ نەرسىنى ئۈستىگە ئالالمايدۇ. ئۇلار بۇ سۆزلىرىدە ھەقىقەتەن يالغانچىدۇر.
29:13Page 397
وَلَيَحۡمِلُنَّ أَثۡقَالَهُمۡ وَأَثۡقَالٗا مَّعَ أَثۡقَالِهِمۡۖ وَلَيُسۡـَٔلُنَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَمَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ ١٣
But they will surely carry their [own] burdens and [other] burdens along with their burdens,1 and they will surely be questioned on the Day of Resurrection about what they used to invent.
باشقىلارنى ئازغۇنلۇققا چاقىرغان بۇ مۇشرىكلار ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى ھەمدە ئۇلارنىڭ چاقىرىقىغا ئەگەشكەنلەرنىڭ گۇناھلىرىنىمۇ ئۆز ئۈستىگە ئالىدۇ، ئەگەشكۈچىلەرنىڭ گۇناھلىرىدىنمۇ ھېچ نەرسە كېمىيىپ قالمايدۇ. ئۇلار قىيامەت كۈنى دۇنيادا ئويدۇرغان سەپسەتىلىرى ھەققىدە سوراق قىلىنىدۇ.
29:14Page 397
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَلَبِثَ فِيهِمۡ أَلۡفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمۡسِينَ عَامٗا فَأَخَذَهُمُ ٱلطُّوفَانُ وَهُمۡ ظَٰلِمُونَ ١٤
And We certainly sent Noah to his people, and he remained among them a thousand years minus fifty years, and the flood seized them while they were wrongdoers.
بىز ھەقىقەتەن نۇھنى قەۋمىگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، نۇھ قەۋمى ئىچىدە ئۇلارنى ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىگە چاقىرىپ 950 يىل تۇردى. لېكىن ئۇلار نۇھنى ئىنكار قىلىپ، كۇپرىسىدا چىڭ تۇردى. نەتىجىدە ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى تۈپەيلى ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان ھالەتلىرىدە توپان بالاسىغا ئۇچراپ ھالاك بولدى.
29:15Page 398
فَأَنجَيۡنَٰهُ وَأَصۡحَٰبَ ٱلسَّفِينَةِ وَجَعَلۡنَٰهَآ ءَايَةٗ لِّلۡعَٰلَمِينَ ١٥
But We saved him and the companions of the ship, and We made it1 a sign for the worlds.
بىز نۇھنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىرگە كېمىگە چىققان مۇئمىنلەرنى غەرق بولۇشتىن قۇتقۇزدۇق ھەمدە كېمىنى پۈتۈن ئەھلى جاھانغا ئىبرەت قىلدۇق.
29:16Page 398
وَإِبۡرَٰهِيمَ إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱتَّقُوهُۖ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ١٦
And [We sent] Abraham, when he said to his people, "Worship Allāh and fear Him. That is best for you, if you should know.
ئەي پەيغەمبەر! ئىبراھىمنىڭ قىسسىسىنى سۆزلەپ بەرگىن. ئۆز ۋاقتىدا ئۇ قەۋمىگە: يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىڭلار، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ھەم چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلىڭلار. ئەگەر بىلسەڭلار بۇ سىلەر ئۈچۈن ياخشىدۇر.
29:17Page 398
إِنَّمَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوۡثَٰنٗا وَتَخۡلُقُونَ إِفۡكًاۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَمۡلِكُونَ لَكُمۡ رِزۡقٗا فَٱبۡتَغُواْ عِندَ ٱللَّهِ ٱلرِّزۡقَ وَٱعۡبُدُوهُ وَٱشۡكُرُواْ لَهُۥٓۖ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ١٧
You only worship, besides Allāh, idols, and you produce a falsehood. Indeed, those you worship besides Allāh do not possess for you [the power of] provision. So seek from Allāh provision and worship Him and be grateful to Him. To Him you will be returned."
ئەي مۇشرىكلار! سىلەر ھېچقانداق پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان بۇتلارغا چوقۇنۇسىلەر، شۇنداقلا ئۇ بۇتلارنى چوقۇنۇشقا لايىق، دەپ بىلجىرلاپ يالغاننى توقۇيسىلەر. شەكسىزكى سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلار سىلەرگە رىزىق بېرەلمەيدۇ. شۇڭا رىزىقنى ئاللاھتىن كۈتۈڭلاركى، ئۇ (پۈتكۈل مەخلۇقاتلارغا) رىزىق بەرگۈچىدۇر. يالغۇز ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىڭلار، ئۇنىڭ سىلەرگە بەرگەن رىزىقلىرىغا شۈكرى قىلىڭلار. سىلەر قىيامەت كۈنى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن بۇتلىرىڭلارغا ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلۇسىلەر.
29:18Page 398
وَإِن تُكَذِّبُواْ فَقَدۡ كَذَّبَ أُمَمٞ مِّن قَبۡلِكُمۡۖ وَمَا عَلَى ٱلرَّسُولِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ ١٨
And if you [people] deny [the message] - already nations before you have denied. And there is not upon the Messenger except [the duty of] clear notification.1
ئەي مۇشرىكلار! ئەگەر سىلەر مۇھەممەد ئېلىپ كەلگەن نەرسىنى ئىنكار قىلساڭلار، ( ئىنكار قىلغانلىقىڭلار بىلەن ماڭا قىلچە زىيان يەتكۈزەلمەيسىلەر، پەقەت ئۆزۈڭلارغا زىيان يەتكۈزىسىلەر). سىلەردىن ئىلگىرى نۇھ، ئاد ۋە سەمۇد قەۋمىگە ئوخشاش نۇرغۇن ئۈممەتلەرمۇ (پەيغەمبەرلەرنى) ئىنكار قىلغان ئىدى. پەيغەمبەرنىڭ مەسئۇلىيىتى پەقەت ئوچۇق يەتكۈزۈشتۇر. دەرۋەقە مۇھەممەدمۇ سىلەرگە پەرۋەردىگارى يەتكۈزۈشكە بۇيرۇغان نەرسىنى يەتكۈزدى.
29:19Page 398
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ كَيۡفَ يُبۡدِئُ ٱللَّهُ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥٓۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ ١٩
Have they not considered how Allāh begins creation and then repeats it? Indeed that, for Allāh, is easy.
بۇ ئىنكارچىلار ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلارنى دەسلەپتە قانداق بارلىققا كەلتۈرگەنلىكىنى، ئاندىن ئۇنى ئۆلگەندىن كېيىن قانداق تىرىلدۈرىدىغانلىقىنى بىلمىدىمۇ؟ بۇ ئىش ئاللاھقا ھەقىقەتەن ئاساندۇر، ئاللاھ (ھەر ئىشقا) قادىردۇركى، ئۇنى ھېچنەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ.
29:20Page 398
قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ بَدَأَ ٱلۡخَلۡقَۚ ثُمَّ ٱللَّهُ يُنشِئُ ٱلنَّشۡأَةَ ٱلۡأٓخِرَةَۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٢٠
Say, [O Muḥammad], "Travel through the land and observe how He began creation. Then Allāh will produce the final creation [i.e., development]. Indeed Allāh, over all things, is competent."
ئەي پەيغەمبەر! قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغان بۇ كاپىرلاغا ئېيتقىنكى، يەر يۈزىدە سەپەر قىلىڭلار، ئاندىن ئاللاھنىڭ دەسلەپتە مەخلۇقاتلىرىنى قانداق ياراتقانلىقى ئۈستىدە ئويلىنىڭلار. ئاندىن ئاللاھ ئۇلارنى ئۆلۈپ كەتكەندىن كېيىن قايتا تىرىلدۈرۈپ، ھېساب ئېلىش ئۈچۈن ئىككىنچى قېتىم ھاياتلىق ئاتا قىلىدۇ. ئاللاھ ھەقىقەتەن ھەر نەرسىگە قادىردۇركى، ھېچنەرسە ئۇنى ئاجىز قىلالمايدۇ. دىمەك، ئاللاھ ئىنسانلارنى تۇنجى قېتىم يارىتىشتىن ئاجىز كەلمىگىنىدەك، ئۇلارنى قايتا تىرىلدۈرۈشتىنمۇ ئاجىز كەلمەيدۇ.
29:21Page 398
يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَيَرۡحَمُ مَن يَشَآءُۖ وَإِلَيۡهِ تُقۡلَبُونَ ٢١
He punishes whom He wills and has mercy upon whom He wills, and to Him you will be returned.
ئاللاھ تائالا ئادالىتى بىلەن مەخلۇقاتلىرىدىن خالىغان كىىشنى ئازابلايدۇ، پەزلى - مەرھەمىتى بىلەن خالىغان كىشىگە مەرھەمەت قىلىدۇ. قىيامەت كۈنى قەبرىلىرىڭلاردىن تىرىلىپ چىققان چېغىڭلاردا ھېساب بېرىش ئۈچۈن ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلىسىلەر.
29:22Page 398
وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِۖ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا نَصِيرٖ ٢٢
And you will not cause failure [to Allāh] upon the earth or in the heaven. And you have not other than Allāh any protector or any helper.
سىلەر مەيلى زېمىندا، مەيلى ئاسماندا بولۇڭلار، ھامان پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ ئازابىدىن قېچىپ قۇتۇلالمايسىلەر. ئاللاھتىن باشقا سىلەرنىڭ ئىشىڭلارغا ئىگە بولىدىغان دوستمۇ يوق، سىلەردىن ئازابنى كۆتۈرۈۋېتىدىغان مەدەتكارمۇ يوق.
29:23Page 398
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَلِقَآئِهِۦٓ أُوْلَٰٓئِكَ يَئِسُواْ مِن رَّحۡمَتِي وَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ٢٣
And the ones who disbelieve in the signs of Allāh and the meeting with Him - those have despaired of My mercy, and they will have a painful punishment.
ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە ھەمدە قىيامەت كۈنى ئاللاھقا ئۇچرىشىشقا كاپىر بولغانلار مېنىڭ رەھمىتىمدىن ئۈمىدىنى ئۈزگەن كىشىلەردۇركى، ئۇلار كاپىر بولغانلىقى ئۈچۈن مەڭگۈ جەننەتكە كىرەلمەيدۇ، ئەنە شۇلار ئاخىرەتتە ئۆزلىرىنى كۈتۈۋاتقان دەرتلىك ئازابقا دۇچار بولىدۇ.
29:24Page 399
فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوۡمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُواْ ٱقۡتُلُوهُ أَوۡ حَرِّقُوهُ فَأَنجَىٰهُ ٱللَّهُ مِنَ ٱلنَّارِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ٢٤
And the answer of his [i.e., Abraham's] people was not but that they said, "Kill him or burn him," but Allāh saved him from the fire. Indeed in that are signs for a people who believe.
ئىبراھىم قەۋمىنى ئاللاھتىن باشقا بۇتلارغا چوقۇنۇشنى تاشلاپ، يالغۇز ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىشقا بۇيرۇغاندىن كېيىن ئۇلارنىڭ جاۋابى: ئىلاھلىرىڭلارنىڭ يېنىدا تۇرۇش ئۈچۈن ئىبراھىمنى ئۆلتۈرۈۋېتىڭلار ياكى ئوتقا تاشلاپ كۆيدۈرۈۋېتىڭلار، دېيىشتىن ئىبارەت بولدى. ئاللاھ ئىبراھىمنى ئوتتىن قۇتۇلدۇردى. شەكسىزكى ئاللاھنىڭ ئىبراھىمنى ئوتتىن قۇتۇلدۇرۇشىدا ئىمان ئېيتقان قەۋم ئۈچۈن ئىبرەت بار. چۈنكى مۇئمىنلەر ئىبرەتتىن مەنپەئەتلىنەلەيدۇ.
29:25Page 399
وَقَالَ إِنَّمَا ٱتَّخَذۡتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ أَوۡثَٰنٗا مَّوَدَّةَ بَيۡنِكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ ثُمَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يَكۡفُرُ بَعۡضُكُم بِبَعۡضٖ وَيَلۡعَنُ بَعۡضُكُم بَعۡضٗا وَمَأۡوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ وَمَا لَكُم مِّن نَّٰصِرِينَ ٢٥
And [Abraham] said, "You have only taken, other than Allāh, idols as [a bond of] affection among you in worldly life. Then on the Day of Resurrection you will deny one another and curse one another, and your refuge will be the Fire, and you will not have any helpers."
ئىبراھىم قەۋمىگە: سىلەر ھەقىقەتەن بۇ دۇنيادا بۇتلارغا چوقۇنۇش ئارقىلىق ئۆز- ئارا تونۇشۇش ۋە دوستلىشىش مەقسىتىدە بۇتلارنى ئىلاھ قىلىۋالدىڭلار. لېكىن قىيامەت كۈنى ئاراڭلاردىكى مۇناسىۋەت ئۈزۈلىدۇ، چۈنكى ئازابنى كۆرگەندە بىر - بىرىڭلاردىن ئادا - جۇدا بولىسىلەر، بىر - بىرىڭلارغا لەنەت ئوقۇيسىلەر. تۇرىدىغان جايىڭلار دوزاخ بولىدۇ. سىلەرنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قوغدىيالايدىغان مەدەتكارىڭلار بولمايدۇ، ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان بۇتلىرىڭلارمۇ ۋە باشقا نەرسىلەرمۇ سىلەرنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلدۇرالمايدۇ.
29:26Page 399
۞ فَـَٔامَنَ لَهُۥ لُوطٞۘ وَقَالَ إِنِّي مُهَاجِرٌ إِلَىٰ رَبِّيٓۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٢٦
And Lot believed him. [Abraham] said, "Indeed, I will emigrate to [the service of] my Lord. Indeed, He is the Exalted in Might, the Wise."
لۇت ئىبراھىمغا ئىمان ئېيتتى، ئىبراھىم مۇنداق دېدى: مەن چوقۇم پەرۋەردىگارىم تەرىپىگە ھىجرەت قىلىمەن، (يەنى ئاللاھ ھىجرەت قىلىشقا بۇيرۇغان) مۇبارەك شام زېمىنىغا ھىجرەت قىلىمەن. ئاللاھ ھەقىقەتەن غالىبتۇركى، ئۇنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ، ئۆزى تەرەپكە ھىجرەت قىلغانلارنى ياردەمسىز قويمايدۇ. ئۇ ئىشلارنى ئورۇنلاشتۇرۇش ھەم پىلانلاشتا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.
29:27Page 399
وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ وَجَعَلۡنَا فِي ذُرِّيَّتِهِ ٱلنُّبُوَّةَ وَٱلۡكِتَٰبَ وَءَاتَيۡنَٰهُ أَجۡرَهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَاۖ وَإِنَّهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ٢٧
And We gave to him Isaac and Jacob and placed in his descendants prophethood and scripture. And We gave him his reward in this world, and indeed, he is in the Hereafter among the righteous.
بىز ئىبراھىمغا ئىسھاقنى ۋە ئۇنىڭ ئوغلى يەئقۇبنى ئاتا قىلدۇق، پەيغەمبەرلىكنى ۋە ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن نازىل قىلىنغان كىتابلارنى ئۇنىڭ ئەۋلادىغا خاس قىلدۇق. ياخشى ئەۋلادلارنى ۋە ياخشى نامنى ئۇنىڭ دۇنيادا ھەق ئۈستىدە مۇستەھكەم تۇرغانلىقىنىڭ مۇكاپاتى قىلىپ بەردۇق. ئۇ ھەقىقەتەن ئاخىرەتتە سالىھلارغا ئوخشاش مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ، دۇنيادا بېرىلگەن مۇكاپات ئاخىرەتتە تەييارلانغان ئېسىل نېئمەتلەردىن ھېچنەرسىنى كېمەيتىۋەتمەيدۇ.
29:28Page 399
وَلُوطًا إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ إِنَّكُمۡ لَتَأۡتُونَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٢٨
And [mention] Lot, when he said to his people, "Indeed, you commit such immorality as no one has preceded you with from among the worlds.
ئەي پەيغەمبەر! لۇتنىڭ قىسسىسىنى سۆزلەپ بەرگىن، ئۇ ئۆز ۋاقتىدا قەۋمىگە: سىلەر ھەقىقەتەن قەبىھ گۇناھ قىلىۋاتىسىلەركى، سىلەردىن ئىلگىرى جاھان ئەھلىدىن ھېچكىم بۇنداق قەبىھ قىلمىشنى قىلىپ باقمىغان. سىلەر ساغلام تەبىئەت قوبۇل قىلالمايدىغان بۇ گۇناھنى تۇنجى بولۇپ پەيدا قىلغان كىشىلەر سىلەر، دېدى.
29:29Page 399
أَئِنَّكُمۡ لَتَأۡتُونَ ٱلرِّجَالَ وَتَقۡطَعُونَ ٱلسَّبِيلَ وَتَأۡتُونَ فِي نَادِيكُمُ ٱلۡمُنكَرَۖ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوۡمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُواْ ٱئۡتِنَا بِعَذَابِ ٱللَّهِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ٢٩
Indeed, you approach men and obstruct the road1 and commit in your meetings [every] evil." And the answer of his people was not but that they said, "Bring us the punishment of Allāh, if you should be of the truthful."
سىلەر شەھۋىتىڭلارنى قاندۇرۇش ئۈچۈن لىۋاتە (بەچچىۋازلىق) قىلامسىلەر؟ يولۇچىلارنىڭ ئالدىنى توسۇپ بۇلاڭچىلىق قىلامسىلەر؟ ئۇلار سىلەرنىڭ ئەسكىلىكىڭلاردىن قورقۇپ يېنىڭلاردىنمۇ ئۆتەلمەيدۇ. سورۇنلىرىڭلاردا يالىڭاچلىنىش، ئۆتكەن - كەچكەنلەرگە گەپ - سۆز ھەم ئىش - ھەرىكىتىڭلار ئارقىلىق ئەزىيەت بېرىشكە ئوخشاش ناچار ئىشلارنى قىلامسىلەر؟ لۇت ئۇلارنى ناچار قىلمىشتىن چەكلىگەندىن كېيىن ئۇلارنىڭ جاۋابى: ئەگەر سۆزۈڭدە راستچىل بولساڭ، بىزنى قورقۇتۇۋاتقان ئاللاھنىڭ ئازابىنى كەلتۈرگىن، دېيىشتىنلا ئىبارەت بولدى.
29:30Page 399
قَالَ رَبِّ ٱنصُرۡنِي عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ٣٠
He said, "My Lord, support me against the corrupting people."
لۇتنىڭ قەۋمى تەرسالىق قىلىپ، ئاللاھنىڭ ئازابىنى كۆزگە ئىلماي ئازابنىڭ تېزراق كېلىشىنى تەلەپ قىلغاندىن كېيىن لۇت پەرۋەردىگارىغا: ئەي رەببىم! يەر يۈزىدە كۇپۇرلۇق ۋە قەبىھ گۇناھلارنى كۆپ قىلىش ئارقىلىق بۇزۇقچىلىق قىلغان قەۋمگە قارشى ماڭا ياردەم بەرگىن، دەپ ئىلتىجا قىلدى.
29:31Page 400
وَلَمَّا جَآءَتۡ رُسُلُنَآ إِبۡرَٰهِيمَ بِٱلۡبُشۡرَىٰ قَالُوٓاْ إِنَّا مُهۡلِكُوٓاْ أَهۡلِ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةِۖ إِنَّ أَهۡلَهَا كَانُواْ ظَٰلِمِينَ ٣١
And when Our messengers [i.e., angels] came to Abraham with the good tidings,1 they said, "Indeed, we will destroy the people of that [i.e., Lot's] city. Indeed, its people have been wrongdoers."
بىز ئۇلارغا ئەۋەتكەن پەرىشتىلەر ئىبراھىمغا ئىسھاق ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنكى ئوغلى يەئقۇب بىلەن خۇشبېشارەت بەرگىلى كەلگەندە ئىبراھىمغا: بىز لۇت قەۋمىنىڭ شەھىرى بولغان سەدۇم ئاھالىسىنى چوقۇم ھالاك قىلىمىز، چۈنكى ئۇلار ھەقىقەتەن سەت ئىشلارنى قىلىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلدى، دېدى.
29:32Page 400
قَالَ إِنَّ فِيهَا لُوطٗاۚ قَالُواْ نَحۡنُ أَعۡلَمُ بِمَن فِيهَاۖ لَنُنَجِّيَنَّهُۥ وَأَهۡلَهُۥٓ إِلَّا ٱمۡرَأَتَهُۥ كَانَتۡ مِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ ٣٢
[Abraham] said, "Indeed, within it is Lot." They said, "We are more knowing of who is within it. We will surely save him and his family, except his wife. She is to be of those who remain behind."
ئىبراھىم پەرىشتىلەرگە: ھەقىقەتەن سىلەر ھالاك قىلماقچى بولغان بۇ شەھەردە لۇتمۇ بار، ئۇ زالىملاردىن ئەمەسقۇ، دېدى. پەرىشتىلەر: بىز بۇ شەھەردە كىمنىڭ بارلىقىنى ئوبدان بىلىمىز، بىز لۇتنى ھەم ئۇنىڭ خاتونىدىن باشقا پۈتۈن ئائىلە - تاۋابىئاتىنى شەھەر ئاھالىسىگە كېلىدىغان ھالاكەتتىن ئەلۋەتتە قۇتۇلدۇرىمىز. ئۇنىڭ خاتونى ھالاك بولغۇچىلاردىن ئىدى، شۇڭا بىز ئۇنىمۇ باشقىلار بىلەن قوشۇپ ھالاك قىلىمىز، دېدى.
29:33Page 400
وَلَمَّآ أَن جَآءَتۡ رُسُلُنَا لُوطٗا سِيٓءَ بِهِمۡ وَضَاقَ بِهِمۡ ذَرۡعٗاۖ وَقَالُواْ لَا تَخَفۡ وَلَا تَحۡزَنۡ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهۡلَكَ إِلَّا ٱمۡرَأَتَكَ كَانَتۡ مِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ ٣٣
And when Our messengers [i.e., angels] came to Lot, he was distressed for them and felt for them great discomfort.1 They said, "Fear not, nor grieve. Indeed, we will save you and your family, except your wife; she is to be of those who remain behind.
بىز لۇتنىڭ قەۋمىنى ھالاك قىلىش ئۈچۈن ئەۋەتكەن پەرىشتىلەر لۇتنىڭ يېنىغا كەلگەندە لۇت ئۇلارنىڭ كەلگەنلىكىدىن قايغۇغا چۆمدى، چۈنكى ئۇ قەۋمىنىڭ ئۇلارغىمۇ پەسكەشلىك قىلىشىدىن ئەنسىرەيتتى، پەرىشتىلەر ئەرلەرنىڭ قىياپىتىدە كەلگەن بولۇپ، لۇتنىڭ قەۋمى ئاياللارنى قويۇپ ئەرلەر بىلەن شەھۋىتىنى قاندۇرىدىغان كىشىلەر ئىدى. پەرىشتىلەر ئۇنىڭغا: ئەنسىرىمىگىن، قەۋمىڭ ئەمدى ساڭا يامانلىق قىلالمايدۇ، بىز ساڭا ئۇلارنىڭ ھالاكەت خەۋىرىنى ئېلىپ كەلگەنلىكىمىزدىنمۇ قايغۇرۇپ كەتمىگىن. بىز سېنى ۋە خاتونۇڭدىن باشقا پۈتۈن ئائىلە - تاۋابىئاتىڭنى قۇتۇلدۇرىمىز. خاتونۇڭ ھالاك بولغۇچىلاردىن بولغاچقا ئۇنىمۇ باشقىلار بىلەن قوشۇپ ھالاك قىلىمىز، دېدى.
29:34Page 400
إِنَّا مُنزِلُونَ عَلَىٰٓ أَهۡلِ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةِ رِجۡزٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ ٣٤
Indeed, we will bring down on the people of this city punishment from the sky because they have been defiantly disobedient."
بىز ھەقىقەتەن ناچار ئىشلارنى قىلغان بۇ شەھەر ئاھالىسىگە ئاسماندىن ساپال تاشلارنى ئازاب قىلىپ ياغدۇرىمىز، بۇ ئۇلارنىڭ ئاياللارنى قويۇپ، ئەرلەر بىلەن شەھۋىتىنى قاندۇرۇشتىن ئىبارەت ناچار قىلمىشلارنى قىلىش ئارقىلىق ئاللاھقا ئىتائەتسىزلىك قىلغانلىقىنىڭ جازاسىدۇر.
29:35Page 400
وَلَقَد تَّرَكۡنَا مِنۡهَآ ءَايَةَۢ بَيِّنَةٗ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ٣٥
And We have certainly left of it a sign as clear evidence for a people who use reason.
ھەقىقەتەن بىز ھالاك قىلغان بۇ شەھەر ئاھالىسىدىن ئەقلىنى ئىشقا سالىدىغان قەۋم ئۈچۈن روشەن مۆجىزىلەرنى قالدۇردۇق، چۈنكى مۇشۇنداق كىشىلەر مۆجىزىلەردىن ئىبرەت ئالىدۇ.
29:36Page 400
وَإِلَىٰ مَدۡيَنَ أَخَاهُمۡ شُعَيۡبٗا فَقَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱرۡجُواْ ٱلۡيَوۡمَ ٱلۡأٓخِرَ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ ٣٦
And to Madyan [We sent] their brother Shuʿayb, and he said, "O my people, worship Allāh and expect the Last Day and do not commit abuse on the earth, spreading corruption."
بىز مەديەن ئاھالىسىگە قان قېرىندىشى شۇئەيبنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق. شۇئەيب ئېيتتى: ئى قەۋمىم! يالغۇز ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىڭلار، ئاللاھقا قۇلچىلىق قىلىش ئارقىلىق ئاخىرەت كۈنىدىكى مۇكاپاتنى كۈتۈڭلار، گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلىش ھەم تارقىتىش بىلەن يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلماڭلار.
29:37Page 400
فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دَارِهِمۡ جَٰثِمِينَ ٣٧
But they denied him, so the earthquake seized them, and they became within their home [corpses] fallen prone.
ئۇلار شۇئەيبنى ئىنكار قىلدى، شۇنىڭ بىلەن ئۇلارغا قاتتىق يەر تەۋرىدى - دە، ئۇلار تۇرغان يېرىگىلا دۇم چۈشۈپ، يۈزلىرى توپىغا مىلىنىپ كەتتى، ھەتتا جايلىرىدىن مىت قىلىشقىمۇ ئۈلگۈرمىدى.
29:38Page 400
وَعَادٗا وَثَمُودَاْ وَقَد تَّبَيَّنَ لَكُم مِّن مَّسَٰكِنِهِمۡۖ وَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ أَعۡمَٰلَهُمۡ فَصَدَّهُمۡ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَكَانُواْ مُسۡتَبۡصِرِينَ ٣٨
And [We destroyed] ʿAad and Thamūd, and it has become clear to you from their [ruined] dwellings. And Satan had made pleasing to them their deeds and averted them from the path, and they were endowed with perception.
يەنە شۇنىڭدەك، بىز ھۇد قەۋمى ئادنى ھەم سالىھ قەۋمى سەمۇدنى ھالاك قىلدۇق. ئەي مەككە ئەھلى! ھەزرەمەۋتنىڭ ھىجر ۋە شىھر دىگەن جايلىرىدىكى تۇرالغۇلىرىدىن ئۇلارنىڭ ھالاك بولغانلىقىغا دائىر مەلۇماتلار سىلەرگە ئايدىڭ. چۈنكى ئۇلارنىڭ ئادەمزاتتىن خالىي قالغان تۇرالغۇلىرى بۇنىڭ ئىسپاتىدۇر. ئۆز ۋاقتىدا شەيتان ئۇلارنىڭ كۇپۇرلۇق ۋە ئۇنىڭدىن باشقا ئاسىيلىقلىرىنى ئۇلارغا چىرايلىق كۆرسىتىپ، ئۇلارنى توغرا يولدىن بۇرۇۋەتتى، ئەمەلىيەتتە ئۇلار پەيغەمبەرلىرىنىڭ تەلىماتى بىلەن توغرا - خاتانىڭ ھەم ھىدايەت ۋە ئازغۇنلۇقنىڭ نېمىلىكىنى بىلىدىغان كىشىلەر ئىدى. لېكىن ئۇلار ھاۋايى - ھەۋەسلىرىنىڭ كەينىگە كىرىشنى ھىدايەت يولىغا مېڭىشتىن ئۈستۈن بىلدى.
29:39Page 401
وَقَٰرُونَ وَفِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَۖ وَلَقَدۡ جَآءَهُم مُّوسَىٰ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا كَانُواْ سَٰبِقِينَ ٣٩
And [We destroyed] Qārūn and Pharaoh and Hāmān. And Moses had already come to them with clear evidences, and they were arrogant in the land, but they were not outrunners [of Our punishment].
قارۇن مۇسانىڭ قەۋمىگە زۇلۇم قىلغان بولغاچقا بىز ئۇنى تۇرالغۇلىرى بىلەن قوشۇپ يەرگە يۇتقۇزۇۋەتتۇق، پىرئەۋن بىلەن ۋەزىرى ھاماننى دېڭىزغا غەرق قىلدۇق. مۇسا ھەقىقەتەن ئۇلارغا ئۆزىنىڭ راستلىقىنى كۆرسىتىدىغان روشەن مۆجىزىلەرنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى. ئۇلار مىسىر زېمىنىدا مۇساغا ئىمان ئېيتىشتىن تەكەببۇرلۇق قىلدى. نەتىجىدە ئازابىمىزدىن ئامان قالمىدى.
29:40Page 401
فَكُلًّا أَخَذۡنَا بِذَنۢبِهِۦۖ فَمِنۡهُم مَّنۡ أَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِ حَاصِبٗا وَمِنۡهُم مَّنۡ أَخَذَتۡهُ ٱلصَّيۡحَةُ وَمِنۡهُم مَّنۡ خَسَفۡنَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ وَمِنۡهُم مَّنۡ أَغۡرَقۡنَاۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظۡلِمَهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ٤٠
So each We seized for his sin; and among them were those upon whom We sent a storm of stones, and among them were those who were seized by the blast [from the sky], and among them were those whom We caused the earth to swallow, and among them were those whom We drowned. And Allāh would not have wronged them, but it was they who were wronging themselves.
بىز يۇقىرىدا تىلغا ئىلىنغانلارنىڭ ھەر بىرىنى ھالاك قىلغۇچى ئازابىمىز بىلەن جازالىدۇق. ئۇلارنىڭ بىرى لۇت قەۋمى بولۇپ، بىز ئۇلارغا ئارقىمۇئارقا ساپال تاشلارنى ياغدۇردۇق. ئۇلارنىڭ ئىچىدە سالىھ ۋە شۇئەيبنىڭ قەۋمىمۇ بار بولۇپ، ئۇلارنى قاتتىق ئاۋاز ھالاك قىلدى. قارۇنمۇ ئۇلاردىن بىرى ئىدى، بىز ئۇنى ئوردا - سارايلىرى بىلەن قوشۇپ يەرگە يۇتقۇزۇۋەتتۇق. نۇھ قەۋمى، پىرئەۋن ۋە ھامانلارمۇ شۇلارنىڭ جۈملىسىدىن بولۇپ، بىز ئۇلارنى سۇغا غەرق قىلىۋەتتۇق. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا ئادالەتسىزلىك قىلىپ، ئۇلارنى ھېچبىر گۇناھسىزلا ھالاك قىلىۋەتكىنى يوق. لېكىن ئۇلار گۇناھ - مەئسىيەتلەرگە پېتىش بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلىقى تۈپەيلىدىن ئازابقا لايىق بولدى.
29:41Page 401
مَثَلُ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوۡلِيَآءَ كَمَثَلِ ٱلۡعَنكَبُوتِ ٱتَّخَذَتۡ بَيۡتٗاۖ وَإِنَّ أَوۡهَنَ ٱلۡبُيُوتِ لَبَيۡتُ ٱلۡعَنكَبُوتِۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ٤١
The example of those who take allies other than Allāh is like that of the spider who takes [i.e., constructs] a home. And indeed, the weakest of homes is the home of the spider, if they only knew.
ئۆزلىرىگە بىرەر پايدىسى تېگىپ قالارمىكى ياكى شاپائەت قىپ قالارمىكى دېگەن ئۈمىدتە ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان بۇتلارنى مەبۇد قىلىۋالغان مۇشرىكلارنىڭ مىسالى كۈشەندىلىرىنىڭ ھۇجۇمىدىن قوغدىنىش ئۈچۈن ئۆي ئۆي ياسىغان ئۆمۈچۈكنىڭ مىسالىغا ئوخشايدۇ. ھەقىقەتەن ئۆيلەرنىڭ ئەڭ ئاجىزى ئۆمۈچۈكنىڭ ئۆيىدۇر، چۈنكى ئۇ ئۆمۈچۈكنى كۈشەندىلىرىدىن قوغدىيالمايدۇ. شۇنىڭدەك مۇشرىكلارنىڭ بۇتلىرىمۇ ئۇلارغا پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، شاپائەتمۇ قىلالمايدۇ. ئەگەر مۇشرىكلار بۇنى بىلگەن بولسا ئىدى، ھەرگىزمۇ ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارنى مەبۇد قىلىۋالمايتتى.
29:42Page 401
إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ مِن شَيۡءٖۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٤٢
Indeed, Allāh knows whatever thing they call upon1 other than Him. And He is the Exalted in Might, the Wise.
ئاللاھ ھەقىقەتەن ئۇلارنىڭ ئۆزىنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان مەبۇدلىرىنى ئوبدان بىلىدۇ، ئۇنىڭغا ئۇ مەبۇدلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ. ئاللاھ ھەممىدىن غالىبتۇركى، يېڭىلمەيدۇ. ئۇ يارىتىشى، ئورۇنلاشتۇرۇشى ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.
29:43Page 401
وَتِلۡكَ ٱلۡأَمۡثَٰلُ نَضۡرِبُهَا لِلنَّاسِۖ وَمَا يَعۡقِلُهَآ إِلَّا ٱلۡعَٰلِمُونَ ٤٣
And these examples We present to the people, but none will understand them except those of knowledge.
بىز ئىنسانلارغا كەلتۈرگەن بۇ مىساللار ئۇلارنى ئويغىتىش ھەمدە ئۇلارغا ھەقنى كۆرسىتىش ۋە توغرىغا يېتەكلەش ئۈچۈندۇركى، پەقەت ئاللاھنىڭ شەرىئىتىنى ۋە ھېكمىتىنى بىلىدىغان ئالىملارلا ئۇلارنىڭ ھەقىقىي تېگىگە يېتەلەيدۇ.
29:44Page 401
خَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ ٤٤
Allāh created the heavens and the earth in truth. Indeed in that is a sign for the believers.
ئاللاھ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ھەق بىلەن ياراتتى، ئۇنى ھېچقانداق ئەھمىيەتسىز، ئويۇن قىلىپ ياراتقىنى يوق. شەكسىزكى بۇ مەخلۇقاتلاردا مۇئمىنلەرگە ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان روشەن دەلىللەر بار. چۈنكى مۇئمىنلەر ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلىرىنى ياراتقۇچىنىڭ بارلىقىغا دەلىل قىلىدۇ. ئەمما كاپىرلار بىپايان كائىناتتىكى ۋە ئۆزلىرىدىكى مۆجىزىلەرنىڭ يېنىدىن ياراتقۇچىنىڭ كاتتىلىقى ۋە قۇدرىتىگە پەرۋا قىلماستىن ئۆتۈپ كېتىدۇ.
29:45Page 401
ٱتۡلُ مَآ أُوحِيَ إِلَيۡكَ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَۖ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ تَنۡهَىٰ عَنِ ٱلۡفَحۡشَآءِ وَٱلۡمُنكَرِۗ وَلَذِكۡرُ ٱللَّهِ أَكۡبَرُۗ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تَصۡنَعُونَ ٤٥
Recite, [O Muḥammad], what has been revealed to you of the Book and establish prayer. Indeed, prayer prohibits immorality and wrongdoing, and the remembrance of Allāh is greater. And Allāh knows that which you do.
ئەي پەيغەمبەر! ئاللاھ ساڭا ۋەھىي قىلغان قۇرئاننى ئىنسانلارغا ئوقۇپ بەرگىن، نامازنى ئەڭ مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلغىن. شەكسىزكى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىنغان ناماز ئىگىسىنى گۇناھ - مەئسىيەتلەرگە چۈشۈپ قېلىشتىن توسىدۇ. چۈنكى بۇنداق ناماز قەلبلەردە نۇر پەيدا قىلىدۇكى، ئۇ نۇر گۇناھلاردىن توسۇپ، ياخشى ئەمەللەرگە يېتەكلەيدۇ. ئەلۋەتتە ئاللاھنى ئەسلەش ھەر قانداق ئەمەلدىن چوڭ ھەم كاتتىدۇر. ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقىنىڭلارنى بىلىپ تۇرىدۇ. ئۇنىڭغا سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ، شۇنداقلا ئاللاھ سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ، يەنى ئەمىلىڭلار ياخشى بولسا مۇكاپاتقا ئېرىشىسىلەر، يامان بولسا جازاغا تارتىلىسىلەر.
29:46Page 402
۞ وَلَا تُجَٰدِلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ إِلَّا بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ إِلَّا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡهُمۡۖ وَقُولُوٓاْ ءَامَنَّا بِٱلَّذِيٓ أُنزِلَ إِلَيۡنَا وَأُنزِلَ إِلَيۡكُمۡ وَإِلَٰهُنَا وَإِلَٰهُكُمۡ وَٰحِدٞ وَنَحۡنُ لَهُۥ مُسۡلِمُونَ ٤٦
And do not argue with the People of the Scripture except in a way that is best, except for those who commit injustice among them, and say, "We believe in that which has been revealed to us and revealed to you. And our God and your God is one; and we are Muslims [in submission] to Him."
ئەي مۇئمىنلەر! سىلەر يەھۇدىي ۋە ناسارالار بىلەن گۈزەل ئۇسلۇب ۋە ئۈلگىلىك رەۋىشتە مۇنازىرىلىشىڭلاركى، ئۇ بولسا ۋەز - نەسىھەت ۋە روشەن پاكىتلارنى ئوتتۇرىغا قويۇش ئارقىلىق دەۋەت قىلىشتۇر. ئۇلارنىڭ ئىچىدىن سەركەشلىك ھەم تەكەببۇرلۇق بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلار ۋە سىلەرگە قارشى جەڭ ئېلان قىلغانلار بۇنىڭدىن مۇستەسنا. تاكى ئۇلار مۇسۇلمان بولغانغا قەدەر ياكى بويسۇنۇپ جىزىيە بەرگەنگە قەدەر ئۇلارغا ئۇرۇش ئېچىڭلار. يەھۇدىي ۋە ناسارالارغا ئېيتىڭلاركى، بىز ئاللاھ بىزگە نازىل قىلغان قۇرئانغا ئىمان ئېيتتۇق، سىلەرگە نازىل قىلىنغان تەۋرات ۋە ئىنجىلغىمۇ ئىمان ئېيتتۇق، بىزنىڭ ئىلاھىمىز بىلەن سىلەرنىڭ ئىلاھىڭلار بىردۇر، ئاللاھنىڭ ئىلاھلىقىدا، پەرۋەردىگارلىقىدا ۋە مۇكەممەللىكىدە تەڭدىشى يوق، بىز پەقەت ئۇنىڭغىلا بويسۇنۇپ، باش ئەگكۈچىلەرمىز.
29:47Page 402
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَۚ فَٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يُؤۡمِنُونَ بِهِۦۖ وَمِنۡ هَٰٓؤُلَآءِ مَن يُؤۡمِنُ بِهِۦۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا ٱلۡكَٰفِرُونَ ٤٧
And thus We have sent down to you the Book [i.e., the Qur’ān]. And those to whom We [previously] gave the Scripture believe in it. And among these [people of Makkah] are those who believe in it. And none reject Our verses except the disbelievers.
بىز سەندىن ئىلگىرىكىلەرگە كىتابلارنى نازىل قىلغىنىمىزدەك ساڭىمۇ قۇرئاننى نازىل قىلدۇق. ئابدۇللا ئىبنى سالامغا ئوخشاش تەۋراتنى ئوقۇيدىغان بىر قىسىم كىشىلەر قۇرئانغا ئىشىنىدۇ، چۈنكى ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ كىتابلىرىدا قۇرئاننىڭ سۈپىتىنى تاپالايدۇ. ماۋۇ مۇشرىكلاردىنمۇ قۇرئانغا ئىشىنىدىغانلار بار. بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى پەقەت كاپىرلارلا ئىنكار قىلىدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ ئادىتى ھەق ئوپئوچۇق تۇرسىمۇ كۇپۇرلۇق ۋە ئىنكارچىلىقتۇر.
29:48Page 402
وَمَا كُنتَ تَتۡلُواْ مِن قَبۡلِهِۦ مِن كِتَٰبٖ وَلَا تَخُطُّهُۥ بِيَمِينِكَۖ إِذٗا لَّٱرۡتَابَ ٱلۡمُبۡطِلُونَ ٤٨
And you did not recite before it any scripture, nor did you inscribe one with your right hand. Then [i.e., otherwise] the falsifiers would have had [cause for] doubt.
ئەي پەيغەمبەر! سەن قۇرئاندىن ئىلگىرى ھېچقانداق كىتاب ئوقۇپمۇ باقمىغان، ئۆز قولۇڭ بىلەن بىر نەرسىمۇ يېزىپ باقمىغان ئىدىڭ. چۈنكى سەن ئوقۇش - يېزىشنى بىلمەيدىغان، ئىلىمسىز ئىدىڭ. ناۋادا سەن ئوقۇپ - يازالايدىغان بىرى بولساڭ ئىدىڭ، ئەلۋەتتە نادان كىشىلەر سېنىڭ پەيغەمبەرلىكىڭدە شەك قىلىپ، ئۇ ئىلگىرىكى كىتابلاردىن يېزىۋالغان، دېگەننى باھانە قىلىشاتتى.
29:49Page 402
بَلۡ هُوَ ءَايَٰتُۢ بَيِّنَٰتٞ فِي صُدُورِ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا ٱلظَّٰلِمُونَ ٤٩
Rather, it [i.e., the Qur’ān] is distinct verses [preserved] within the breasts of those who have been given knowledge. And none reject Our verses except the wrongdoers.
ئۇنداق ئەمەس، ساڭا نازىل قىلىنغان قۇرئان ئىلىم بېرىلگەن مۇئمىنلەرنىڭ دىللىرىدا روشەن ئايەتلەردۇر. بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى پەقەت ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە شېرىك كەلتۈرۈش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلارلا ئىنكار قىلىدۇ.
29:50Page 402
وَقَالُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَٰتٞ مِّن رَّبِّهِۦۚ قُلۡ إِنَّمَا ٱلۡأٓيَٰتُ عِندَ ٱللَّهِ وَإِنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٞ مُّبِينٌ ٥٠
But they say, "Why are not signs sent down to him from his Lord?" Say, "The signs are only with Allāh, and I am only a clear warner."
مۇشرىكلار: مۇھەممەدكە نېمىشقا ئۇنىڭدىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگە نازىل قىلىنغىنىدەك پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن مۆجىزىلەر نازىل قىلىنمىدى؟ دېيىشتى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، مۆجىزىلەر پەقەت ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇركى، ئاللاھ ئۇنى ئۆزى خالىغان چاغدا چۈشۈرىدۇ، مۆجىزىلەرنى چۈشۈرۈش مېنىڭ قولۇمدا ئەمەس. مەن پەقەت سىلەرنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئاشكارا ئاگاھلاندۇرغۇچىمەن.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences