Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
Al-Anbya 21:65–112
21:65Page 327
ثُمَّ نُكِسُواْ عَلَىٰ رُءُوسِهِمۡ لَقَدۡ عَلِمۡتَ مَا هَٰٓؤُلَآءِ يَنطِقُونَ ٦٥
Then they reversed themselves,1 [saying], "You have already known that these do not speak!"
ئاندىن ئۇلار تەرسالىقى ۋە ئىنكارچىلىقى تۈپەيلىدىن: ئەي ئىبراھىم! ئەمەلىيەتتە بۇ بۇتلارنىڭ سۆز قىلالمايدىغانلىقىنى سەنمۇ ئوبدان بىلىسەن، شۇنداق تۇرۇقلۇق بىزنى يەنە نېمىشقا ئۇلاردىن سوراپ بېقىشقا بۇيرۇيسەن؟ دېيىشتى. ئەسلىدە ئۇلار بۇ گەپنى ئۆزلىرىگە بىر باھانە قىلماقچى ئىدى، لېكىن بۇ گەپ ئۇلارغا قارشى پاكىت بوپقالدى.
21:66Page 327
قَالَ أَفَتَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكُمۡ شَيۡـٔٗا وَلَا يَضُرُّكُمۡ ٦٦
He said, "Then do you worship instead of Allāh that which does not benefit you at all or harm you?
ئىبراھىم ئۇلارنى ئەيىبلەپ: سىلەر ئاللاھنى قويۇپ ئۆزۈڭلارغا قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان، ھەتتا ئۆزىگىمۇ نە پايدا يەتكۈزۈشتىن، نە زىياننى قايتۇرۇشتىن ئاجىزلىق قىلىدىغان نەرسىگە چوقۇنامسىلەر؟
21:67Page 327
أُفّٖ لَّكُمۡ وَلِمَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ٦٧
Uff1 to you and to what you worship instead of Allāh. Then will you not use reason?"
سىلەرگە ۋە سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان، قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان مەبۇدلىرىڭلارغا لەنەت بولسۇن! شۇنىمۇ چۈشەنمەمسىلەر؟ ئۇ بۇتلارغا چوقۇنۇشنى تاشلىمامسىلەر؟
21:68Page 327
قَالُواْ حَرِّقُوهُ وَٱنصُرُوٓاْ ءَالِهَتَكُمۡ إِن كُنتُمۡ فَٰعِلِينَ ٦٨
They said, "Burn him and support your gods - if you are to act."
ئۇلار ئىبراھىمغا دەلىل - پاكىت بىلەن تاقابىل تۇرالمىغاندىن كېيىن مۇشتۇمزورلۇققا ئۆتۈپ: ئەگەر باشقىلارغا ئىبرەت قىلايلى دېسەڭلار، ئىبراھىم پاچاقلاپ، سۇندۇرۇۋەتكەن بۇتلىرڭلارنىڭ تەرىپىنى ئېلىپ ئىبراھىمنى كۆيدۈرۈۋېتىڭلار، دېيىشتى.
21:69Page 327
قُلۡنَا يَٰنَارُ كُونِي بَرۡدٗا وَسَلَٰمًا عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ ٦٩
We [i.e., Allāh] said, "O fire, be coolness and safety upon Abraham."
شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئوت يېقىپ، ئىبراھىمنى ئوتقا تاشلىدى. ئاندىن بىز ئوتقا: ئەي ئوت! ئىبراھىمغا سالقىنلىق ۋە ئامانلىق بېغىشلىغىن، دېدۇق. دەرۋەقە ئوت شۇنداق بولدى. نەتىجىدە ئوت ئىبراھىمغا قىلچە زىيان يەتكۈزمىدى.
21:70Page 327
وَأَرَادُواْ بِهِۦ كَيۡدٗا فَجَعَلۡنَٰهُمُ ٱلۡأَخۡسَرِينَ ٧٠
And they intended for him a plan [i.e., harm], but We made them the greatest losers.
ئىبراھىمنىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا ئوتتا كۆيدۈرۈش ئارقىلىق سۇيىقەست قىلماقچى بولغاندا بىز ئۇلارنىڭ سۇيىقەستىنى بەربات قىلدۇق ھەمدە ئۇلارنى تامامەن مەغلۇپ بولغۇچىلاردىن قىلدۇق.
21:71Page 327
وَنَجَّيۡنَٰهُ وَلُوطًا إِلَى ٱلۡأَرۡضِ ٱلَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَا لِلۡعَٰلَمِينَ ٧١
And We delivered him and Lot to the land which We had blessed for the worlds [i.e., peoples].
بىز ئىبراھىمنى ۋە لۇتنى قۇتۇلدۇرۇپ، شام زېمىنىغا ئېلىپ چىقتۇق. بىز ئۇ جاينى نۇرغۇنلىغان پەيغەمبەرلەرنى چىقىرىش ھەمدە پۈتۈن مەخلۇقاتلار ئۈچۈن ياخشىلىقلارنى چېچىش ئارقىلىق بەرىكەتلىك قىلدۇق.
21:72Page 327
وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ نَافِلَةٗۖ وَكُلّٗا جَعَلۡنَا صَٰلِحِينَ ٧٢
And We gave him Isaac and Jacob in addition, and all [of them] We made righteous.
ئىبراھىم پەرۋەردىگارىغا پەرزەنت تىلەپ دۇئا قىلغاندا بىز ئۇنىڭغا ئىسھاقنى بەردۇق، (ئۇنىڭدىن كېيىن) يەئقۇبنىمۇ قوشۇپ بەردۇق. ئىبراھىمنى ۋە ئۇنىڭ ئوغۇللىرى ئىسھاق بىلەن يەئقۇبنى ئاللاھقا ئىتائەت قىلىدىغان، سالىھ بەندىلەر قىلدۇق.
21:73Page 328
وَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَئِمَّةٗ يَهۡدُونَ بِأَمۡرِنَا وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡهِمۡ فِعۡلَ ٱلۡخَيۡرَٰتِ وَإِقَامَ ٱلصَّلَوٰةِ وَإِيتَآءَ ٱلزَّكَوٰةِۖ وَكَانُواْ لَنَا عَٰبِدِينَ ٧٣
And We made them leaders guiding by Our command. And We inspired to them the doing of good deeds, establishment of prayer, and giving of zakāh; and they were worshippers of Us.
ئۇلارنى كىشىلەرنى ياخشىلىققا يېتەكلەيدىغان پېشىۋالاردىن قىلدۇق، ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن كىشىلەرنى يالغۇز بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرىدۇ، ئۇلارنى ياخشى ئىشلارنى قىلىش، نامازنى ئەڭ مۇكەممەل شەكىلدە ئادا قىلىش، زاكات بېرىشنى ۋەھى قىلدۇق، ئۇلار بىزگە بويسۇندى
21:74Page 328
وَلُوطًا ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗا وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلَّتِي كَانَت تَّعۡمَلُ ٱلۡخَبَٰٓئِثَۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمَ سَوۡءٖ فَٰسِقِينَ ٧٤
And to Lot We gave judgement and knowledge, and We saved him from the city that was committing wicked deeds. Indeed, they were a people of evil, defiantly disobedient.
بىز لۇتقا دەۋاگەرلەر ئارىسىدا ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم قىلىدىغان ھېكمەت ۋە دىنىي بىلىملەرنى ئاتا قىلدۇق، ئۇنى ئاھالىسى ناچار قىلىقلارنى قىلىدىغان سەدۇم كەنتىگە چۈشۈرگەن ئازابتىن ساقلاپ قالدۇق. شەكسىزكى ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ ئىتائىتىدىن چىققان پاسىق كىشىلەر ئىدى.
21:75Page 328
وَأَدۡخَلۡنَٰهُ فِي رَحۡمَتِنَآۖ إِنَّهُۥ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ٧٥
And We admitted him into Our mercy. Indeed, he was of the righteous.
بىز لۇتنى قەۋمىنىڭ بېشىغا كەلگەن ئازابتىن قۇتۇلدۇرۇش ئارقىلىق رەھمىتىمىزگە ئالدۇق، چۈنكى ئۇ بىز بۇيرۇغاننى بەجا كەلتۈرىدىغان، چەكلىمىلىرىمىزدىن يانىدىغان سالىھ كىشىلەردىن ئىدى.
21:76Page 328
وَنُوحًا إِذۡ نَادَىٰ مِن قَبۡلُ فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ فَنَجَّيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥ مِنَ ٱلۡكَرۡبِ ٱلۡعَظِيمِ ٧٦
And [mention] Noah, when he called [to Allāh]1 before [that time], so We responded to him and saved him and his family from the great affliction [i.e., the flood].
ئەي پەيغەمبەر! نۇھنىڭ ۋەقەلىكىنى ئەسلىگىنكى، ئۆز ۋاقتىدا ئۇ ئىبراھىم ۋە لۇتتىن بۇرۇن ئاللاھقا ئىلتىجا قىلدى. شۇنىڭ بىلەن بىز ئۇنىڭ تىلىكىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇنى ۋە ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتقان كىشىلەرنى بۈيۈك غەمدىن قۇتۇلدۇردۇق.
21:77Page 328
وَنَصَرۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَآۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمَ سَوۡءٖ فَأَغۡرَقۡنَٰهُمۡ أَجۡمَعِينَ ٧٧
And We aided [i.e., saved] him from the people who denied Our signs. Indeed, they were a people of evil, so We drowned them, all together.
بىز ئۇنى ئۇنىڭ راست پەيغەمبەرلىكىنىڭ دەلىلى قىلىپ ئەۋەتكەن مۆجىزىلىرىمىزنى ئىنكار قىلغان قەۋمىنىڭ مىكرىدىن قۇتۇلدۇردۇق. شەكسىزكى ئۇلار بۇزۇقچىلىق قىلىدىغان، ناچار كىشىلەر ئىدى. شۇڭا بىز ئۇلارنى غەرق قىلىۋەتتۇق.
21:78Page 328
وَدَاوُۥدَ وَسُلَيۡمَٰنَ إِذۡ يَحۡكُمَانِ فِي ٱلۡحَرۡثِ إِذۡ نَفَشَتۡ فِيهِ غَنَمُ ٱلۡقَوۡمِ وَكُنَّا لِحُكۡمِهِمۡ شَٰهِدِينَ ٧٨
And [mention] David and Solomon, when they judged concerning the field - when the sheep of a people overran it [at night],1 and We were witness to their judgement.
ئەي پەيغەمبەر! داۋۇت بىلەن ئوغلى سۇلايماننىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىن. ئۆز ۋاقتىدا ئۇ ئىككەيلەن ئىككى داۋاگەرنىڭ سۇنغان دەۋاسىغا ھۆكۈم قىلغان بولۇپ، بىرىنىڭ قويى كېچىدە چىقىپ يەنە بىرىنىڭ زىرائەتلىرىنى بۇزۇۋەتكەن ئىدى. بىز ئۇلارنىڭ ھۆكمىگە شاھىت بولدۇق، ئۇلارنىڭ چىقارغان ھۆكمىدىن ھېچ نەرسە بىزگە مەخپىي بولمىدى.
21:79Page 328
فَفَهَّمۡنَٰهَا سُلَيۡمَٰنَۚ وَكُلًّا ءَاتَيۡنَا حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَسَخَّرۡنَا مَعَ دَاوُۥدَ ٱلۡجِبَالَ يُسَبِّحۡنَ وَٱلطَّيۡرَۚ وَكُنَّا فَٰعِلِينَ ٧٩
And We gave understanding of it [i.e., the case] to Solomon, and to each [of them] We gave judgement and knowledge. And We subjected the mountains to exalt [Us], along with David and [also] the birds. And We were doing [that].1
بۇ مەسىلىنى بىز دادىسى داۋۇدقا ئەمەس، بەلكى سۇلايمانغا چۈشەندۈردۇق، داۋۇت بىلەن سۇلايماننىڭ ھەر بىرىگە پەيغەمبەرلىك ۋە شەرىئەت ھۆكۈملىرى ھەققىدە ئىلىم ئاتا قىلدۇق. بۇنى يالغۇز سۇلايمانغا خاس قىلمىدۇق. تاغلارنى ۋە قۇشلارنى داۋۇدقا بويسۇندۇرۇپ بەردۇق. ئۇلار داۋۇد بىلەن بىرگە تەسبىھ ئېيتدۇ. چۈشەندۈرۈش، ھېكمەت ۋە ئىلىم ئاتا قىلىش ھەمدە بويسۇندۇرۇپ بېرىش قاتارلىق ئىشلارنى بىز ئەزەلدىن قىلالايتتۇق.
21:80Page 328
وَعَلَّمۡنَٰهُ صَنۡعَةَ لَبُوسٖ لَّكُمۡ لِتُحۡصِنَكُم مِّنۢ بَأۡسِكُمۡۖ فَهَلۡ أَنتُمۡ شَٰكِرُونَ ٨٠
And We taught him the fashioning of coats of armor to protect you from your [enemy in] battle. So will you then be grateful?
بىز سۇلايمانغا ئەمەس، داۋۇدقا بەدىنىڭلارنى ئۇرۇش قوراللىرىنىڭ زەخمىلەندۈرۈپ قويۇشىدىن قوغدايدىغان ساۋۇت - دوبۇلغىلارنى ياساشنى ئۆگەتتۇق. ئەي ئىنسانلار! ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان بۇ نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلامسىلەر؟
21:81Page 328
وَلِسُلَيۡمَٰنَ ٱلرِّيحَ عَاصِفَةٗ تَجۡرِي بِأَمۡرِهِۦٓ إِلَى ٱلۡأَرۡضِ ٱلَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَاۚ وَكُنَّا بِكُلِّ شَيۡءٍ عَٰلِمِينَ ٨١
And to Solomon [We subjected] the wind, blowing forcefully, proceeding by his command toward the land which We had blessed. And We are ever, of all things, Knowing.
بىز سۇلايمانغا قاتتىق چىقىدىغان شامالنى بويسۇندۇرۇپ بەردۇق، شامال سۇلايماننىڭ بۇيرۇقى بىلەن ئۇنى شام زېمىنىغا ئېلىپ باراتتى. بىز ئۇ زېمىندا نۇرغۇنلىغان پەيغەمبەرلەرنى چىقىرىش ھەمدە كۆپلىگەن ياخشىلىقلارنى ئاتا قىلىش ئارقىلىق ئۇ جاينى بەرىكەتلىك قىلدۇق. بىز ھەر ئىشنى بىلىپ تۇراتتۇق، بىزگە ئۇنىڭدىن ھېچنەرسە مەخپىي ئەمەس ئىدى.
21:82Page 329
وَمِنَ ٱلشَّيَٰطِينِ مَن يَغُوصُونَ لَهُۥ وَيَعۡمَلُونَ عَمَلٗا دُونَ ذَٰلِكَۖ وَكُنَّا لَهُمۡ حَٰفِظِينَ ٨٢
And of the devils [i.e., jinn] were those who dived for him and did work other than that. And We were of them a guardian.1
بىز سۇلايمانغا دېڭىزغا شۇڭغۇپ مەرۋايىت ۋە باشقا ئۈنچە - مارجانلارنى سۈزۈپ چىقىدىغان شەيتانلارنى بويسۇندۇرۇپ بەردۇق، ئۇلارنىڭ ئىچىدە بىناكارلىققا ئوخشاش باشقا ئىشلارنى قىلىدىغانلىرىمۇ بار. بىز ئۇلارنىڭ سانىنى ۋە قىلغان ئىشلىرىنى تولۇق يېزىپ تۇراتتۇق، بۇ ئىشلاردىن ھېچ نەرسىنى چالا قويمايتتۇق.
21:83Page 329
۞ وَأَيُّوبَ إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥٓ أَنِّي مَسَّنِيَ ٱلضُّرُّ وَأَنتَ أَرۡحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ ٨٣
And [mention] Job, when he called to his Lord, "Indeed, adversity has touched me, and You are the most merciful of the merciful."
ئەي پەيغەمبەر! ئەييۇبنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىنكى، ئۆز ۋاقتىدا ئەييۇب بېشىغا خاپىلىق كەلگەندە پەرۋەردىگارىغا دۇئا قىلىپ: ئەي پەرۋەردىگارىم! ماڭا كېسەل تەگدى، بالا - چاقىلىرىم يوق بولدى. سەن ھەممىدىن مەرھەمەتلىك زاتسەن، بېشىمغا كەلگەن بۇ خاپىلىقنى مەندىن كۆتۈرۈۋەتسەڭ، دېدى.
21:84Page 329
فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ فَكَشَفۡنَا مَا بِهِۦ مِن ضُرّٖۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ أَهۡلَهُۥ وَمِثۡلَهُم مَّعَهُمۡ رَحۡمَةٗ مِّنۡ عِندِنَا وَذِكۡرَىٰ لِلۡعَٰبِدِينَ ٨٤
So We responded to him and removed what afflicted him of adversity. And We gave him [back] his family and the like thereof with them as mercy from Us and a reminder for the worshippers [of Allāh].
ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، بېشىغا كەلگەن بالا - مۇسىبەتنى كۆتۈرۈۋەتتۇق ھەمدە يوقىتىپ قويغان بالا - چاقىلىرىنى بىر ھەسسە قوشۇپ بەردۇق. بۇلارنىڭ ھەممىسىنى بىز دەرگاھىمىزدىن رەھمەت، ئاللاھقا قۇلچىلىق قىلىش بىلەن بويسۇنغانلارغا ۋەز - نەسىھەت قىلىپ، ئۇلارنىڭمۇ ئەييۇبتەك سەۋرچان بولۇشلىرى ئۈچۈن شۇنداق قىلدۇق.
21:85Page 329
وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِدۡرِيسَ وَذَا ٱلۡكِفۡلِۖ كُلّٞ مِّنَ ٱلصَّٰبِرِينَ ٨٥
And [mention] Ishmael and Idrees and Dhul-Kifl; all were of the patient.
ئەي پەيغەمبەر! ئىسمائىل، ئىدرىس ۋە زۇلكىفل ئەلەيھىسسالاملارنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىنكى، ئۇلارنىڭ ھەر بىرى بالا - مۇسىبەتكە ۋە ئاللاھ بۇيرۇغان ئىشلارنى قىلىشقا سەۋر قىلغۇچىلاردىن ئىدى.
21:86Page 329
وَأَدۡخَلۡنَٰهُمۡ فِي رَحۡمَتِنَآۖ إِنَّهُم مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ٨٦
And We admitted them into Our mercy. Indeed, they were of the righteous.
بىز ئۇلارنى رەھمىتىمىزگە ئالدۇق، ئۇلارنى پەيغەمبەر قىلىپ، جەننەتكە كىرگۈزدۇق. چۈنكى ئۇلار پەرۋەردىگارىغا ئىتائەت قىلىپ ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان، ئىچكى ۋە تاشقى تەرەپلىرىنى تۈزىگەن ئاللاھنىڭ سالىھ بەندىلىرىدىن ئىدى.
21:87Page 329
وَذَا ٱلنُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَٰضِبٗا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقۡدِرَ عَلَيۡهِ فَنَادَىٰ فِي ٱلظُّلُمَٰتِ أَن لَّآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنتَ سُبۡحَٰنَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ ٨٧
And [mention] the man of the fish [i.e., Jonah], when he went off in anger1 and thought that We would not decree [anything] upon him.2 And he called out within the darknesses,3 "There is no deity except You; exalted are You. Indeed, I have been of the wrongdoers."
ئەي پەيغەمبەر! بېلىق ساھىبى يۇنۇس ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىن. ئۆز ۋاقتىدا ئۇ پەرۋەردىگارىنىڭ رۇخسىتىسىز قەۋمىنىڭ ئاسىيلىقتا ھەددىدىن ئاشقانلىقىغا ئاچچىقلىنىپ يۇرتىدىن كېتىپ قالدى. ئۇ كەتكەنلىكىگە قارىتا بىزنى ئۆزىنى تارچىلىقتا قويمايدۇ، دەپ ئويلاپ قالدى. ئۇنى بېلىق يۇتۇۋەتكەن چاغدا قاتتىق سىقىلىش ۋە قامىلىشقا مۇپتىلا قىلىندى. شۇنىڭ بىلەن بېلىق، دېڭىز ۋە كېچىدىن ئىبارەت قاتمۇقات قاراڭغۇلۇق ئىچىدە گۇناھىنى تونۇپ، ئاللاھقا تەۋبە قىلغان ھالدا مۇنداق ئىلتىجا قىلدى: سەندىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھېچ مەبۇد يوق، سەن پاك ۋە مۇقەددەس سەن. مەن زالىملاردىن بوپتىمەن، دېدى.
21:88Page 329
فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡغَمِّۚ وَكَذَٰلِكَ نُـۨجِي ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٨٨
So We responded to him and saved him from the distress. And thus do We save the believers.
شۇنىڭ بىلەن بىز ئۇنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇنى بېلىقنىڭ قارنىدىن ۋە باشقا زۇلمەتلەردىن چىقىرىش ئارقىلىق خاپىلىقتىن قۇتۇلدۇردۇق. يۇنۇسنى ئاشۇ خاپىلىقتىن قۇتۇلدۇرغىنىمىزدەك، ناۋادا مۇئمىنلەرمۇ خاپىلىقتا قېلىپ، ئاللاھقا دۇئا قىلسا ئۇلارنىمۇ قۇتۇلدۇرىمىز.
21:89Page 329
وَزَكَرِيَّآ إِذۡ نَادَىٰ رَبَّهُۥ رَبِّ لَا تَذَرۡنِي فَرۡدٗا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡوَٰرِثِينَ ٨٩
And [mention] Zechariah, when he called to his Lord, "My Lord, do not leave me alone [with no heir], while You are the best of inheritors."
ئەي پەيغەمبەر! زەكەرىيا ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىن. ئۆز ۋاقتىدا ئۇ پەرۋەردىگارىغا: ئەي پەرۋەردىگارىم! مېنى پەرزەنتسىز يالغۇز قويمىساڭ، سەن قېپقالغۇچىلارنىڭ ئەڭ ياخشىسى سەن، ماڭا مەندىن كېيىن ۋارىسلىق قىلىدىغان بىر پەرزەنت ئاتا قىلساڭ، دەپ ئىلتىجا قىلدى.
21:90Page 329
فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ وَوَهَبۡنَا لَهُۥ يَحۡيَىٰ وَأَصۡلَحۡنَا لَهُۥ زَوۡجَهُۥٓۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِ وَيَدۡعُونَنَا رَغَبٗا وَرَهَبٗاۖ وَكَانُواْ لَنَا خَٰشِعِينَ ٩٠
So We responded to him, and We gave to him John, and amended for him his wife. Indeed, they used to hasten to good deeds and supplicate1 Us in hope and fear, and they were to Us humbly submissive.
بىز ئۇنىڭ دۇئاسىنىمۇ ئىجابەت قىلىپ، ئۇنىڭغا يەھيانى ئاتا قىلدۇق، ئايالىنى ئىلگىرىكى تۇغماسلىق ھالىتىدىن ساقايتىپ، تۇغىدىغان ھالەتكە كەلتۈردۇق. شەكسىزكى زەكەرىيا، ئايالى ۋە ئوغلى ھەممىسى ياخشى ئىش قىلىشقا ئالدىرايتتى. ئۇلار دائىم بىزنىڭ ھۇزۇرىمىزدىكى ساۋابقا قىزىقىپ، بىزنىڭ ئازابىمىزدىن قورقۇپ دۇئا قىلاتتى، بىزگە كۆپ يىلىناتتى.
21:91Page 330
وَٱلَّتِيٓ أَحۡصَنَتۡ فَرۡجَهَا فَنَفَخۡنَا فِيهَا مِن رُّوحِنَا وَجَعَلۡنَٰهَا وَٱبۡنَهَآ ءَايَةٗ لِّلۡعَٰلَمِينَ ٩١
And [mention] the one who guarded her chastity [i.e., Mary], so We blew into her [garment] through Our angel [i.e., Gabriel], and We made her and her son a sign for the worlds.
ئەي پەيغەمبەر! مەريەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەقەلىكىنى سۆزلەپ بەرگىنكى، ئۇ ئۆزىنى زىنادىن ساقلىدى. ئاندىن ئاللاھ ئۇنىڭ قېشىغا جىبرىئىل ئەلەيھىسسالامنى ئەۋەتىپ، ئۇنىڭغا (روھىنى) پۈۋلىدى، شۇنىڭ بىلەن مەريەم ئىيساغا ھامىلدار بولدى. مەريەم بىلەن ئوغلى ئىيسا ئىنسانلارغا ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ روشەن نامايەندىسى ئىدى. ئاللاھنىڭ ئىيسانى دادىسىز ياراتقانلىقى ئۇنىڭ ھېچنەرسىدىن ئاجىز ئەمەسلىكىنىڭ ئالامىتىدۇر.
21:92Page 330
إِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَأَنَا۠ رَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُونِ ٩٢
Indeed this, your religion, is one religion,1 and I am your Lord, so worship Me.
ئەي ئىنسانلار! ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ دىنىڭلار بىر دىندۇر، ئۇ ئىسلام دىنىدىن ئىبارەت تەۋھىدتۇر. مەن سىلەرنىڭ پەرۋەردىگارىڭلاردۇرمەن، ئۇنداق بولغانىكەن، يالغۇز ماڭىلا ئىبادەت قىلىڭلار.
21:93Page 330
وَتَقَطَّعُوٓاْ أَمۡرَهُم بَيۡنَهُمۡۖ كُلٌّ إِلَيۡنَا رَٰجِعُونَ ٩٣
And [yet] they divided their affair [i.e., that of their religion] among themselves,1 [but] all to Us will return.
ئىنسانلار بۆلۈنۈپ كەتتى، ئۇلارنىڭ بىر قىسمى ئاللاھنى بىر دەپ ئېتىقاد قىلغۇچى، بىر قىسمى مۇشرىك، بىر قىسمى كاپىر، يەنە بىر قىسمى مۇئمىن بولدى. بۇ گۇرۇھلارنىڭ ھەممىسى قىيامەت كۈنى پەقەت بىزنىڭ دەرگاھىمىزغىلا يىغىلىدۇ، ئاندىن بىز ئۇلارغا ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىمىز.
21:94Page 330
فَمَن يَعۡمَلۡ مِنَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَا كُفۡرَانَ لِسَعۡيِهِۦ وَإِنَّا لَهُۥ كَٰتِبُونَ ٩٤
So whoever does righteous deeds while he is a believer - no denial will there be for his effort,1 and indeed We [i.e., Our angels], of it, are recorders.
ئۇلاردىن كىمكى ئاللاھقا، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشىنىپ، ياخشى ئەمەللەرنى قىلىدىكەن، ئۇلارنىڭ قىلغان ياخشى ئەمەللىرى ئىنكار قىلىنمايدۇ (زايە بولۇپ كەتمەيدۇ)، بەلكى ئاللاھ ئۇ كىشىگە رەھمەت قىلىپ، قىلغان ئەمىلىنىڭ ساۋابىنى ھەسسىلەپ زىيادە قىلىپ بېرىدۇ. ئۇمۇ قايتا تىرىلىپ قوپقان كۈندە ئۆز ئەمىلىنىڭ نامە - ئەمال دەپتىرىگە چالا قويماي يېزىلغانلىقىنى كۆرۈپ، ئۇنىڭدىن خۇرسەن بولىدۇ.
21:95Page 330
وَحَرَٰمٌ عَلَىٰ قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَآ أَنَّهُمۡ لَا يَرۡجِعُونَ ٩٥
And it is prohibited to [the people of] a city which We have destroyed that they will [ever] return1
بىز كۇپرىسى سەۋەبلىك ھالاك قىلغان شەھەر ئاھالىسىنىڭ تەۋبە قىلىپ، تەۋبىلىرىنىڭ قوبۇل قىلىنىشى ئۈچۈن دۇنياغا قايتىشى مۇمكىن ئەمەس.
21:96Page 330
حَتَّىٰٓ إِذَا فُتِحَتۡ يَأۡجُوجُ وَمَأۡجُوجُ وَهُم مِّن كُلِّ حَدَبٖ يَنسِلُونَ ٩٦
Until when [the dam of] Gog and Magog has been opened and they, from every elevation, descend
ئۇلار دۇنياغا ھەرگىز قايتۇرۇلمايدۇ، ھەتتاكى يەجۇج ۋە مەجۇج توسمىسى ئېچىۋېتىلگەندە ئۇلار زېمىننىڭ ھەر بىر تۆپىلىكلىرىدىن ئالدىراپ چىقىپ كېلىدۇ.
21:97Page 330
وَٱقۡتَرَبَ ٱلۡوَعۡدُ ٱلۡحَقُّ فَإِذَا هِيَ شَٰخِصَةٌ أَبۡصَٰرُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يَٰوَيۡلَنَا قَدۡ كُنَّا فِي غَفۡلَةٖ مِّنۡ هَٰذَا بَلۡ كُنَّا ظَٰلِمِينَ ٩٧
And [when] the true promise [i.e., the resurrection] has approached; then suddenly the eyes of those who disbelieved will be staring [in horror, while they say], "O woe to us; we had been unmindful of this; rather, we were wrongdoers."
ئۇلارنىڭ چىقىشى بىلەن قىيامەت يېقىنلاشقان بولىدۇ، قىيامەتنىڭ دەھشىتى ۋە قىيىنچىلىقلىرى ئاشكارا بولىدۇ، كاپىرلارنىڭ كۆزلىرى قاتتىق قورققانلىقتىن چەكچىيىپ كېتىدۇ، ئۇلار: ۋاي ئېسىت! بىز دۇنيادا بۇ كاتتا كۈنگە تەييارلىق قىلىشتىن غاپىل بولۇپ، ئويۇن - تاماشاغا بېرىلىپتىكەنمىز. بەلكى بىز ئاللاھقا كاپىر بولۇپ، گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى سادىر قىلىش ئارقىلىق ئۆزىمىزگە زۇلۇم قىلغۇچىلاردىن بوپتىكەنمىز، دېيىشىدۇ.
21:98Page 330
إِنَّكُمۡ وَمَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمۡ لَهَا وَٰرِدُونَ ٩٨
Indeed, you [disbelievers] and what you worship other than Allāh are the firewood of Hell. You will be coming to [enter] it.
ئەي مۇشرىكلار! سىلەر ۋە سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان مەبۇدلىرىڭلار، شۇنداقلا ئىنسان ۋە جىنلاردىن سىلەرنىڭ ئىبادىتىڭلارغا رازى بولغانلار، ھەممىڭلار جەھەننەمنىڭ يېقىلغۇلىرى سىلەر. سىلەر ۋە مەبۇدلىرىڭلار جەھەننەمگە كىرىسىلەر.
21:99Page 330
لَوۡ كَانَ هَٰٓؤُلَآءِ ءَالِهَةٗ مَّا وَرَدُوهَاۖ وَكُلّٞ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٩٩
Had these [false deities] been [actual] gods, they would not have come to it, but all are eternal therein.
سىلەر چوقۇنۇۋاتقان بۇ مەبۇدلار ئىبادەتكە ھەقىقىي لايىق ئىلاھلار بولسا ئىدى، ھەرگىزمۇ ئۆزلىرىگە چوقۇنغانلار بىلەن قوشۇلۇپ جەھەننەمگە كىرمەيتتى. ئەمدى چوقۇنغۇچىلار بىلەن چوقۇنۇلغۇچىلار ھەممىسى دوزاختا بولىدۇ، ئۇلار دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ، ئۇنىڭدىن ھەرگىز چىقالمايدۇ.
21:100Page 330
لَهُمۡ فِيهَا زَفِيرٞ وَهُمۡ فِيهَا لَا يَسۡمَعُونَ ١٠٠
For them therein is heavy sighing, and they therein will not hear.
ئۇلار جەھەننەمدە يەتكەن دەرت - ئەلەملەرنىڭ قاتتىقلىقىدىن ئېغىر پەرياد چېكىدۇ. ئەمما ئۇلار دوزاختا بېشىغا كەلگەن بىئارامچىلىقنىڭ قاتتىقلىقىدىن ھېچقانداق ئاۋازنى ئاڭلىيالمايدۇ.
21:101Page 330
إِنَّ ٱلَّذِينَ سَبَقَتۡ لَهُم مِّنَّا ٱلۡحُسۡنَىٰٓ أُوْلَٰٓئِكَ عَنۡهَا مُبۡعَدُونَ ١٠١
Indeed, those for whom the best [reward] has preceded from Us - they are from it far removed.
مۇشرىكلار: ئۇنداقتا ئىيسا بىلەن نۇرغۇن پەرىشتىلەرمۇ چوقۇنۇلغان، ئۇلارمۇ دوزاخقا كىرىدۇ، دېگەندە ئاللاھ تائالا: شەكسىزكى ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ئۇلارنىڭ سائادەتمەنلەردىن بولىدىغانلىقى پۈتۈلگەن، شۇڭا ئىيساغا ئوخشاشلار دوزاختىن يىراق قىلىنىدۇ، دەيدۇ.
21:102Page 331
لَا يَسۡمَعُونَ حَسِيسَهَاۖ وَهُمۡ فِي مَا ٱشۡتَهَتۡ أَنفُسُهُمۡ خَٰلِدُونَ ١٠٢
They will not hear its sound, while they are, in that which their souls desire, abiding eternally.
جەھەننەمنىڭ ئاۋازى ئۇلارنىڭ قۇلىقىغا يەتمەيدۇ، ئۇلار كۆڭلى تارتقان نازۇ - نئېمەتلەر ئىچىدە مەڭگۈ قالىدۇ، ئۇلارنىڭ نېئمەتلىرى قەتئىي ئۈزۈلۈپ قالمايدۇ.
21:103Page 331
لَا يَحۡزُنُهُمُ ٱلۡفَزَعُ ٱلۡأَكۡبَرُ وَتَتَلَقَّىٰهُمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ هَٰذَا يَوۡمُكُمُ ٱلَّذِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ ١٠٣
They will not be grieved by the greatest terror,1 and the angels will meet them, [saying], "This is your Day which you have been promised" -
دوزاخ ئەھلىگە دوزاخ تۇۋاقلانغاندا جەننەت ئەھلىنى كاتتا قورقۇنچمۇ قورقۇتالمايدۇ، ئۇلارنى پەرىشتىلەر قىزغىن قارشى ئېلىپ: دۇنيادا سىلەرگە ۋەدە قىلىنغان كۈن مۇشۇ، بۇ كۈندە ئېرىشىدىغان نېئمەتلەردىن خۇرسەن بولۇڭلار، دەيدۇ.
21:104Page 331
يَوۡمَ نَطۡوِي ٱلسَّمَآءَ كَطَيِّ ٱلسِّجِلِّ لِلۡكُتُبِۚ كَمَا بَدَأۡنَآ أَوَّلَ خَلۡقٖ نُّعِيدُهُۥۚ وَعۡدًا عَلَيۡنَآۚ إِنَّا كُنَّا فَٰعِلِينَ ١٠٤
The Day when We will fold the heaven like the folding of a [written] sheet for the records. As We began the first creation, We will repeat it. [That is] a promise binding upon Us. Indeed, We will do it.1
ئۇ كۈندە بىز ئاسماننى خەت يېزىلغان قەغەزنى قاتلىغاندەك قاتلايمىز. مەخلۇقاتلارنى دەسلەپ يارىتىلغان ھالىتىدە توپلايمىز. بۇ بىزنىڭ خىلاپلىق قىلىنمايدىغان راست ۋەدىمىزدۇر. شەكسىزكى بىز قىلغان ۋەدىمىزنى ئىشقا ئاشۇرىمىز.
21:105Page 331
وَلَقَدۡ كَتَبۡنَا فِي ٱلزَّبُورِ مِنۢ بَعۡدِ ٱلذِّكۡرِ أَنَّ ٱلۡأَرۡضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ ٱلصَّٰلِحُونَ ١٠٥
And We have already written in the book [of Psalms]1 after the [previous] mention2 that the land [of Paradise] is inherited by My righteous servants.
بىز لەۋھۇلمەھپۇزغا پۈتكەندىن كېيىن پەيغەمبەرلەرگە نازىل قىلغان كىتابلارغا: ھەقىقەتەن ئاللاھ زېمىنغا ئۆزىگە ئىتائەت قىلىش بىلەن ياخشى ئەمەل قىلغان سالىھ بەندىلىرىنى ۋارىس قىلىدۇ، ئۇلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىدۇر، دەپ يازدۇق.
21:106Page 331
إِنَّ فِي هَٰذَا لَبَلَٰغٗا لِّقَوۡمٍ عَٰبِدِينَ ١٠٦
Indeed, in this [Qur’ān] is notification for a worshipping people.
بىز نازىل قىلغان قۇرئاندا پەرۋەردىگارى يولغا قويغان پىرىنسىپ بويىچە ئەمەل قىلغان كىشىلەرگە ئەلۋەتتە يېتەرلىك ۋەز - نەسىھەت بار، بۇ ۋەز - نەسىھەتلەردىن ئاشۇلارلا مەنپەئەتلىنەلەيدۇ.
21:107Page 331
وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا رَحۡمَةٗ لِّلۡعَٰلَمِينَ ١٠٧
And We have not sent you, [O Muḥammad], except as a mercy to the worlds.
ئەي مۇھەممەد! سېنى بىز پۈتۈن مەخلۇقاتلارغا رەھمەت بولغان پەيغەمبەر قىلدۇق. چۈنكى سەن كىشىلەرنىڭ ھىدايىتىگە ھەمدە ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلۇشىغا ھېرىسمەن بولۇش سۈپىتىگە ئىگىدۇرسەن.
21:108Page 331
قُلۡ إِنَّمَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞۖ فَهَلۡ أَنتُم مُّسۡلِمُونَ ١٠٨
Say, "It is only revealed to me that your god is but one God; so will you be Muslims [in submission to Him]?"
ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، پەرۋەردىگارىمدىن ماڭا ۋەھىي قىلىندىكى، سىلەرنىڭ ھەقىقىي مەبۇدۇڭلار پەقەت بىرلا ئىلاھتۇر، ئۇنىڭ ھېچ شېرىكى يوقتۇر، ئۇ ئاللاھتۇر، ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرۈش ۋە ئۇنىڭ ئىتائىتىدە ئەمەل قىلىش بىلەن بويسۇنۇڭلار.
21:109Page 331
فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُلۡ ءَاذَنتُكُمۡ عَلَىٰ سَوَآءٖۖ وَإِنۡ أَدۡرِيٓ أَقَرِيبٌ أَم بَعِيدٞ مَّا تُوعَدُونَ ١٠٩
But if they turn away, then say, "I have announced to [all of] you equally.1 And I know not whether near or far is that which you are promised.
ئەگەر ئۇلار سەن ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتتىن يۈز ئۆرۈسە، ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، مەن سىلەرگە ئۇقتۇردۇم، مەن ۋە سىلەر ئوخشاش، مەن بىلەن ئاراڭلاردا پەرق يوق، ئاللاھ ۋەدە قىلغان ئازابنىڭ قاچان چۈشىدىغانلىقىنى مەنمۇ بىلمەيمەن.
21:110Page 331
إِنَّهُۥ يَعۡلَمُ ٱلۡجَهۡرَ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ وَيَعۡلَمُ مَا تَكۡتُمُونَ ١١٠
Indeed, He knows what is declared of speech, and He knows what you conceal.
ئاللاھ ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ ئاشكارا سۆزۈڭلارنىمۇ، مەخپىي قىلغان سۆزۈڭلارنىمۇ بىلىدۇ، ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپىي قالمايدۇ ۋە سىلەرگە شۇ ئەمەللىرىڭلارغا قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.
21:111Page 331
وَإِنۡ أَدۡرِي لَعَلَّهُۥ فِتۡنَةٞ لَّكُمۡ وَمَتَٰعٌ إِلَىٰ حِينٖ ١١١
And I know not; perhaps it1 is a trial for you and enjoyment for a time."
سىلەرگە ئازابنىڭ كېچىكتۈرۈلۈشى سىلەرگە بولغان سىناق بولۇپ، ئاللاھ سىلەرنى تۇيدۇرماي جازالىماقچىمۇ - يوق، سىلەرنىڭ كۇپرى ۋە ئازغۇنلۇقتا تېخىمۇ ئەزۋەيلىشىڭلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئىلمىدە بېكىتىلگەن ۋاقىتقا قەدەر سىلەرنى مەنپەئەتلەندۈرۈشمۇ - يوق، بىلمەيمەن.
21:112Page 331
قَٰلَ رَبِّ ٱحۡكُم بِٱلۡحَقِّۗ وَرَبُّنَا ٱلرَّحۡمَٰنُ ٱلۡمُسۡتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ ١١٢
[The Prophet (ﷺ)] has said, "My Lord, judge [between us] in truth. And our Lord is the Most Merciful, the one whose help is sought against that which you describe."1
پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارىغا دۇئا قىلىپ: پەرۋەردىگارىم! بىز بىلەن كۇپرىدا ئىزچىل چىڭ تۇرغان قەۋمىمىزنىڭ ئارىسىدا ھەق بىلەن ھۆكۈم قىلغىن، بىز سىلەر دەۋاتقان كۇپۇرلۇق ۋە يالغانچىلىققا قارىتا رەھمان سۈپەتلىك رەببىمىزدىن ياردەم تىلەيمىز، دېدى.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences