Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
An-Nahl 16:102–128
16:102Page 278
قُلۡ نَزَّلَهُۥ رُوحُ ٱلۡقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِٱلۡحَقِّ لِيُثَبِّتَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَهُدٗى وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُسۡلِمِينَ ١٠٢
Say, [O Muḥammad], "The Pure Spirit [i.e., Gabriel] has brought it down from your Lord in truth to make firm those who believe and as guidance and good tidings to the Muslims."
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، بۇ قۇرئاننى جىبرائىل ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىن خاتاسىز، ئالماشتۇرۇش ۋە ئۆزگەرتىشتىن خالى ھالدا ئىلىپ كەلدى. ھەرۋاقىت يېڭى بىر ئايەت چۈشكەندە مۆئمىنلەرنىڭ ئاللاھقا بولغان ئىمانى مۇستەھكەملىنىدۇ ۋە ئىلگىرىكى بەزى ھۆكۈملەر ئەمەلدىن قالدۇرىلىدۇ. بۇ مۇسۇلمانلار ئۈچۈن ھىدايەت ۋە ھاسىل بولىدىغان كاتتا ساۋابقا بىشارەتتۇر.
16:103Page 279
وَلَقَدۡ نَعۡلَمُ أَنَّهُمۡ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُۥ بَشَرٞۗ لِّسَانُ ٱلَّذِي يُلۡحِدُونَ إِلَيۡهِ أَعۡجَمِيّٞ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيّٞ مُّبِينٌ ١٠٣
And We certainly know that they say, "It is only a human being who teaches him [i.e., the Prophet (ﷺ)]." The tongue of the one they refer to is foreign,1 and this [recitation, i.e., Qur’ān] is [in] a clear Arabic language.
بىز مۇشرىكلارنىڭ: ھەقىقەتەن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا قۇرئاننى بىر ئىنسان تەلىم بېرىدۇ دېگەن سۆزىنى ئوبدان بىلىمىز، ئۇلار بۇ دەۋاسىدا يالغانچىدۇر. ئۇلار، رەسۇلۇللاھقا قۇرئان ئۈگىتىدۇ دەپ گۇمان قىلغان كىشىنىڭ تىلى ئەرەب تىلى ئەمەس. بۇ قۇرئان يۇقىرى بالاغەتلىك روشەن ئەرەب تىلى بىلەن نازىل قىلىنغان تۇرسا، ئۇلار قانداقمۇ بۇ تىلى ئەرەپ بولمىغان كىشىدىن تەلىم ئالىدۇ دەپ ئويلايدۇ!؟.
16:104Page 279
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ لَا يَهۡدِيهِمُ ٱللَّهُ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ ١٠٤
Indeed, those who do not believe in the verses of Allāh - Allāh will not guide them, and for them is a painful punishment.
ھەقىقەتەن قۇرئان كەرىمنىڭ ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىن نازىل بولغانلىقى ۋە ئۇنىڭ ئايەتلىرىگە ئىشەنمەيدىغانلارنى، ئۇلار مۇشۇ قارىشىنى داۋاملاشتۇرغان مۇددەتتە ھىدايەتكە مۇۋەپپەق قىلمايدۇ. ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى ۋە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارغا دەرتلىك ئازاب بار.
16:105Page 279
إِنَّمَا يَفۡتَرِي ٱلۡكَذِبَ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰذِبُونَ ١٠٥
They only invent falsehood who do not believe in the verses of Allāh, and it is those who are the liars.
مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن ئېلىپ كەلگەن قۇرئان توغرىسىدا يالغانچى ئەمەس، ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە ئىشەنمەيدىغان بەدبەختلەر ئاللاھقا يالغاننى توقۇيدۇ، چۈنكى ئۇلار ئازابتىن قورۇقمايدۇ ۋە ساۋاب ئۈمىد قىلمايدۇ، كۇپۇرلۇق بىلەن سۈپەتلەنگەن ئاشۇلار يالغانچىلاردۇر، چۈنكى يالغانچىلىق ئۇلارنىڭ .كۆنۈپ كەتكەن ئادىتىدۇر
16:106Page 279
مَن كَفَرَ بِٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ إِيمَٰنِهِۦٓ إِلَّا مَنۡ أُكۡرِهَ وَقَلۡبُهُۥ مُطۡمَئِنُّۢ بِٱلۡإِيمَٰنِ وَلَٰكِن مَّن شَرَحَ بِٱلۡكُفۡرِ صَدۡرٗا فَعَلَيۡهِمۡ غَضَبٞ مِّنَ ٱللَّهِ وَلَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ ١٠٦
Whoever disbelieves in [i.e., denies] Allāh after his belief...1 except for one who is forced [to renounce his religion] while his heart is secure in faith. But those who [willingly] open their breasts to disbelief, upon them is wrath from Allāh, and for them is a great punishment;
كىمكى ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن مۇشرىكلارنىڭ مەجبۇرلىشى بىلەن ئاللاھقا كاپىر بولسا، تىلى بىلەن كۇپىر سۆزىنى دېسىمۇ دىلىدا ئىماننىڭ ھەقىقىتىگە ئىشىنىپ قەلبى ئىمانغا تولغان بولسا، بۇلار ئەپۇ قىلىنىدۇ. ئەمما قەلبى كۇپۇرغا مايىل بولۇپ، كۇپىرنى ئىماندىن ئۈستۈن بىلگەن، كۇپىر سۆزىنى ئىختىيارى سۆزلىگەن كىشى ئىسلامدىن يانغان مۇرتەد ھېسابلىنىدۇ، ئۇلارغا ئاللاھنىڭ غەزىبى ۋە كاتتا ئازابى باردۇر.
16:107Page 279
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ ٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا عَلَى ٱلۡأٓخِرَةِ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ١٠٧
That is because they preferred the worldly life over the Hereafter and that Allāh does not guide the disbelieving people.
ئۇلارنىڭ دىندىن يېنىۋىلىشىنىڭ سەۋەبى، ھەقىقەتەن ئۇلار ئاخىرەتنى ئىنكار قىلىشنىڭ مۇكاپاتى ئۈچۈن دۇنيادا ئېرىشىدىغان ئېتىبارسىز نەرسىنى تاللىدى، ھەقىقەتەن ئاللاھ كاپىر قەۋمنى ئىمانغا ھىدايەت .قىلمايدۇ بەلكى ئۇلارنى خار قىلىدۇ
16:108Page 279
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ وَسَمۡعِهِمۡ وَأَبۡصَٰرِهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡغَٰفِلُونَ ١٠٨
Those are the ones over whose hearts and hearing and vision Allāh has sealed, and it is those who are the heedless.
ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن مۇرتەدلىك سۈپىتى بىلەن سۈپەتلەنگەن ئاشۇ كىشىلەرنىڭ دىللىرىغا، قۇلاقلىرى ۋە كۆزلىرىگە پېچەت ئۇرۇۋېتىلگەن بولۇپ، ئۇلار ۋەز-نەسىھەتنى چۈشەنمەيدۇ، ھەقىقەتنى مەنپەئەتلىنىش تەرىقىسىدە ئاڭلىمايدۇ، ئاللاھنىڭ ئىمانغا يېتەكلەيدىغان ئايەتلىرىنى كۆرمەيدۇ، ئۇلار بەخت-سائادەتنىڭ سەۋەبلىرىدىن غاپىلدۇر، ئاللاھ .ئۇلارغا تەييارلىغان ئازاب بىلەن بەختسىز شەقىلەردىندۇر
16:109Page 279
لَا جَرَمَ أَنَّهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ١٠٩
Assuredly, it is they, in the Hereafter, who will be the losers.
ھەقىقەتەن ئۇلار قىيامەت كۈنىدە چوقۇم زىيان تارتقۇچىلاردۇر، ئۇلار ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن كاپىر بولغانلىق سەۋەبى بىلەن ئۆزلىرىنى زىيانغا ئۇچراتتى. ئەگەر ئۇلار ئىماندا مۇستەھكەم تۇرغان بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە جەننەتكە كېرگەن بولاتتى.
16:110Page 279
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُواْ مِنۢ بَعۡدِ مَا فُتِنُواْ ثُمَّ جَٰهَدُواْ وَصَبَرُوٓاْ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعۡدِهَا لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ ١١٠
Then, indeed your Lord, to those who emigrated after they had been compelled [to say words of disbelief] and thereafter fought [for the cause of Allāh] and were patient - indeed, your Lord, after that, is Forgiving and Merciful
ئاندىن ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ ئاجىز مۇسۇلمانلاردىن مۇشرىكلارنىڭ قېيىن-قىستاقلىرىغا ۋە دىنى جەھەتتە ئېغىر سىناقلىرىغا دۇچ كىلىپ، قەلبى ئىمانغا تولغان ھالەتتە مەجبۇرى كۇپۇر كەلىمىسىنى سۆزلىگەندىن كېيىن مەككىدىن مەدىنىگە ھىجرەت قىلغان، ئاندىن ئاللاھنىڭ سۆزىنى ئالى قىلىش ۋە كاپىرلارنىڭ سۆزىنى يەر بىلەن يەكسان قىلىش ئۈچۈن ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلغان ۋە جىھادنىڭ مۇشەققەتلىرىگە سەۋىر قىلغانلارنى پەرۋەردىگارىڭ ئاشۇ سىناقلار بىلەن سىنىغاندىن كېيىن، ئۇلار كۇپىر سۆزىنى سۆزلىگۈدەك دەرىجىدە ئازابلانغاندىن كېيىن، مەجبۇرى ھالەتتە ئاللاھقا كاپىر بولىدىغان سۆزنى قىلغان تەقدىردە، ئاللاھ ئۇلارغا مەرھەمەت قىلىپ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قېلىدۇ، چۈنكى ئۇلار كۇپىر سۆزىنى ئۆزى خالاپ ئەمەس بەلكى يامان كۆرگەن ھالەتتە مەجبۇرى سۆزلىگەن.
16:111Page 280
۞ يَوۡمَ تَأۡتِي كُلُّ نَفۡسٖ تُجَٰدِلُ عَن نَّفۡسِهَا وَتُوَفَّىٰ كُلُّ نَفۡسٖ مَّا عَمِلَتۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ١١١
On the Day when every soul will come disputing [i.e., pleading] for itself, and every soul will be fully compensated for what it did, and they will not be wronged [i.e., treated unjustly].
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەر كىشى ئۆز نەپسى بىلەن بولۇپ كېتىدىغان، ئورۇننىڭ ھەيبىتىدىن باشقىلار بىلەن كارى بولمايدىغان، ھەر بىر قىلغان ياخشى-يامان ئەمەللىرىنىڭ جازا-مۇكاپاتىنى تولۇق ئالىدىغان، ئۇلارغا ياخشىلىقى كېمەيتىلىش ۋە خاتالىقى زىيادە قېلىنىش بىلەن زۇلۇم قېلىنمايدىغان قىيامەت كۈنىنى ئەسلىگىن.
16:112Page 280
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا قَرۡيَةٗ كَانَتۡ ءَامِنَةٗ مُّطۡمَئِنَّةٗ يَأۡتِيهَا رِزۡقُهَا رَغَدٗا مِّن كُلِّ مَكَانٖ فَكَفَرَتۡ بِأَنۡعُمِ ٱللَّهِ فَأَذَٰقَهَا ٱللَّهُ لِبَاسَ ٱلۡجُوعِ وَٱلۡخَوۡفِ بِمَا كَانُواْ يَصۡنَعُونَ ١١٢
And Allāh presents an example: a city [i.e., Makkah] which was safe and secure, its provision coming to it in abundance from every location, but it denied the favors of Allāh. So Allāh made it taste the envelopment of hunger and fear for what they had been doing.
ئاللاھ مەككىدىن ئىبارەت بىر شەھەرنىڭ مىسالىنى بايان قىلىپ، مەككە ئەھلى تېنچ-خاتىرجەم بولۇپ پاراۋان تۇرمۇشتا ياشايتتى، ئۇلارنىڭ ئەتراپىدىكى كىشىلەر تالان-تاراجقا ئۇچرايتتى، مەككە ئەھلىنىڭ رىزقى ھەرتەرەپتىن ئاسانلا كېلەتتى، ئۇلار ئاللاھنىڭ بەرگەن نېمەتلىرىگە كاپىر بولدى شۈكۈر ئېيتمىدى، ئاللاھ ئۇلارنى جىسىملىرىدا نامايەندە بولىدىغان ئاچارچىلىقتىن ئورۇقلاش، قاتتىق قورقۇنچتىن بىئارام بولۇش قاتارلىق جازالار بىلەن ئازابلىدى، ئۇلارنىڭ ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە پەيغەمبەرنى ئىنكار قىلىشقا ئوخشىغان ئەمەللىرى سەۋەبىدىن بۇ ئازابلار ئۇلاردىن .ئايرىلمىدى
16:113Page 280
وَلَقَدۡ جَآءَهُمۡ رَسُولٞ مِّنۡهُمۡ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَهُمۡ ظَٰلِمُونَ ١١٣
And there had certainly come to them a Messenger from among themselves, but they denied him; so punishment overtook them while they were wrongdoers.
ھەقىقەتەن مەككە ئەھلىگە ئۇلارنىڭ ئېچىدە ئۇلارغا ئامانەتدارلىق ۋە راستچىللىق بىلەن تونۇشلۇق بولغان بىر پەيغەمبەرنى ئەۋەتىمىز، ئۇ پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامدۇر، ئۇلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن نازىل بولغان قۇرئاننى ئىنكار قىلدى، ئاللاھ ئۇلارغا ئاچارچىلىق ۋە قورقۇنچتىن ئىبارەت ئازابنى چۈشۈردى. ئۇلار ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى سەۋەبلىك ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلىپ ھالاك بولدى.
16:114Page 280
فَكُلُواْ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ حَلَٰلٗا طَيِّبٗا وَٱشۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ ١١٤
Then eat of what Allāh has provided for you [which is] lawful and good. And be grateful for the favor of Allāh, if it is [indeed] Him that you worship.
ئى ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرگە رىزىق قېلىپ بەرگەن يەنى يېيىش ھالال قىلىنغان پاكىز يېمەكلىكلەرنى يەڭلار، ئەگەر سىلەر يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قېلىدىغان ۋە ئاللاھقا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيدىغان بولساڭلار، ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىنى ئېتىراپ قىلىش ۋە بۇ نېئمەتنى ئاللاھ رازى بولىدىغان يولغا سەرپ قىلىش ئارقىلىق ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە شۈكۈر ئېيتىڭلار.
16:115Page 280
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحۡمَ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦۖ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ غَيۡرَ بَاغٖ وَلَا عَادٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ١١٥
He has only forbidden to you dead animals,1 blood, the flesh of swine, and that which has been dedicated to other than Allāh. But whoever is forced [by necessity], neither desiring [it] nor transgressing [its limit] - then indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
ئاللاھ سىلەرگە يېمەكلىكلەردىن شەرئىي يول بىلەن ئۆلتۈرۈلمەستىن ئۆزى ئۆلۈپ قالغان ھايۋاننى، ئېتىلىپ چىققان قاننى، چوشقىنىڭ ھەممە ئەزالىرىنى، ئاللاھنىڭ غەيرىگە يېقىنلىشىش ئۈچۈن ئۆلتۈرۈلگەن ھايۋانلارنى يېيىشنى ھارام قىلدى. بۇ چەكلىمە ئىختىيارى ھالەتتە بولىدۇ، بىر كىشى مەلۇم سەۋەبلەر بىلەن يۇقىرىدا زىكىر قىلىنغان نەرسىلەرنى يېيىشكە مەجبۇر بولسا، ئۇنىڭدىن ھارامدىن لەززەتلىنىش ئۈچۈن ئەمەس، بەلگىلەنگەن ھاجەت مىقدارىدىن ئېشىپ كەتمىگەن ھالدا مەزكۇر نەرسىلەردىن يېسە ئۇ كىشىگە گۇناھ بولمايدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ كەچۈرۈم قىلغۇچىدۇر، ئۇ كىشىنىڭ يېگەن نەرسىسىنى ئەپۇ قىلغۇچىدۇر. زۆرۈر بولغاندا ئۇ نەرسىلەرنى دۇرۇس قىلىش بىلەن .بەندىلىرىگە مېھرىباندۇر
16:116Page 280
وَلَا تَقُولُواْ لِمَا تَصِفُ أَلۡسِنَتُكُمُ ٱلۡكَذِبَ هَٰذَا حَلَٰلٞ وَهَٰذَا حَرَامٞ لِّتَفۡتَرُواْ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ لَا يُفۡلِحُونَ ١١٦
And do not say about what your tongues assert of untruth, "This is lawful and this is unlawful," to invent falsehood about Allāh. Indeed, those who invent falsehood about Allāh will not succeed.
ئى مۇشرىكلار! سىلەر تىللىرىڭلار بىلەن ئاللاھقا يالغاننى سۆزلەش ئۈچۈن: بۇ ھالال، بۇ ھارام دەپ ئاللاھقا يالغاننى توقۇش مەقسىتىدە ئاللاھ ھارام قىلمىغان نەرسىلەرنى ھارام قىلدى، ھالال قىلمىغان نەرسىلەرنى ھالال قىلدى دېمەڭلار، ھەقىقەتەن ئاللاھقا يالغاننى توقۇغۇچىلار تەلەپ قىلغان نەرسىسىگە ئېرىشىش ۋە ئەنسىرىگەن نەرسىسىدىن قۇتۇلۇش بىلەن ئۇتۇق قازىنالمايدۇ.
16:117Page 280
مَتَٰعٞ قَلِيلٞ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ١١٧
[It is but] a brief enjoyment, and they will have a painful punishment.
ئۇلار نەپسى خاھىشىغا ئەگەشكەنلىكى ئۈچۈن دۇنيادا ئەرزىمەس ئازغىنە مەنپەئەت بار، ئۇلارغا قىيامەت كۈنىدە دەرتلىك ئازاب مەۋجۇت.
16:118Page 280
وَعَلَى ٱلَّذِينَ هَادُواْ حَرَّمۡنَا مَا قَصَصۡنَا عَلَيۡكَ مِن قَبۡلُۖ وَمَا ظَلَمۡنَٰهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ١١٨
And to those who are Jews We have prohibited that which We related to you before.1 And We did not wrong them [thereby], but they were wronging themselves.
بىز ئىلگىرى (ئەنئام سۈرىسىنىڭ 146-ئايەتتە) ساڭا بايان قىلغان نەرسىلەرنى پەقەت يەھۇدىلارغىلا ھارام قىلدۇق، بىز ئۇ نەرسىلەرنى ھارام قىلىش بىلەن ئۇلارغا زۇلۇم قىلمىدۇق، لېكىن ئۇلار ئازابقا سەۋەب بولىدىغان جىنايەت سادىر قىلىش بىلەن ئۆز نەپسىگە زۇلۇم قىلدى، ئۇلارنى ھەددىدىن ئاشقانلىق سەۋەبىدىن جازالىدۇق. ئۇلارنى جازالاش يۈزىسىدىن بۇ نەرسىلەرنى ئۇلارغا ھارام قىلدۇق.
16:119Page 281
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُواْ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةٖ ثُمَّ تَابُواْ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ وَأَصۡلَحُوٓاْ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعۡدِهَا لَغَفُورٞ رَّحِيمٌ ١١٩
Then, indeed your Lord, to those who have done wrong out of ignorance and then repent after that and correct themselves - indeed, your Lord, thereafter, is Forgiving and Merciful.
ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ئاندىن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ، ئىشنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلمەستىن گەرچە ئۇلار يامان ئىشنى قەستەن قىلسىمۇ ياكى يامان ئىشنى قىلىپ بولغاندىن كېيىن ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ خاتا ئەمەللىرىنى تۈزەتسە، تەۋبە قىلغاندىن كېيىن پەرۋەردىگارىڭ ئۇلارنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ۋە ئۇلارغا مېھرىباندۇر.
16:120Page 281
إِنَّ إِبۡرَٰهِيمَ كَانَ أُمَّةٗ قَانِتٗا لِّلَّهِ حَنِيفٗا وَلَمۡ يَكُ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ١٢٠
Indeed, Abraham was a [comprehensive] leader,1 devoutly obedient to Allāh, inclining toward truth, and he was not of those who associate others with Allāh.
ھەقىقەتەن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بارلىق ياخشى خىسلەتلەرنى ئۆزىگە مۇجەسسەملەشتۈرگەن، دائىم پەرۋەردىگارىغا ئىتائەت قىلىدىغان، بارلىق باتىل دىنلاردىن ئىسلام دىنىغا مايىل بولغان، ھەرگىزمۇ مۇشرىكلاردىن بولمىغان ئېدى.
16:121Page 281
شَاكِرٗا لِّأَنۡعُمِهِۚ ٱجۡتَبَىٰهُ وَهَدَىٰهُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ١٢١
[He was] grateful for His favors. He [i.e., Allāh] chose him and guided him to a straight path.
ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ ئۆزىگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلغۇچى بولغانلىقتىن، ئاللاھ ئۇنى پەيغەمبەرلىك ئۈچۈن تاللىدى، ئۇنى راۋرۇس ئىسلام دىنىغا باشلىدى.
16:122Page 281
وَءَاتَيۡنَٰهُ فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗۖ وَإِنَّهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ١٢٢
And We gave him good in this world, and indeed, in the Hereafter he will be among the righteous.
بىز ئۇنىڭغا دۇنيادا پەيغەمبەرلىك، گۈزەل مەدھىيلىنىش، ياخشى ئەۋلادلارنى بەردۇق، ھەقىقەتەن ئۇ، ئاخىرەتتە ئاللاھ جەننەتتە ئالى مەرتىۋىلەرنى تەييار قىلغان ياخشى كىشىلەرنىڭ قاتارىدىندۇر
16:123Page 281
ثُمَّ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ أَنِ ٱتَّبِعۡ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِيمَ حَنِيفٗاۖ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ١٢٣
Then We revealed to you, [O Muḥammad], to follow the religion of Abraham, inclining toward truth; and he was not of those who associate with Allāh.
ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ئاندىن بىز ساڭا تەۋھىدتە، مۇشرىكلاردىن ئادا-جۇدا بۈلۇشتا، ئاللاھنىڭ دىنىغا دەۋەت قىلىشتا، ئاللاھنىڭ شەرىئىتىگە ئەمەل قىلىشتا، بارلىق باتىل دىنلاردىن ھەق بولغان ئىسلام دىنىغا مايىل بولۇشتا ئىبراھىمنىڭ دىنىغا ئەگىشىشنى بۇيرۇدۇق، ئىبراھىم ھەرگىزمۇ مۇشرىكلار ئويلىغاندەك مۇشرىكلاردىن بولمىغان بەلكى ئۇ ئاللاھنى بىر بېلىدىغان مۇۋەھھىدلەردىن ئېدى.
16:124Page 281
إِنَّمَا جُعِلَ ٱلسَّبۡتُ عَلَى ٱلَّذِينَ ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِۚ وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ١٢٤
The sabbath was only appointed for those who differed over it. And indeed, your Lord will judge between them on the Day of Resurrection concerning that over which they used to differ.
ھەقىقەتەن شەنبە كۈنىنى ئۇلۇغلاش بولسا، بۇ كۈن توغرىسىدا ئىختىلاپ قېلىشقان يەھۇدىيلارغا پەرز قېلىندى، ئۇلارغا جۈمە كۈنىنى ئۇلۇغلاپ ھېچ ئىش قىلماستىن ئىبادەت بىلەن مەشغۇل بولۇشقا بۇيرۇلغاندا، ئۇلار ئېزىپ كەتكەندىن كېيىن ئۇلارغا شەنبە كۈنىنى ئۇلۇغلاپ بۇ كۈندە ھېچ ئىش قىلماستىن ئىبادەت قېلىش بۇيرۇلدى. ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى! ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ قىيامەت كۈنى ئاشۇ ئىختىلاپ قىلغۇچىلارنىڭ دۇنيادا ئىختىلاپ قىلىشقان ئىشلىرى توغرىسىدا ھۆكۈم قىلغۇچىدۇر.
16:125Page 281
ٱدۡعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِٱلۡحِكۡمَةِ وَٱلۡمَوۡعِظَةِ ٱلۡحَسَنَةِۖ وَجَٰدِلۡهُم بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ ١٢٥
Invite to the way of your Lord with wisdom and good instruction, and argue with them in a way that is best. Indeed, your Lord is most knowing of who has strayed from His way, and He is most knowing of who is [rightly] guided.
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! سەن ۋە سېنىڭ مۆئمىنلەردىن بولغان ئەگەشكۈچىلىرىڭ، كىشىلەرنى ئۇلارنىڭ ئەھۋالى، چۈشەنچىسى ۋە بويسۇنۇشى خالايدىغان رەۋىشتە، ئۇلارنى قىزىقتۇرۇش ۋە قورقۇتۇشنى ئۆز ئېچىگە ئالغان نەسىھەتلەر بىلەن دىنغا دەۋەت قىلغىن. ئۇلار بىلەن سۆز، پىكىر ۋە ئەخلاقتا چېرايلىق شەكىلدە مۇنازىرىلەشكىن، سېنىڭ مەسئۇلىيىتىڭ كىشىلەرنى توغرا يولغا كېرگۈزۈش ئەمەس پەقەت ئۇلارغا ھەقنى يەتكۈزۈش. ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ كىم ئىسلام دىنىدىن ئېزىپ كېتىۋاتىدۇ ۋە كىم دىنغا ھىدايەت قىلىنىۋاتىدۇ بۇنى ياخشى بىلگۈچىدۇر، ئۇلارنىڭ كاپىر بولغانلىقىغا ھەسرەتلىنىپ كەتمىگىن.
16:126Page 281
وَإِنۡ عَاقَبۡتُمۡ فَعَاقِبُواْ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبۡتُم بِهِۦۖ وَلَئِن صَبَرۡتُمۡ لَهُوَ خَيۡرٞ لِّلصَّٰبِرِينَ ١٢٦
And if you punish [an enemy, O believers], punish with an equivalent of that with which you were harmed.1 But if you are patient - it is better for those who are patient.
ئەگەر سىلەر دۈشمەنلىرىڭلارنى جازالىماقچى بولساڭلار، ئاشۇرىۋەتمەستىن ئۇلارنى سىلەرگە قىلغىنىنىڭ ئوخشىشى بىلەن جازالاڭلار، ئەگەر ئۇلارنى جازالاشقا قادىر بولۇپ تۇرۇغلۇق سەۋىر قىلساڭلار ھەقىقەتەن بۇ سەۋىر قىلغۇچىلار ئۈچۈن ئىنتىقام ئىلىشتىن ياخشىدۇر.
16:127Page 281
وَٱصۡبِرۡ وَمَا صَبۡرُكَ إِلَّا بِٱللَّهِۚ وَلَا تَحۡزَنۡ عَلَيۡهِمۡ وَلَا تَكُ فِي ضَيۡقٖ مِّمَّا يَمۡكُرُونَ ١٢٧
And be patient, [O Muḥammad], and your patience is not but through Allāh. And do not grieve over them and do not be in distress over what they conspire.
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئۇلاردىن ساڭا يەتكەن ئەزىيەتلەرگە سەۋىر قىلغىن، سېنىڭ سەۋىر قىلىشقا مۇۋەپپەق بولۇشۇڭ پەقەت ئاللاھنىڭ مۇۋەپپەق قىلىشى بىلەندۇر، كاپىرلارنىڭ سەندىن يۈز ئۆرىگەنلىكىگە قايغۇرمىغىن، ئۇلارنىڭ قىلىۋاتقان ھىلە-مىكىرلىرىدىن دىلىڭ سىقىلمىسۇن.
16:128Page 281
إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْ وَّٱلَّذِينَ هُم مُّحۡسِنُونَ ١٢٨
Indeed, Allāh is with those who fear Him and those who are doers of good.
ھەقىقەتەن ئاللاھ خاتالىقنى تەرك قىلىپ ئۆزىدىن قورققۇچىلار بىلەن بىرگىدۇر، ئۇلار ئىبادەتنى چىرايلىق شەكىلدە ئادا قىلىدۇ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنىدۇ، غەلبە-ياردەمدە ئاللاھ ئۇلار بىلەن بىرگىدۇر.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences