Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
Yunus 10:47–103
10:47Page 214
وَلِكُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولٞۖ فَإِذَا جَآءَ رَسُولُهُمۡ قُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ٤٧
And for every nation is a messenger. So when their messenger comes,1 it will be judged between them in justice, and they will not be wronged.
ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ھەر بىرىگە پەيغەمبەر ئەۋەتىلگەن بولۇپ، پەيغەمبەر ئۇلارغا يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغان ۋەھيىنى يەتكۈزدى. ئۇلار ئۇنى ئىنكار قىلغان بولسا ئاللاھ پەيغەمبىرى بىلەن ئۇلار ئارىسىدا ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ. ئاللاھ ئۇنى ئۆز پەزلى بىلەن قۇتقۇزدى، ئۇلارنى ئادالىتى بىلەن ھالاك قىلدى. ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنىڭ جازاسىدىن ھېچ نەرسىگە زۇلۇم قىلىنمايدۇ. (يەنى ياخشىلىق ياكى يامانلىق بولسۇن جازا-مۇكاپاتلىرى تولۇق بېرىلىدۇ).
10:48Page 214
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٤٨
And they say, "When is [the fulfillment of] this promise, if you should be truthful?"
كاپىرلار سەركەشلىك قىلىپ: ئەگەر داۋايىڭلاردا راستچىل بولساڭلار سىلەر بىزگە ۋەدە قىلغان ئازابنىڭ ۋاقتى قاچان؟، دەيدۇ.
10:49Page 214
قُل لَّآ أَمۡلِكُ لِنَفۡسِي ضَرّٗا وَلَا نَفۡعًا إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۗ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌۚ إِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ فَلَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ ٤٩
Say, "I possess not for myself any harm or benefit except what Allāh should will. For every nation is a [specified] term. When their time has come, then they will not remain behind an hour, nor will they precede [it]."
ئى پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى: ئاللاھ خالىمىسىلا، مەن ئۆزۈمدىن زىياننى دەپئى قىلىشقا، پايدا قازىنىشقا قادىر ئەمەسمەن، قانداقسىگە باشقىلارغا پايدا ياكى زىيان يەتكۈزەي؟، مەن قانداقسىگە ئاللاھنىڭ غەيبى ئىلمىنى بىلەي؟ ئاللاھ ئاگاھلاندۇرغان ھەر ئۈممەتنىڭ بەلگىلەنگەن ھالاك بولۇش ۋاقتى بولىدۇ. بۇنى پەقەت ئاللاھلا بىلىدۇ. شۇ ۋاقىت يېتىپ كەلگەندە بىردەممۇ كېچىكتۈرۈلمەيدۇ ۋە بىردەممۇ ئىلگىرى سۈرۈلمەيدۇ.
10:50Page 214
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَتَىٰكُمۡ عَذَابُهُۥ بَيَٰتًا أَوۡ نَهَارٗا مَّاذَا يَسۡتَعۡجِلُ مِنۡهُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ٥٠
Say, "Have you considered: if His punishment should come to you by night or by day - for which [aspect] of it would the criminals be impatient?"1
ئى پەيغەمبەر! ئازابقا ئالدىراپ كەتكەنلەرگە ئېيتقىنكى: ئەگەر ئاللاھنىڭ ئازابى سىلەرگە كېچىسى ياكى كۈندۈزى كېلىشى مۇمكىن، ئۇ ئازابتىن قايسى نەرسىگە ئالدىرايدۇ!؟.
10:51Page 214
أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ ءَامَنتُم بِهِۦٓۚ ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ ٥١
Then is it that when it has [actually] occurred you will believe in it? Now?1 And you were [once] for it impatient.2
ۋەدە قىلىنغان ئازاب يۈز بەرگەندىن كېيىن ئىلگىرى ئىمان ئېيتمىغان كىشىگە ھازىر ئېيتقان ئىمانى مەنپەئەت قىلمايدىغان ۋاقىتتا سىلەر ئىمان ئېيتتىڭلارمۇ؟ ئىلگىرى سىلەر ئىنكار قىلىش شەكلىدە ئازابقا ئالدىراپ كەتكەن ئىدىڭلارغۇ؟!.
10:52Page 214
ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡخُلۡدِ هَلۡ تُجۡزَوۡنَ إِلَّا بِمَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ ٥٢
Then it will be said to those who had wronged, "Taste the punishment of eternity; are you being recompensed except for what you used to earn?"
ئۇلار دوزاخ ئازابىغا كىرگۈزۈلۈپ ئاندىن ئازابتىن چىقىرىلىشنى تەلەپ قىلغاندىن كېيىن ئۇلارغا: ئاخرەتتىكى مەڭگۈلۈك ئازاپنى تېتىڭلار، پەقەت قىلغان كۇپرىلىق ۋە گۇناھ-مەئسىيەتنىڭ جازاسىغىلا ئېرىشىسىلەر!؟.
10:53Page 214
۞ وَيَسۡتَنۢبِـُٔونَكَ أَحَقٌّ هُوَۖ قُلۡ إِي وَرَبِّيٓ إِنَّهُۥ لَحَقّٞۖ وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ ٥٣
And they ask information of you, [O Muḥammad], "Is it true?" Say, "Yes, by my Lord. Indeed, it is truth; and you will not cause failure [to Allāh]."
ئى پەيغەمبەر! ئۇلار سەندىن: بىزگە ۋەدە قىلىنغان ئازاب راستمۇ؟ دەپ سورايدۇ. سەن ئۇلارغا: «ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، راست، سىلەر قېچىپ قۇتۇلالمايسىلەر» دېگىن.
10:54Page 215
وَلَوۡ أَنَّ لِكُلِّ نَفۡسٖ ظَلَمَتۡ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ لَٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَۖ وَقُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ٥٤
And if each soul that wronged had everything on earth, it would offer it in ransom. And they will confide regret when they see the punishment; and they will be judged in justice, and they will not be wronged.
ئەگەر ھەربىر مۇشرىك زېمىندىكى قىممەتلىك ماللارنىڭ ھەممىسىگە ئىگە بولغان بولسا، ئۇ ئادەم ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇرتۇلۇش ئۈچۈن شۇ ماللارنى فىدىيە قىلىپ قۇرتۇلۇش مۇمكىن بولسا ئىدى، ئۇ كىشى ماللارنى فىدىيە قىلىۋېتەتتى. ئۇلار قىيامەت كۈنى ئازابنى كۆرگەن چاغدا كاپىرلىقىغا نادامىتىنى يۇشۇرۇن تۇتىدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم چىقىرىدۇ. ئۇلار زۇلۇم قىلىنمايدۇ، پەقەت ئەمەللىرىگە قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىلىدۇ.
10:55Page 215
أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ أَلَآ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٥٥
Unquestionably, to Allāh belongs whatever is in the heavens and the earth. Unquestionably, the promise of Allāh is truth, but most of them do not know.
راستىنلا ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارلىق نەرسىلەرنىڭ ئىگىدارچىلىقى يەككە-يېگانە ئاللاھقا خاستۇر. راستىنلا ئاللاھنىڭ كاپىرلارنى جازالاش ۋەدىسى ئىشقا ئاشىدۇ. ئەمما ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى بۇنى بىلمەيدۇ ئاندىن بۇنىڭدىن شەك قىلىدۇ.
10:56Page 215
هُوَ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ٥٦
He gives life and causes death, and to Him you will be returned.
ئاللاھ ئۆلۈكنى تىرىلدۈرىدۇ، تىرىكنى ئۆلتۈرىدۇ، سىلەر قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرىلىسىلەر، ئاللاھ ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
10:57Page 215
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَتۡكُم مَّوۡعِظَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَشِفَآءٞ لِّمَا فِي ٱلصُّدُورِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٞ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ ٥٧
O mankind, there has come to you instruction from your Lord and healing for what is in the breasts and guidance and mercy for the believers.
ئى ئىنسانلار! سىلەرگە قىيامەتنى ئەسلىتىدىغان، جەننەتكە قىزىقتۇرۇپ، دەۋزەختىن ئاگاھلاندۇرىدىغان، دىللاردىكى شەك-شۈبھىلەرگە شىپا بولۇپ ھەقىقەتكە يېتەكلەيدىغان، مۆئمىنلەرگە رەھمەت بولغان ۋە ئۇلار مەنپەئەتلىنىدىغان قۇرئان كەرىم كەلدى.
10:58Page 215
قُلۡ بِفَضۡلِ ٱللَّهِ وَبِرَحۡمَتِهِۦ فَبِذَٰلِكَ فَلۡيَفۡرَحُواْ هُوَ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ ٥٨
Say, "In the bounty of Allāh and in His mercy - in that let them rejoice; it is better than what they accumulate."
ئى پەيغەمبەر! ئىنسانلارغا ئېيتقىنكى: مەن سىلەرگە ئېلىپ كەلگەن قۇرئان ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان پەزلى ۋە رەھمىتىدۇر، سىلەر ئاللاھنىڭ ئۆزۈڭلارغا قۇرئاننى چۈشۈرۈش ئارقىلىق پەزلى-مەرھەمەت قىلغانلىقىدىن خۇشال بولۇڭلار. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەر ئۇلار توپلىغان ئەرزىمەس مال-دۇنيادىن ياخشىدۇر.
10:59Page 215
قُلۡ أَرَءَيۡتُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ لَكُم مِّن رِّزۡقٖ فَجَعَلۡتُم مِّنۡهُ حَرَامٗا وَحَلَٰلٗا قُلۡ ءَآللَّهُ أَذِنَ لَكُمۡۖ أَمۡ عَلَى ٱللَّهِ تَفۡتَرُونَ ٥٩
Say, "Have you seen what Allāh has sent down to you of provision of which you have made [some] lawful and [some] unlawful?" Say, "Has Allāh permitted you [to do so], or do you invent [something] about Allāh?"
ئى پەيغەمبەر! ئۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى: ئېيتىپ بېقىڭلارچۇ! ئاللاھ سىلەرگە چۈشۈرگەن رىزىقنى ھاۋايى-ھەۋىسىڭلار بويىچە ئىشلەتتىڭلار. بەزىسىنى ھارام، بەزىسىنى ھالال قىلدىڭلار. ئۇلارغا ئېيتقىنكى: ئاللاھ سىلەرگە ھالالنى ھارام، ھارامنى ھالال قىلىشقا ئىزنى بەردىمۇ ياكى ئاللاھقا يالغاننى چاپلاۋاتامسىلەر!؟.
10:60Page 215
وَمَا ظَنُّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَشۡكُرُونَ ٦٠
And what will be the supposition of those who invent falsehood about Allāh on the Day of Resurrection?1 Indeed, Allāh is the possessor of bounty for the people, but most of them are not grateful.
ئاللاھقا يالغاننى چاپلايدىغانلار قىيامەت كۈنىدىكى رىئاللىقلارنى قانداق ئويلايدۇ؟، ئۇلار ئاللاھ مەغپىرەت قىلىدۇ دەپ ئويلامدۇ؟، ئۇنداق بولىشى ھەقىقەتتىن بەك يىراق!، شۈبھىسىزكى ئاللاھ ئىنسانلارغا مۆھلەت بېرىش، ئالدىراپ جازالىماسلىق ئارقىلىق ئۇلارغا مەرھەمەت قىلغۇچىدۇر. لېكىن كۆپىنچى كىشىلەر ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىنى ئىنكار قىلىدۇ ۋە ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلمايدۇ.
10:61Page 215
وَمَا تَكُونُ فِي شَأۡنٖ وَمَا تَتۡلُواْ مِنۡهُ مِن قُرۡءَانٖ وَلَا تَعۡمَلُونَ مِنۡ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيۡكُمۡ شُهُودًا إِذۡ تُفِيضُونَ فِيهِۚ وَمَا يَعۡزُبُ عَن رَّبِّكَ مِن مِّثۡقَالِ ذَرَّةٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَلَآ أَصۡغَرَ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكۡبَرَ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٍ ٦١
And, [O Muḥammad], you are not [engaged] in any matter and do not recite any of the Qur’ān and you [people] do not do any deed except that We are witness over you when you are involved in it. And not absent from your Lord is any [part] of an atom's weight1 within the earth or within the heaven or [anything] smaller than that or greater but that it is in a clear register.
ئى پەيغەمبەر! قايسى ھالەتتە بولمىغىن، قۇرئاندىن قايسى نەرسىنى ئوقۇمىغىن، ئى مۆئمىنلەر سىلەر قايسى ئىشنى قىلماڭلار سىلەر شۇ ئىشنى باشلىغان چېغىڭلاردا بىز سىلەرنى بېلىپ، كۆزىتىپ تۇرىمىز. ئاسمان ـ زېمىندىكى زەررە چاغلىق نەرسە ۋە ئۇنىڭدىن كىچىك ياكى چوڭ نەرسە بولسۇن، ھېچقايسىسى ئاللاھنىڭ بىلىشىدىن چەتتە قالمايدۇ. ئۇلارنىڭ ھەممىسى چوڭ-كىچىك ھېچقانداق نەرسە ئايرىلىپ قالمايدىغان روشەن كىتابتا خاتىرلەنگەندۇر.
10:62Page 216
أَلَآ إِنَّ أَوۡلِيَآءَ ٱللَّهِ لَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ٦٢
Unquestionably, [for] the allies of Allāh there will be no fear concerning them, nor will they grieve -
راستىنلا ئاللاھنىڭ دوستلىرىغا ئۇلارنى كۈتىۋاتقان قىيامەتنىڭ قورقۇنچىسى يوقتۇر. ئۇلار دۇنيادا قولدىن بېرىپ قويغان نەرسىلىرىگە قايغۇرمايدۇ.
10:63Page 216
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ ٦٣
Those who believed and were fearing Allāh.
ئاللاھنىڭ دوستلىرى بولسا ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان كىشىلەردۇر. ئۇلار ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىش، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلىدۇ.
10:64Page 216
لَهُمُ ٱلۡبُشۡرَىٰ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۚ لَا تَبۡدِيلَ لِكَلِمَٰتِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ٦٤
For them are good tidings in the worldly life and in the Hereafter. No change is there in the words [i.e., decrees] of Allāh. That is what is the great attainment.
ئۇلارغا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن دۇنيادا ئۇلارنى خۇشال قىلىدىغان ياخشى چۈش ۋە كىشىلەرنىڭ ياخشى باھاسى قاتارلىق نەرسىلەر بىلەن، جېنى چىققان چاغدا، ئۆلگەندىن كېيىن، قىيامەتتە پەرىشتىلەر تەرىپىدىن خۇشخەۋەر بېرىلىدۇ. ئاللاھنىڭ ۋەدىسى ئۆزگەرمەيدۇ، بۇنىڭدا تەلەپ قىلغان نەرسىگە ئىرىشىش ۋە قورقۇنۇچلۇق نەرسىدىن قۇتۇلۇش بار بولغانلىقى ئۈچۈن بۇ كاتتا ئۇتۇقتۇر.
10:65Page 216
وَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّ ٱلۡعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًاۚ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ٦٥
And let not their speech grieve you. Indeed, honor [due to power] belongs to Allāh entirely. He is the Hearing, the Knowing.
ئى پەيغەمبەر! ئۇلارنىڭ سېنىڭ دىنىڭ ھەققىدىكى قىلغان تەنە سۆزلىرى سېنى قايغۇغا سالمىسۇن، شۈبھىسىزكى، پۈتۈن كۈچ-قۇۋۋەت ئاللاھقا مەنسۇپتۇر. ئاللاھنى ھېچ نەرسە ئاجىزلاشتۇرالمايدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ، ئىشلىرىنى بىلىپ تۇرغىچىدۇر، ئەمەللىرىگە قارىتا جازا-مۇكاپات بەرگۈچىدۇر.
10:66Page 216
أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَمَا يَتَّبِعُ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُرَكَآءَۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَإِنۡ هُمۡ إِلَّا يَخۡرُصُونَ ٦٦
Unquestionably, to Allāh belongs whoever is in the heavens and whoever is on the earth. And those who invoke other than Allāh do not [actually] follow [His] "partners." They follow not except assumption, and they are not but misjudging.
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەممە نەرسە ئاللاھنىڭدۇر، ئاللاھتىن باشقىغا يەنى بۇتلارغا چوقۇنىدىغانلار پەقەت پەرەزگىلا تايىنىدۇ. مۇشرىكلار نېمىگە ئاساسلىنىپ تۇرۇپ ئاللاھنىڭ غەيرىگە ئىبادەت قىلىدۇ؟!، ئۇلار شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىنى ئاللاھقا نىسبەت بېرىشتە جۆيلۈيدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ سۆزلىرىدىن پاكتۇر ۋە بۈيۈكتۇر.
10:67Page 216
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبۡصِرًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ ٦٧
It is He who made for you the night to rest therein and the day, giving sight.1 Indeed in that are signs for a people who listen.
ئى ئىنسانلار! ئارام ئېلىشىڭلار ئۈچۈن سىلەرگە كېچىنى ياراتتى. تۇرمۇش مەئىيشەتلىرىگە ئىشلىشىڭلار ئۈچۈن كۈندۈزنى يورۇق قىلدى. بۇنىڭدا ھەقنى ئىزدىگۈچى ۋە ئىبرەت ئالغۇچى قەۋم ئۈچۈن ئېنىق دەلىللەر بار.
10:68Page 216
قَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۖ هُوَ ٱلۡغَنِيُّۖ لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ إِنۡ عِندَكُم مِّن سُلۡطَٰنِۭ بِهَٰذَآۚ أَتَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ٦٨
They1 have said, "Allāh has taken a son." Exalted is He; He is the [one] Free of need. To Him belongs whatever is in the heavens and whatever is in the earth. You have no authority2 for this [claim]. Do you say about Allāh that which you do not know?
بىر قىسىم مۇشرىكلار: ئاللاھ پەرىشتىلەرنى قىز ياراتتى، دېدى. ئاللاھ بۇلارنىڭ سۆزلىرىدىن مۇقەددەستۇر. ئاللاھ پۈتۈن مەخلۇقاتلىرىدىن بىھاجەتتۇر. ئاسمانلار ۋە زېمىندىكى بارلىق نەرسىلەر ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. ئى مۇشرىكلار! (ئاللاھنىڭ بالىسى بار دېگەن) بۇ سۆزۈڭلارغا ھېچقانداق پاكىتىڭلار يوق، سىلەر ئىسپاتسىز، ھەقىقىتىنى بىلمەيدىغان، ئاللاھقا بالا نىسبەت بېرىشتىن ئىبارەت چوڭ يالغاننى ئاللاھقا چاپلامسىلەر!؟.
10:69Page 216
قُلۡ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ لَا يُفۡلِحُونَ ٦٩
Say, "Indeed, those who invent falsehood about Allāh will not succeed."
ئى پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى: ئاللاھقا بالا نىسبەت بېرىش ئارقىلىق يالغاننى چاپلايدىغانلار غەلبە قازىنالمايدۇ، قورققان نەرسىلىرىدىن قۇتۇلالمايدۇ.
10:70Page 216
مَتَٰعٞ فِي ٱلدُّنۡيَا ثُمَّ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ ثُمَّ نُذِيقُهُمُ ٱلۡعَذَابَ ٱلشَّدِيدَ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ ٧٠
[For them is brief] enjoyment in this world; then to Us is their return; then We will make them taste the severe punishment because they used to disbelieve.
ئۇلار بۇ دۇنيانىڭ نازۇ-نىمەتلىرىگە ئالدىنىپ قالمىسۇن، ئۇنىڭدىن ئازغىنا بەھرىمان بولىدۇ. ئاندىن قىيامەت كۈنى بىزنىڭ دەرگاھىمىزغا قايتىدۇ، ئاندىن كاپىر بولغانلىقلىرى ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلغانلىقلىرى سەۋەبلىك ئۇلارغا قاتتىق ئازابنى تېتىتىمىز.
10:71Page 217
۞ وَٱتۡلُ عَلَيۡهِمۡ نَبَأَ نُوحٍ إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ إِن كَانَ كَبُرَ عَلَيۡكُم مَّقَامِي وَتَذۡكِيرِي بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَعَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡتُ فَأَجۡمِعُوٓاْ أَمۡرَكُمۡ وَشُرَكَآءَكُمۡ ثُمَّ لَا يَكُنۡ أَمۡرُكُمۡ عَلَيۡكُمۡ غُمَّةٗ ثُمَّ ٱقۡضُوٓاْ إِلَيَّ وَلَا تُنظِرُونِ ٧١
And recite to them the news of Noah, when he said to his people, "O my people, if my residence and my reminding of the signs of Allāh has become burdensome upon you - then I have relied upon Allāh. So resolve upon your plan and [call upon] your associates. Then let not your plan be obscure to you.1 Then carry it out upon me and do not give me respite.
ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلارغا نۇھنىڭ قىسسىسىنى ئوقۇپ بەرگىن، ئۆز ۋاقتىدا نۇھ قەۋمىگە: ئى قەۋمىم! مېنىڭ ئاراڭلاردا بولۇشۇم ۋە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ۋە نەسىھەتلەرنى ئەسلىتىشىم سىلەرگە ئېغىر كېلىپ، مېنى ئۆلتۈرۈشنى مەقسەت قىلغان بولساڭلار، سىلەرنىڭ سۈيقەستىڭلارنى بىتچىت قىلىشتا ئاللاھقا تاياندىم. سىلەر بۇتلىرىڭلارنى ياردەمگە چاقىرىپ مېنى قەستلەيدىغان پىلانلىرىڭلارنى قىلىۋىرىڭلار، قەستلەيدىغان ئىشىڭلار مەخپى بولمىسۇن، سىلەر پىلانلىغىنىڭلاردىن كېيىن يۇشۇرغان ئىشىڭلارنى ئازراقمۇ كېچىكتۈرمەي قىلىۋېرىڭلار.
10:72Page 217
فَإِن تَوَلَّيۡتُمۡ فَمَا سَأَلۡتُكُم مِّنۡ أَجۡرٍۖ إِنۡ أَجۡرِيَ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِۖ وَأُمِرۡتُ أَنۡ أَكُونَ مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ٧٢
And if you turn away [from my advice] - then no payment have I asked of you. My reward is only from Allāh, and I have been commanded to be of the Muslims [i.e., those who submit to Allāh]."
ئەگەر سىلەر مېنىڭ دەۋىتىمدىن يۈز ئۆرۈسەڭلار، مېنىڭ سىلەرگە رەببىمنىڭ ئەلچىلىك ۋەزىپىسىنى يەتكۈزگەنلىكىمگە سىلەردىن ھەق سورىمىغانلىقىمنى سىلەر بىلىسىلەر، سېلەر ماڭا ئىشىنىڭلار ياكى ئىشەنمەڭلار مېنىڭ مۇكاپاتىمنى پەقەت رەببىملا بېرىدۇ. رەببىم مېنى تائەت-ئىبادەت ۋە ياخشى ئەمەل بىلەن ئۆزىگە بۇيسۇنغۇچىلاردىن بولۇشۇمغا بۇيرىدى.
10:73Page 217
فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيۡنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَجَعَلۡنَٰهُمۡ خَلَٰٓئِفَ وَأَغۡرَقۡنَا ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُنذَرِينَ ٧٣
And they denied him, so We saved him and those with him in the ship and made them successors, and We drowned those who denied Our signs. Then see how was the end of those who were warned.
ئۇلار نۇھنى يالغانچى قىلدى، ئۇنىڭغا ئىشەنمىدى. ئۇنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىرگە كېمىدىكى مۆئمىنلەرنى قۇتقۇزدۇق، ئۇلارنى غەرق بولغانلارنىڭ ئورۇنباسارى قىلدۇق. مۆجىزىلەرنى ئىنكار قىلغانلارنى تۇپان بالاسى بىلەن ھالاك قىلدۇق. ئى پەيغەمبەر! نۇھ ئەلەيھىسسالام ئاگاھلاندۇرسا ئىشەنمىگەن قەۋملەرنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى ئويلاپ باققىن.
10:74Page 217
ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ رُسُلًا إِلَىٰ قَوۡمِهِمۡ فَجَآءُوهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ بِهِۦ مِن قَبۡلُۚ كَذَٰلِكَ نَطۡبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلۡمُعۡتَدِينَ ٧٤
Then We sent after him messengers to their peoples, and they came to them with clear proofs. But they were not to believe in that which they had denied before.1 Thus We seal over the hearts of the transgressors.
نۇھتىن كېيىن نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى ئۆزلىرىنىڭ قەۋمىگە ئەۋەتتۇق، پەيغەمبەرلەر قەۋمىگە ئاللاھ تەرىپىدىن مۆجىزە ۋە پاكىتلارنى ئېلىپ كەلدى. پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلىشتا چىڭ تۇرغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ئىمان ئېيتىش ئىرادىسى يوق ئىدى. ئاللاھ ئىلگىرى ئۆتكەن پەيغەمبەرلەرنىڭ ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ قەلبلىرىنى پىچەتلىۋەتلىۋەتكەندەك ئۇلارنىڭ قەلبلىرىنى پىچەتلىۋەتتى. ئاللاھ ھەر ۋاقىت كۇپرىلىق بىلەن بەلگىلىمىلىرىدىن ئۆتۈپ كەتكەن كاپىرلارنىڭ قەلبلىرىنى پىچەتلىۋىتىدۇ.
10:75Page 217
ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِم مُّوسَىٰ وَهَٰرُونَ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ بِـَٔايَٰتِنَا فَٱسۡتَكۡبَرُواْ وَكَانُواْ قَوۡمٗا مُّجۡرِمِينَ ٧٥
Then We sent after them Moses and Aaron to Pharaoh and his establishment with Our signs, but they behaved arrogantly and were a criminal people.
بۇ پەيغەمبەرلەردىن كېيىن مۇسانى ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشى ھارۇننى مىسىر پادىشاھى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ چوڭلىرىغا، ئۇلارنىڭ راست پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان مۆجىزىلەر بىلەن ئەۋەتتۇق، ئۇلار بۇ ئىككىسى ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەرگە ئىمان ئېيتىشتىن چوڭچىلىق قىلدى. ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى ئۈچۈن گۇناھكار قەۋم ئىدى.
10:76Page 217
فَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ مِنۡ عِندِنَا قَالُوٓاْ إِنَّ هَٰذَا لَسِحۡرٞ مُّبِينٞ ٧٦
So when there came to them the truth from Us, they said, "Indeed, this is obvious magic."
مۇسا بىلەن ھارۇن ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەت پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ چوڭلىرىغا يېتىپ كەلگەندە، ئۇلار مۇسا ۋە ھارۇن ئەلەيھىسسالاملارنىڭ راستلىقىنى كۆرسىتىدىغان مۆجىزىلەر ھەققىدە: بۇ ھەقىقەتەن روشەن سىھىردۇر، ھەقىقەت ئەمەس، دېدى.
10:77Page 217
قَالَ مُوسَىٰٓ أَتَقُولُونَ لِلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَكُمۡۖ أَسِحۡرٌ هَٰذَا وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّٰحِرُونَ ٧٧
Moses said, "Do you say [thus] about the truth when it has come to you? Is this magic? But magicians will not succeed."
مۇسا ئۇلارغا رەددىيە قايتۇرۇپ: سىلەرگە ھەقىقەت كەلسە ئۇنى سېھىر دەمسىلەر؟ ئۇنداق ئەمەس، بۇ سېھىر ئەمەس. ھەقىقەتەن مەن سېھرىگەرلەرنىڭ مەڭگۈ ئۇتۇق قازىنالمايدىغانلىقىنى بىلىدىغان تۇرسام قانداقسىگە سېھرىگەرلىك قىلىمەن!؟ .
10:78Page 217
قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِتَلۡفِتَنَا عَمَّا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا ٱلۡكِبۡرِيَآءُ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا نَحۡنُ لَكُمَا بِمُؤۡمِنِينَ ٧٨
They said, "Have you come to us to turn us away from that upon which we found our fathers and so that you two may have grandeur in the land? And we are not believers in you."
پىرئەۋننىڭ قەۋمى مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: سەن بىزگە ئاتا ـ بوۋىلىرىمىزنىڭ دىنىدىن بىزنى ۋاز كەچكۈزۈش ۋە سەلتەنىتىنى ئىككىڭلارنىڭ قىلىۋېلىش ئۈچۈن كەلدىڭمۇ؟ ئى مۇسا ۋە ھارۇن! بىز ئىككىڭلارنىڭ بىزگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىڭلارنى ئىقرار قىلمايمىز.
10:79Page 218
وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ٱئۡتُونِي بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٖ ٧٩
And Pharaoh said, "Bring to me every learned magician."
پىرئەۋن قەۋمىگە: مېنىڭ ئالدىمغا مەشھۇر ۋە يېتىشكەن سېھرىگەرلەرنى ئېلىپ كېلىڭلار، دېدى.
10:80Page 218
فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلۡقُواْ مَآ أَنتُم مُّلۡقُونَ ٨٠
So when the magicians came, Moses said to them, "Throw down whatever you will throw."
سېھرىگەرلەر پىرئەۋننىڭ قېشىغا سېھىرلىرىنى ئېلىپ كەلگەندە، مۇسا ئۇلارغا ئۆزىنىڭ غەلبە قازىنىدىغانلىقىغا ئشەنچ قىلغان ھالدا: ئى سېھرىگەرلەر! تاشلىماقچى بولغىنىڭلارنى تاشلاڭلار، دېدى.
10:81Page 218
فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئۡتُم بِهِ ٱلسِّحۡرُۖ إِنَّ ٱللَّهَ سَيُبۡطِلُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُصۡلِحُ عَمَلَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ٨١
And when they had thrown, Moses said, "What you have brought is [only] magic. Indeed, Allāh will expose its worthlessness. Indeed, Allāh does not amend the work of corrupters.
ئۇلار سېھىرلىرىنى تاشلىغان چاغدا مۇسا ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا: سىلەرنىڭ كۆرسەتكىنىڭلار سېھىردۇر، ئاللاھ ئۇنى بەرباد قىلىدۇ، ئۇنىڭ ھېچقانداق تەسىرى بولمايدۇ. سىلەر ھەقىقەتەن سېھىر قىلىش ئارقىلىق زېمىندا بۇزغۇنچىلىق قىلىۋاتىسىلەر، ئاللاھ بۇزغۇنچىلارنىڭ ئىشىنى ئىسلاھ قىلمايدۇ.
10:82Page 218
وَيُحِقُّ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ٨٢
And Allāh will establish the truth by His words, even if the criminals dislike it."
ئاللاھ ئىلاھى تەقدىرى ۋە شەرئى سۆزلىرىدىكى ھۆججەت ۋە پاكىتلىرى ئارقىلىق، پىرئەۋن ئايمىقىدىكى گۇناھكار كاپىرلار ياقتۇرمىغان تەقدىردىمۇ ئاللاھ ھەقىقەتنى ئىسپاتلايدۇ ۋە كۈچلەندۈرىدۇ.
10:83Page 218
فَمَآ ءَامَنَ لِمُوسَىٰٓ إِلَّا ذُرِّيَّةٞ مِّن قَوۡمِهِۦ عَلَىٰ خَوۡفٖ مِّن فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِمۡ أَن يَفۡتِنَهُمۡۚ وَإِنَّ فِرۡعَوۡنَ لَعَالٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلۡمُسۡرِفِينَ ٨٣
But no one believed Moses, except [some] offspring [i.e., youths] among his people, for fear of Pharaoh and his establishment that they would persecute them. And indeed, Pharaoh was haughty within the land, and indeed, he was of the transgressors.
قەۋملەر ئىتىراز بىلدۈرۈش قارارىغا كەلدى، مۇسا ئاشكارا مۆجىزە ۋە ئېنىق پاكىتلارنى كەلتۈرگەن بولسىمۇ ئۇنىڭغا ئىسرائىلنىڭ ئەۋلادىدىن بىر قانچە ياش (ئەگەر بايقىلىپ قالسا پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ چوڭلىرىنىڭ ئۆزلىرىنى جازالاش ئارقىلىق ئىمانىدىن ياندۇرىشىدىن قورققان ھالدا) ئىمان ئېيتتى. پىرئەۋن شەك-شۈبھىسىز مىسىر زېمىنىدا مىسىر ئاھالىسىگە تەكەببۇرلۇق قىلدى. ئۇ كۇپرىلىقتا، ئىسرائىل ئەۋلادىنى ئۆلتۈرۈش ۋە ئازابلاشتا ھەددىدىن ئاشقۇچىدۇر.
10:84Page 218
وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰقَوۡمِ إِن كُنتُمۡ ءَامَنتُم بِٱللَّهِ فَعَلَيۡهِ تَوَكَّلُوٓاْ إِن كُنتُم مُّسۡلِمِينَ ٨٤
And Moses said, "O my people, if you have believed in Allāh, then rely upon Him, if you should be Muslims [i.e., submitting to Him]."
مۇسا ئەلەيھىسسالام قەۋمىگە: ئاللاھقا ھەقىقى رەۋىشتە ئىمان ئېيتقان بولساڭلار، ئاللاھقا بويسۇنغان بولساڭلار، ئاللاھقا تەۋەككۇل قىلىڭلار. ئاللاھقا تەۋەككۇل قىلىشىڭلار بولسا، سىلەردىن يامانلىقنى توسۇپ، ياخشىلىقنى ئېلىپ كېلىدۇ.
10:85Page 218
فَقَالُواْ عَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡنَا رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا فِتۡنَةٗ لِّلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ٨٥
So they said, "Upon Allāh do we rely. Our Lord, make us not [objects of] trial for the wrongdoing people
ئۇلار مۇساغا جاۋاپ بېرىپ: بىز ئاللاھقا تەۋەككۇل قىلدۇق، پەرۋەردىگارىمىز، زالىم قەۋمنى بىزگە باش قىلىپ قويمىغىن، (ئەگەر ئۇنداق قىلساڭ) ئۇلار بىزنى ئازاپلاش، ئۆلتۈرۈش ۋە كۈشكۈرتىش ئارقىلىق دىنىمىزدا پىتنە پەيدا قىلىدۇ.
10:86Page 218
وَنَجِّنَا بِرَحۡمَتِكَ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٨٦
And save us by Your mercy from the disbelieving people."
ئى پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى رەھمىتىڭ بىلەن پىرئەۋننىڭ كاپىر قەۋمىدىن قۇتۇلدۇرغىن، ئۇلار بىزنى قۇل قىلدى، ئازابلاش ۋە ئۆلتۈرۈش بىلەن بىزگە ئەزىيەت يەتكۈزدى.
10:87Page 218
وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰ وَأَخِيهِ أَن تَبَوَّءَا لِقَوۡمِكُمَا بِمِصۡرَ بُيُوتٗا وَٱجۡعَلُواْ بُيُوتَكُمۡ قِبۡلَةٗ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٨٧
And We inspired to Moses and his brother, "Settle your people in Egypt in houses and make your houses [facing the] qiblah1 and establish prayer and give good tidings to the believers."
بىز مۇسا بىلەن ئۇنىڭ قېرىندىشى ھارۇنغا: قەۋمىڭلارنىڭ ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشى ئۈچۈن ئۆي ياساڭلار، ئۆيلىرىڭلارنى ناماز ئوقۇيدىغان جاي قىلىڭلار، نامازنى قىبلىگە يۈز كەلتۈرۈپ تۇلۇق ئوقۇڭلار دېدۇق. ئى مۇسا! ئاللاھنىڭ ئۇلارغا ياردەم بېرىپ، زېمىندا ئورۇنباسار قىلىدىغانلىقى، دۈشمەنلىرىنى ھالاك قىلىدىغانلىقى بىلەن خۇش خەۋەر بەرگىن.
10:88Page 218
وَقَالَ مُوسَىٰ رَبَّنَآ إِنَّكَ ءَاتَيۡتَ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَأَهُۥ زِينَةٗ وَأَمۡوَٰلٗا فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِكَۖ رَبَّنَا ٱطۡمِسۡ عَلَىٰٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ وَٱشۡدُدۡ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُواْ حَتَّىٰ يَرَوُاْ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ ٨٨
And Moses said, "Our Lord, indeed You have given Pharaoh and his establishment splendor and wealth in the worldly life, our Lord, that they may lead [men] astray from Your way. Our Lord, obliterate their wealth and harden their hearts so that they will not believe until they see the painful punishment."
مۇسا ئەلەيھىسسالام ئېيتتى: ئى پەرۋەردىگارىمىز! پىرئەۋنگە ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ چوڭلىرىغا ھاياتىي دۇنيادانىڭ زىننەتلىرىنى، تۈرلۈك مال ـ مۈلۈكلەرنى بەردىڭ. ئۇلار سەن ئاتا قىلغان نېئمەتلەرگە شۈكرى قىلماستىن بەلكى شۇ نېئمەتلەر بىلەن كىشىلەرنى سىنىڭ يولۇڭدىن ئازدۇردى. پەرۋەردىگارىمىز! ئۇلارنىڭ مال-مۈلۈكلىرىنى يوق قىلغىن، ئۇلارنىڭ دىللىرىنى قاتتىق قىلغىن، ئۇلار ئىمان مەنپەئەت قىلمايدىغان كۈندە قاتتىق ئازابقا چۆممىگىچە ئىمان ئېيتمايدۇ.
10:89Page 219
قَالَ قَدۡ أُجِيبَت دَّعۡوَتُكُمَا فَٱسۡتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَآنِّ سَبِيلَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ ٨٩
[Allāh] said, "Your supplication has been answered."1 So remain on a right course and follow not the way of those who do not know."
ئاللاھ ئېيتتى: ئى مۇسا ۋە ھارۇن! مەن سىلەرنىڭ پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ چوڭلىرىغا قارشى قىلغان دۇئايىڭلارنى ئىجابەت قىلدىم، دىنىڭلاردا مۇستەھكەم تۇرۇڭلار. ھەقىقەتكە ئەمەل قىلمايدىغان نادانلارنىڭ يولىغا بۇرۇلۇپ كەتمەڭلار.
10:90Page 219
۞ وَجَٰوَزۡنَا بِبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡبَحۡرَ فَأَتۡبَعَهُمۡ فِرۡعَوۡنُ وَجُنُودُهُۥ بَغۡيٗا وَعَدۡوًاۖ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَدۡرَكَهُ ٱلۡغَرَقُ قَالَ ءَامَنتُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱلَّذِيٓ ءَامَنَتۡ بِهِۦ بَنُوٓاْ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَأَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ٩٠
And We took the Children of Israel across the sea, and Pharaoh and his soldiers pursued them in tyranny and enmity until, when drowning overtook him, he said, "I believe that there is no deity except that in whom the Children of Israel believe, and I am of the Muslims."
بىز ئىسرائىل ئەۋلادىنىڭ دېڭىزدىن ئۆتۈشىنى ئاسان قىلدۇق، ئاخىرى ئۇلار دېڭىزدىن سالامەت ئۆتۈپ كەتتى. پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ ئەسكەرلىرى زۇلۇم ۋە زوراۋانلىق قىلىش يۈزىسىدىن ئۇلارنى قوغلىدى. پىرئەۋن دېڭىزغا كىرىپ، غەرق بولغان ۋە قۇرتۇلۇشتىن ئۈمىدى ئۈزۈلگەن چاغدا: ئىسرائىل ئەۋلادى ئىمان ئېيتقان ئىلاھتىن غەيرىي ئىلاھ يوقتۇر دەپ شاھادەت ئېيتىمەن، مەن ئاللاھقا ئىتائەت بىلەن بۇيسۇنغۇچىلاردىندۇرمەن، دېدى
10:91Page 219
ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ عَصَيۡتَ قَبۡلُ وَكُنتَ مِنَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ٩١
Now? And you had disobeyed [Him] before and were of the corrupters?
ئى پىرئەۋن! ھاياتتىن ئۈمىد ئۈزگىنىڭدە ئەمدى ئىمان ئېيتامسەن؟، ئازاب چۈشۈشتىن ئىلگىرى ئاللاھقا كاپىر بولۇش، ئاللاھنىڭ يولىدىن توسۇش بىلەن ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قىلغان ئېدىڭ. ئۆزۈڭمۇ ئىزىپ، باشقىلارنىمۇ ئازدۇرۇپ بۇزغۇنچىلاردىن بولغان ئېدىڭ.
10:92Page 219
فَٱلۡيَوۡمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنۡ خَلۡفَكَ ءَايَةٗۚ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِ عَنۡ ءَايَٰتِنَا لَغَٰفِلُونَ ٩٢
So today We will save you in body1 that you may be to those who succeed you a sign. And indeed, many among the people, of Our signs, are heedless.
ئى پىرئەۋن! سەندىن كېيىنكىلەرگە ئىبرەت بولۇشۇڭ ئۈچۈن، بۈگۈن سېنى دېڭىزدىن زېمىن ئۈستىگە چىقىرىمىز، نۇرغۇن كىشىلەر شۈبھىسىزكى ھۆججەتلىرىمىز ۋە قۇدرىتىمىزنى كۆرسىتىدىغان دەلىللەردىن غەپلەتتىدۇر. ئۇلار بۇ ھەقتە تەپەككۇر قىلمايدۇ.
10:93Page 219
وَلَقَدۡ بَوَّأۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ مُبَوَّأَ صِدۡقٖ وَرَزَقۡنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ فَمَا ٱخۡتَلَفُواْ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلۡعِلۡمُۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقۡضِي بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ٩٣
And We had certainly settled the Children of Israel in an agreeable settlement and provided them with good things. And they did not differ until [after] knowledge had come to them. Indeed, your Lord will judge between them on the Day of Resurrection concerning that over which they used to differ.
شۈبھىسىزكى، بىز ئىسرائىل ئەۋلادىنى مۇبارەك شام زېمىنىدا ئۇلار رازى بولىدىغان، ياخشى جايغا ئورۇنلاشتۇردۇق، ئۇلارنى پاك نەرسىلەر بىلەن رىزىقلاندۇردۇق، ئۇلار تەۋراتتا ئوقۇغان مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈپەتلىرىنى تەستىقلىغان ھالدا قۇرئان كەلگەنگە قەدەر دىن ئىشلىرىدا ئىختىلاپ قىلىشمىغان ئىدى. ئۇلار بۇنى ئىنكار قىلغاندىن كېيىن ۋەتەنلىرى تارتىۋېلىندى. ئى پەيغەمبەر! شۈبھىسىزكى، سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ قىيامەت كۈنى ئۇلار ئىختىلاپلاشقان نەرسىلەر ئۈستىدە ھۆكۈم چىقىرىدۇ، ئۇلاردىن ھەر بىرىگە لايىق رەۋىشتە جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
10:94Page 219
فَإِن كُنتَ فِي شَكّٖ مِّمَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ فَسۡـَٔلِ ٱلَّذِينَ يَقۡرَءُونَ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكَۚ لَقَدۡ جَآءَكَ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُمۡتَرِينَ ٩٤
So if you are in doubt, [O Muḥammad], about that which We have revealed to you, then ask those who have been reading the Scripture before you. The truth has certainly come to you from your Lord, so never be among the doubters.
ئى پەيغەمبەر! مۇبادا سەن بىز ساڭا نازىل قىلغان قۇرئاننىڭ ھەقلىكىدىن شەكلىنىش ۋە تېڭىرقاش ئىچىدە بولساڭ، تەۋراتنى ئوقۇغان يەھۇدىلار ئىچىدىن ئىمان ئېيتقانلىرىدىن، ئىنجىلنى ئوقۇغان ناسارالار ئىچىدىن ئىمان ئېيتقانلىرىدىن سوراپ باققىن، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ كىتابلىرىدا ساڭا نازىل قىلىنغان كىتابنىڭ ھەق ئىكەنلىكى توغرىسىدىكى سۈپەتلەرنى ساڭا دەپ بېرىدۇ. شۈبھىسىزكى، ساڭا پەرۋەردىگارىڭ تەرىپىدىن شەكسىز ھەقىقەت كەلدى. سەن ھەرگىز شەك قىلغۇچىلاردىن بولمىغىن.
10:95Page 219
وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٩٥
And never be of those who deny the signs of Allāh and [thus] be among the losers.1
سەن ھەرگىز ئاللاھنىڭ پاكىتلىرىنى ۋە ھۆججەتلىرىنى ئىنكار قىلغۇچىلاردىن بولمىغىن. ئەگەر ئۇنداق قىلساڭ كۇپرىلىقى سەۋەبلىك ئۆز-ئۆزىنى ھالاكەتكە تاشلاپ زىيان تارتقان زىيانكارلاردىن بولۇپ قالىسەن. بۇ ئاگاھلاندۇرۇشلارنىڭ ھەممىسى (ھەقىقەتنى) ئىنكار قىلىش ۋە شەكلىنىشنىڭ ناھايىتى خەتەرلىك ئىكەنلىكىنى بايان قىلىش ئۈچۈندۇر. شۈبھىسىزكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام يۇقىرىقىلاردىن بىرەرسىنى سادىر قىلىشتىن پاكتۇر.
10:96Page 219
إِنَّ ٱلَّذِينَ حَقَّتۡ عَلَيۡهِمۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤۡمِنُونَ ٩٦
Indeed, those upon whom the word [i.e., decree] of your Lord has come into effect will not believe,
شۈبھىسىزكى، كۇپرىدا چىڭ تۇرغانلىقى ئۈچۈن كاپىر پېتى ئۆلىدىغانلىقىنى ئاللاھنىڭ ھۆكمى ئىسپاتلىغانلار مەڭگۈ ئىمان ئېيتمايدۇ.
10:97Page 219
وَلَوۡ جَآءَتۡهُمۡ كُلُّ ءَايَةٍ حَتَّىٰ يَرَوُاْ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ ٩٧
Even if every sign should come to them, until they see the painful punishment.
ئۇلار شەرئى ياكى كائىناتقا مۇناسىۋەتلىك پۈتۈن دەلىللەر كەلگەن تەقدىردىمۇ، ئۇلار قاتتىق ئازابنى كۆرمىگۈچە ئىمان ئېيتمايدۇ. ئۇلار ئىمان مەنپەئەت قىلمايدىغان ۋاقىتتا ئىمان ئېيتىدۇ.
10:98Page 220
فَلَوۡلَا كَانَتۡ قَرۡيَةٌ ءَامَنَتۡ فَنَفَعَهَآ إِيمَٰنُهَآ إِلَّا قَوۡمَ يُونُسَ لَمَّآ ءَامَنُواْ كَشَفۡنَا عَنۡهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَمَتَّعۡنَٰهُمۡ إِلَىٰ حِينٖ ٩٨
Then has there not been a [single] city that believed so its faith benefited it except the people of Jonah? When they believed, We removed from them the punishment of disgrace in worldly life and gave them enjoyment [i.e., provision] for a time.
بىز پەيغەمبەرلىرىمىزنى ئەۋەتكەن شەھەر ئاھالىسىدىن يۇنۇس قەۋمىدىن باشقا ئازاب مۇئەييەنلىشىشتىن ئىلگىرى ئىمان ئېيتىپ، ئېيتقان ئىمانى مەنپەئەت قىلغان بىرەرسى يوقتۇر. يۇنۇس قەۋمى ئىمان ئېيتقان چاغدا بىز ئۇلاردىن دۇنيا ھاياتىدا خار قىلىدىغان ئازابنى ئۇلارنىڭ ئۈستىدىن كۆتۈرۋەتتۇق، ئۇلارنى ئەجىلى يەتكەنگە قەدەر دۇنيا ھاياتىدىن بەھرىمەن قىلدۇق.
10:99Page 220
وَلَوۡ شَآءَ رَبُّكَ لَأٓمَنَ مَن فِي ٱلۡأَرۡضِ كُلُّهُمۡ جَمِيعًاۚ أَفَأَنتَ تُكۡرِهُ ٱلنَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُواْ مُؤۡمِنِينَ ٩٩
And had your Lord willed, those on earth would have believed - all of them entirely. Then, [O Muḥammad], would you compel the people in order that they become believers?
ئى پەيغەمبەر! ئەگەر پەرۋەردىگارىڭ يەر يۈزىدىكى كىشىلەرنىڭ ھەممىسىنىڭ ئىمان ئېيتىشىنى خالىغان بولسا ئىدى، ھەممىسى ئىمان ئېيتاتتى. ئەمما ئۇ مەلۇم ھېكمەت تۈپەيلى بۇنى خالىمىدى. ئۇ ئادالىتى بىلەن خالىغان كىشىنى ھىدايەت قىلماي تاشلاپ قويىدۇ. خالىغان كىشىنى پەزلى بىلەن ھىدايەت قىلىدۇ. كىشىلەرنى ئىمان ئېيتىشقا مەجبۇرلاش سېنىڭ قۇدرەت دائىرەڭدە ئەمەس. ئۇلارنى ئىمانغا مۇۋەپپەق قىلىش ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر.
10:100Page 220
وَمَا كَانَ لِنَفۡسٍ أَن تُؤۡمِنَ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَيَجۡعَلُ ٱلرِّجۡسَ عَلَى ٱلَّذِينَ لَا يَعۡقِلُونَ ١٠٠
And it is not for a soul [i.e., anyone] to believe except by permission of Allāh, and He will place defilement1 upon those who will not use reason.
ھەر قانداق كىشى پەقەت ئاللاھنىڭ ئىرادىسى بىلەنلا ئىمان ئېيتىدۇ. ئىمان ئېيتىش پەقەت ئاللاھنىڭ خالىشى بىلەنلا بولىدۇ. سەن ئۇلارغا ھەسرەت چەكمىگىن. ئاللاھنىڭ ھۆججەتلىرى، بۇيرۇقلىرى ۋە چەكلىمىلىرىگە ئەمەل قىلمىغان كىشىلەرنى ئاللاھ ئازابقا ۋە خارلىققا دۇچار قىلىدۇ.
10:101Page 220
قُلِ ٱنظُرُواْ مَاذَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَا تُغۡنِي ٱلۡأٓيَٰتُ وَٱلنُّذُرُ عَن قَوۡمٖ لَّا يُؤۡمِنُونَ ١٠١
Say, "Observe what is in the heavens and the earth." But of no avail will be signs or warners to a people who do not believe.
ئى پەيغەمبەر! سەندىن مۆجىزىلەرنى كەلتۈرۈشىڭنى سورىغان مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى: ئاسمانلار ۋە زېمىندىكى ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان مۆجىزىلەر ھەققىدە ئويلۇنۇپ بېقىڭلار. كۇپرىلىقىدا چىڭ تۇرغانلىقى ئۈچۈن ئىمان ئېيتىشقا تەييارلىقى يوق قەۋمگە مۆجىزە، ھۆججەت، پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتكەننىڭ پايدىسى يوق.
10:102Page 220
فَهَلۡ يَنتَظِرُونَ إِلَّا مِثۡلَ أَيَّامِ ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلِهِمۡۚ قُلۡ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ ١٠٢
So do they wait except for like [what occurred in] the days of those who passed on before them? Say, "Then wait; indeed, I am with you among those who wait."
ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغانلار پەقەت ئاللاھ ئۆزلىرىدىن ئىلگىرىكى ھەقىقەتنى ئىنكار قىغانلارغا چۈشۈرگەنگە ئوخشاش ئازابنىڭ چۈشىشىنى كۈتىدۇ. ئى پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى: سىلەرمۇ ئاللاھنىڭ ئازابىنى كۈتۈڭلار، مەنمۇ سىلەر بىلەن بىرلىكتە پەرۋەردىگارىمنىڭ ۋەدىسىنى كۈتىمەن.
10:103Page 220
ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنَا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۚ كَذَٰلِكَ حَقًّا عَلَيۡنَا نُنجِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ١٠٣
Then We will save Our messengers and those who have believed. Thus, it is an obligation upon Us that We save the believers.1
ئاندىن كېيىن ئۇلارغا ئازاب چۈشۈرۈپ، پەيغەمبەرلىرىمىزنى، ئۇلارغا ئىمان ئېيتقانلارنى قۇتقازدۇق. ئۇلارغا قەۋمىگە يەتكەن ئازاب يەتمەيدۇ. بىز ئىلگىرى پەيغەمبەرلەرنى ۋە ئۇلارغا ئىمان ئېيتقانلارنى قۇتقۇزغىنىمىزدەك، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن ئىمان ئېيتقانلارنى قۇتقۇزىشىمىزدا ھېچ شەك يوقتۇر.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences