Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
Hud 11:50–103
11:50Page 227
وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمۡ هُودٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۖ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا مُفۡتَرُونَ ٥٠
And to ʿAad [We sent] their brother Hūd. He said, "O my people, worship Allāh; you have no deity other than Him. You are not but inventors [of falsehood].
بىز ئادقا قېرىندىشى ھۇدنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق. ھۇد ئۇلارغا: ئەي قەۋمىم، يەككە- يېگانە ئاللاھقا ئىبادەت قىلىڭلار، ئۇنىڭغا ھېچكىمنى شېرىك قىلماڭلار، سىلەرنىڭ ئاللاھتىن باشقا ھەقىقىي مەبۇدۇڭلار يوق. سىلەر ئاللاھنىڭ شېرىكى بار دىگەن دەۋايىڭلاردا پەقەت يالغانچىسىلەر، دېدى.
11:51Page 227
يَٰقَوۡمِ لَآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ أَجۡرًاۖ إِنۡ أَجۡرِيَ إِلَّا عَلَى ٱلَّذِي فَطَرَنِيٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ٥١
O my people, I do not ask you for it [i.e., my advice] any reward. My reward is only from the one who created me. Then will you not reason?
ئى قەۋمىم! مەن سىلەرگە پەرۋەردىگارىمنىڭ بۇيرۇقلىرىنى يەتكۈزگەنلىكىمگە ۋە ئۇنىڭ تەرىپىگە چاقىرغانلىقىمغا سىلەردىن ھەق تەلەپ قىلمايمەن. مېنىڭ ئەجرىمنى پەقەت مېنى ياراتقان ئاللاھ بېرىدۇ. بۇ ھەقتە ئەقلىڭلارنى ئىشلىتىپ، چاقىرىقىمغا ئاۋاز قوشمامسىلەر؟
11:52Page 227
وَيَٰقَوۡمِ ٱسۡتَغۡفِرُواْ رَبَّكُمۡ ثُمَّ تُوبُوٓاْ إِلَيۡهِ يُرۡسِلِ ٱلسَّمَآءَ عَلَيۡكُم مِّدۡرَارٗا وَيَزِدۡكُمۡ قُوَّةً إِلَىٰ قُوَّتِكُمۡ وَلَا تَتَوَلَّوۡاْ مُجۡرِمِينَ ٥٢
And O my people, ask forgiveness of your Lord and then repent to Him. He will send [rain from] the sky upon you in showers and increase you in strength [added] to your strength. And do not turn away, [being] criminals."
ئەي قەۋمىم! ئاللاھتىن مەغپىرەت تىلەڭلار، (ئەڭ چوڭى شېرىك بولغان) گۇناھلىرىڭلاردىن ئاللاھقا تەۋبە قىلىڭلاركى، ئۇ سىلەرگە بۇنىڭغا قارىتا مول يامغۇر ياغدۇرۇش ئارقىلىق مۇكاپات بېرىدۇ، پەرزەنتلىرىڭلار ۋە مال-مۈلۈكۈڭلارنى كۆپەيتىپ بېرىش ئارقىلىق كۈچۈڭلارغا كۈچ قاتىدۇ. چاقىرىقىمدىن قاچماڭلار، بولمىسا چاقىرىقىمدىن يۈز ئۆرۈپ، ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقىڭلار ھەمدە مەن ئېلىپ كەلگەن دىننى يالغانغا چىقارغانلىقىڭلار سەۋەبلىك جىنايەتچىلەردىن بوپقالىسىلەر.
11:53Page 227
قَالُواْ يَٰهُودُ مَا جِئۡتَنَا بِبَيِّنَةٖ وَمَا نَحۡنُ بِتَارِكِيٓ ءَالِهَتِنَا عَن قَوۡلِكَ وَمَا نَحۡنُ لَكَ بِمُؤۡمِنِينَ ٥٣
They said, "O Hūd, you have not brought us clear evidence, and we are not ones to leave our gods on your say-so. Nor are we believers in you.
ھۇدنىڭ قەۋمى: ھەي ھۇد! سەن تېخى بىزنى ئىشەندۈرىدىغان روشەن پاكىت كەلتۈرمىدىڭ. بىز سېنىڭ قۇرۇق گېپىڭ تۈپەيلىدىن ئىلاھلىرىمىزغا چوقۇنۇشنى تاشلىمايمىز، ئۇنىڭ ئۈستىگە بىز سېنىڭ ئۆزۈڭنى پەيغەمبەر دەۋالغىنىڭغا ئىشەنگىنىمىز يوق، دېيىشتى.
11:54–55Page 228
إِن نَّقُولُ إِلَّا ٱعۡتَرَىٰكَ بَعۡضُ ءَالِهَتِنَا بِسُوٓءٖۗ قَالَ إِنِّيٓ أُشۡهِدُ ٱللَّهَ وَٱشۡهَدُوٓاْ أَنِّي بَرِيٓءٞ مِّمَّا تُشۡرِكُونَ ٥٤
We only say that some of our gods have possessed you with evil [i.e., insanity]." He said, "Indeed, I call Allāh to witness, and witness [yourselves] that I am free from whatever you associate with Allāh
مِن دُونِهِۦۖ فَكِيدُونِي جَمِيعٗا ثُمَّ لَا تُنظِرُونِ ٥٥
Other than Him. So plot against me all together; then do not give me respite.
سەن بىزنى ئىلاھلىرىمىزغا چۇقۇنۇشتىن چەكلىگەنلىكىڭ ئۈچۈن سېنى پەقەت بەزى ئىلاھلىرىمىز ساراڭ قىپ قويۇپتۇ، دەيمىز. ھۇد ئېيتتى: مەن ھەقىقەتەن ئاللاھنى گۇۋاھ قىلىمەن، سىلەرمۇ گۇۋاھ بولۇڭلاركى، مەن سىلەرنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان ئىلاھلىرىڭلاردىن ئادا - جۇدامەن. سىلەر مېنى ساراڭ قىلىپ قويغانلىقىنى دەۋا قىلغان ئىلاھلىرىڭلار بىلەن بىرلىشىپ ماڭا سۈيقەست قىلىڭلار، ئاندىن ماڭا ئارام بەرمەڭلار.
11:56Page 228
إِنِّي تَوَكَّلۡتُ عَلَى ٱللَّهِ رَبِّي وَرَبِّكُمۚ مَّا مِن دَآبَّةٍ إِلَّا هُوَ ءَاخِذُۢ بِنَاصِيَتِهَآۚ إِنَّ رَبِّي عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ٥٦
Indeed, I have relied upon Allāh, my Lord and your Lord. There is no creature but that He holds it by its forelock [i.e., controls it]. Indeed, my Lord is on a path [that is] straight.
مەن ھەقىقەتەن يەككە - يېگانە ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلدىم، ئىشلىرىمدا شۇنىڭغا تاياندىم، ئۇ مېنىڭ ۋە سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلاردۇر. يەر يۈزىدە ئاللاھنىڭ سەلتەنىتى ۋە ھۆكۈمرانلىقى ئاستىدا ئۇنىڭغا باش ئەگمىگەن ھېچ نەرسە يوق. ئاللاھ ئۆزى خالىغانچە باشقۇرىدۇ. شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىم ھەققانىيەت ۋە ئادالەت ئۈستىدە بولۇپ، سىلەرنى ھەرگىزمۇ ماڭا ھۆكۈمران قىلىپ قويمايدۇ، چۈنكى مەن ھەق ئۈستىدە، سىلەر بولساڭلار سەپسەتىگە ئاساسلىنىسىلەر.
11:57Page 228
فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقَدۡ أَبۡلَغۡتُكُم مَّآ أُرۡسِلۡتُ بِهِۦٓ إِلَيۡكُمۡۚ وَيَسۡتَخۡلِفُ رَبِّي قَوۡمًا غَيۡرَكُمۡ وَلَا تَضُرُّونَهُۥ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ رَبِّي عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ حَفِيظٞ ٥٧
But if you turn away, then I have already conveyed that with which I was sent to you. My Lord will give succession to a people other than you, and you will not harm Him at all. Indeed my Lord is, over all things, Guardian."1
ئەگەر سىلەر مەن ئېلىپ كەلگەن نەرسىدىن يۈز ئۆرۈپ قاچساڭلار (ماڭا ھېچ زىيىنى يوق). چۈنكى مېنىڭ ۋەزىپەم پەقەت سىلەرگە يەتكۈزۈش بولۇپ، شەكسىزكى مەن ئاللاھ مېنى پەيغەمبەر قىلىپ، يەتكۈزۈشكە بۇيرۇغان دىننى تولۇق يەتكۈزدۈم. ئەمدى سىلەرگە قارشى پاكىت بار، پەرۋەردىگارىم چوقۇم سىلەرنى ھالاك قىلىپ، ئورنۇڭلارغا باشقا بىر قەۋمنى مەيدانغا كەلتۈرىدۇ. سىلەر ئىنكار قىلىش ۋە يۈز ئۆرۈش ئارقىلىق ئاللاھقا قىلچە زىيان يەتكۈزەلمەيسىلەر. چۈنكى ئۇ بەندىلىرىدىن بىھاجەتتۇر. شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىم ھەر نەرسىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇ مېنى سىلەر پىلانلىغان سۇيىقەستلەردىن مۇھاپىزەت قىلىدۇ.
11:58Page 228
وَلَمَّا جَآءَ أَمۡرُنَا نَجَّيۡنَا هُودٗا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ بِرَحۡمَةٖ مِّنَّا وَنَجَّيۡنَٰهُم مِّنۡ عَذَابٍ غَلِيظٖ ٥٨
And when Our command came, We saved Hūd and those who believed with him, by mercy from Us; and We saved them from a harsh punishment.
ئۇلارنى ھالاك قىلىش بۇيرۇقىمىز كەلگەندە ھۇدنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بولغان مۇئمىنلەرنى مەرھەمەت قىلىپ قۇتقۇزدۇق، ئۇلارنى ھۇدنىڭ كاپىر قەۋمىنى ئازابلىغان قاتتىق ئازابتىن خالاس قىلدۇق.
11:59Page 228
وَتِلۡكَ عَادٞۖ جَحَدُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ وَعَصَوۡاْ رُسُلَهُۥ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَمۡرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيدٖ ٥٩
And that was ʿAad, who rejected the signs of their Lord and disobeyed His messengers and followed the order of every obstinate tyrant.
ئەنە شۇ ئاد قەۋمى پەرۋەردىگارى ئاللاھنىڭ مۆجىزلىرىنى ئىنكار قىلىپ، پەيغەمبىرى ھۇدقا ئاسىيلىق قىلدى، ھەقكە چوڭچىلىق قىلىپ، ئۇنى قوبۇل قىلمايدىغان ۋە بويسۇنمايدىغان ھەر قانداق زوراۋانغا ئىتائەت قىلدى.
11:60Page 228
وَأُتۡبِعُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا لَعۡنَةٗ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَآ إِنَّ عَادٗا كَفَرُواْ رَبَّهُمۡۗ أَلَا بُعۡدٗا لِّعَادٖ قَوۡمِ هُودٖ ٦٠
And they were [therefore] followed in this world with a curse and [as well] on the Day of Resurrection. Unquestionably, ʿAad denied their Lord; then away with ʿAad, the people of Hūd.
ئۇلار بۇ دۇنيادا خارلىققا مەھكۇم بولۇپ، ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىندى، شۇنداقلا قىيامەت كۈنىمۇ ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىنىدۇ. بۇنداق بولۇشى ئۇلارنىڭ ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى تۈپەيلىدىندۇر. بىلىپ قېلىڭلاركى، ئاللاھ ئۇلارنى ھەر قانداق ياخشىلىقتىن يىراق، ھەر قانداق يامانلىققا يېقىن قىلىۋەتتى.
11:61Page 228
۞ وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمۡ صَٰلِحٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥۖ هُوَ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ وَٱسۡتَعۡمَرَكُمۡ فِيهَا فَٱسۡتَغۡفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوٓاْ إِلَيۡهِۚ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٞ مُّجِيبٞ ٦١
And to Thamūd [We sent] their brother Ṣāliḥ. He said, "O my people, worship Allāh; you have no deity other than Him. He has produced you from the earth and settled you in it, so ask forgiveness of Him and then repent to Him. Indeed, my Lord is near and responsive."
سەمۇدقا قېرىندىشى سالىھنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ئۇ مۇنداق دېدى: ئەي قەۋمىم! يەككە - يېگانە ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىڭلار، سىلەرگە ئۇنىڭدىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا لايىق مەبۇد يوق. ئۇ ئاتاڭلار ئادەمنى زېمىننىڭ توپىسىدىن يارىتىش ئارقىلىق سىلەرنىمۇ شۇنىڭدىن ياراتتى ۋە سىلەرنى زېمىننى گۈللەندۈرگۈچى قىلدى. ئۇنىڭدىن مەغپىرەت تىلەڭلار، ئاندىن ياخشى ئەمەللەرنى قىلىپ، گۇناھ- مەئسىيەتتىن قول ئۈزۈش ئارقىلىق ئۇنىڭغا قايتىڭلار. شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىم ئۆزىگە ئىخلاس بىلەن ئىبادەت قىلغانلارغا يېقىندۇر، دۇئاسىنى ئىجابەت قىلغۇچىدۇر.
11:62Page 228
قَالُواْ يَٰصَٰلِحُ قَدۡ كُنتَ فِينَا مَرۡجُوّٗا قَبۡلَ هَٰذَآۖ أَتَنۡهَىٰنَآ أَن نَّعۡبُدَ مَا يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَا وَإِنَّنَا لَفِي شَكّٖ مِّمَّا تَدۡعُونَآ إِلَيۡهِ مُرِيبٖ ٦٢
They said, "O Ṣāliḥ, you were among us a man of promise before this. Do you forbid us to worship what our fathers worshipped? And indeed we are, about that to which you invite us, in disquieting doubt."
سالىھنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا: ئەي سالىھ! بۇ چاقىرىقىڭدىن ئىلگىرى سەن ئارىمىزدا يۈكسەك مەرتىۋە ساھىبى ئىدىڭ، بىز سېنىڭ كۆيۈمچان، مەسلىھەت سېلىنىدىغان، ئەقىللىق ئادەم بولۇشۇڭنى ئۈمىد قىلاتتۇق. ئەي سالىھ! سەن بىزنى ئاتا - بوۋىلىرىمىز چوقۇنۇپ كەلگەن بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن چەكلىمەكچىمۇسەن؟ شەك- شۈبھىسىزكى، بىز سېنىڭ بىر ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىشقا قىلغان چاقىرىقىڭدىن شەك قىلىۋاتىمىز، بۇ چاقىرىقىڭ بىزنى، سېنى ئاللاھ نامىدىن يالغاننى توقۇغانمىكى دەپ قارايدىغان قىلىپ قويۇۋاتىدۇ.
11:63Page 229
قَالَ يَٰقَوۡمِ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كُنتُ عَلَىٰ بَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّي وَءَاتَىٰنِي مِنۡهُ رَحۡمَةٗ فَمَن يَنصُرُنِي مِنَ ٱللَّهِ إِنۡ عَصَيۡتُهُۥۖ فَمَا تَزِيدُونَنِي غَيۡرَ تَخۡسِيرٖ ٦٣
He said, "O my people, have you considered: if I should be upon clear evidence from my Lord and He has given me mercy from Himself, who would protect me from Allāh if I disobeyed Him? So you would not increase me except in loss.
سالىھ قەۋمىگە جاۋابەن: ئەي قەۋمىم! قېنى دەپ بېقىڭلار، ئەگەر مەن پەرۋەردىگارىمدىن كەلگەن روشەن دەلىلگە ئاساسلانسام، ئۇ ماڭا پەيغەمبەرلىكتىن ئىبارەت رەھمىتىنى ئاتا قىلغان بولسا، شۇنداق تۇرۇقلۇق مەن يەتكۈزۈشكە بۇيرۇلغاننى قىلماسلىق بىلەن ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قىلسام، ئۇنىڭ ئازابىدىن مېنى كىم قۇتقۇزالايدۇ؟ سىلەر مېنى ئازدۇرۇش ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىدىن يىراقلاشتۇرۇشتىن باشقا ھېچ ئىش قىلىپ بېرەلمەيسىلەر، دېدى.
11:64Page 229
وَيَٰقَوۡمِ هَٰذِهِۦ نَاقَةُ ٱللَّهِ لَكُمۡ ءَايَةٗۖ فَذَرُوهَا تَأۡكُلۡ فِيٓ أَرۡضِ ٱللَّهِۖ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوٓءٖ فَيَأۡخُذَكُمۡ عَذَابٞ قَرِيبٞ ٦٤
And O my people, this is the she-camel of Allāh - [she is] to you a sign. So let her feed upon Allāh's earth and do not touch her with harm, or you will be taken by an impending punishment."
ئەي قەۋمىم! بۇ ئاللاھنىڭ تۆگىسى مېنىڭ راست پەيغەمبەرلىكىمنىڭ ئالامىتىدۇر. شۇڭا ئۇنى ئاللاھنىڭ زېمىنىدا ئوتلىغىلى قويۇڭلار، ئۇنىڭغا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزمەڭلار. بولمىسا سىلەرگە تۆگىنىڭ قارنىنى يېرىشىڭلارغىلا يېقىن ئازاب كېلىدۇ.
11:65Page 229
فَعَقَرُوهَا فَقَالَ تَمَتَّعُواْ فِي دَارِكُمۡ ثَلَٰثَةَ أَيَّامٖۖ ذَٰلِكَ وَعۡدٌ غَيۡرُ مَكۡذُوبٖ ٦٥
But they hamstrung her, so he said, "Enjoy yourselves in your homes for three days. That is a promise not to be denied [i.e., unfailing]."
ئۇلار ئىنكارچىلىقتا تېخىمۇ ئەزۋەيلەپ تۆگىنى بوغۇزلىدى. ئاندىن سالىھ ئۇلارغا: زېمىنىڭلاردا تۆگىنىڭ قارنىنى يېرىۋەتكىنىڭلاردىن باشلاپ ئۈچ كۈن ياشىۋېلىڭلار. ئاندىن كېيىن سىلەرگە ئاللاھنىڭ ئازابى كېلىدۇ، بۇنىڭدىن كېيىن ئاللاھنىڭ ئازابى كېلىشى شەكسىز بولۇپ، ھەرگىز يالغان ئەمەس، ئەكسىچە راست ۋەدىدۇر.
11:66Page 229
فَلَمَّا جَآءَ أَمۡرُنَا نَجَّيۡنَا صَٰلِحٗا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ بِرَحۡمَةٖ مِّنَّا وَمِنۡ خِزۡيِ يَوۡمِئِذٍۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ ٱلۡقَوِيُّ ٱلۡعَزِيزُ ٦٦
So when Our command came, We saved Ṣāliḥ and those who believed with him, by mercy from Us, and [saved them] from the disgrace of that day.1 Indeed, it is your Lord who is the Powerful, the Exalted in Might.
بىزنىڭ ئۇلارنى ھالاك قىلىش ئەمرىمىز كەلگەن چاغدا سالىھنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىر سەپتە بولغان مۇئمىنلەرنى ئۆز رەھمىتىمىز بىلەن ئامان قالدۇرۇپ، ئاشۇ كۈننىڭ خار - زەبۇنلۇقىدىن قۇتقۇزدۇق. ئەي پەيغەمبەر! شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىڭ ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان كۈچلۈك، غالىب زاتتۇر. شۇ سەۋەبتىن ئۇ ھەقنى ئىنكار قىلغان ئۈممەتلەرنى ھالاك قىلىۋەتكەن.
11:67Page 229
وَأَخَذَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ ٱلصَّيۡحَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دِيَٰرِهِمۡ جَٰثِمِينَ ٦٧
And the shriek1 seized those who had wronged, and they became within their homes [corpses] fallen prone
سەمۇد قەۋمىنى ھالاك قىلغۇچى قاتتىق ئاۋاز يۈزلەندى - دە، ئۇلار ئاۋازنىڭ دەھشىتىدىن ئۆلدى ھەمدە يۈزلىرى توپىغا مىلەنگەن پېتى دۈم چۈشتى.
11:68Page 229
كَأَن لَّمۡ يَغۡنَوۡاْ فِيهَآۗ أَلَآ إِنَّ ثَمُودَاْ كَفَرُواْ رَبَّهُمۡۗ أَلَا بُعۡدٗا لِّثَمُودَ ٦٨
As if they had never prospered therein. Unquestionably, Thamūd denied their Lord; then, away with Thamūd.
گوياكى ئۇلار بۇندىن ئىلگىرى يۇرتلىرىدا نېئمەت ۋە باياشاتلىق ئىچىدە تۇرۇپ باقمىغاندەك بوپكەتتى. بىلىڭلاركى، سەمۇد ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىنى ئىنكار قىلدى، شۇنىڭ بىلەن ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىندى.
11:69Page 229
وَلَقَدۡ جَآءَتۡ رُسُلُنَآ إِبۡرَٰهِيمَ بِٱلۡبُشۡرَىٰ قَالُواْ سَلَٰمٗاۖ قَالَ سَلَٰمٞۖ فَمَا لَبِثَ أَن جَآءَ بِعِجۡلٍ حَنِيذٖ ٦٩
And certainly did Our messengers [i.e., angels] come to Abraham with good tidings; they said, "Peace." He said, "Peace," and did not delay in bringing [them] a roasted calf.
شۈبھىسىزكى، پەرىشتىلەر بىر قانچە ئەرنىڭ قىياپىتىدە ئىبراھىمنىڭ يېنىغا كېلىپ، ئۇنىڭغا ۋە ئايالىغا ئىسھاق ۋە ئۇنىڭدىن كېيىن دۇنياغا كېلىدىغان ياقۇپ بىلەن خۇشخەۋەر بەردى. پەرىشتىلەر: ساڭا ئامانلىق تىلەيمىز، دېدى. ئىبراھىممۇ ئۇلارغا جاۋابەن: سىلەرگىمۇ ئامانلىق تىلەيمەن، دېدى ۋە ئالدىراپ بېرىپ، ئۇلارنى مېھمان قىلىش ئۈچۈن موزاي كاۋىپى ئېلىپ كەلدى، چۈنكى ئۇ يېنىغا كەلگەنلەرنى ئىنسان دەپ ئويلايتتى.
11:70Page 229
فَلَمَّا رَءَآ أَيۡدِيَهُمۡ لَا تَصِلُ إِلَيۡهِ نَكِرَهُمۡ وَأَوۡجَسَ مِنۡهُمۡ خِيفَةٗۚ قَالُواْ لَا تَخَفۡ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمِ لُوطٖ ٧٠
But when he saw their hands not reaching for it, he distrusted them and felt from them apprehension.1 They said, "Fear not. We have been sent to the people of Lot."
ئىبراھىم ئۇلارنىڭ گۆشكە قول ئۇزاتمىغانلىقىنى ۋە ئۇنىڭدىن يېمىگەنلىكىنى كۆرۈپ سەل غەلىتىلىك ھېس قىلدى ھەمدە كۆڭلىدە ئۇلاردىن ئەنسىرەشكە باشلىدى. پەرىشتىلەر ئىبراھىمنىڭ قورققانلىقىنى ھېس قىلىپ: بىزدىن ئەنسىرىمىگىن. بىزنى ئاللاھ لۇتنىڭ قەۋمىنى ئازابلاش ئۈچۈن ئەۋەتتى، دېدى.
11:71Page 229
وَٱمۡرَأَتُهُۥ قَآئِمَةٞ فَضَحِكَتۡ فَبَشَّرۡنَٰهَا بِإِسۡحَٰقَ وَمِن وَرَآءِ إِسۡحَٰقَ يَعۡقُوبَ ٧١
And his wife was standing, and she smiled.1 Then We gave her good tidings of Isaac and after Isaac, Jacob.
(ئۇ يەردە) ئىبراھىمنىڭ ئايالى سارەمۇ بار بولۇپ، بىز ئۇنىڭغا بىر خۇشخەۋەرنى يەتكۈزدۇقكى، ئۇ بولسىمۇ ئۇنىڭ ئىسھاقنى تۇغىدىغانلىقى، ئىسھاقنىڭ يەئقۇب ئىسىملىك بالىسى بولىدىغانلىقى ئىدى. شۇنىڭ بىلەن سارە ئاڭلىغان بۇ خەۋەردىن شاتلىنىپ كۈلۈمسىرىدى.
11:72Page 230
قَالَتۡ يَٰوَيۡلَتَىٰٓ ءَأَلِدُ وَأَنَا۠ عَجُوزٞ وَهَٰذَا بَعۡلِي شَيۡخًاۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٌ عَجِيبٞ ٧٢
She said, "Woe to me!1 Shall I give birth while I am an old woman and this, my husband, is an old man? Indeed, this is an amazing thing!"
پەرىشتىلەر سارەگە بۇ خۇشخەۋەرنى يەتكۈزگەن چاغدا ئۇ ھەيرانلىق بىلەن: مەن ئاللىبۇرۇن تۇغۇتتىن قالغان موماي تۇرسام، ئېرىممۇ قېرىپ كەتكەن بوۋاي تۇرسا، قانداقسىگە تۇغىمەن؟ بۇ ياشتا تۇغۇش ئادەتتە يۈز بەرمەيدىغان غەلىتە بىر ئىشقۇ؟! دېدى.
11:73Page 230
قَالُوٓاْ أَتَعۡجَبِينَ مِنۡ أَمۡرِ ٱللَّهِۖ رَحۡمَتُ ٱللَّهِ وَبَرَكَٰتُهُۥ عَلَيۡكُمۡ أَهۡلَ ٱلۡبَيۡتِۚ إِنَّهُۥ حَمِيدٞ مَّجِيدٞ ٧٣
They said, "Are you amazed at the decree of Allāh? May the mercy of Allāh and His blessings be upon you, people of the house. Indeed, He is Praiseworthy and Honorable."
پەرىشتىلەر سارەنىڭ بۇ خەۋەردىن ھەيران قالغانلىقىنى كۆرۈپ: ئاللاھنىڭ ھۆكمى ۋە تەقدىرىدىن ھەيران قېلىۋاتامسەن؟ سەندەك بىرىگە ئاللاھنىڭ بۇنچىلىك ئىشقا قادىر ئىكەنلىكى مەخپىي ئەمەس. ئەي ئىبراھىم ئائىلىسى! -ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە بەرىكىتى سىلەرگە بولسۇن- شۈبھىسىزكى، ئاللاھ سۈپەتلىرىدە ۋە ئىش-ھەرىكەتلىرىدە ئۇلۇغلاشقا ۋە ماختاشقا لايىق زاتتۇر، دېدى.
11:74Page 230
فَلَمَّا ذَهَبَ عَنۡ إِبۡرَٰهِيمَ ٱلرَّوۡعُ وَجَآءَتۡهُ ٱلۡبُشۡرَىٰ يُجَٰدِلُنَا فِي قَوۡمِ لُوطٍ ٧٤
And when the fright had left Abraham and the good tidings had reached him, he began to argue [i.e., plead] with Us1 concerning the people of Lot.
ئىبراھىم بەرگەن زىياپىتىگە ئېغىز تەگمىگەن مېھمانلىرىنىڭ پەرىشتىلەر ئىكەنلىكىنى بىلگەندىن كېيىن ئۇلاردىن ھېس قىلغان قورقۇنچ بىردىنلا يوقىلىپ، ئۆزىنىڭ ئۇزۇنغا قالماي ئالدى بىلەن ئىسھاق، ئاندىن كېيىن يەئقۇب ئىسىملىك بالىسى بولىدىغانلىقى ھەققىدىكى خۇشخەۋەر كەلگەندە لۇت قەۋمىدىن ئازابنى كېچىكتۈرۈپ، لۇتنى ۋە ئۇنىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىنى قۇتۇلدۇرۇپ قېلىش ھەققىدە ئەلچىلىرىمىز بىلەن مۇنازىرىلىشىشكە باشلىدى.
11:75Page 230
إِنَّ إِبۡرَٰهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّٰهٞ مُّنِيبٞ ٧٥
Indeed, Abraham was forbearing, grieving1 and [frequently] returning [to Allāh].
ئىبراھىم ھەقىقەتەن ئازابنىڭ كېچىكىشىنى ياخشى كۆرىدىغان، پەرۋەردىگارىغا كۆپ يالۋۇرىدىغان، كۆپ دۇئا قىلىدىغان ۋە تەۋبە قىلىدىغان مۇلايىم زاتتۇر.
11:76Page 230
يَٰٓإِبۡرَٰهِيمُ أَعۡرِضۡ عَنۡ هَٰذَآۖ إِنَّهُۥ قَدۡ جَآءَ أَمۡرُ رَبِّكَۖ وَإِنَّهُمۡ ءَاتِيهِمۡ عَذَابٌ غَيۡرُ مَرۡدُودٖ ٧٦
[The angels said], "O Abraham, give up this [plea]. Indeed, the command of your Lord has come, and indeed, there will reach them a punishment that cannot be repelled."
پەرىشتىلەر: ئەي ئىبراھىم! لۇت قەۋمى ھەققىدىكى بۇ مۇنازىرىنى قويغىن. شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئۇلارغا ئالدىن بېكىتكەن ئازابنى چۈشۈرۈش ھەققىدىكى بۇيرۇقى كېلىپ بولدى، لۇت قەۋمىگە چوقۇم ئېغىر ئازاب كېلىدۇ، بۇنى نە مۇنازىرىلىشىش بىلەن، نە دۇئا قىلىش بىلەن قايتۇرغىلى بولمايدۇ.
11:77Page 230
وَلَمَّا جَآءَتۡ رُسُلُنَا لُوطٗا سِيٓءَ بِهِمۡ وَضَاقَ بِهِمۡ ذَرۡعٗا وَقَالَ هَٰذَا يَوۡمٌ عَصِيبٞ ٧٧
And when Our messengers, [the angels], came to Lot, he was anguished for them and felt for them great discomfort1 and said, "This is a trying day."
پەرىشتىلەر لۇتنىڭ يېنىغا ئىنسان شەكىلدە كەلگەن بولغاچقا، لۇت ئۇلارنىڭ كەلگەنلىكىدىن بىئارام بولۇپ، ئاياللارنى قويۇپ ئەرلەردىن شەھۋىتىنى قاندۇرىدىغان قەۋمىنىڭ ئۇلارغا بىرەر يامانلىق قىلىپ قويۇشىدىن ئەنسىرەپ يۈرىكى سىقىلدى ھەمدە: بۇ قىيىن بىر كۈندۇر، دېدى. چۈنكى ئۇ قەۋمىنى مېھمانلىرىغا چېقىلىدۇ، دەپ ئويلايتتى.
11:78Page 230
وَجَآءَهُۥ قَوۡمُهُۥ يُهۡرَعُونَ إِلَيۡهِ وَمِن قَبۡلُ كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ هَٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِي هُنَّ أَطۡهَرُ لَكُمۡۖ فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلَا تُخۡزُونِ فِي ضَيۡفِيٓۖ أَلَيۡسَ مِنكُمۡ رَجُلٞ رَّشِيدٞ ٧٨
And his people came hastening to him, and before [this] they had been doing evil deeds.1 He said, "O my people, these are my daughters;2 they are purer for you. So fear Allāh and do not disgrace me concerning my guests. Is there not among you a man of reason?"
لۇت قەۋمى ئۇنىڭ مېھمانلىرى بىلەن شەھۋىتىنى قاندۇرۇش مەقسىتىدە ئالدىراپ-سالدىراپ كېلىشتى. بۇرۇندىن تارتىپ ئۇلارنىڭ ئاياللارنى قويۇپ ئەرلەر ئارقىلىق شەھۋەتلىرىنى قاندۇرىدىغان مۇشۇنداق ناچار ئادىتى بار ئىدى. لۇت قەۋمىنى جىنايەتتىن ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن مېھمانلىرى ئالدىدا بولسىمۇ ئۆزىنىڭ يۈزىنى قىلىشىنى ئېيتىپ: ئۆزۈڭلارنىڭ قىز-ئاياللىرىدىن چىققان بۇ قىزلىرىمنى نىكاھىڭلارغا ئېلىڭلار، چۈنكى ئۇلار سىلەر ئۈچۈن ناچار ئىشلارنى قىلغاندىن ھالالدۇر. ئاللاھتىن قورقۇڭلار، مېھمانلىرىم ئالدىدا مېنى نومۇسقا قويماڭلار. ئەي قەۋمىم! ئاراڭلاردا بۇ قەبىھ قىلمىشتىن توسىدىغان ئەقلى-ھۇشى جايىدا بىرەر ئادەم يوقمۇ؟ دېدى.
11:79Page 230
قَالُواْ لَقَدۡ عَلِمۡتَ مَا لَنَا فِي بَنَاتِكَ مِنۡ حَقّٖ وَإِنَّكَ لَتَعۡلَمُ مَا نُرِيدُ ٧٩
They said, "You have already known that we have not concerning your daughters [i.e., women] any claim [i.e., desire], and indeed, you know what we want."
لۇتنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا: ھەي لۇت! سەنمۇ بىلىسەن، بىز سېنىڭ قىزلىرىڭ ۋە قەۋمىڭ ئىچىدىكى ئاياللارغا قىزىقمايمىز. سەن بىزنىڭ نېمە قىلماقچى ئىكەنلىكىمىزنى ئوبدان بىلىسەن. بىزنىڭ كۆڭلىمىز پەقەت ئەرلەرنىلا تارتىدۇ، دېيىشتى.
11:80Page 230
قَالَ لَوۡ أَنَّ لِي بِكُمۡ قُوَّةً أَوۡ ءَاوِيٓ إِلَىٰ رُكۡنٖ شَدِيدٖ ٨٠
He said, "If only I had against you some power or could take refuge in a strong support."
لۇت: كاشكى مېنىڭ سىلەرگە قارشى تۇردىغان كۈچ -قۇۋۋىتىم ياكى مېنى ھىمايە قىلىدىغان جەمەتىم بولسا ئىدى، سىلەرنى مېھمانلىرىمغا چىقىلىشتىن توسۇپ قالغان بولاتتىم، دېدى.
11:81Page 230
قَالُواْ يَٰلُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَن يَصِلُوٓاْ إِلَيۡكَۖ فَأَسۡرِ بِأَهۡلِكَ بِقِطۡعٖ مِّنَ ٱلَّيۡلِ وَلَا يَلۡتَفِتۡ مِنكُمۡ أَحَدٌ إِلَّا ٱمۡرَأَتَكَۖ إِنَّهُۥ مُصِيبُهَا مَآ أَصَابَهُمۡۚ إِنَّ مَوۡعِدَهُمُ ٱلصُّبۡحُۚ أَلَيۡسَ ٱلصُّبۡحُ بِقَرِيبٖ ٨١
They [the angels] said, "O Lot, indeed we are messengers of your Lord; [therefore], they will never reach you. So set out with your family during a portion of the night1 and let not any among you look back - except your wife; indeed, she will be struck by that which strikes them. Indeed, their appointment is [for] the morning. Is not the morning near?"
پەرىشتىلەر لۇتقا: ئەي لۇت! شۈبھىسىزكى بىز ئاللاھ ئەۋەتكەن ئەلچىلەردۇرمىز، قەۋمىڭ ساڭا ھەرگىزمۇ يامانلىق قىلالمايدۇ. سەن ئائىلەڭدىكىلەرنى ئېلىپ كېچىنىڭ زۇلمەت ۋاقتىدا بۇ كەنتتىن چىقىپ كەتكىن. سىلەردىن ھېچكىم ئارقىسىغا قارىمىسۇن، پەقەت ئايالىڭلا چوقۇم بۇيرۇقۇڭغا خىلاپلىق قىلىپ ئارقىسىغا قارايدۇ. چۈنكى ئۇمۇ قەۋمىڭگە ئوخشاش ئازابقا دۇچار بولىدۇ. شەكسىزكى ئۇلار ھالاك قىلىنىدىغان ۋاقىت تاڭ ۋاقتى بولۇپ، بۇ يېقىن ۋاقىتتۇر، دېدى.
11:82Page 231
فَلَمَّا جَآءَ أَمۡرُنَا جَعَلۡنَا عَٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمۡطَرۡنَا عَلَيۡهَا حِجَارَةٗ مِّن سِجِّيلٖ مَّنضُودٖ ٨٢
So when Our command came, We made the highest part [of the city] its lowest and rained upon them stones of layered hard clay, [which were]
لۇت قەۋمىنى ھالاك قىلىش ھەققىدىكى بۇيرۇقىمىز كەلگەندە ئۇلارنىڭ كەنتىنى ئاستىن - ئۈستۈن قىلىپ، دۈم كۆمتۈرۈۋەتتۇق. بىز ئۇلارنىڭ ئۈستىگە ئارقىمۇئارقا ساپال تاشلارنى ياغدۇردۇق.
11:83Page 231
مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَۖ وَمَا هِيَ مِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ بِبَعِيدٖ ٨٣
Marked from your Lord. And it [i.e., Allāh's punishment] is not from the wrongdoers [very] far.
بۇ تاشلارغا ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئالاھىدە بەلگە سېلىنغان بولۇپ، بۇ تاشلار قۇرەيش كاپىرلىرى ۋە ئۇلاردىن باشقا زالىملارغىمۇ يىراق ئەمەس، ئەكسىچە يېقىندۇر. ئاللاھ ئۇلارغىمۇ بۇ تاشلارنى قاچان چۈشۈرۈشنى تەقدىر قىلسا شۇ ھامانلا چۈشىدۇ.
11:84Page 231
۞ وَإِلَىٰ مَدۡيَنَ أَخَاهُمۡ شُعَيۡبٗاۚ قَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥۖ وَلَا تَنقُصُواْ ٱلۡمِكۡيَالَ وَٱلۡمِيزَانَۖ إِنِّيٓ أَرَىٰكُم بِخَيۡرٖ وَإِنِّيٓ أَخَافُ عَلَيۡكُمۡ عَذَابَ يَوۡمٖ مُّحِيطٖ ٨٤
And to Madyan [We sent] their brother Shuʿayb. He said, "O my people, worship Allāh; you have no deity other than Him. And do not decrease from the measure and the scale. Indeed, I see you in prosperity, but indeed, I fear for you the punishment of an all-encompassing Day.
بىز مەديەن ئاھالىسىگە قېرىندىشى شۇئەيبنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق. شۇئەيب ئېيتتى: ئەي قەۋمىم! يەككە - يېگانە ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىڭلار، سىلەرگە ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا لايىق مەبۇد يوق. باشقىلارغا كەمچىلەپ ۋە تارتىپ بەرگىنىڭلاردا جىڭ، تارازىنى كەم قىلماڭلار. شەكسىزكى مەن سىلەرنىڭ باي- باياشاتچىلىق ئىچىدە ياشاۋاتقىنىڭلارنى كۆرۈپ تۇرۇۋاتىمەن. شۇڭا گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەن نېئمەتلىرىنى ئۆزگەرتىۋەتمەڭلار. مەن ھەقىقەتەن سىلەرگە ئاراڭلاردىكى ھېچكىم ئايرىلىپ قالمايدىغان كۈننىڭ ئازابى كېلىشىدىن ئەنسىرەيمەن، ئۇ كۈندە سىلەر ئازابتىن قېچىپ، مۆكۈۋالىدىغان ھېچقانداق جاي تاپالمايسىلەر.
11:85Page 231
وَيَٰقَوۡمِ أَوۡفُواْ ٱلۡمِكۡيَالَ وَٱلۡمِيزَانَ بِٱلۡقِسۡطِۖ وَلَا تَبۡخَسُواْ ٱلنَّاسَ أَشۡيَآءَهُمۡ وَلَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُفۡسِدِينَ ٨٥
And O my people, give full measure and weight in justice and do not deprive the people of their due and do not commit abuse on the earth, spreading corruption.
ئەي قەۋمىم! ئەگەر باشقىلارغا ئۆلچەپ ياكى تارتىپ بەرمەكچى بولساڭلار، ئۆلچەم ۋە تارازىنى ئادىللىق بىلەن تولۇق قىلىڭلار، ئۆلچەم ۋە تارازىنى كەم قىلىش، ئالداش ۋە ساختىپەزلىك قىلىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ھەقلىرىدىن ھېچ نەرسىنى كەم بەرمەڭلار، يەر يۈزىدە قاتىللىق ۋە ئۇنىڭدىن باشقا گۇناھ - مەئسىيەتلەر بىلەن بۇزغۇنچىلىق قىلماڭلار.
11:86Page 231
بَقِيَّتُ ٱللَّهِ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَۚ وَمَآ أَنَا۠ عَلَيۡكُم بِحَفِيظٖ ٨٦
What remains [lawful] from Allāh is best for you, if you would be believers. But I am not a guardian over you."
باشقىلارنىڭ ھەقلىرىنى ئادىللىق بىلەن بەرگىنىڭلاردىن كېيىن ئاللاھنىڭ سىلەرگە قالدۇرغان ھالال رىزىق (ئۆلچەم ۋە تارازىدا) كەم بېرىپ، يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلىش ئارقىلىق ئېرىشكەن ئېشىنچا نەرسىدىن كۆپ مەنپەئەتلىك ۋە بەرىكەتلىكراقتۇر. ئەگەر سىلەر ھەقىقىي مۇئمىن بولساڭلار مۇشۇ قالدۇققا رازى بولۇڭلار. مەن سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنى بىرمۇبىر ساناپ، ھېسابلاپ تۇرىدىغان نازارەتچى ئەمەس. پەقەت بۇنى كۆزىتىپ تۇرىدىغان زات مەخپىينى، ھەتتا پىچىرلاشقاننىمۇ بىلىپ تۇرىدىغان زاتتۇر.
11:87Page 231
قَالُواْ يَٰشُعَيۡبُ أَصَلَوٰتُكَ تَأۡمُرُكَ أَن نَّتۡرُكَ مَا يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَآ أَوۡ أَن نَّفۡعَلَ فِيٓ أَمۡوَٰلِنَا مَا نَشَٰٓؤُاْۖ إِنَّكَ لَأَنتَ ٱلۡحَلِيمُ ٱلرَّشِيدُ ٨٧
They said, "O Shuʿayb, does your prayer [i.e., religion] command you that we should leave what our fathers worship or not do with our wealth what we please? Indeed, you are the forbearing, the discerning!"1
شۇئەيبنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا: ئەي شۇئەيب! سېنىڭ ئاللاھ ئۈچۈن ئوقۇغان نامىزىڭ سېنى ئاتا - بوۋىلىرىمىز چوقۇنۇپ كېلىۋاتقان بۇتلارغا چوقۇنۇشنى تاشلاشقا، ماللىرىمىزنى خالىغانچە ئىشلىتىپ، خالىغانچە كۆپەيتىشنى تاشلىشىمىزغا بۇيرۇمدۇ؟ شۈبھىسىزكى سەن تولىمۇ كۆڭلى- كۆكسى كەڭ، ئەقىللىق ئادەمكەنسەن. ئەمەلىيەتتە سەن بىزمۇ بىلگىنىمىزدەك، مۇشۇ چاقىرىقنى قىلىشتىن ئىلگىرى ھەقىقەتەن ئەقىللىق، يىراقنى كۆرەر بىرى ئىدىڭ، ساڭا زادى نېمە بولدى؟ دېيىشتى.
11:88Page 231
قَالَ يَٰقَوۡمِ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كُنتُ عَلَىٰ بَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّي وَرَزَقَنِي مِنۡهُ رِزۡقًا حَسَنٗاۚ وَمَآ أُرِيدُ أَنۡ أُخَالِفَكُمۡ إِلَىٰ مَآ أَنۡهَىٰكُمۡ عَنۡهُۚ إِنۡ أُرِيدُ إِلَّا ٱلۡإِصۡلَٰحَ مَا ٱسۡتَطَعۡتُۚ وَمَا تَوۡفِيقِيٓ إِلَّا بِٱللَّهِۚ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُ وَإِلَيۡهِ أُنِيبُ ٨٨
He said, "O my people, have you considered: if I am upon clear evidence from my Lord and He has provided me with a good provision from Him...?1 And I do not intend to differ from you in that which I have forbidden you; I only intend reform as much as I am able. And my success is not but through Allāh. Upon Him I have relied, and to Him I return.2
شۇئەيب قەۋمىگە مۇنداق دېدى: ئەي قەۋمىم! قېنى دەپ بېقىڭلار، مەن پەرۋەردىگارىمدىن كەلگەن روشەن دەلىل - پاكىت ئۈستىدە تۇرسام، پەرۋەردىگارىم ماڭا ھالال رىزىق ۋە پەيغەمبەرلىك ئاتا قىلغان تۇرسا، (مەن يەنە شۇنداق نېئمەتلەرنى ئاتا قىلغان پەرۋەردىگارىمنىڭ ئەمرىگە خىلاپلىق قىلامدىم؟). مەن سىلەرنى بىر ئىشتىن توسۇپ، ئاندىن ئۇنى ئۆزۈم ھەرگىز قىلمايمەن. مېنىڭ مەقسىتىم پەقەت قولۇمدىن كېلىشىچە پەرۋەردىگارىڭلارنى بىر دەپ بىلىشكە ۋە ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىشقا چاقىرىش ئارقىلىق سىلەرنى ئىسلاھ قىلىشتۇر. مېنىڭ بۇنى قىلالىشىم پەقەت ئاللاھنىڭ ياردىمى بىلەنلا بولىدۇ. مەن بارچە ئىشلىرىمىدا پەقەت ئۇنىڭغىلا تەۋەككۈل قىلدىم، ئاخىرى ئۇنىڭ دەرگاھىغا قايتىمەن.
11:89Page 232
وَيَٰقَوۡمِ لَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ شِقَاقِيٓ أَن يُصِيبَكُم مِّثۡلُ مَآ أَصَابَ قَوۡمَ نُوحٍ أَوۡ قَوۡمَ هُودٍ أَوۡ قَوۡمَ صَٰلِحٖۚ وَمَا قَوۡمُ لُوطٖ مِّنكُم بِبَعِيدٖ ٨٩
And O my people, let not [your] dissension from me cause you to be struck by that similar to what struck the people of Noah or the people of Hūd or the people of Ṣāliḥ. And the people of Lot are not from you far away.
ئەي قەۋمىم! سىلەرنىڭ ماڭا بولغان دۈشمەنلىكىڭلار مەن ئېلىپ كەلگەن دىننى ئىنكار قىلىشىڭلارغا سەۋەب بولمىسۇنكى، بۇ سەۋەبتىن سىلەرنىڭمۇ نۇھنىڭ، ياكى ھۇدنىڭ، ياكى سالىھنىڭ قەۋمى دۇچار بولغان ئازابقا دۇچار بولۇش خەۋپى بار. لۇتنىڭ قەۋمى سىلەردىن نە ۋاقىت، نە ئورۇن جەھەتتە يىراق ئەمەس، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئۇلار دۇچار بولغان ئازابنى سىلەرمۇ بىلىسىلەر، شۇڭا ئىبرەت ئېلىڭلار.
11:90Page 232
وَٱسۡتَغۡفِرُواْ رَبَّكُمۡ ثُمَّ تُوبُوٓاْ إِلَيۡهِۚ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٞ وَدُودٞ ٩٠
And ask forgiveness of your Lord and then repent to Him. Indeed, my Lord is Merciful and Affectionate."
پەرۋەردىگارىڭلاردىن مەغپىرەت تەلەپ قىلىڭلار، ئاندىن ئۇنىڭغا گۇناھىڭلاردىن تەۋبە قىلىڭلار. شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىم تەۋبە قىلغۇچىلارغا كۆيۈمچاندۇر ۋە بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلىغۇچىلارنى ئىنتايىن ياخشى كۆرىدۇ.
11:91Page 232
قَالُواْ يَٰشُعَيۡبُ مَا نَفۡقَهُ كَثِيرٗا مِّمَّا تَقُولُ وَإِنَّا لَنَرَىٰكَ فِينَا ضَعِيفٗاۖ وَلَوۡلَا رَهۡطُكَ لَرَجَمۡنَٰكَۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡنَا بِعَزِيزٖ ٩١
They said, "O Shuʿayb, we do not understand much of what you say, and indeed, we consider you among us as weak. And if not for your family, we would have stoned you [to death]; and you are not to us one respected."
شۇئەيبنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا: ئەي شۇئەيب! بىز سەن ئېلىپ كەلگەن نەرسىنىڭ كۆپىنچىسىنى چۈشەنمەيمىز، چوقۇمكى بىز كۆزۈڭ ئاجىز ياكى قارغۇ بولغانلىقىڭ ئۈچۈن سېنى كۈچسىز ئادەم دەپ قارايمىز. ناۋادا سېنىڭ قەۋم - قېرىنداشلىرىڭ بولمىسا ئىدى، بىز سېنى تاش بوران قىلىپ ئۆلتۈرۈۋېتەتتۇق، سەن بىزگە نىسبەتەن ئۆلتۈرۈۋېتىشكە قىيالمىغۇدەك دەرىجىدە ئەتىۋارلىق ئەمەسسەن. بىز پەقەت قەۋم - قېرىنداشلىرىڭنىڭ يۈزىنى قىلىپ سېنى ئۆلتۈرمىدۇق، دېدى.
11:92Page 232
قَالَ يَٰقَوۡمِ أَرَهۡطِيٓ أَعَزُّ عَلَيۡكُم مِّنَ ٱللَّهِ وَٱتَّخَذۡتُمُوهُ وَرَآءَكُمۡ ظِهۡرِيًّاۖ إِنَّ رَبِّي بِمَا تَعۡمَلُونَ مُحِيطٞ ٩٢
He said, "O my people, is my family more respected for power by you than Allāh? But you put Him behind your backs [in neglect]. Indeed, my Lord is encompassing of what you do.
شۇئەيب قەۋمىگە ئېيتتى: ئەي قەۋمىم! مېنىڭ قەۋم - قېرىنداشلىرىم سىلەرگە پەرۋەردىگارىڭلار ئاللاھتىنمۇ ئەتىۋارلىقمۇ؟ سىلەر ئۆزۈڭلارغا ئەۋەتىلگەن ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتماي ئاللاھنى كۆزگە ئىلمىدىڭلار. سۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىم قىلمىشىڭلاردىن تولۇق خەۋەرداردۇركى، ئۇنىڭدىن ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ ھەمدە ئاللاھ سىلەرنى شۇ قىلمىشلىرىڭلارغا قارىتا دۇنيادا ھالاك قىلىش ، ئاخىرەتتە ئازابلاش ئارقىلىق جازالايدۇ.
11:93Page 232
وَيَٰقَوۡمِ ٱعۡمَلُواْ عَلَىٰ مَكَانَتِكُمۡ إِنِّي عَٰمِلٞۖ سَوۡفَ تَعۡلَمُونَ مَن يَأۡتِيهِ عَذَابٞ يُخۡزِيهِ وَمَنۡ هُوَ كَٰذِبٞۖ وَٱرۡتَقِبُوٓاْ إِنِّي مَعَكُمۡ رَقِيبٞ ٩٣
And O my people, work according to your position; indeed, I am working. You are going to know to whom will come a punishment that will disgrace him and who is a liar. So watch; indeed, I am with you a watcher, [awaiting the outcome]."
ئەي قەۋمىم! سىلەرمۇ قولۇڭلاردىن كېلىشىچە ئۆزۈڭلار تاللىغان ئۇسۇل بويىچە ئەمەل قىلىڭلار، مەنمۇ قولۇمدىن كېلىشىچە ئۆزۈم تاللىغان ئۇسۇل بويىچە ئەمەل قىلاي. ئۇزۇنغا قالماي ئارىمىزدىن كىمنىڭ خار قىلغۇچى ئازابقا دۇچار بولىدىغانلىقىنى، كىمنىڭ دەۋاسىدا يالغانچى ئىكەنلىكىنى بىلىپ قالىسىلەر. سىلەرمۇ ئاللاھنىڭ ھۆكمىنى كۈتۈڭلار، مەنمۇ سىلەر بىلەن كۈتىمەن، دېدى.
11:94Page 232
وَلَمَّا جَآءَ أَمۡرُنَا نَجَّيۡنَا شُعَيۡبٗا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ بِرَحۡمَةٖ مِّنَّا وَأَخَذَتِ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ ٱلصَّيۡحَةُ فَأَصۡبَحُواْ فِي دِيَٰرِهِمۡ جَٰثِمِينَ ٩٤
And when Our command came, We saved Shuʿayb and those who believed with him, by mercy from Us. And the shriek seized those who had wronged, and they became within their homes [corpses] fallen prone
شۇئەيبنىڭ قەۋمىنى ھالاك قىلىش بۇيرۇقىمىز كەلگەن چاغدا بىز شۇئەيبنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىرگە ئىمان ئېيتقان كىشىلەرنى ئۆز رەھمىتىمىز بىلەن قۇتقۇزدۇق. ئۇنىڭ قەۋمى ئىچىدىن زالىملارغا ھالاك قىلغۇچى ئېغىر ئازاب كەلدى - دە، ئۇلار شۇ ھامان ئۆلدى، يۈزلىرى توپىغا مىلەنگەن پېتى دۈم چۈشتى.
11:95Page 232
كَأَن لَّمۡ يَغۡنَوۡاْ فِيهَآۗ أَلَا بُعۡدٗا لِّمَدۡيَنَ كَمَا بَعِدَتۡ ثَمُودُ ٩٥
As if they had never prospered therein. Then, away with Madyan as Thamūd was taken away.
گوياكى ئۇلار بۇندىن ئىلگىرى ئۇ يەردە ياشاپ باقمىغاندەك بوپكەتتى. بىلىپ قېلىڭلاركى، سەمۇد قەمىگە ئاللاھنىڭ غەزىپى چۈشۈش بىلەن ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن مەھرۇم قىلىنغاندەك، مەديەن ئاھالىسىگىمۇ ئاللاھنىڭ غەزىپى چۈشۈش بىلەن ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن مەھرۇم قىلىنسۇن!
11:96Page 232
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَا وَسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٍ ٩٦
And We did certainly send Moses with Our signs and a clear authority1
ھەقىقەتەن بىز مۇسانى ئاللاھنىڭ يەككە-يېگانلىكىنى بىلدۈرىدىغان مۆجىزىلىرىمىز بىلەن ھەمدە ئۇ ئېلىپ كەلگەن نەرسىنىڭ راستلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان روشەن پاكىتلىرىمىز بىلەن ئەۋەتتۇق.
11:97Page 232
إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَٱتَّبَعُوٓاْ أَمۡرَ فِرۡعَوۡنَۖ وَمَآ أَمۡرُ فِرۡعَوۡنَ بِرَشِيدٖ ٩٧
To Pharaoh and his establishment, but they followed the command of Pharaoh, and the command of Pharaoh was not [at all] discerning.
بىز مۇسانى پىرئەۋنگە ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ كاتتىلىرىنىڭ يېنىغا ئەۋەتتۇق، بۇ كاتتىلار ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، پىرئەۋننىڭ بۇيرۇقى بويىچە ماڭدى. ئەمەلىيەتتە پىرئەۋننىڭ بۇيرۇقى ئەگەشكۈدەك دەرىجىدە توغرا بۇيرۇق ئەمەس ئىدى.
11:98Page 233
يَقۡدُمُ قَوۡمَهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فَأَوۡرَدَهُمُ ٱلنَّارَۖ وَبِئۡسَ ٱلۡوِرۡدُ ٱلۡمَوۡرُودُ ٩٨
He will precede his people on the Day of Resurrection and lead them into the Fire; and wretched is the place to which they are led.
پىرئەۋن قىيامەت كۈنى قەۋمىنى باشلاپ، ئۆزىنى ۋە ئۇلارنى دوزاخقا ئېلىپ كىرىدۇ. پىرئەۋن ئۇلارنى باشلاپ كەلگەن جاي نېمىدېگەن يامان - ھە!.
11:99Page 233
وَأُتۡبِعُواْ فِي هَٰذِهِۦ لَعۡنَةٗ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ بِئۡسَ ٱلرِّفۡدُ ٱلۡمَرۡفُودُ ٩٩
And they were followed in this [world] with a curse and on the Day of Resurrection. And wretched is the gift1 which is given.
ئاللاھ تائالا ئۇلارنى غەرق قىلىۋەتكەننىڭ ئۈستىگە يەنە بۇ دۇنيادا باشقىلارنىڭ لەنىتىگە قالدۇردى ھەمدە ئۆز رەھمىتىدىن تامامەن مەھرۇم قىلدى، قىيامەت كۈنىمۇ رەھمىتىدىن مەھرۇم قىلىدۇ. ئۇلارغا دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە قوش لەنەت ۋە ئازابنىڭ ئۈستى - ئۈستىلەپ كېلىشى نېمىدېگەن ئېچىنىشلىق - ھە!.
11:100Page 233
ذَٰلِكَ مِنۡ أَنۢبَآءِ ٱلۡقُرَىٰ نَقُصُّهُۥ عَلَيۡكَۖ مِنۡهَا قَآئِمٞ وَحَصِيدٞ ١٠٠
That is from the news of the cities, which We relate to you; of them, some are [still] standing and some are [as] a harvest [mowed down].1
بۇ سۈرىدە يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغانلىرى (ئىلگىرىكى) قەۋملەر ھەققىدىكى بىر قىسىم خەۋەرلەر بولۇپ، ئەي پەيغەمبەر، بىز ساڭا ئۇنى ئېيتىپ بېرىمىز. ئۇ قەۋملەردىن ئالامەتلەر قالغانلىرىمۇ بار، ئالامەتلەر تامامەن ئۆچۈرۈلۈپ، ھېچقانداق ئىز قالمىغانلىرىمۇ بار.
11:101Page 233
وَمَا ظَلَمۡنَٰهُمۡ وَلَٰكِن ظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡۖ فَمَآ أَغۡنَتۡ عَنۡهُمۡ ءَالِهَتُهُمُ ٱلَّتِي يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖ لَّمَّا جَآءَ أَمۡرُ رَبِّكَۖ وَمَا زَادُوهُمۡ غَيۡرَ تَتۡبِيبٖ ١٠١
And We did not wrong them, but they wronged themselves. And they were not availed at all by their gods which they invoked other than Allāh when there came the command of your Lord. And they did not increase them in other than ruin.
بىز ئۇلارنى ھالاك قىلىش ئارقىلىق ئۇلارغا زۇلۇم قىلمىدۇق، لېكىن ئۇلار ئاللاھقا كاپىر بولغانلىق تۈپەيلىدىن ئۆزلىرىنى ھالاكەتكە ئىتتىرىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلدى. ئەي پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭنىڭ ھالاك قىلىش بۇيرۇقى كەلگەن چاغدا ئۇلارنىڭ ئىلاھلىرى ئۇلارغا كەلگەن ئازابنى تۇسۇپ قالالمىدى، ئۇلارنىڭ ئىلاھلىرى ئۇلارغا پەقەت زىيانكارلىق ۋە ھالاكەتنىڭ زىيادە بولىشىغا سەۋەب بولدى.
11:102Page 233
وَكَذَٰلِكَ أَخۡذُ رَبِّكَ إِذَآ أَخَذَ ٱلۡقُرَىٰ وَهِيَ ظَٰلِمَةٌۚ إِنَّ أَخۡذَهُۥٓ أَلِيمٞ شَدِيدٌ ١٠٢
And thus is the seizure of your Lord when He seizes the cities while they are committing wrong. Indeed, His seizure is painful and severe.
ھەر ۋاقىت ۋە ھەر جايدا (ئاللاھنى ۋە پەيغەمبەرلەرنى) ئىنكار قىلغۇچىلارنى ئاللاھ تائالا ئەنە شۇنداق جازالاپ، تۈپ يىلتىزىدىن قۇرۇتۇۋېتىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاھالىسى زالىم بولغان يۇرتلارنى ئاللاھنىڭ جازالىشى تولىمۇ ئېچىنىشلىق ۋە قاتتىقتۇر.
11:103Page 233
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّمَنۡ خَافَ عَذَابَ ٱلۡأٓخِرَةِۚ ذَٰلِكَ يَوۡمٞ مَّجۡمُوعٞ لَّهُ ٱلنَّاسُ وَذَٰلِكَ يَوۡمٞ مَّشۡهُودٞ ١٠٣
Indeed in that is a sign for those who fear the punishment of the Hereafter. That is a Day for which the people will be collected, and that is a Day [which will be] witnessed.
قىيامەت كۈنىنىڭ ئازابىدىن قورقىدىغان كىشى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئەنە شۇ زالىم يۇرت ئاھالىسىنى ئېغىر جازالىشىدا ئەلۋەتتە پەند - نەسىھەت بار. ئاشۇ كۈندە ئاللاھ پۈتۈن خالايىقنى ھېساب ئېلىش ئۈچۈن بىر يەرگە توپلايدۇ. ئۇ ھەممەيلەن ھازىر بولىدىغان بىر كۈندۇركى، ئۇ كۈندە پۈتۈن مەھشەر ئەھلى يىغىلىدۇ.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences