Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
Al-Baqarah 2:219–251
2:219Page 34
۞ يَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡخَمۡرِ وَٱلۡمَيۡسِرِۖ قُلۡ فِيهِمَآ إِثۡمٞ كَبِيرٞ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثۡمُهُمَآ أَكۡبَرُ مِن نَّفۡعِهِمَاۗ وَيَسۡـَٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَۖ قُلِ ٱلۡعَفۡوَۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَتَفَكَّرُونَ ٢١٩
They ask you about wine1 and gambling. Say, "In them is great sin and [yet, some] benefit for people. But their sin is greater than their benefit." And they ask you what they should spend. Say, "The excess [beyond needs]." Thus Allāh makes clear to you the verses [of revelation] that you might give thought
ئى پەيغەمبەر! ساھابىلىرىڭ سەندىن ھاراق ھەققىدە يەنى ئېلىش، سېتىش ۋە ئىچىشنىڭ ھۆكمى ھەققىدە سورايدۇ. (ئەقىلنى كەتكۈزگەن ھەر قانداق نەرسە ھاراقتۇر). ئۇلار سەندىن قىمارنىڭ ھۆكمى ھەققىدە سورايدۇ. سەن ئۇلارغا جاۋاپ بېرىپ: ئۇ ئىككىسىدە ئەقىلنى ۋە مال-دۇنيانى زايا قىلىش، دۈشمەنلىك ۋە ئاداۋەتكە چۈشۈشكە ئوخشاش نۇرغۇن دىنى ۋە دۇنيالىق زىيانلار بار. ئۇ ئىككىسىدە ئازغىنە ماددى پايدىمۇ بار. بۇ ئىككىسىنىڭ زىيىنى ۋە ئۇنىڭدىن ھاسىل بولغان گۇناھ ئۇنىڭ پايدىسىغا قارىغاندا كۆپتۇر. زىيىنى پايدىسىدىن چوڭ بولغان ھەرقانداق نەرسىدىن ئەقىللىق ئادەم يىراق تۇرۇشى كېرەك. بۇ ئاللاھنىڭ بايانى بولۇپ ھاراقنى ھارام قىلىشنىڭ مۇقەددىمىسىدە بايان قىلىنغان. ئى پەيغەمبەر! ساھابىلىرىڭ سەندىن نەپلە سەدىقە ۋە ئىئانە قىلىدىغان ماللىرىنىڭ مىقدارى ھەققىدە سورايدۇ. سەن ئۇلارغا جاۋاپ بېرىپ: ئېھتىياجىڭلاردىن ئارتۇق ماللىرىڭلاردىن سەدىقە قىلىڭلار دېگىن. بۇ دەسلەپكى بۇيرۇق بولۇپ ئۇنىڭدىن كېيىن ئاللاھ مۇئەييەن نىسابقا يەتكەن مەخسۇس ماللارغا كېلىدىغان زاكاتنى يولغا قويدى. ئاللاھ بۇنىڭغا ئوخشاش ئۇچۇق بايانلار ئارقىلىق سىلەرنىڭ تەپەككۇر قىلىشىڭلار ئۈچۈن شەرىئەتنىڭ ئەھكاملىرىنى بايان قىلىدۇ.
2:220Page 35
فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۗ وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡيَتَٰمَىٰۖ قُلۡ إِصۡلَاحٞ لَّهُمۡ خَيۡرٞۖ وَإِن تُخَالِطُوهُمۡ فَإِخۡوَٰنُكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ ٱلۡمُفۡسِدَ مِنَ ٱلۡمُصۡلِحِۚ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَعۡنَتَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ٢٢٠
To this world and the Hereafter. And they ask you about orphans. Say, "Improvement for them is best. And if you mix your affairs with theirs - they are your brothers. And Allāh knows the corrupter from the amender. And if Allāh had willed, He could have put you in difficulty. Indeed, Allāh is Exalted in Might and Wise."
ئاللاھ يۇقىرىقى ھۆكۈملەرنى سىلەرگە دۇنيا ئاخىرەتتە مەنپەئەتى تېگىدىغان ئىشلار ھەققىدە تەپەككۇر قىلىشىڭلار ئۈچۈن يولغا قويدى. ئى پەيغەمبەر! ساھابىلىرىڭ سەندىن: يىتىملارغا ئىگىدارچىلىق قىلىش ھەققىدە ئۇلار بىلەن قانداق مۇئامىلە قىلىدۇ؟ ئۆزلىرىنىڭ ماللىرىنى نەپىقە، يېمەك-ئىچمەك ۋە تۇرالغۇ قاتارلىقلاردا ئۇلارنىڭ ماللىرىغا ئارىلاشتۇرامدۇ؟ دېگەندەك سوئاللارنى سورىشىدۇ. سەن ئۇلارغا جاۋاپ بېرىپ: ئۇلارنىڭ ماللىرىنى ئەجىر ئالماي، ئۆزۈڭلارنىڭ ماللىرىغا ئارىلاشتۇرماي تۈزەش ئارقىلىق ئۇلارغا مەرھەمەت قىلغىنىڭلار ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا سىلەرگە ياخشى ۋە ئەجىر جەھەتتە كاتتىدۇر. ئۇلارنىڭمۇ ماللىرى ساقلانغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارغىمۇ ياخشىدۇر. ئەگەر سىلەر ئۇلارنىڭ ماللىرىنى ئۆزۈڭلارنىڭ ماللىرىغا قېتىپ ئۇلارنى كۈندىلىك مەئىشەت ۋە تۇرالغۇدا ئۆزۈڭلارغا شېرىك قىلساڭلار سىلەرگە ھېچ گۇناھ بولمايدۇ. ئۇلار سىلەرنىڭ دىنى قېرىندىشىڭلاردۇر. قېرىنداشلار ئۆز-ئارا بىر بىرىگە ياردەملىشىدۇ، بىر-بىرىنىڭ ئىشلىرىنى قىلىشىپ بېرىدۇ. ئاللاھ يېتىملەرنىڭ ۋەلىلىرى ئىچىدە ئۇلارنى ئۆزلىرىنىڭ ماللىرىغا شېرىك قىلىپ ئىسلاھ قىلماقچى بولغان كىشى بىلەن بۇزماقچى بولغان كىشىنى بىلىپ تۇرىدۇ. ئەگەر ئاللاھ يېتىملارنىڭ ئىشىدا سىلەرنى جاپاغا سېلىشنى خالىغان بولسا ئىدى، سىلەرنى جاپاغا سالغان بولاتتى. لېكىن ئاللاھ سىلەرگە يېتىملارغا مۇئامىلە قىلىش يوللىرىنى ئاسانلاشتۇرۇپ بەردى. چۈنكى ئاللاھنىڭ شەرىئىتى ئاسانچىلىق ئۈستىگە قۇرۇلغان. شۈبھىسىزكى ئاللاھ غالىبدۇر. ھىچ قانداق نەرسە ئاللاھدىن غالىپ كېلەلمەيدۇ. مەخلۇقاتلارنى يارىتىش، ئىشلارنى ئورۇنلاشتۇرۇش ۋە ھۆكۈملەرنى يولغا قويۇشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.
2:221Page 35
وَلَا تَنكِحُواْ ٱلۡمُشۡرِكَٰتِ حَتَّىٰ يُؤۡمِنَّۚ وَلَأَمَةٞ مُّؤۡمِنَةٌ خَيۡرٞ مِّن مُّشۡرِكَةٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَتۡكُمۡۗ وَلَا تُنكِحُواْ ٱلۡمُشۡرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤۡمِنُواْۚ وَلَعَبۡدٞ مُّؤۡمِنٌ خَيۡرٞ مِّن مُّشۡرِكٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَكُمۡۗ أُوْلَٰٓئِكَ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلنَّارِۖ وَٱللَّهُ يَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱلۡجَنَّةِ وَٱلۡمَغۡفِرَةِ بِإِذۡنِهِۦۖ وَيُبَيِّنُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ٢٢١
And do not marry polytheistic women until they believe.1 And a believing slave woman is better than a polytheist, even though she might please you. And do not marry polytheistic men [to your women] until they believe. And a believing slave is better than a polytheist, even though he might please you. Those invite [you] to the Fire, but Allāh invites to Paradise and to forgiveness, by His permission. And He makes clear His verses [i.e., ordinances] to the people that perhaps they may remember.
ئى مۆمىنلەر! مۇشرىك ئاياللار تاكى يەككە-يېگانە ئاللاھقا ئىمان ئېيتىپ، ئىسلام دىنىغا كىرمىگۈچە نىكاھىڭلارغا ئالماڭلار. ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا ئىمان كەلتۈرگەن دېدەك ئايال، ھۆسىن-جامالى ۋە پۇل-مېلى بىلەن سىلەرنى مەپتۇن قىلغان بۇتپەرەس ھۆر ئايالدىن ئەۋزەلدۇر. مۇسۇلمان ئاياللارنى مۇشرىك ئەرلەرگە ياتلىق قىلماڭلار. ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا ئىمان كەلتۈرگەن ئەر قۇل گەرچە سىلەرنى مەپتۇن قىلغان تەقدىردىمۇ ھۆر مۇشرىك ئەردىن ياخشى. ئەر-ئايال مۇشرىكلار سۆزلىرى ۋە ئىش ھەرىكەتلىرى بىلەن دەۋزەخكە كىرىشكە چاقىرىدۇ. ئاللاھ پەزلى مەرھەمىتى بىلەن جەننەتكە كىرىش، گۇناھلارنىڭ مەغپىرەت بولىشىغا ئېلىپ بارىدىغان سالىھ ئەمەللەرگە چاقىرىدۇ، كىشىلەرگە ئىبرەت ئېلىپ ئەمەل قىلىشى ئۈچۈن ئۆز ئايەتلىرىنى بايان قىلىدۇ.
2:222Page 35
وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡمَحِيضِۖ قُلۡ هُوَ أَذٗى فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ وَلَا تَقۡرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطۡهُرۡنَۖ فَإِذَا تَطَهَّرۡنَ فَأۡتُوهُنَّ مِنۡ حَيۡثُ أَمَرَكُمُ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلۡمُتَطَهِّرِينَ ٢٢٢
And they ask you about menstruation. Say, "It is harm, so keep away from wives1 during menstruation. And do not approach them until they are pure. And when they have purified themselves,2 then come to them from where Allāh has ordained for you. Indeed, Allāh loves those who are constantly repentant and loves those who purify themselves."
ئى پەيغەمبەر! ساھابىلىرىڭ سەندىن ھەيز توغرۇلۇق سورايدۇ. سەن ئۇلارغا جاۋاپ بېرىپ: ھەيز ئەر ۋە ئايالغا زىيانلىقتۇر. ھەيز مەزگىلىدە ئاياللار بىلەن جىنسى ئالاقە قىلىشتىن ساقلىنىڭلار. تاكى ھەيز قېنى ئۈزۈلۈپ ئۇلار يۇيۇنۇپ بولغۇچە ئاياللىرىڭلاردىن نېرى تۇرۇڭلار. ئاياللاردىن قان توختاپ ھەيزدىن پاك بولسا ئاللاھ سىلەرگە رۇخسەت قىلغان شەكىلدە يەنى ئاياللار ھەيزدىن پاك بولغاندا ئۇلار بىلەن جىنسى مۇناسىۋەت قىلساڭلار بولىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ گۇناھ مەئسىيەتتىن تەۋبە قىلغۇچىلارنىڭ كۆپ بولۇشىنى، نىجاسەتلەردىن پاكلانغۇچىلارنى ياخشى كۆرىدۇ.
2:223Page 35
نِسَآؤُكُمۡ حَرۡثٞ لَّكُمۡ فَأۡتُواْ حَرۡثَكُمۡ أَنَّىٰ شِئۡتُمۡۖ وَقَدِّمُواْ لِأَنفُسِكُمۡۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّكُم مُّلَٰقُوهُۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٢٢٣
Your wives are a place of cultivation [i.e., sowing of seed] for you, so come to your place of cultivation however you wish and put forth [righteousness] for yourselves. And fear Allāh and know that you will meet Him. And give good tidings to the believers.
ئاياللىرىڭلار سىلەر ئۈچۈن مېۋە چىقىدىغان ئېكىنزارلىققا ئوخشاش بولۇپ ئۇلار سىلەرگە پەرزەنت تۇغۇپ بېرىدۇ. سىلەر ئېكىنزارلىقىڭلارغا ئالدى تەرەپكە كېلىش شەرتى بىلەن خالىغان تەرەپتىن، خالىغىنىڭلارچە كېلىڭلار. ئۆزۈڭلار ئۈچۈن ئالدىنئالا ياخشى ئەمەل تەييارلاڭلار، ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش ۋە سالىھ پەرزەنت ئۈمىدى بىلەن ئەر كىشىنىڭ ئايالى بىلەن بىرگە بولىشىمۇ ياخشىلىقنىڭ قاتارىدىندۇر. ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولۇڭلار. ئاياللار ھەققىدە يولغا قويۇلغان ھۆكۈممۇ بۇنىڭ قاتارىدىندۇر. بىلىڭلاركى سىلەر قىيامەت كۈنى ئاللاھقا ئۇچرىشىسىلەر، ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا تۇرىسىلەر، ئەمەللىرىڭلارغا ئاساسەن سىلەرگە جازا-مۇكاپات بېرىلىدۇ. ئى پەيغەمبەر! مۆمىنلەرگە، رەببىگە ئۇچراشقاندا ئۇلارنى خۇشال قىلىدىغان ئۈزۈلمەس نېئمەتلەر ۋە ئاللاھنىڭ مۇبارەك يۈزىگە قاراش بىلەن بىشارەت بەرگىن.
2:224Page 35
وَلَا تَجۡعَلُواْ ٱللَّهَ عُرۡضَةٗ لِّأَيۡمَٰنِكُمۡ أَن تَبَرُّواْ وَتَتَّقُواْ وَتُصۡلِحُواْ بَيۡنَ ٱلنَّاسِۚ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ٢٢٤
And do not make [your oath by] Allāh an excuse against being righteous and fearing Allāh and making peace among people. And Allāh is Hearing and Knowing.
ئاللاھ بىلەن قەسەم قىلىشنى ياخشىلىق قىلىش، تەقۋالىق ۋە كىشىلەرنىڭ ئارىسىنى تۈزەشنى چەكلەيدىغان ھۆججەت قىلىۋالماڭلار، بەلكى ياخشىلىقنى تەرك ئېتىشكە قەسەم قىلغان بولساڭلار ياخشىلىقنى قىلىپ قەسىمىڭلارغا كەففارەت بېرىڭلار. ئاللاھ سۆزلىرىڭلارنى ئاڭلاپ تۇرغىچىدۇر ، ئىش ھەرىكەتلىرىڭلارنى بىلىپ تۇرغىچىدۇر ۋە ئەمىلىڭلارغا ئاساسەن جازا-مۇكاپات بەرگۈچىدۇر.
2:225Page 36
لَّا يُؤَاخِذُكُمُ ٱللَّهُ بِٱللَّغۡوِ فِيٓ أَيۡمَٰنِكُمۡ وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتۡ قُلُوبُكُمۡۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٞ ٢٢٥
Allāh does not impose blame upon you for what is unintentional in your oaths, but He imposes blame upon you for what your hearts have earned. And Allāh is Forgiving and Forbearing.1
ئاللاھ بىلەن قەسەم دېگەنگە ئوخشاش مەقسەتسىز تىلدىلا دىيىلگەن قەسەم ئۈچۈن ئاللاھ سىلەرنى جازاغا تارتمايدۇ، كافارەت بېرىشمۇ كەلمەيدۇ ۋە ھېچقانداق جازامۇ يوق. ئەمما مەقسەتلىك قىلىنغان قەسىمىڭلار ئۈچۈن ئاللاھ سىلەرنى جازاغا تارتىدۇ.ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ گۇناھىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر. ناھايىتى مېھرىبان بولۇپ ئۇلارنى جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ.
2:226Page 36
لِّلَّذِينَ يُؤۡلُونَ مِن نِّسَآئِهِمۡ تَرَبُّصُ أَرۡبَعَةِ أَشۡهُرٖۖ فَإِن فَآءُو فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٢٢٦
For those who swear not to have sexual relations with their wives1 is a waiting time of four months, but if they return [to normal relations] - then indeed, Allāh is Forgiving and Merciful.
ئاياللىرىغا يېقىنچىلىق قىلماسلىققا قەسەم ئىچكەن كىشىلەر قەسەم ئىچكەن كۈندىن باشلاپ دەل تۆت ئاي كۈتۈپ تۇرىدۇ. مانا بۇ « ئىيلا » دەپ ئاتىلىدۇ. يېقىنچىلىق قىلماسلىققا قەسەم قىلغان تۆت ئاي مۇددەت ئىچىدە قايتىدىن ئايالىغا يېقىنچىلىق قىلىپ قالسا، شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلغان گۇناھىنى مەغپىرەت قىلىدۇ ۋە ئۇلارغا كۆيۈمچاندۇر. شۇڭلاشقا ئۇلارغا قەسەمدىن چىقىش ئۈچۈن كاففارەتنى يولغا قويدى.
2:227Page 36
وَإِنۡ عَزَمُواْ ٱلطَّلَٰقَ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ٢٢٧
And if they decide on divorce - then indeed, Allāh is Hearing and Knowing.
ئەگەر ئۇلار ئاياللىرىغا ئىزچىل يېقىنچىلىق قىلماسلىق ۋە ئۇلار بىلەن يېنىشىۋالماسلىق ئارقىلىق تالاق قىلىشنى نىيەت قىلغان بولسا، ھەقىقەتەن ئاللاھ ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇلارنىڭ ئەھۋالى ۋە نىيىتىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇلارغا بۇنىڭغا قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
2:228Page 36
وَٱلۡمُطَلَّقَٰتُ يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَٰثَةَ قُرُوٓءٖۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكۡتُمۡنَ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِيٓ أَرۡحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤۡمِنَّ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنۡ أَرَادُوٓاْ إِصۡلَٰحٗاۚ وَلَهُنَّ مِثۡلُ ٱلَّذِي عَلَيۡهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيۡهِنَّ دَرَجَةٞۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ٢٢٨
Divorced women remain in waiting [i.e., do not remarry] for three periods,1 and it is not lawful for them to conceal what Allāh has created in their wombs if they believe in Allāh and the Last Day. And their husbands have more right to take them back in this [period] if they want reconciliation.2 And due to them [i.e., the wives] is similar to what is expected of them, according to what is reasonable.3 But the men [i.e., husbands] have a degree over them [in responsibility and authority]. And Allāh is Exalted in Might and Wise.
تالاق قىلىنغان ئاياللار ئۈچ ھەيز ئۆتكۈچە توي قىلماي كۈتۈپ تۇرىدۇ. ئەگەر ئۇلار ئاللاھقا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئېيتقان ئىمانىدا راستچىل بولسا ئۇلارنىڭ بەچچىدانلىرىدىكى ئاللاھ ياراتقان ھامىلىنى يوشۇرىشى دۇرۇس ئەمەس. ئۇلارنىڭ ئەرلىرى ئىددەت مۇددىتى ئىچىدە تالاق قىلىش سەۋەبىدىن يۈز بەرگەن نىزالارنى تۈگىتىپ، يارىشىپ قېلىشىنى نىيەت قىلسا ئۇلارنى قايتۇرۇپ كېلىشكە باشقىلارغا قارىغاندا ھەقلىقتۇر. ئۆرپ-ئادەتكە قارىتا ئاياللىرى ئۈستىدە ئەرلەرنىڭ ھۇقۇق-مەجبۇرىيەتلىرى بولغىنىدەك ئاياللارنىڭ ئەرلىرى ئۈستىدە ھۇقۇق-مەجبۇرىيەتلىرى بولىدۇ. ئەرلەر ئاياللارنى باشقۇرۇش، تالاق قىلىش قاتارلىق مەسىلىلەردە ئاياللاردىن بىر دەرىجە ئارتۇقلۇققا ئىگە. ئاللاھ غالىبتۇر. ھېچ نەرسە ئاللاھدىن ئۈستۈن كېلەلمەيدۇ. ئۇ يولغا قويغان ھۆكۈملىرى ۋە ئىشلارنى ئورۇنلاشتۇرۇشتا ھىكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.
2:229Page 36
ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِۖ فَإِمۡسَاكُۢ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ تَسۡرِيحُۢ بِإِحۡسَٰنٖۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمۡ أَن تَأۡخُذُواْ مِمَّآ ءَاتَيۡتُمُوهُنَّ شَيۡـًٔا إِلَّآ أَن يَخَافَآ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۖ فَإِنۡ خِفۡتُمۡ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَا فِيمَا ٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعۡتَدُوهَاۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ٢٢٩
Divorce is twice. Then [after that], either keep [her] in an acceptable manner or release [her] with good treatment. And it is not lawful for you to take anything of what you have given them unless both fear that they will not be able to keep [within] the limits of Allāh.1 But if you fear that they will not keep [within] the limits of Allāh, then there is no blame upon either of them concerning that by which she ransoms herself. These are the limits of Allāh, so do not transgress them. And whoever transgresses the limits of Allāh - it is those who are the wrongdoers [i.e., the unjust].
ئەر قايتا يارىشالايدىغان تالاق ئىككى قېتىمدۇر. يەنى ئايالىنى تالاق قىلىدۇ ئاندىن كېيىن يېنىۋالىدۇ ئاندىن كىيىن يەنە تالاق قىلىدۇ ئاندىن كېيىن يەنە يېنىۋالىدۇ. ئىككى قېتىم تالاق قىلىپ بولغاندىن كېيىن ئايالىنى چىرايلىقچە نىكاھىدا تۇتۇپ قالىدۇ ياكى ئايالىنىڭ ھەق-ھۇقۇقلىرىغا رىئايە قىلغان ئاساستا چىرايلىقچە ئۈچىنجى قېتىم تالاق قىلىدۇ. ئى ئەرلەر! ئايال ئېرىنى ئۇنىڭ ئەخلاقى ياكى چىرايى سەۋەبلىك ياقتۇرمىغان بولسا، بۇ سەۋەبتىن ئەر-ئايال ئۆزلىرى ئۈستىدىكى ھەقلەرگە رىئايە قىلالماسلىقىغا جەزم قىلغان بولسا، سىلەرنىڭ ئاياللىرىڭلارغا بەرگەن مېھرى ھەققىدىن ھېچقانداق نەرسىنى قايتۇرۋېلىشىڭلار دۇرۇس ئەمەس.( ئەر-ئايال بۇنداق ئەھۋالغا دۇچ كەلگەندە) ئۆزلىرىنىڭ مەسىلىسىنى ئۇرۇق-تۇققانلىرىغا ياكى باشقا يېقىنلىرىغا يەتكۈزۈشى كېرەك. ئەگەر ۋەلىلەر ئۇلارنىڭ ئەر-خوتۇنلۇق ھەق-ھۇقۇقلىرىنى ئادا قىلالماسلىقىدىن ئەندىشە قىلسا، ئايالنىڭ ئېرىگە تالىقىنى ئېلىش مەقسىتىدە مال بەرگەنلىكى ئۈچۈن ئەر-ئايالغا ھېچقانداق گۇناھ بولمايدۇ. بۇ ھالال بىلەن ھارامنىڭ ئارىسىنى ئايرىيدىغان شەرئى ئەھكاملاردۇر. سىلەر بۇ ھۆكۈملەرگە خىلاپلىق قىلماڭلار. كىمكى ھالال بىلەن ھارام ئارىسىدىكى ئاللاھنىڭ بەلگىلىمىرىگە خىلاپلىق قىلسا، ئەنە شۇلار نەپسىنى ھالاكەتكە ئىتتىرىپ، ئۆزىنى ئاللاھنىڭ غەزىپى ۋە ئازابىغا تەڭلەش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلاردۇر
2:230Page 36
فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعۡدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوۡجًا غَيۡرَهُۥۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يَتَرَاجَعَآ إِن ظَنَّآ أَن يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِۗ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ٢٣٠
And if he has divorced her [for the third time], then she is not lawful to him afterward until [after] she marries a husband other than him.1 And if he [i.e., the latter husband] divorces her [or dies], there is no blame upon them [i.e., the woman and her former husband] for returning to each other if they think that they can keep [within] the limits of Allāh. These are the limits of Allāh, which He makes clear to a people who know [i.e.,understand].
ئەر خوتۇنىنى ئۈچىنجى قېتىم تالاق قىلسا، خوتۇن باشقا ئەرگە بىرىنجى ئېرىگە ھالال بولۇشنى مەقسەت قىلماستىن، شەرتلىرىنى تولۇقلىغان شەكىلدە نىكاھلىنىپ، نىكاھدىن كېيىن ئىككىنجى ئېرى ئۇنىڭ بىلەن جىنسى ئالاقە قىلمىغۇچە بىرىنجى ئەرنىڭ ئۇنىڭغا قايتىدىن نىكاھلىنىشى ھالال بولمايدۇ. ئىككىنجى ئەر ئۇنى تالاق قىلغان بولسا ياكى ئۆلۈپ كەتكەن بولسا ئۇ بىرىنجى ئېرى بىلەن شەرئى ھۆكۈملەرنى ئىجرا قىلىشقا ئىشەنچ قىلالىغان ھالدا يېڭى مېھرى ۋە يېڭى نىكاھ بىلەن(ئىددەت توشقاندىن كىيىن) يېنىشىۋالغان بولسا ئۇلارغا ھېچقانداق گۇناھ بولمايدۇ. ئاللاھ بۇلارنى ھۆكۈملىرىنى ۋە بەلگىلىمىلىرىنى بىلىدىغان كىشىلەرنىڭ مەنپەئەتلىنىشى ئۈچۈن بايان قىلىدۇ.
2:231Page 37
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمۡسِكُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٖۚ وَلَا تُمۡسِكُوهُنَّ ضِرَارٗا لِّتَعۡتَدُواْۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ فَقَدۡ ظَلَمَ نَفۡسَهُۥۚ وَلَا تَتَّخِذُوٓاْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوٗاۚ وَٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَمَآ أَنزَلَ عَلَيۡكُم مِّنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَٱلۡحِكۡمَةِ يَعِظُكُم بِهِۦۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ٢٣١
And when you divorce women and they have [nearly] fulfilled their term, either retain them according to acceptable terms or release them according to acceptable terms, and do not keep them, intending harm, to transgress [against them]. And whoever does that has certainly wronged himself. And do not take the verses of Allāh in jest. And remember the favor of Allāh upon you and what has been revealed to you of the Book [i.e., the Qur’ān] and wisdom [i.e., the Prophet's sunnah] by which He instructs you. And fear Allāh and know that Allāh is Knowing of all things.
ئەگەر سىلەر ئاياللىرىڭلارنى تالاق قىلغان بولساڭلار، ئۇلارنىڭ ئىددىتى توشاي دەپ قالغان بولسا ئىددىتى توشقىچە ئۇلار بىلەن چىرايلىقچە يارىشىڭلار ياكى يانماستىن چىرايلىقچە قويىۋىتىڭلار. جاھىلىيەت دەۋرىدىكىدەك ئۇلارغا زىيان يەتكۈزۈش مەقسىتىدە يېنىشماڭلار. كىمكى شۇنداق قىلىدىكەن ئۆزىنى گۇناھقا ۋە جازاغا توغرىلاش ئارقىلىق ئۆزىگە زۇلۇم قىلغان بولىدۇ. ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئوينىشىپ مەسخىرە قىلماڭلار. ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىنى ياد ئېتىڭلار. سىلەرگە نازىل قىلىنغان قۇرئان ۋە سۈننەت، ئاتا قىلىنغان نېئمەتلەرنىڭ ئەڭ كاتتىسىدۇر. ئاللاھ رەھمىتىگە قىزىقتۇرۇش ۋە ئازابىدىن قورقۇتۇش ئۈچۈن سىلەرگە بۇ نېئمەتلەرنى ئەسلىتىپ تۇرىدۇ. ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنداش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھتىن قورقۇڭلار. بىلىڭلاركى ئاللاھ ھەر نەرسىنى بىلىپ تۇرىدۇ. ئاللاھقا ھېچ نەرسە مەخپى ئەمەس. ئاللاھ ئەمەللىرىڭلارغا قاراپ سىلەرگە جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
2:232Page 37
وَإِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحۡنَ أَزۡوَٰجَهُنَّ إِذَا تَرَٰضَوۡاْ بَيۡنَهُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ مِنكُمۡ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۗ ذَٰلِكُمۡ أَزۡكَىٰ لَكُمۡ وَأَطۡهَرُۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ٢٣٢
And when you divorce women1 and they have fulfilled their term, do not prevent them from remarrying their [former] husbands if they [i.e., all parties] agree among themselves on an acceptable basis. That is instructed to whoever of you believes in Allāh and the Last Day. That is better for you and purer, and Allāh knows and you know not.
ئى ئاياللارنىڭ ۋەلىلىرى! ئەگەر ئاياللىرىڭلارنى ئۈچتىن ئاز تالاق قىلغان بولساڭلار، ئۇلارنىڭ ئىددىتى توشقاندا قائىدە بويىچە بۇرۇنقى ئىرى بىلەن پۈتۈشۈپ رازىلىق بىلدۈرگەن بولسا، ئۇلارنى نىكاھلىنىشتىن توسىماڭلار. بۇ ھۆكۈم ئارقىلىق ئاللاھقا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىمان ئېيتقان كىشىلەرگە نەسىھەت قىلىنىدۇ. بۇ سىلەرنىڭ ياخشىلىقىڭلارنى كۆپەيتىدۇ ۋە يۈز-ئابرويىڭلارنى، مال-دۇنيالىرىڭلارنى كىرلاردىن ئەڭ پاكلىغۇچىدۇر. ئاللاھ ئىشلارنىڭ ھەقىقىتىنى ۋە ئاقىۋىتىنى بىلىپ تۇرىدۇ، ھالبۇكى سىلەر بىلمەيسىلەر.
2:233Page 37
۞ وَٱلۡوَٰلِدَٰتُ يُرۡضِعۡنَ أَوۡلَٰدَهُنَّ حَوۡلَيۡنِ كَامِلَيۡنِۖ لِمَنۡ أَرَادَ أَن يُتِمَّ ٱلرَّضَاعَةَۚ وَعَلَى ٱلۡمَوۡلُودِ لَهُۥ رِزۡقُهُنَّ وَكِسۡوَتُهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ لَا تُكَلَّفُ نَفۡسٌ إِلَّا وُسۡعَهَاۚ لَا تُضَآرَّ وَٰلِدَةُۢ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوۡلُودٞ لَّهُۥ بِوَلَدِهِۦۚ وَعَلَى ٱلۡوَارِثِ مِثۡلُ ذَٰلِكَۗ فَإِنۡ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٖ مِّنۡهُمَا وَتَشَاوُرٖ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَاۗ وَإِنۡ أَرَدتُّمۡ أَن تَسۡتَرۡضِعُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُمۡ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِذَا سَلَّمۡتُم مَّآ ءَاتَيۡتُم بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ ٢٣٣
Mothers may nurse [i.e., breastfeed] their children two complete years for whoever wishes to complete the nursing [period]. Upon the father is their [i.e., the mothers'] provision and their clothing according to what is acceptable. No person is charged with more than his capacity. No mother should be harmed through her child, and no father through his child. And upon the [father's] heir is [a duty] like that [of the father]. And if they both desire weaning through mutual consent from both of them and consultation, there is no blame upon either of them. And if you wish to have your children nursed by a substitute, there is no blame upon you as long as you give payment according to what is acceptable. And fear Allāh and know that Allāh is Seeing of what you do.
ئانىلار بالىلارنى ئېمىتىش مۇددىتىدە تولۇق ئېمىتمەكچى بولسا تۇلۇق ئىككى يىل ئېمىتىشى لازىم. شەرىئەتكە زىت بولمىغان قائىدە بويىچە نەپىقە ۋە كىيىم-كېچەك بېرىشى لازىم. ئاللاھ بىر كىشىنى قۇدرىتى يەتمەيدىغان ئىشلارغا بۇيرۇمايدۇ. ئاتا-ئانىلارنىڭ بالىنى يەنە بىرىگە زىيان سېلىشنىڭ ۋاستىسى قىلىۋېلىشى توغرا ئەمەس. دادا يوق بولۇپ، بوۋاقنىڭ مال-دۇنياسى بولمىسا ئاتىنىڭ ۋارىسى ئاتىغا ئوخشاش مەسئۇلىيەتنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك. ئەگەر ئاتا-ئانا بالىنىڭ مەنپەئەتىنى ئاساس قىلىپ كېڭەشكەندىن كېيىن بالىنى ئىككى يىل توشماستا ئايرىۋەتمەكچى بولسا ئۇلارغا ھېچقانداق گۇناھ بولمايدۇ. ئەگەر سىلەر بالىلىرىڭلارنى ئېنىك ئانىلارغا ئېمىتمەكچى بولساڭلار، ئۇلار بىلەن كېلىشكەن ھەقنى كېمەيتمەستىن ۋە ئۇزۇنغا سوزىۋەتمەستىن چىرايلىقچە بەرسەڭلار سىلەرگە ھېچقانداق گۇناھ بولمايدۇ. ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىنى ئورۇنداش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولۇڭلار. بىلىڭلاركى ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەر قىلىۋاتقان ئىشلارنى كۆرۈپ تۇرغىچىدۇر. ئاللاھقا بۇلاردىن ھېچ نەرسە مەخپى ئەمەس. ئاللاھ سىلەرگە ئىلگىرى قىلغان ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
2:234Page 38
وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَيَذَرُونَ أَزۡوَٰجٗا يَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرٖ وَعَشۡرٗاۖ فَإِذَا بَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا فَعَلۡنَ فِيٓ أَنفُسِهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ٢٣٤
And those who are taken in death among you and leave wives behind - they, [the wives, shall] wait four months and ten [days]. And when they have fulfilled their term, then there is no blame upon you for what they do with themselves in an acceptable manner.1 And Allāh is [fully] Aware of what you do.
ئۆزى ۋاپات بولۇپ ئاياللىرى ھامىلدار ئەمەس ھالەتتە قېلىپ قالغان كىشىلەرنىڭ ئاياللىرى تۆت ئاي ئون كۈن ئىددەت تۇتۇشى لازىم. ئۇلار ئىددەت مەزگىلىدە ئەرنىڭ ئۆيىدىن چىقىشتىن، زىننەتلىنىشتىن، توي قىلىشتىن چەكلىنىدۇ. ئى ئاياللارنىڭ ۋەلىلىرى! ئەگەر ئىددەت مۇددىتى تۈگىسە ئۇلار شەرئى قائىدە بويىچە ئىددەت مەزگىلىدە چەكلىنىدىغان ئىشلارنى قىلغان بولسا سىلەرگە گۇناھ بولمايدۇ. ئاللاھ قىلىۋاتقانلىرىڭلاردىن خەۋەرداردۇر. ئاللاھقا سىلەرنىڭ ئاشكارا-يۇشۇرۇن ئىشلىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە مەخپى ئەمەس. ئاللاھ سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
2:235Page 38
وَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِيمَا عَرَّضۡتُم بِهِۦ مِنۡ خِطۡبَةِ ٱلنِّسَآءِ أَوۡ أَكۡنَنتُمۡ فِيٓ أَنفُسِكُمۡۚ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمۡ سَتَذۡكُرُونَهُنَّ وَلَٰكِن لَّا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّآ أَن تَقُولُواْ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗاۚ وَلَا تَعۡزِمُواْ عُقۡدَةَ ٱلنِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبۡلُغَ ٱلۡكِتَٰبُ أَجَلَهُۥۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِيٓ أَنفُسِكُمۡ فَٱحۡذَرُوهُۚ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٞ ٢٣٥
There is no blame upon you for that to which you [indirectly] allude concerning a proposal to women or for what you conceal within yourselves. Allāh knows that you will have them in mind. But do not promise them secretly except for saying a proper saying. And do not determine to undertake a marriage contract until the decreed period1 reaches its end. And know that Allāh knows what is within yourselves, so beware of Him. And know that Allāh is Forgiving and Forbearing.
ئېرى ئۆلۈپ كېتىپ ياكى تالاق قىلغانلىقتىن ئىددەت تۇتۇۋاتقان ئايالغا ئۇچۇق سۆزلىمەستىن ئۇلارنى ئالىدىغانلىقىڭلارنى پۇرىتىپ ئۆتسەڭلار سىلەرگە ھېچ گۇناھ بولمايدۇ. مەسىلەن: ئىددىتىڭىز توشسا ماڭا خەۋەر قىلىڭ، دېگەنگە ئوخشاش. ئىددەت تۇتۇۋاتقان ئايالغا ئىددىتى تۈگىگەندىن كىيىن نىكاھلىنىشنى كۆڭلىڭلاردا مەخپى تۇتساڭلارمۇ سىلەرگە ھېچ گۇناھ يوق. سىلەر ئۇلارغا قاتتىق ئىنتىزار بولغانلىقىڭلار ئۈچۈن ئاللاھ سىلەرنىڭ ئۇلارغا ئېغىز ئاچىدىغانلىقىڭلارنى بىلىدۇ. شۇڭلاشقا ئۇچۇق سۆزلىمەستىن پۇرىتىپ گەپ قىلىشىڭلارغا رۇخسەت قىلدى. ئىددەت مۇددىتىدە سىلەر ئۇلار بىلەن يوشۇرۇن ۋەدىلىشىپ قويۇشتىن ھەزەر ئەيلەڭلار. پەقەت چىرايلىق سۆزلەرنى قىلساڭلار بولىدۇ. ئىددەت مەزگىلىدە سىلەر ئۇلارنى نىكاھىڭلارغا ئېلىشنى بەل باغلىماڭلار. بىلىڭلاركى، ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەر كۆڭلۈڭلاردا يۇشۇرغان سىلەر ئۈچۈن رۇخسەت بولغان ۋە ھارام بولغان نەرسىلەرنى بىلىدۇ. ھەزەر ئەيلەڭلار، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا قارشى چىقىشتىن ھەزەر ئەيلەڭلار. بىلىڭلاركى ئاللاھ بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغان كىشىلەرنى ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ھەلىمدۇر جازالاشقا ئالدىرىمايدۇ.
2:236Page 38
لَّا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ إِن طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ مَا لَمۡ تَمَسُّوهُنَّ أَوۡ تَفۡرِضُواْ لَهُنَّ فَرِيضَةٗۚ وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى ٱلۡمُوسِعِ قَدَرُهُۥ وَعَلَى ٱلۡمُقۡتِرِ قَدَرُهُۥ مَتَٰعَۢا بِٱلۡمَعۡرُوفِۖ حَقًّا عَلَى ٱلۡمُحۡسِنِينَ ٢٣٦
There is no blame upon you if you divorce women you have not touched1 nor specified for them an obligation.2 But give them [a gift of] compensation - the wealthy according to his capability and the poor according to his capability - a provision according to what is acceptable, a duty upon the doers of good.
ئەگەر سىلەر نىكاھلاپ ئالغان ئاياللىرىڭلارغا يېقىنچىلىق قىلماي ياكى مېھرى ھەققى تەيىنلىمەي تۇرۇپ تالاق قىلساڭلار سىلەرگە ھېچ گۇناھ بولمايدۇ. ئەگەر سىلەر ئۇلارنى بۇ ھالەتتە تالاق قىلساڭلار سىلەرگە ئاياللارغا مېھرى ھەققى بېرىش كەلمەيدۇ. پەقەت ئۇلارغا مال دۇنياسى كۆپ باي بوسۇن ياكى يوقسۇل بولسۇن قۇدرىتى يەتكەن دائىرىدە ئۇلار مەنپەئەتلىنىدىغان ۋە كۆڭۈل ئازابىنى يەڭگىلەشتۈرىدىغان (يەنى بەلگىلىك مىقداردا پۇل-مال) بېرىشىڭلار كېرەك. بۇ ئىش-ھەرىكەت ياخشىلىق قىلغۇچى ئادەملەرنىڭ ئۆتەشكە تىگىشلىك مەجبۇرىيىتىدۇر.
2:237Page 38
وَإِن طَلَّقۡتُمُوهُنَّ مِن قَبۡلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ وَقَدۡ فَرَضۡتُمۡ لَهُنَّ فَرِيضَةٗ فَنِصۡفُ مَا فَرَضۡتُمۡ إِلَّآ أَن يَعۡفُونَ أَوۡ يَعۡفُوَاْ ٱلَّذِي بِيَدِهِۦ عُقۡدَةُ ٱلنِّكَاحِۚ وَأَن تَعۡفُوٓاْ أَقۡرَبُ لِلتَّقۡوَىٰۚ وَلَا تَنسَوُاْ ٱلۡفَضۡلَ بَيۡنَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ ٢٣٧
And if you divorce them before you have touched them and you have already specified for them an obligation, then [give] half of what you specified - unless they forego the right or the one in whose hand is the marriage contract foregoes it. And to forego it is nearer to righteousness. And do not forget graciousness between you. Indeed Allāh, of whatever you do, is Seeing.
ئەگەر سىلەر نىكاھلانغان ئاياللىرىڭلارغا يېقىنچىلىق قىلىشتىن ئىلگىرى ۋە ئۇلارغا مېھرى بېكىتىپ بولغاندىن كېيىن تالاق قىلساڭلار تەيىنلەنگەن مېھرىنىڭ يېرىمىنى بېرىڭلار. ئەمما ئاياللار ئۆتۈنسە، ياكى ئەرلەر مېھرىنى تۇلۇق ئۇلارغا بېرىش ئارقىلىق ئەرلەر ئۆتۈنسە بۇ ئىلگىرىكى ھۆكۈمدىن مۇستەسنادۇر. ئۆز-ئارا ھەقلەردىن ئۆتۈنۈش ئاللاھتىن قورقۇشقا ۋە ئاللاھقا ئىتائەت قىلىشقا ئەڭ يېقىندۇر. ئى كىشىلەر! ئۆز-ئارا پەزلى مەرھەمەت قىلىشنى ۋە ھەق-ھوقۇق ئىشلىرىدا كەڭ قورساق بولۇشنى تاشلىماڭلار. ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەر قىلىۋاتقان ئىشلىرىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغىچىدۇر. ئاللاھنىڭ ساۋابىغا ئېرىشىشىڭلار ئۈچۈن ياخشىلىق قىلىشقا تىرىشىڭلار.
2:238Page 39
حَٰفِظُواْ عَلَى ٱلصَّلَوَٰتِ وَٱلصَّلَوٰةِ ٱلۡوُسۡطَىٰ وَقُومُواْ لِلَّهِ قَٰنِتِينَ ٢٣٨
Maintain with care the [obligatory] prayers and [in particular] the middle [i.e., ʿaṣr] prayer and stand before Allāh, devoutly obedient.
نامازلارنى ئاللاھ بۇيرىغىنىدەك ئادا قىلىش ئارقىلىق نامازلارغا ئەھمىيەت بېرىڭلار. نامازلار ئارىسىدا ئەسىر نامىزىغا ئەھمىيەت بېرىڭلار. نامىزىڭلاردا ئاللاھقا ئىتائەتمەنلىك ۋە خۇشۇئ بىلەن تۇرۇڭلار.
2:239Page 39
فَإِنۡ خِفۡتُمۡ فَرِجَالًا أَوۡ رُكۡبَانٗاۖ فَإِذَآ أَمِنتُمۡ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمۡ تَكُونُواْ تَعۡلَمُونَ ٢٣٩
And if you fear [an enemy, then pray] on foot or riding. But when you are secure, then remember Allāh [in prayer], as He has taught you that which you did not [previously] know.
ئەگەر سىلەر دۈشمەندىن قورقساڭلار، شۇ سەۋەبلىك نامازلارنى تولۇق ئادا قىلىشقا قادىر بولالمىساڭلار، پىيادە ياكى تۆگە ۋە ئاتلارغا مىنگەن ھالەتتە ياكى سىلەر قانداق شەكىلدە قادىر بولالىساڭلار شۇ ھالىتىڭلاردا ئادا قىلىڭلار. ئامانلىق تاپقىنىڭلاردا ئاللاھ سىلەرگە بىلدۈرگىنىدەك ئاللاھنى ياد ئېتىڭلار. تولۇق ۋە مۇكەممەل شەكىلدە ئادا قىلىنغان نامازدا ئاللاھنى ياد ئېتىشمۇ بۇنىڭ قاتارىدىندۇر. سىلەر ئىلگىرى بىلمەيدىغان نۇر ۋە ھىدايەتنى سىلەرگە بىلدۈرگەنلىكى ئۈچۈن ئاللاھنى ياد ئېتىڭلار.
2:240Page 39
وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَيَذَرُونَ أَزۡوَٰجٗا وَصِيَّةٗ لِّأَزۡوَٰجِهِم مَّتَٰعًا إِلَى ٱلۡحَوۡلِ غَيۡرَ إِخۡرَاجٖۚ فَإِنۡ خَرَجۡنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ فِي مَا فَعَلۡنَ فِيٓ أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعۡرُوفٖۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ٢٤٠
And those who are taken in death among you and leave wives behind - for their wives is a bequest: maintenance for one year without turning [them] out. But if they leave [of their own accord], then there is no blame upon you for what they do with themselves in an acceptable way.1 And Allāh is Exalted in Might and Wise.
سىلەرنىڭ ئىچىڭلاردا ئۆزى ۋاپات بولۇپ ئايالى قېلىپ قالغانلار، ئاياللىرىنىڭ ئۇچرىغان مۇسىبەتلىرىگە تەسەللى بېرىش ۋە مېيىتقا ۋاپادارلىق بىلدۈرۈش ئۈچۈن، مېيتنىڭ ۋارىسلىرى ئۇلارنى ئۆيدىن چىقىرىۋەتمەستىن، تۇلۇق بىر يىلغىچە تۇرىدىغان ئۆي ۋە نەپىقە بېرىشىنى ۋەسىيەت قىلسۇن. ئەگەر ئۇلار ئۆزلىرى چىقىپ كەتسە ئۇلارنىڭ زىننەتلىنىشى ۋە خۇشپۇراق ئىشلىتىشىدە سىلەرگىمۇ ۋە ئۇلارغىمۇ ھېچقانداق گۇناھ يوق. ئاللاھ غالىبتۇر. ئاللاھتىن غالىب كەلگۈچى يوقدۇر. ئاللاھ ئىشلارنى ئورۇنلاشتۇرۇش ۋە ھۆكۈملەرنى يولغا قويۇشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر. كۆپچىلىك تەپسىرشۇناسلار بۇ ئايەتنىڭ ھۆكمى ئاللاھ تائالانىڭ: «ئىچىڭلاردا ئۆزى ۋاپات بولۇپ ئاياللىرى قېلىپ قالغان كىشىلەر بولسا، ئاياللىرى تۆت ئاي ئون كۈن ئىددەت تۇتۇشى لازىم» دېگەن ئايەتنىڭ نازىل بولۇشى بىلەن ئەمەلدىن قالدۇرۇلغانلىقىغا بىرلىككە كەلگەن.
2:241Page 39
وَلِلۡمُطَلَّقَٰتِ مَتَٰعُۢ بِٱلۡمَعۡرُوفِۖ حَقًّا عَلَى ٱلۡمُتَّقِينَ ٢٤١
And for divorced women is a provision according to what is acceptable - a duty upon the righteous.
تالاق قىلىنغان ئاياللارغا قائىدە بويىچە ئەرنىڭ ئەھۋالىغا قاراپ تالاق سەۋەبلىك ئۇچرىغان كۆڭۈلسىزلىكىگە تەسەللى بېرىش ئۈچۈن، مال-مۈلۈك، كىيىم كېچەك ۋە باشقا نەرسىلەرنى بېرىشى لازىم. بۇ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولغۇچىلارغا بېكىتىلگەن ھۆكۈمدۇر.
2:242Page 39
كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ٢٤٢
Thus does Allāh make clear to you His verses [i.e., laws] that you might use reason.
ئى مۆمىنلەر! سىلەرنىڭ چۈشىنىپ ئەمەل قىلىشىڭلار ۋە دۇنيا-ئاخىرەتتە ياخشىلىققا ئىرىشىشىڭلار ئۈچۈن، ئاللاھ بەلگىلىمە ۋە ھۆكۈملىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئايەتلىرىنى ئىلگىرىكىدەك بايان قىلىدۇ.
2:243Page 39
۞ أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ وَهُمۡ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلۡمَوۡتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُواْ ثُمَّ أَحۡيَٰهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ ٢٤٣
Have you not considered those who left their homes in many thousands, fearing death? Allāh said to them, "Die"; then He restored them to life. And Allāh is the possessor of bounty for the people, but most of the people do not show gratitude.
ئى پەيغەمبەر! ئۆزلىرى كۆپ تۇرۇغلۇق ۋابا ۋە باشقا كېسەللەر سەۋەبىدىن ئۆلۈمدىن قورقۇپ ئۆيلىرىدىن چىققان ئىسرائىل ئوغۇللىرىدىن خەۋىرىڭ يوقمۇ؟ ئاللاھ ئۇلارغا: «ئۆلۈڭلار»دېدى ئۇلار ئۆلدى، ئاندىن كېيىن ئاللاھ پۈتۈن ئىشلارنىڭ ئۆزىنىڭ ئىلكىدە ئىكەنلىكىنى، ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىگە ھېچقانداق پايدا زىيان يەتكۈزۈشكە قادىر ئەمەسلىكىنى ئۇلارغا بايان قىلىپ بېرىش ئۈچۈن، ئۇلارنى قايتىدىن تىرىلدۈردى. ئاللاھ ئىنسانلارغا ھەقىقەتەن مەرھەمەتلىكتۇر، لېكىن كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى ئاللاھنىڭ نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلمايدۇ.
2:244Page 39
وَقَٰتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ٢٤٤
And fight in the cause of Allāh and know that Allāh is Hearing and Knowing.
ئى مۆمىنلەر! ئاللاھنىڭ دىنىغا ياردەم بېرىش ۋە ئاللاھنىڭ سۆزىنى ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن ئاللاھنىڭ دۈشمەنلىرى بىلەن جىھاد قىلىڭلار. بىلىڭلاركى، ئاللاھ سۆزلىرىڭلارنى ئاڭلاپ تۇرغىچىدۇر، نىيەت ۋە قىلمىشىڭلارنى بىلىپ تۇرغىچىدۇر، سىلەرگە ئەمەللىرىڭلارغا ئاساسەن جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
2:245Page 39
مَّن ذَا ٱلَّذِي يُقۡرِضُ ٱللَّهَ قَرۡضًا حَسَنٗا فَيُضَٰعِفَهُۥ لَهُۥٓ أَضۡعَافٗا كَثِيرَةٗۚ وَٱللَّهُ يَقۡبِضُ وَيَبۡصُۜطُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ٢٤٥
Who is it that would loan Allāh a goodly loan so He may multiply it for him many times over? And it is Allāh who withholds and grants abundance, and to Him you will be returned.
كىمكى مېلىنىڭ ئۆزىگە ھەسسىلەپ قايتىپ كىلىشى ئۈچۈن، ئىچىدىن چىقىرىپ توغرا نىيەت بىلەن قەرز بەرگۈچىدەك مېلىنى ئاللاھ يولىدا سەرپ قىلىدىكەن، ئاللاھ ئۇنىڭغا ھەسسىلەپ قايتۇرىدۇ. ئاللاھ ئۆز ھىكمىتى ۋە ئادالىتى بىلەن رىزىقنى ۋە تەن ساقلىقنى تارمۇ قىلىدۇ ۋە كەڭرىمۇ قىلىدۇ. ئاخىرەتتە يەككە-يېگانە ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرىسىلەر. ئاللاھ ئەمەللىرىڭلارغا قاراپ جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
2:246Page 40
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلۡمَلَإِ مِنۢ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ مِنۢ بَعۡدِ مُوسَىٰٓ إِذۡ قَالُواْ لِنَبِيّٖ لَّهُمُ ٱبۡعَثۡ لَنَا مَلِكٗا نُّقَٰتِلۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۖ قَالَ هَلۡ عَسَيۡتُمۡ إِن كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلۡقِتَالُ أَلَّا تُقَٰتِلُواْۖ قَالُواْ وَمَا لَنَآ أَلَّا نُقَٰتِلَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَقَدۡ أُخۡرِجۡنَا مِن دِيَٰرِنَا وَأَبۡنَآئِنَاۖ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقِتَالُ تَوَلَّوۡاْ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنۡهُمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّٰلِمِينَ ٢٤٦
Have you not considered the assembly of the Children of Israel after [the time of] Moses when they said to a prophet of theirs, "Send to us a king, and we will fight in the way of Allāh"? He said, "Would you perhaps refrain from fighting if battle was prescribed for you?" They said, "And why should we not fight in the cause of Allāh when we have been driven out from our homes and from our children?" But when battle was prescribed for them, they turned away, except for a few of them. And Allāh is Knowing of the wrongdoers.
ئى پەيغەمبەر! ساڭا مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ زامانىدىن كېيىن ئىسرائىل ئەۋلادىدىن بولغان كاتتا كىشىلەرنىڭ خەۋىرى يەتمىدىمۇ؟ ئۇلار ئۆز ۋاقتىدا پەيغەمبىرىگە: بىزگە بىر پادىشاھ تىكلەپ بەرگىن، ئۇنىڭ بىلەن ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلايلى! دېيىشتى. پەيغەمبەر ئۇلارغا: سىلەرگە جىھاد پەرز قىلىنسا ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلماي قالارسىلەرمۇ؟ دېدى. ئۇلار پەيغەمبەرنىڭ ئۆزلىرى ھەققىدىكى ئويىنى ئىنكار قىلىپ: بىزنىڭ جىھادقا چىقىشىمىزنى تەقەززا قىلىدىغان ئىشلار بار تۇرسا، ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىشتىن بىزنى نېمە چەكلەيدۇ؟ دۈشمەنلىرىمىز بىزنى يۇرتلىرىمىزدىن قوغلاپ چىقاردى، بالىلىرىمىزنى ئەسىر ئالدى، ۋەتىنىمىزنى قولىمىزغا قايتۇرۇپ ئېلىش ۋە ئەسىرلىرىمىزنى قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن ئۇرۇش قىلىمىز دېدى. ئاللاھ ئۇلارغا جىھادنى پەرز قىلغان چاغدا ئازغىنىسىدىن باشقىسى قىلغان ۋەدىلىرىگە ۋاپا قىلماي يۈز ئۆرىدى. ئاللاھ بۇيرىقىدىن يۈز ئۆرىگەن، ئەھدىسىنى بۇزغان زالىملارنى بىلىپ تۇرغىچىدۇر ۋە ئۇلارغا ئەمەللىرىگە قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
2:247Page 40
وَقَالَ لَهُمۡ نَبِيُّهُمۡ إِنَّ ٱللَّهَ قَدۡ بَعَثَ لَكُمۡ طَالُوتَ مَلِكٗاۚ قَالُوٓاْ أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ ٱلۡمُلۡكُ عَلَيۡنَا وَنَحۡنُ أَحَقُّ بِٱلۡمُلۡكِ مِنۡهُ وَلَمۡ يُؤۡتَ سَعَةٗ مِّنَ ٱلۡمَالِۚ قَالَ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصۡطَفَىٰهُ عَلَيۡكُمۡ وَزَادَهُۥ بَسۡطَةٗ فِي ٱلۡعِلۡمِ وَٱلۡجِسۡمِۖ وَٱللَّهُ يُؤۡتِي مُلۡكَهُۥ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ ٢٤٧
And their prophet said to them, "Indeed, Allāh has sent to you Saul as a king." They said, "How can he have kingship over us while we are more worthy of kingship than him and he has not been given any measure of wealth?" He said, "Indeed, Allāh has chosen him over you and has increased him abundantly in knowledge and stature. And Allāh gives His sovereignty to whom He wills. And Allāh is all-Encompassing [in favor] and Knowing."
پەيغەمبەر ئۇلارغا: ئاللاھ ھەقىقەتەن سىلەرگە قوماندانلىقى ئاستىدا جىھاد قىلىشىڭلار ئۈچۈن تالۇتنى سىلەرگە پادىشاھ قىلىپ ئەۋەتتى، دېدى. ئۇلارنىڭ كاتتىلىرى ئاللاھنىڭ بۇ تاللىشىغا ئىتىراز بىلدۈرۈپ: ئۇ، قانداقسىگە بىزگە پادىشاھ بولىدۇ؟ بىز پادىشاھلىققا ئۇنىڭدىنمۇ ھەقلىقراقمىز، چۈنكى ئۇ پادىشاھ ئەۋلاتلىرىدىن ئەمەس، ئۇنىڭ پادىشاھلىققا ياردىمى تېگىدىغان كۆپ مال-مۈلكى يوق تۇرسا، دېدى. پەيغەمبەر ئۇلارغا: ئاللاھ ھەقىقەتەن سىلەرگە پادىشاھ قىلىشقا ئۇنى تاللىدى، ئۇنىڭ ئىلمىنى زىيادە ۋە بەدىنىنى بەستىلىك قىلدى.ئاللاھ ھېكمىتى ۋە رەھمىتى بىلەن سەلتەنىتىنى خالىغان كىشىگە بېرىدۇ. ئاللاھنىڭ پەزلى كەڭرى بولۇپ خالىغان كىشىگە بېرىدۇ. ئۆز مەخلۇقاتلىرى ئىچىدىن ئۇ مەنسەپكە ھەقلىق بولغان كىشىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر.
2:248Page 40
وَقَالَ لَهُمۡ نَبِيُّهُمۡ إِنَّ ءَايَةَ مُلۡكِهِۦٓ أَن يَأۡتِيَكُمُ ٱلتَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَبَقِيَّةٞ مِّمَّا تَرَكَ ءَالُ مُوسَىٰ وَءَالُ هَٰرُونَ تَحۡمِلُهُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لَّكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ٢٤٨
And their prophet said to them, "Indeed, a sign of his kingship is that the chest will come to you in which is assurance1 from your Lord and a remnant of what the family of Moses and the family of Aaron had left, carried by the angels. Indeed in that is a sign for you, if you are believers."
ئۇلارغا پەيغەمبىرى ئېيتتىكى: ئۇنى سىلەرگە پادىشاھ قىلىپ تاللىشىنىڭ راستلىقىنىڭ ئالامىتى شۇكى، ئاللاھ سىلەرگە بىر ساندۇقنى كەلتۈرىدۇ -ئۇ ساندۇق ئىسرائىل ئەۋلادىدىن ئېلىۋېلىنغان بولۇپ ئۇلار ئۇ ساندۇقنى چوڭ بىلەتتى-ئۇنىڭدا ساندۇق بىلەن بىرگە سىلەرنى تەسكىن تاپقۇزىدىغان نەرسە ۋە مۇسانىڭ، ھارۇننىڭ ئائىلىسى قالدۇرۇپ كەتكەن مۇسانىڭ ھاسىسى تەۋرات يېزىلغان بىر قىسىم تاختايلارغا ئوخشاش نەرسىلەر بار. بۇلاردا ئەگەر سىلەر ھەقىقى مۆمىن بولساڭلار ئەلۋەتتە سىلەر ئۈچۈن روشەن ئالامەتلەر بار.
2:249Page 41
فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِٱلۡجُنُودِ قَالَ إِنَّ ٱللَّهَ مُبۡتَلِيكُم بِنَهَرٖ فَمَن شَرِبَ مِنۡهُ فَلَيۡسَ مِنِّي وَمَن لَّمۡ يَطۡعَمۡهُ فَإِنَّهُۥ مِنِّيٓ إِلَّا مَنِ ٱغۡتَرَفَ غُرۡفَةَۢ بِيَدِهِۦۚ فَشَرِبُواْ مِنۡهُ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنۡهُمۡۚ فَلَمَّا جَاوَزَهُۥ هُوَ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥ قَالُواْ لَا طَاقَةَ لَنَا ٱلۡيَوۡمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِۦۚ قَالَ ٱلَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَٰقُواْ ٱللَّهِ كَم مِّن فِئَةٖ قَلِيلَةٍ غَلَبَتۡ فِئَةٗ كَثِيرَةَۢ بِإِذۡنِ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ مَعَ ٱلصَّٰبِرِينَ ٢٤٩
And when Saul went forth with the soldiers, he said, "Indeed, Allāh will be testing you with a river. So whoever drinks from it is not of me, and whoever does not taste it is indeed of me, excepting one who takes [from it] in the hollow of his hand." But they drank from it, except a [very] few of them. Then when he had crossed it along with those who believed with him, they said, "There is no power for us today against Goliath and his soldiers." But those who were certain that they would meet Allāh said, "How many a small company has overcome a large company by permission of Allāh. And Allāh is with the patient."
تالۇت ئەسكەرلىرى بىلەن شەھەردىن ئايرىلغان چاغدا ئەسكەرلىرىگە: ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرنى بىر دەريا بىلەن سىنايدۇ، كىمكى ئۇنىڭدىن ئىچىدىكەن ئۇ ماڭا تەۋە ئەمەس، ئۇرۇشتا ماڭا ھەمراھمۇ بولمىسۇن. كىمكى دەريا سۈيىدىن تېتىمايدىكەن ئۇ ماڭا تەۋەدۇر، ماڭا ئۇرۇشتا ھەمراھ بولسۇن. ئۇنىڭدىن مەجبۇر بولۇپ قېلىپ، بىر ئوچۇم ئىچكەن كىشى بۇيرۇققا خىلاپلىق قىلغان بولمايدۇ، دېدى. ئۇلارنىڭ ئىچىدىن قاتتىق ئۇسساپ كەتكەن بولسىمۇ سەۋر قىلغان ئازغىنە كىشىدىن باشقا ھەممىسى ئۇنىڭدىن ئىچتى. تالۇت ۋە ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتقان كىشىلەر دەريادىن ئۆتكەن چاغدا ئۇلارنىڭ بىر قىسمى: بۈگۈن بىزنىڭ جالۇت ۋە ئۇنىڭ ئەسكەرلىرى بىلەن ئۇرۇشۇشقا كۈچىمىز يەتمەيدۇ، دېدى. شۇ چاغدا قىيامەت كۈنى ئاللاھقا مۇلاقەت بولىدىغانلىقىغا ئىشەنگەن كىشىلەر: ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ۋە ياردىمى بىلەن ئاز مۆئمىن جامائە كۆپ كاپىر جامائەدىن غەلبە قىلىدۇ، دېدى. غەلبە ساننىڭ كۆپلىكى بىلەن ئەمەس ئىشەنچ بىلەن قولغا كېلىدۇ. ئاللاھ بەندىلىرىدىن سەۋر قىلغۇچىلار بىلەن بىرگە بولۇپ، ئۇلارغا نۇسرەت ئاتا قىلىدۇ.
2:250Page 41
وَلَمَّا بَرَزُواْ لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِۦ قَالُواْ رَبَّنَآ أَفۡرِغۡ عَلَيۡنَا صَبۡرٗا وَثَبِّتۡ أَقۡدَامَنَا وَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٢٥٠
And when they went forth to [face] Goliath and his soldiers, they said, "Our Lord, pour upon us patience and plant firmly our feet and give us victory over the disbelieving people."
ئۇلار جالۇت ۋە ئۇنىڭ ئەسكەرلىرى بىلەن ئۇچراشقان چاغدا ئاللاھقا دۇئا قىلىپ: پەرۋەردىگارىمىز! قەلبىمىزنى چىدامچانلىق بىلەن تولدۇرغىن، دۈشمىنىمىزنىڭ ئالدىدا مەغلۇپ بولۇپ قاچماسلىقىمىز ئۈچۈن قەدەملىرىمىزنى مۇستەھكەم قىلغىن، كاپىر قەۋمگە قارشى كۈچ-قۇۋۋىتىڭ بىلەن بىزگە ياردەم بەرگىن، دېدى.
2:251Page 41
فَهَزَمُوهُم بِإِذۡنِ ٱللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُۥدُ جَالُوتَ وَءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلۡمُلۡكَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَعَلَّمَهُۥ مِمَّا يَشَآءُۗ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لَّفَسَدَتِ ٱلۡأَرۡضُ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ ذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ٢٥١
So they defeated them by permission of Allāh, and David killed Goliath, and Allāh gave him the kingship and wisdom [i.e., prophethood] and taught him from that which He willed. And if it were not for Allāh checking [some] people by means of others, the earth would have been corrupted, but Allāh is the possessor of bounty for the worlds.
مۆئمىنلەر ئاللاھنىڭ ئىرادىسى بىلەن كاپىرلارنى مەغلۇپ قىلدى، داۋۇد ئۇلارنىڭ قوماندانى جالۇتنى ئۆلتۈردى. ئاللاھ داۋۇدقا سەلتەنەتنى، ھېكمەتنى بەردى. ئۇنىڭغا دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە پايدىلىق بولغان ئۆزى ئىرادە قىلغان ھەر تۈرلۈك ئىلىملەرنى ئۈگەتتى ۋە ئۇنىڭدا جەملىدى. كىشىلەرنىڭ بەزىسىنى بەزىسى بىلەن مۇداپىيە قىلىپ تۇرۇش ئاللاھنىڭ قانۇنيىتى بولمىسا ئىدى، يەر يۈزىنى بۇزغۇنچىلار ئىگەللەش ئارقىلىق، يەر يۈزى خاراپلىققا يۈزلىنەتتى. لېكىن ئاللاھ پۈتۈن مەخلۇقاتلارغا مەرھەمەت قىلغۇچىدۇر.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences