Ali 'Imran 3:93–139

بەنى ئىسرائىل ئۈچۈن بارلىق پاكىزە يېمەكلىكلەر ھالال قىلىنغان بولۇپ، تەۋرات نازىل بولۇشتىن ئىلگىرى پەقەت يەئقۇب ئەلەيھىسسالام ئۆزىگە ھارام قىلغان يىمەكلىكتىن باشقا يېمەكلىكلەر ھارام قىلىنمىغان، يەھۇدىيلار ئويلىغاندەك بۇ يېمەكلىكلەر تەۋراتتا ھارام قىلىنمىغان. ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئۇلارغا: ئەگەر سىلەر مۇشۇ دېگەن سۆزۈڭلاردا سەمىمى بولساڭلار، تەۋراتنى ئېلىپ كېلىپ ئوقۇڭلار دېگىن، شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ دىمى تۇتۇلۇپ، تەۋراتنى ئىلىپ كەلمەيدۇ، مانا بۇ يەھۇدىيلارنىڭ تەۋراتقا يالغاننى توقۇپ ئۇنىڭ مەزمۇنىنى ئۆزگەرتكەنلىكىنىڭ ئىسپاتىدۇر.

ھەق ئاشكارا بولغاندىن كېيىن ئاللاھقا يالغاننى توقۇغان كىشىدىنمۇ زالىم كىشى يوق، ئاللاھ ھارام قىلمىغان نەرسىنى پەقەت يەئقۇب ئەلەيھىسسالام ئۆزىگە ھارام قىلدى. شۇ كىشىلەر ھەقىقەت ئاشكارا بولغاندىن كېيىن ھەقكە ئەگىشىشنى تەرك قىلىش بىلەن ئۆزىگە زۇلۇم .قىلغان زالىملاردۇر

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئېيتقىنكى، ئاللاھنىڭ يەئقۇب ئەلەيھىسسالام توغرىسىدا، نازىل قىلغان ۋە يولغا قويغان پرىنسىپى توغرىسىدا بەرگەن خەۋەرلىرى راستتتۇر. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ دىنىغا ئەگىشىڭلار، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بارلىق باتىل دىنلاردىن ھەق بولغان ئىسلام دىنىغا مايىل بولغان، ئاللاھقا ھېچ نەرسىنى شېرىك .كەلتۈرمىگەن

ھەقىقەتەن ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش ئۈچۈن ئىنسانلارغا زېمىندا تۇنجى سېلىنغان ئۆي، مەككە شەھرىدىكى ئاللاھنىڭ ھەرىمى بولغان بەيتۇللاھدۇر. ئۇ مۇبارەك ئۆيدۇر، دىن ۋە دۇنيالىق مەنپەئەتى كۆپتۇر، .ئۇنىڭدا پۈتۈن جاھان ئەھلىگە ھىدايەت باردۇر

بۇ ئۆيدە ھەج پائالىيەتلىرىنى ئادا قىلىشقا ئوخشاش ئۇنىڭ شەرىپى ۋە پەزىلىتىىنى ئىپادىلەيدىغان روشەن ئالامەتلەر باردۇر، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام كەبىنىڭ تېمىنى قوپۇرىۋاتقاندا دەسسەپ تۇرغان تاشمۇ(يەنى ماقامى ئىبراھىم) مۇشۇ ئالامەتلەرنىڭ بىرىدۇر. يەنە بەيتۇللاھغا كىرگەن كىشىدە قورقۇنچ بولمايدۇ، ئەزىيەتكە ئۇچرىمايدۇ، ھەرەمكە كېلىشكە قادىر بولالىغان كىشىلەر ئۈچۈن ھەج پائالىيتىنى ئادا قىلىشتا ئاللاھ ئۈچۈن كەبىنى تاۋاپ قىلىشى پەرز قىلىندى، كىمكى ھەجنىڭ پەرز ئىكەنلىكىنى ئىنكار قىلىدىكەن، ئاللاھ بۇ ئىنكارچى كاپىردىن ۋە پۈتۈن جاھان ئەھلىنىڭ ئىبادىتىدىن بىھاجەتتۇر.

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئېيتقىنكى، يەھۇدىي ۋە ناسارالاردىن بولغان ئى ئەھلى كىتاب! تەۋرات-ئىنجىلدىمۇ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ راست پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان دەلىل ۋە ھۆججەتلەر بار تۇرۇغلۇق نېمە ئۈچۈن ئۇنى ئىنكار قىلىسىلەر؟. ئاللاھ قىلمىشىڭلاردىن خەۋەرداردۇر، ئۇنىڭغا شاھىتتۇر، شۇنىڭغا ئاساسەن ئاللاھ سىلەرنى جازالايدۇ.

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئېيتىقىنكى: يەھۇدىي-ناسارالاردىن بولغان ئى ئەھلى كىتاب! نېمە ئۈچۈن كىشىلەردىن ئىمان ئېيتقانلارنى ئاللاھنىڭ دىنىدىن چەكلەيسىلەر؟، كىشىلەرنى توغرا يولدىن ئازدۇرۇش مەقسىتىدە، ئاللاھنىڭ دىنى ئۈچۈن ھەقتىن باتىلغا بۇرايدىغان ئازغۇنلۇق تەلەپ قىلىسىلەر؟، ھالبۇكى سىلەر بۇ دىننىڭ ھەق ۋە سىلەرنىڭ كىتابىڭلارنى تەستىقلىغۇچى ئىكەنلىكىگە شاھىت بولىسىلەر!؟. ئاللاھ سىلەرنىڭ بۇ كۇپىر قىلمىشىڭلار ۋە ئۇنىڭ يولىدىن توسقان ئىشلىرىڭلاردىن غاپىل ئەمەس، شۇنىڭغا ئاساسەن ئاللاھ سىلەرنى جازالايدۇ.

ئى ئاللاھقا ئىشەنگەن ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئەگەشكەن مۆئمىنلەر! ئەگەر يەھۇدىي ۋە ناسارالاردىن بولۇپ ئەھلى كىتابتىن بولغان بىر قىسىم كىشىلەرنىڭ دېگەن سۆزلىرىگە ئىتائەت قىلساڭلار، ئۇلارنىڭ گۇمانى قارىشىنى قوبۇل قىلساڭلار، سىلەر ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن ئۇلار قەلبلىرىدىكى ھەسەت ۋە توغرا يولدىن ئازغانلىق سەۋەبىدىن كۇپرىغا .قايتۇرىدۇ

سىلەر ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى سىلەرگە ئوقۇلۇۋاتىدۇ، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام سىلەرگە ئۇنى بايان قىلىپ بېرىۋاتسا، شۇنداقلا سىلەر بىلەن بىللە ئىماندا مۇستەھكەم تۇرۇشنىڭ سەۋەبلىرى تۇرۇغلۇق ئاللاھقا قانداقمۇ كاپىر بولىسىلەر؟. كىمكى ئاللاھنىڭ كىتابى ۋە پەيغەمبەرئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىگە مەھكەم ئىسىلىدىكەن، ئاللاھ ئۇ كىشىنى ھېچ قانداق شۈبھىسى بولمىغان توغرا .يولغا مۇۋەپپەق قىلىدۇ

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھقا ئىشىنىڭلار، ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئەگىشىڭلار، پەۋەردىگارىڭلاردىن ھەقىقى قورقۇڭلار، بۇ ئاللاھنىڭ بۇيرىقىغا ئەگىشىش ۋە چەكلىمىسىدىن يىراق بولۇش، نېئمىتىگە شۈكۈر ئېيتىش بىلەن بولىدۇ، ئۆلۈم كەلگەنگە قەدەر دىنىڭلاردا چىڭ تۇرۇڭلار ۋە شۇ ھالاتتە دۇنيادىن .كېتىڭلار

ئى مۆمىنلەر! قۇرئان -سۈننەتكە چېڭ يىپىشىڭلار، سىلەرنى بۆلۈنۇشكە ئېلىپ بارىدىغان ئىشتىن ساقلىنىڭلار، ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمەتلىرىنى ئەسلەڭلار، سىلەر مۇسۇلمان بولۇشتىن ئىلگىرى ئاددى ئىشلار ئۈچۈنمۇ ئۆزئارا ئۇرۇش قىلاتتىڭلار، ئاللاھ ئىسلام ئارقىلىق سىلەرنىڭ دىلىڭلارنى بىرلەشتۈردى، ئاللاھنىڭ پەزلى بىلەن بىر-بىرىڭلارغا مېھرىبانلىق قىلىدىغان سەمىمى دوستلاردىن بولدۇڭلار، بۇنىڭدىن ئىلگىرى كاپىر بولغانلىقىڭلار سەۋەبىدىن دوزاخنىڭ گىرۋىكىگە كىلىپ قالغانتىڭلار، ئاللاھ ئىسلام ئارقىلىق بۇنىڭدىن قۇتقازدى، ئىمانغا باشلىدى، سىلەرنىڭ رۇس يولدا مېڭىشىڭلار، توغرا يولنى تىپىشىڭلار ئۈچۈن مۇشۇ ئەھۋاللارنى بايان قىلىپ بەرگەندەك، سىلەرنىڭ دۇنيا-ئاخىرەتلىك .ئەھۋالىڭلارنى ئىسلاھ قىلىدىغان پرىنسىپلارنى بايان قىلىپ بېرىدۇ

ئى مۆمىنلەر! سىلەردىن ئاللاھ ياقتۇرىدىغان ياخشى ئىشلارغا دەۋەت قىلىدىغان بىر جامائەت بولسۇن، ئۇلار كىشىلەرنى شەرىئەتتە بۇيرۇلغان ۋە ئەقىل چىرايلىق دەپ قارىغان ئىشلارغا بۇيرىسۇن، شەرىەت چەكلىگەن ۋە ئەقىل ناچار دەپ قارىغان ئىشلاردىن چەكلىسۇن، مۇشۇ سۈپەت بىلەن .سۈپەتلەنگۈچىلەر، دۇنيا-ئاخىرەتتە تولۇق ئۇتۇق قازانغۇچىدۇر

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ تەرىپىدىن روشەن دەلىللەر كەلگەندىن كېيىن ئۆزىنىڭ دىنىدا ئىختىلاپلىشىپ تۈرلۈك پىرقە-گورۇھلارغا بۆلۈنۈپ كەتكەن ئەھلى كىتابقا ئوخشاش بولماڭلار، ئاشۇ مەزكۇر كىشىلەرگە ئاللاھ تەرىپىدىن .كاتتا ئازاب بار

بۇ ئازاب ئۇلارغا قىيامەت كۈنىدە بولىدۇ، ئۇ ۋاقىتتا ئىمان ئەھلىنىڭ يۈزلىرى خۇرسەنلىك ۋە بەخت-سائادەتتىن نۇرلىنىپ ئاقىرىدۇ، كاپىرلارنىڭ يۈزلىرى بولسا غەم-قايغۇ، ئازابتىن قارىيدۇ، ئاشۇ كاتتا كۈندە يۈزى قارايغانلارغا كايىش يۈزىسىدىن: ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە تاندىڭلارمۇ، ئاللاھنىڭ سىلەردىن ئالغان؛ ئاللاھقا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەسلىك توغرىسىدىكى ئەھدىسىنى تەستىقلاپ ۋە ئىقرار قىلىپ بولغاندىن كېيىن ئۇ ئەھدىنى بۇزدۇڭلارمۇ؟، كاپىر بولغانلىقىڭلار سەۋەبىدىن ئاللاھنىڭ .سىلەرگە تەييارلىغان ئازابىنى تېتىڭلار دېيىلىدۇ

يۈزلىرى ئاقارغانلارنىڭ ئورنى نېئمەتلىك جەننەت بولۇپ ئۇلار نېئمەتلىرى .دائىم بولىدىغان، ئۆزگەرمەيدىغان جەننەتتە ئەبەدى قالىدۇ

بۇ ئاللاھنىڭ ساۋاپ بېرىش بىلەن ئازابلاشتىن ئىبارەت ۋەدىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئايەتلىرى بولۇپ، ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام بۇنى ساڭا بايان قىلىپ بېرىمىز، ئاللاھ خەۋىرىدە راستچىل ۋە ھۆكۈملىرىدە ئادىلدۇر، ئاللاھ ئىنسانلاردىن ھېچ بىرىگە زۇلۇم قىلمايدۇ، بەلكى ئىنساننىڭ ئۆزى .سادىر قىلغان خاتالىقىدىن باشقا سەۋەب بىلەن ئازابلىمايدۇ

ئاسمانلار ۋە زېمىندىكى بارلىق نەرسىلەر ئىگىدارچىلىق، يارىتىش ۋە تەدبىر قىلىش جەھەتتە يالغۇز بىر ئاللاھنىڭ ئىكلىدىدۇر، ئىنسانلارنىڭ ئىشلىرىنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتىدۇ، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ھەر بىرىنى .ھەقلىق بولغان مىقداردا جازالايدۇ ياكى مۇكاپاتلايدۇ

سىلەر ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتى! ئاللاھ تائالا سىلەرنى ئىمانىڭلار ۋە ئەمەللىرىڭلار ئارقىلىق ئىنسانىيەتكە پايدا-مەنپەئەت يەتكۈزۈش ئۈچۈن چىقىرىلغان ئەڭ ياخشى ئۈممەتسىلەر. سىلەر كىشىلەرنى شەرىئەت يولغا قويغان ۋە ئەقىل چېرايلىق دەپ قارىغان ياخشى ئىشلارغا بۇيرۇيسىلەر، شەرىئەت چەكلىگەن ئەقىل ناچار دەپ قارىغان يامان ئىشلاردىن چەكلەيسىلەر، ئىمانىڭلارنى ئەمەلىڭلار بىلەن تەستىقلاپ ئاللاھقا شەكسىز ئىشىنىسىلەر. يەھۇدىي ۋە ناسارالاردىن بولغان ئەھلى كىتابلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەق پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە ئىشەنگەن بولسا، ئەلۋەتتە بۇ ئۇلار ئۈچۈن دۇنيا-ئاخىرەتتە ياخشى بولار ئىدى، ئەھلى كىتابنىڭ ئاز بىر قىسمى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئىلىپ كەلگەن ھەق دىنغا ئىشىنىدۇ، ئەمما ئۇلارنىڭ كۆپ قىسمى ئاللاھنىڭ دىنىدىن ۋە پرىنسىپىدىن چىقىپ كەتكۈچىلەردۇر.

ئى مۆمىنلەر! ئۇلارنىڭ سىلەرگە بولغان ئاداۋىتى قايسى دەرىجىدە بولۇپ كەتسۇن، ئۇلار سىلەرگە ئاغزاكى ئەزىيەت يەتكۈزۈپ، دىنىڭلارغا تەنە قىلىپ سىلەرنى مەسخىرە قىلغاندىن باشقا، دىنىڭلار ۋە جىنىڭلارغا زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، ئەگەر ئۇلار سىلەر بىلەن ئۇرۇش قىلسا، سىلەرنىڭ ئالدىڭلاردىن مەغلۇب بولۇپ قاچىدۇ، سىلەرنىڭ زىيىنىڭلار ئۈچۈن .ئۇلارنىڭ ھېچ بىرىگە ياردەم بىرىلمەيدۇ

يەھۇدىيلار قەيەردە بولسۇن ئۇلار خارلانغان ئاھانەتكە ئۇچرىغان ھالەتتە بولىدۇ، پەقەت ئاللاھنىڭ ۋە ئىنسانلارنىڭ ھىمايىسىدە بولغانلىرى بۇنىڭدىن مۇستەسنا، ئۇلار ئاللاھنىڭ غەزىپىگە ئۇچرايدۇ، مۇھتاجلىق ۋە پىقىرلىق ئۇلارنى ئوراپ تۇرىدىغان قىلىندى، شۇنداق قىلىش ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە كاپىر بولغانلىقى، پەيغەمبەرلەرنى زۇلۇم قىلىپ ھەقسىز ئۆلتۈرگەنلىكى ئۈچۈندۇر، شۇنداقلا ئاللاھقا ئاسىيلىق قىلىپ، ئاللاھنىڭ .بەلگىلىمىسىدىن ئۆتۈپ كەتكەنلىكى ئۈچۈندۇر

ئەھلى كىتابنىڭ ھەممىسىنىڭ ئەھۋالى ئوخشاش ئەمەس، ئۇلاردىن بەزىلىرى ئاللاھنىڭ دىنىدا مۇستەھكەم تۇرىدۇ، ئاللاھنىڭ بۇيرىقىنى ئادا قىلىدۇ، چەكلىمىسىدىن يانىدۇ، كېچىلىرى ناماز ئوقۇغان ھالەتتە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى تىلاۋەت قىلىدۇ. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتىشلىتىن بۇرۇنمۇ شۇنداق بىر جامائەت بولغان، پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام ئەۋەتىلگەندە ئۇلاردىن بار بولغانلىرى رەسۇلۇللاھقا ئىمان ئېيتقان.

ئۇلار ئاللاھقا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە كەسكىن ئىشىنىدۇ، خەيرلىك ۋە ياخشى ئىشلارغا بۇيرىدۇ، يامان ۋە مۇنكەر ئىشلاردىن توسىدۇ، ياخشى ئىشلارنى قىلىشقا ئالدىرايدۇ، تائەت-ئىبادەت پەسىللىرىنى غەنىمەت بىلىدۇ. مۇشۇ سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلەنگەن ئاشۇ كىشىلەر، نىيىتى خالىس ۋە .ئەمەللىرى ساغلام بەندىلەردۇر

ئۇلارنىڭ قىلغان ياخشى ئەمەللىرى ئاز بولسۇن ياكى كۆپ بولسۇن ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلغان ئەمەللىرىنىڭ ساۋابىنى زايە قىلىۋەتمەيدۇ، ئەجىرنى كىمەيتىۋەتمەيدۇ، ئاللاھ تائالانىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىسىدىن يانغان تەقۋادار كىشىلەرنىڭ ئەھۋالىنى ئاللاھ ياخشى بىلگۈچىدۇر، ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدىن ھېچ نەرسە ئاللاھنىڭ بىلىشىدىن مەخپى قالمايدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىگە قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.

ھەقىقەتەن ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە كاپىر بولغانلاردىن ئۇلارنىڭ ماللىرى ۋە ئەۋلادلىرى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن بىر نەرسىنى توساپ قالالمايدۇ، ئازابىنى قايتۇرالمايدۇ، ئاللاھنىڭ رەھمىتىنى جەلب قىلالمايدۇ، بەلكى ئازاب ۋە ھەسىرەتنى زىيادە قىلىدۇ، ئۇلار دوزاخ ئەھلى بولۇپ، .دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ

ئاشۇ كاپىرلارنىڭ ياخشىلىق يوللىرىغا سەرپ قىلغان ۋە ئۇنىڭ ساۋابىنى كۈتىۋاتقان نەپىقىلىرىنىڭ مىسالى، گۇناھ-مەسىيەت بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان بىر قەۋمنىڭ كۆپ ياخشىلىقىنى كۈتىۋاتقان زىرائەتلىرىگە يېتىپ، ئۇ زىرائەتلەرنى نابۇت قىلىۋەتكەن، قاتتىق سوغۇق شامالغا ئوخشاش بولۇپ شامال زىرائەتلىرىنى نابۇت قىلىۋەتكەنلىكى ئۈچۈن ئۇنىڭدىن مەنپەئەتلىنەلمىگەن، ئاشۇنىڭغا ئوخشاش كاپىرلارمۇ مەنپەئەتىنى ئۈمىت قىلىۋاتقان ئەمەللىرىنىڭ ساۋابىنى بىكار قىلىۋىتىدۇ. بۇ ئىشتا ئاللاھ ئۇلارغا زۇلۇم قىلمايدۇ، ھەقىقەتتە ئۇلار ئاللاھغا كاپىر بولۇش ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە ئۆزى زۇلۇم قىلدى.

ئى ئاللاھقا ئىشەنگەن ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئەگەشكەن مۆمىنلەر! مۆمىنلەردىن باشقىنى سىلەرنىڭ سىرلىرىڭلارنى بىلىدىغان ۋە ھەممە ئەھۋالىڭلاردىن خەۋەردار بولىدىغان يېقىن-سىرداش دوست تۇتىۋالماڭلار، ئۇلار سىلەرگە زىيان يەتكۈزۈش ۋە ئەھۋالىڭلارنى بۇزۇش ئۈچۈن تېرىشچانلىق قىلىدۇ، سىلەرگە زىيان يېتىشنى ۋە ئىشلىرىڭلارنىڭ قىيىن بولىشىنى ئارزۇ قىلىدۇ. ئۇلار تىللىرى ئارقىلىق سىلەرنىڭ دىنىڭلارغا تەنە قىلىش، ئاراڭلارغا ئاداۋەت سېلىش ۋە سىرلىرىڭلارنى پاش قىلىش ئارقىلىق دۈشمەنلىك ۋە ئۆچمەنلىكىنى ئاشكارا قىلىدۇ، كۆڭلىگە يوشۇرغان ئۆچمەنلىكى بۇنىڭدىنمۇ كاتتىدۇر. ئى مۆمىنلەر! ئەگەر سىلەر پەرۋەردىگارىڭلار تەرىپىدىن سىلەرگە نازىل قىلىنغان ئايەتلەرگە ئەقلىڭلارنى ئىشلەتسەڭلار، ئۇنىڭدا دۇنيا-ئاخىرەتتە سىلەرگە پايدىلىق .بولغان روشەن ھۆججەتلەرنى بايان قىلىپ بەردۇق

ئى مۆئمىنلەر! سىلەر ئاشۇ قەۋمنى ياخشى كۆرىسىلەر، ياخشىلىقنى ئۈمىت قىلىسىلەر، ئۇلار سىلەرنى ياخشى كۆرمەيدۇ، سىلەرگە ياخشىلىقنى ئۈمىت قىلمايدۇ، بەلكى سىلەرنى ئۆچ كۆرۈدۇ، سىلەر كىتابلارنىڭ ھەممىسىگە ۋە ئۇلارنىڭ كىتابىغىمۇ ئىمان ئېيتتىڭلار، ھالبۇكى ئۇلار سىلەرنىڭ پەيغەمبىرىڭلارغا نازىل قىلىنغان كىتابقا ئىشەنمەيدۇ. سىلەر بىلەن ئۇچراشقاندا، تىلىنىڭ ئۇچىدا سىلەرگە ئىشەندۇق دەيدۇ، بەزىسى بەزىسى بىلەن يالغۇز قالغاندا، سىلەرنىڭ بىرلىك ۋە ئىتتىپاقلىغىڭلارغا ۋە ئىسلامنىڭ كۈچلىنىشىگە چىدىماي، ئۆزلىرى خارلىق، ئاھانەتتە بولغانلىقى ئۈچۈن ئاچچىقتىن بارماقلىرىنى چىشلەيدۇ. ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ئۆلگۈچە ئاچچىق يۇتقان ھالەتتە بولۇڭلار. ئاللاھنىڭ ئىنسانلار قەلبىدىكى ئىمان، كۇپىر، ياخشىلىق ۋە يامانلىق قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسىنى بىلىشىدە ھېچ شۈبھە يوقتۇر.

ئى مۆمىنلەر! سىلەرگە دۈشمەنلەرگە غالىپ كىلىش بىلەن غەلبە-نۇسرەت يەتسە ياكى مال-دۇنيا، پەرزەنتىڭلار كۆپەيسە، ئۇلارغا غەم-قايغۇ يېتىدۇ، ئەگەر سىلەرگە دۈشمەنلەردىن مەغلۇبىيەت يەتسە ياكى مال-دۇنيا، پەرزەنتلىرىڭلار كىمەيسە، بۇنىڭ بىلەن ئۇلار خۇرسەن بولىدۇ، سىلەرگە دەشنام قىلىدۇ، ئەگەر سىلەر ئاللاھنىڭ بۇيرىقى ۋە تەقدىرىگە سەۋىر قىلساڭلار، غەزىۋىدىن ساقلانساڭلار، ئۇلارنىڭ ھىلە-مىكىر، ئەزىيەتلىرىنىڭ سىلەرگە زېيىنى بولمايدۇ، ھەقىقەتەن ئاللاھ ئۇلارنىڭ .ھىلە-مىكرىنى بەربات قىلغۇچىدۇر ۋە خارلىققا قايتۇرغۇچىدۇر

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئوھۇد ئۇرۇشى بولغاندا مۇشرىكلار بىلەن ئۇرۇش قىلىش ئۈچۈن مەدىنىدىن ئەتتىگەندە چىققان ۋاقتىڭدىكى ئەھۋالنى ئەسلىگىن، مۆئمىنلەرنى ئۇرۇش مەيدانىغا ئورۇنلاشتۇردۇڭ، ھەر بىرىنىڭ تۇرىدىغان ئورنىنى بەلگىلەپ بەردىڭ، ئاللاھ سىلەرنىڭ .سۆزلىرىڭلارنى ئاڭلىغۇچىدۇر ۋە قىلغان ئىشلىرىڭلارنى بىلگۈچىدۇر

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئۆز ۋاقتىدا مۆمىنلەردىن بەنى سەلەمە قەبىلىسى بىلەن بەنى ھارىس قەبىلىسى مۇناپىقلار قايتقان ۋاقتىدا، ئۇلارمۇ ئاجىزلىق كۆرسۈتۈپ قايتىشنى مەقسەت قىلدى، ئاللاھ ئۇلارنى قايتىش مەقسىدىدىن ياندۇرۇپ، ئۇرۇش مەيدانىدا مۇستەھكەم قىلىش بىلەن ياردەم بەردى، مۆئمىنلار ھەرقانداق ئەھۋالدا بىر ئاللاھقىلا تايىنىشى .كېرەك

ھەقىقەتەن ئاللاھ بەدىر ئۇرىشىدا مۇشرىكلارنىڭ ئۈستىدىن غەلبە-نۇسرەت ئاتا قىلدى، ئۇ ۋاقتىدا سىلەر ئاجىز، سان ۋە تەييارلىق تەرەپتىن ئاز ئىدىڭلار، ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېئمىتىگە شۈكۈر ئېيتىش .يۈزىىسىدىن ئاللاھتىن قورقۇڭلار

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئۆز ۋاقتىدا بەدىر ئۇرۇشىدا مۇشرىكلارغا ياردەم كەلگەنلىكىنى ئاڭلىغان ۋاقتىڭدا مۆئمىنلەرنى ئۇرۇش مەيدانىدا مۇستەھكەم تۇرغۇزۇش ئۈچۈن: ئاللاھ سىلەرنى ئۇرۇش مەيدانىدا كۈچلاندۇرۇش ئۈچۈن سىلەرگە ئاسماندىن ئۈچ مىڭ پەرىشتە چۈشۈرۈش بىلەن ياردەم بەرسە كۇپايە قىلمامدۇ؟! دېگىن.

شۇنداق، ھەقىقەتەن ئاشۇ كۇپايە قىلىدۇ، سىلەرگە ئاللاھ تەرەپتىن بىر بىرلەپ ياردەمنىڭ بىشارىتى بار، ئۇ بولسىمۇ: ئۇرۇش مەيدانىدا سەۋىر قىلساڭلار، ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلساڭلار، دۈشمەنلىرىڭلار سىلەرگە ھۇجۇم قىلىپ كەلگەندە، پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرگە نىشانلىق ۋە ئاتلىرىدا .بەلگىلىرى بولغان بەش مىڭ پەرىشتە بىلەن ياردەم بېرىدۇ

ئاللاھ بۇ ياردەمنى ۋە پەرىشتىلەر بىلەن مەدەت بېرىشنى پەقەت سىلەرنى خۇرسەن قىلىش، كۆڭلۇڭلارنى خاتىرجەم قىلىش ئۈچۈن قىلدى، ئۇنداق بولمىغاندا، ھەقىقى غەلبە-نۇسرەت دېگەن بۇ كۆرۈنۈشتىكى سەۋەپلەر بىلەن بولمايدۇ، ھەقىقى غەلبە ھەممىدىن غالىپ بولغان ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىن بولىدۇ، ئاللاھ بەندىلەرنىڭ ئىشىنى بېكىتىش ۋە .يولغا قويۇشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر

بەدىر ئۇرىشىدا سىلەر ئۈچۈن ئەمەلىيلەشكەن بۇ غەلبە ئارقىلىق، ئاللاھ كاپىرلاردىن بىر تائىپىنى ئۆلتۈرۈش بىلەن ھالاك قىلىش، يەنە بىر تائىپىنى خار قىلىش ئارقىلىق، ئۇلارنىڭ مەغلۇبىيەت بىلەن ئاچچىق يۇتۇپ خار .ھالەتتە قايتىشىنى ئىرادە قىلدى

پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام ئۇھۇد ئۇرۇشى ۋەقەلىكىدىن كېيىن مۇشرىكلارنىڭ كاتىۋاشلىرىنىڭ ھالاكىتى ئۈچۈن دۇئا قىلغان ۋاقتىدا، ئاللاھ ئۇنىڭغا: ئۇلارنىڭ ئىشلىرىنى تەدبىر قىلىش سىنىڭ ئىشىڭ ئەمەس بەلكى ئۇ ئاللاھنىڭ ئىشىدۇر، ئاللاھ سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا ھۆكۈم قىلغۇچە ياكى ئۇلارنى تەۋبىگە مۇۋەپپەق قىلىپ مۇسۇلغان بولغۇچە ياكى ئۇلار كۇپرىنى داۋاملاشتۇرۇپ ئاللاھنىڭ ئازابىغا ئۇچرىغانغا قەدەر سەۋىر .قىلغىن، ھەقىقەتەن ئۇلار ئازابقا لايىق بولغان زالىملاردۇر

ئاسمان ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى يارىتىش ۋە تەدبىر قىلىشتا ئاللاھنىڭ مۇلكىدۇر، ئاللاھ بەندىلىرىگە رەھمەت قىلىپ خالىغان كىشىنىڭ گۇناھىنى كەچۈرۈم قىلىدۇ، ئۆزىنىڭ ئەدلى بىلەن خالىغان كىشىنى ئازابلايدۇ، ئاللاھ بەندىلىرىدىن تەۋبە قىلغان كىشىنى مەغپىرەت قىلىدۇ، .ئۇلارغا مېھرىباندۇر

ئى ئاللاھقا ئىشەنگەن ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئەگەشكەن مۆئمىنلەر! سىلەر قەرز بەرگەن ئەسلى ماللىرىڭلاردىن جاھىلىيەت دەۋرىدىكىگە ئوخشاش ھەسسىلەپ زىيادە جازانە ئىلىشتىن يىراق بولۇڭلار. ئاللاھنىڭ بۇيرىقىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش بىلەن ئۇنىڭغا تەقۋادارلىق قىلىڭلار. ئۈمىدكى، سىلەر دۇنيا-ئاخىرەتنىڭ ياخشىلىقىدىن تەلەپ قىلغان نەرسەڭلەرگە نائىل بولىسىلەر.

ئاللاھ كاپىرلارغا تەييارلىغان دوزاخ بىلەن ئاراڭلارغا توساق قىلىڭلار، بۇ ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش ۋە چەكلەنگەن ئىشلاردىن يىنىش ئارقىلىق .بولىدۇ

دۇنيا-ئاخىرەتتە ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىشىڭلار ئۈچۈن، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق بولۇش بىلەن ئاللاھ ۋە .ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا ئىتائەت قىلىڭلار

ئاللاھنىڭ كاتتا رەھمەت-مەغپىرىتىگە ئېرىشىش ئۈچۈن ياخشى ئىشلارنى قىلىشقا ۋە تۈرلۈك تائەت-ئىبادەتلەر بىلەن ئاللاھقا يېقىنلىشىشقا، ئاللاھنىڭ تەقۋادار بەندىلىرىگە تەييارلىغان كەڭلىكى ئاسمان-زېمىندىن .كەڭرى بولغان جەننەتكە كېرىشكە ئالدىراڭلار

تەقۋادارلار دېگەن؛ ئۇلار ھەر قانداق ھالەتتە يەنى كەڭرىچىلىك ۋە قېيىنچىلىق ۋاقىتلىرىدىمۇ ماللىرىنى ئاللاھ يولىدا سەرپ قىلىدۇ، ئىنتىقام ئىلىشقا قادىر بولۇپ تۇرۇغلۇق ئاچچىغىنى بېسىۋالىدۇ، زۇلۇم قىلغانلارنى كەچۈرىۋىتىدۇ. مۇشۇنداق ئەخلاققا ئىگە بولغان ۋە سالىھ ئەمەل قىلغۇچىلارنى ئاللاھ ياخشى كۆرىدۇ.

تەقۋادارلار چوڭ گۇناھتىن بىرنى قىلىپ سالسا ياكى كىچىك گۇناھ قىلىش بىلەن ئېرىشىدىغان نەسىۋىسى كەمىيىپ كەتكەندە، ئۇلار ئاللاھنى ياد ئېتىدۇ، ئاللاھنىڭ گۇناھ قىلغانلارغا ۋەدە قىلىنغان ئازاب ۋە تەقۋادارلارغا ۋەدە قىلىنغان نېئمەتلەرنى ئەسلەيدۇ، ئۇلار ئۆكۈنگەن ھالەتتە ئاللاھتىن گۇناھىنى يوشۇرۇش ۋە بۇنىڭ بىلەن ئازابلىماسلىقنى تەلەپ قىلىدۇ، چۈنكى گۇناھلارنى پەقەت يالغۇز بىر ئاللاھدىن باشقا ھېچ كىشى مەغپىرەت قىلالمايدۇ. ئۇلار خاتالىقلىرىنى داۋاملاشتۇرمايدۇ، ئۆزلىرىنىڭ خاتالاشقۇچى ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ، ھەقىقەتەن ئاللاھ بارلىق گۇناھلارنى .مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر

مۇشۇ ئېسىل سۈپەتلەر بىلەن سۈپەتلەنگەن كىشىلەرنىڭ ساۋابى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ گۇناھىنى يوشۇرىدۇ، خاتالىقىنى ئەپۇ قىلىدۇ، ئۇلار ئۈچۈن ئاخىرەتتە قەسىرلىرىنىڭ ئاستىدىن ئېرىقتا سۇلار ئېقىپ تۇرىدىغان باغچىلار(جەننەت)بار، ئۇلار جەننەتتە ئەبەدى قالىدۇ، ئاللاھقا تائەت-ئىبادەت قىلغۇچىلارغا بېرىلىدىغان بۇ مۇكاپات نېمىدىگەن ياخشى

مۆمىنلەر ئوھۇد كۈنىدە سىنالغان ۋاقىتتا، ئاللاھ ئۇلارغا تەسەللى بېرىپ: سىلەردىن ئىلگىرىمۇ ئىلاھى پرىنسىپ بىلەن نۇرغۇن كاپىرلار ھالاك قىلىندى، مۆئمىنلەر سىنالغاندىن كېيىن ياخشى ئاقىۋەت ئۇلار ئۈچۈن قىلىندى، زېمىندا سەيرى قىلىڭلار، ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىغا ئىبرەت نەزىرىدە قاراڭلار، .ئۇلارنىڭ يۇرتى بوش قالدى، پادىشاھلىقى يوقالدى

بۇ قۇرئان كەرىم ئىنسانلارنىڭ ھەممىسىگە ھەقنى بايان قىلىپ بېرىدۇ، باتىلدىن ئاگاھلاندۇرىدۇ، توغرا يولغا باشلايدۇ، تەقۋادارلارنى يامان ئىشتىن چەكلەيدۇ، چۈنكى ئۇلار قۇرئان كەرىمدىكى ھىدايەت ۋە توغرا .يولدىن مەنپەئەتلەنگۈچىدۇر

`ئى مۆمىنلەر! ئوھۇد كۈنىدە سىلەرگە يەتكەن مۇسىبەت سەۋەبىدىن بوشىشىپ كەتمەڭلار ۋە قايغۇرماڭلار، بۇنداق قىلىش سىلەرگە لايىق بولمايدۇ، ئەگەر سىلەر ئاللاھنىڭ تەقۋادار بەندىلىرىگە ۋەدە قىلغان نېئمەتلىرىگە ھەقىقى ئىشەنسەڭلار، ئاللاھتىن ياردەم ئۈمىد قىلساڭلار، ئەگەر ئىمانىڭلاردا راستچىل بولساڭلار، ئاللاھنىڭ تەقۋادار بەندىلىرىگە قىلغان ۋەدىسىگە ئېرىشىسىلەر.