Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
Al-Ahzab 33:48–73
33:48Page 424
وَلَا تُطِعِ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَدَعۡ أَذَىٰهُمۡ وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلٗا ٤٨
And do not obey the disbelievers and the hypocrites and disregard their annoyance, and rely upon Allāh. And sufficient is Allāh as Disposer of affairs.
كاپىرلارنىڭ ۋە مۇناپىقلارنىڭ ئاللاھنىڭ دىنىدىن توسىدىغان چاقىرىقلىرىغا بويسۇنمىغىن، ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈگىن. بۇنداق قىلىشىڭ ئۇلارنىڭ سەن ئېلىپ كەلگەن نەرسىگە ئىشىنىشىگە تۈرتكە بولۇشى مۇمكىن. پۈتۈن ئىشلىرىڭدا ئاللاھقا تايانغىنكى، دۈشمەنلىرىڭگە قارشى غەلىبە قازىنىشىڭمۇ شۇ ئىشلارنىڭ جۈمسىلىدىندۇر. ئاللاھ تائالا بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەندىلەرنىڭ پۈتۈن ئىشلىرىدا تايىنىدىغان ھامىيسى بولۇشقا يېتەرلىكتۇر.
33:49Page 424
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا نَكَحۡتُمُ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ ثُمَّ طَلَّقۡتُمُوهُنَّ مِن قَبۡلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمۡ عَلَيۡهِنَّ مِنۡ عِدَّةٖ تَعۡتَدُّونَهَاۖ فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحٗا جَمِيلٗا ٤٩
O you who have believed, when you marry believing women and then divorce them before you have touched them [i.e., consummated the marriage], then there is not for you any waiting period to count concerning them. So provide for them and give them a gracious release.
ئى ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ئۇنىڭ شەرىئىتىگە ئەمەل قىلغان كىشىلەر! ناۋادا سىلەر مۇئمىن ئاياللارنى نىكاھلاپ ئالغىنىڭلاردىن كېيىن ئۇلار بىلەن جىنسىي ئالاقىدە بولۇشتىن بۇرۇن ئۇلارنى قويۇۋەتسەڭلار، ئۇلارغا ئىددەت تۇتۇش كەتمەيدۇ. (بۇنىڭدا) ھەيز بىلەن ئىددەت تۇتىدىغان ياكى ئاي ساناپ ئىددەت تۇتىدىغان ئاياللارنىڭ ھەممىسى ئوخشاشتۇر. چۈنكى سىلەر ئۇلار بىلەن جىنسىي ئالاقىدە بولمىغانلىقىڭلار ئۈچۈن ئۇلارنىڭ بالىياتقۇلىرىنىڭ پاكلىقى (يەنى ھامىلدار ئەمەسلىكى) ئېنىق. تالاق سەۋەبىدىن ئۇلارنىڭ سۇنغان كۆڭلىنى ياساش ئۈچۈن ئۇلارغا ھالىڭلارغا يارىشا پۇل - مال بېرىڭلار، ئۇلارغا ئازار بەرمەي ئائىلىسىگە كەتكىلى قويۇڭلار.
33:50Page 424
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِنَّآ أَحۡلَلۡنَا لَكَ أَزۡوَٰجَكَ ٱلَّٰتِيٓ ءَاتَيۡتَ أُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتۡ يَمِينُكَ مِمَّآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَيۡكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّٰتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَٰلَٰتِكَ ٱلَّٰتِي هَاجَرۡنَ مَعَكَ وَٱمۡرَأَةٗ مُّؤۡمِنَةً إِن وَهَبَتۡ نَفۡسَهَا لِلنَّبِيِّ إِنۡ أَرَادَ ٱلنَّبِيُّ أَن يَسۡتَنكِحَهَا خَالِصَةٗ لَّكَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۗ قَدۡ عَلِمۡنَا مَا فَرَضۡنَا عَلَيۡهِمۡ فِيٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ وَمَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ لِكَيۡلَا يَكُونَ عَلَيۡكَ حَرَجٞۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ٥٠
O Prophet, indeed We have made lawful to you your wives to whom you have given their due compensation1 and those your right hand possesses from what Allāh has returned to you [of captives] and the daughters of your paternal uncles and the daughters of your paternal aunts and the daughters of your maternal uncles and the daughters of your maternal aunts who emigrated with you and a believing woman if she gives herself to the Prophet [and] if the Prophet wishes to marry her; [this is] only for you, excluding the [other] believers. We certainly know what We have made obligatory upon them concerning their wives and those their right hands possess, [but this is for you] in order that there will be upon you no discomfort [i.e., difficulty]. And ever is Allāh Forgiving and Merciful.
ئى پەيغەمبەر! بىز ساڭا سەن تويلۇق مەھرىنى بەرگەن ئاياللىرىڭنى ھالال قىلدۇق، ئەسىرگە چۈشكەنلەر ئىچىدىن ئۆزۈڭ ئىگە بولغانلار چۆرىلەرنىمۇ ھالال قىلدۇق. بىز يەنە ساڭا (دادا ۋە ئانا تەرەپتىن بولغان) تاغىلىرىڭنىڭ ۋە ھاممىلىرىڭنىڭ قىزلىرىنىمۇ ھالال قىلدۇقكى، ئۇلار سەن بىلەن بىرگە مەككىدىن مەدىنىگە ھىجرەت قىلغانلاردۇر. ئەگەر سەن نىكاھىڭغا ئېلىشنى خالىساڭ، سەن تويلۇق مەھرى بەرمىسەڭمۇ ئۆزىنى ساڭا بەخش ئەتكەن مۇئمىن ئايالنىمۇ ساڭا ھالال قىلدۇق. تويلۇق مەھرىسىز نىكاھلىنىش پەيغەمبەرگىلا خاس بولۇپ، ئۈممەت ئىچىدىكى باشقا كىشىلەرگە توغرا ئەمەس. بىز مۇئمىنلەرنىڭ ئاياللىرىنىڭ سانىنىڭ تۆتتىن ئېشىپ كەتمەسلىكىدىن ئىبارەت ئۇلارنىڭ ئاياللىرى ھەققىدىكى بەلگىلىرىمىزنى ھەمدە ئۇلارنىڭ قۇل - چۆرىلىرىگە ھېچ قانداق سان چەكلىمىسى قويماستىن ئۇلاردىن خالىغىنىچە مەنپەئەتلەنسە بولىدىغانلىقى ھەققىدە يولغا قويغانلىرىمىزنى ئوبدان بىلىمىز. بىز ساڭا جاپا بوپقالمىسۇن دەپ باشقىلارغا رۇخسەت قىلمىغان نەرسىلەرنى رۇخسەت قىلدۇق. ئاللاھ تائالا بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارغا مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا رەھىمدىلدۇر.
33:51Page 425
۞ تُرۡجِي مَن تَشَآءُ مِنۡهُنَّ وَتُـٔۡوِيٓ إِلَيۡكَ مَن تَشَآءُۖ وَمَنِ ٱبۡتَغَيۡتَ مِمَّنۡ عَزَلۡتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكَۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن تَقَرَّ أَعۡيُنُهُنَّ وَلَا يَحۡزَنَّ وَيَرۡضَيۡنَ بِمَآ ءَاتَيۡتَهُنَّ كُلُّهُنَّۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا فِي قُلُوبِكُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَلِيمٗا ٥١
You, [O Muḥammad], may put aside whom you will of them1 or take to yourself whom you will. And any that you desire of those [wives] from whom you had [temporarily] separated - there is no blame upon you [in returning her]. That is more suitable that they should be content and not grieve and that they should be satisfied with what you have given them - all of them. And Allāh knows what is in your hearts. And ever is Allāh Knowing and Forbearing.
ئى پەيغەمبەر! ئاياللىرىڭدىن خالىغىنىڭنىڭ نۆۋىتىنى كەينىگە سۈرۈپ، ئۇنىڭ بىلەن قونمىساڭ، خالىغىنىڭنىڭكىنى ئالدىغا سۈرۈپ ئۇنىڭ بىلەن بىرگە بولساڭ بولىۋېرىدۇ. نۆۋىتىنى كېچىكتۈرگەن ئاياللىرىڭدىن بىرى بىلەن ھەمتۆشەك بولماقچى بولساڭ، بۇنىڭدا ساڭا ھېچ گۇناھ بولمايدۇ. ساڭا بېرىلگەن بۇ ئىختىيارلىق ۋە كەڭچىلىك ئاياللىرىڭنىڭ خۇرسەن بولۇشى ھەمدە سەن ئۇلارغا بەرگەن ھەر قانداق نەرسىدىن مەمنۇن بولۇشىغا ئەڭ مۇناسىپتۇر. چۈنكى ئۇلار سېنىڭ ئۆز مەجبۇرىيىتىڭگە سەل قارىمىغانلىقىڭنى، ھېچبىر ھەقكە بېخىللىق قىلمىغانلىقىڭنى بىلىدۇ. ئەي ئەرلەر! ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ كۆڭلۈڭلارنىڭ ئاياللىرىڭلارنىڭ بەزىسىگە بولغان مايىللىقنى بىلىدۇ. ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ ئەمەللىرىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇركى، ئۇنىڭغا ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ. ئۇ ھەلىمدۇركى، بەندىلىرىنى تەۋبە قىلىۋالسۇن دەپ جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ.
33:52Page 425
لَّا يَحِلُّ لَكَ ٱلنِّسَآءُ مِنۢ بَعۡدُ وَلَآ أَن تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنۡ أَزۡوَٰجٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَكَ حُسۡنُهُنَّ إِلَّا مَا مَلَكَتۡ يَمِينُكَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ رَّقِيبٗا ٥٢
Not lawful to you, [O Muḥammad], are [any additional] women after [this], nor [is it] for you to exchange them for [other] wives, even if their beauty were to please you, except what your right hand possesses. And ever is Allāh, over all things, an Observer.1
ئى پەيغەمبەر! (ئەمدى) ئىلكىڭدىكى ئاياللىرىڭدىن باشقا خوتۇن ئالساڭ ساڭا ھالال بولمايدۇ. گەرچە سەن ئالماقچى بولغان ئايال ھەر قانچە گۈزەل بولغان تەقدىردىمۇ، باشقىلارنى ئېلىش ئۈچۈن (ھازىرقى) ئاياللىرىڭنىڭ ھەممىنى ياكى بىرىنى قويۇۋېتىشىڭ ساڭا ھالال بولمايدۇ. لېكىن سەن ئىگە بولغان چۆرىلەردىن بەلگىلىك سان بىلەن چەكلىنىپ قالماستىن مەنپەئەتلەنسەڭ بولىدۇ. ئاللاھ ھەر نەرسىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر. بۇ ھۆكۈم مۇئمىنلەرنىڭ ئانىلىرىنىڭ پەزىلىتىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ، چۈنكى ئۇلارنى تالاق قىلىش ۋە ئۇلارنىڭ ئۈستىگە خوتۇن ئېلىش چەكلەنگەن.
33:53Page 425
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَدۡخُلُواْ بُيُوتَ ٱلنَّبِيِّ إِلَّآ أَن يُؤۡذَنَ لَكُمۡ إِلَىٰ طَعَامٍ غَيۡرَ نَٰظِرِينَ إِنَىٰهُ وَلَٰكِنۡ إِذَا دُعِيتُمۡ فَٱدۡخُلُواْ فَإِذَا طَعِمۡتُمۡ فَٱنتَشِرُواْ وَلَا مُسۡتَـٔۡنِسِينَ لِحَدِيثٍۚ إِنَّ ذَٰلِكُمۡ كَانَ يُؤۡذِي ٱلنَّبِيَّ فَيَسۡتَحۡيِۦ مِنكُمۡۖ وَٱللَّهُ لَا يَسۡتَحۡيِۦ مِنَ ٱلۡحَقِّۚ وَإِذَا سَأَلۡتُمُوهُنَّ مَتَٰعٗا فَسۡـَٔلُوهُنَّ مِن وَرَآءِ حِجَابٖۚ ذَٰلِكُمۡ أَطۡهَرُ لِقُلُوبِكُمۡ وَقُلُوبِهِنَّۚ وَمَا كَانَ لَكُمۡ أَن تُؤۡذُواْ رَسُولَ ٱللَّهِ وَلَآ أَن تَنكِحُوٓاْ أَزۡوَٰجَهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦٓ أَبَدًاۚ إِنَّ ذَٰلِكُمۡ كَانَ عِندَ ٱللَّهِ عَظِيمًا ٥٣
O you who have believed, do not enter the houses of the Prophet except when you are permitted for a meal, without awaiting its readiness. But when you are invited, then enter; and when you have eaten, disperse without seeking to remain for conversation. Indeed, that [behavior] was troubling the Prophet, and he is shy of [dismissing] you. But Allāh is not shy of the truth. And when you ask [his wives] for something, ask them from behind a partition. That is purer for your hearts and their hearts. And it is not [conceivable or lawful] for you to harm the Messenger of Allāh or to marry his wives after him, ever. Indeed, that would be in the sight of Allāh an enormity.
ئى ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ئۇنىڭ شەرىئىتىگە ئەمەل قىلغان كىشىلەر! پەيغەمبەرنىڭ ئۆيلىرىگە كىرمەڭلار، لېكىن ئۇ سىلەرنى تاماققا چاقىرىش ئارقىلىق كىرىشكە رۇخسەت قىلغاندىن كېيىن كىرسەڭلار بولىدۇ. ئەمما تاماقنىڭ پىشىشىنى ساقلاپ (بەك) ئۇزۇن ئولتۇرۇۋالماڭلار. تاماققا چاقىرىلغىنىڭلاردا كىرىپ، تاماقنى يەپلا قايتىپ كېتىڭلار. تاماقتىن كېيىن ئۆزئارا پاراڭ سېلىشىپ ئولتۇرماڭلار. چۈنكى بۇنداق ئولتۇرۇۋېلىش پەيغەمبەرنى رەنجىتىپ قويىدۇ ھەم ئۇ سىلەرنى قايتىپ كېتىڭلار دېيەلمەيدۇ. ئاللاھ تائالا ھەقكە بۇيرۇشتىن تارتىنىپ قالمايدۇ، شۇڭا ئۇ سىلەرنى پەيغەمبىرىنىڭ يېنىدا ئولتۇرۇۋېلىپ رەنجىتىپ قويماسلىقىڭلار ئۈچۈن ئۇنىڭ يېنىدىن تېز قايتىپ كېتىشكە بۇيرۇدى. ئەگەر سىلەر پەيغەمبەرنىڭ ئاياللىرىدىن قاچا - قۇچا ۋە شۇنىڭغا ئوخشاش نەرسىلەرنى سورىماقچى بولساڭلار، پەردە ئارقىسىدا تۇرۇپ سوراڭلار. ئۇلارنى كۆرۈپ قالماسلىقىڭلار ئۈچۈن ئۇلاردىن بىۋاسىتە بىر نەرسە سورىماڭلار. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مەرتىۋىسى يۈكسەك بولغانلىقتىن (بۇ ھۆكۈم) ئۇنىڭ ئاياللىرىنىڭ ئىپپىتىنى قوغداش ئۈچۈندۇر. (سىلەر ئۇلاردىن بىر نەرسە سورىغاندا ئاللاھنىڭ سىلەردىن) پەردە ئارقىسىدا تۇرۇپ سوراشنى تەلەپ قىلىشى سىلەرنىڭ ھەم ئۇلارنىڭ قەلبىنى (گۇناھتىن) ساقلاپ قالىدۇ. نەتىجىدە سىلەرنىڭ ھەم ئۇلارنىڭ قەلبىگە شەيتان ۋەسۋەسە قىلىپ، گۇناھنى چىرايلىق كۆرسىتەلمەيدۇ. ئەي مۇئمىنلەر! ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ (ئۆيىدە) پاراڭلىشىپ ئولتۇرۇش ياكى ئۇ ۋاپات تاپقاندىن كېيىن ئۇنىڭ ئاياللىرىنى ئېلىش ئارقىلىق ئۇنى رەنجىتىپ قويۇش سىلەرگە ياراشمايدۇ. چۈنكى ئۇلار مۇئمىنلەرنىڭ ئانىلىرىدۇر. ھېچكىمنىڭ ئۆز ئانىسىنى بىلەن نىكاھلىنىشى توغرا ئەمەس. شەكسىزكى، بۇنداق رەنجىتىش -ئۇ ۋاپات تاپقاندىن كېيىن ئۇنىڭ ئاياللىرىنى ئېلىشىڭلارمۇ شۇ رەنجىتىشنىڭ بىر تۈرىدۇر- ھارام بولۇپ، بۇ ئاللاھنىڭ نەزىرىدە ئىنتايىن چوڭ گۇناھتۇر.
33:54Page 425
إِن تُبۡدُواْ شَيۡـًٔا أَوۡ تُخۡفُوهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا ٥٤
Whether you reveal a thing or conceal it, indeed Allāh is ever, of all things, Knowing.
مەيلى سىلەر قىلمىشىڭلاردىن بىرەر نەرسىنى ئاشكارا قىلىڭلار ياكى كۆڭلۈكلاردا يوشۇرۇڭلار، ئۇنىڭدىن ھېچنەرسە ئاللاھقا ھەرگىز مەخپىي قالمايدۇ. شەكسىزكى ئاللاھ ھەر نەرسىنى بىلگۈچىدۇركى، ئۇنىڭغا سىلەرنىڭ قىلمىشىڭلاردىن ۋە باشقا نەرسىلەردىن ھېچ بىرى مەخپىي قالمايدۇ ھەمدە ئاللاھ سىلەرگە شۇ ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. ئەگەر ئەمەللىرىڭلار ياخشى بولسا، مۇكاپاتىمۇ ياخشى بولىدۇ، ناۋادا ئەمىلىڭلار يامان بوپقالسا، جازاسىمۇ يامان بولىدۇ.
33:55Page 426
لَّا جُنَاحَ عَلَيۡهِنَّ فِيٓ ءَابَآئِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآئِهِنَّ وَلَآ إِخۡوَٰنِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآءِ إِخۡوَٰنِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآءِ أَخَوَٰتِهِنَّ وَلَا نِسَآئِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُنَّۗ وَٱتَّقِينَ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدًا ٥٥
There is no blame upon them [i.e., women] concerning their fathers or their sons or their brothers or their brothers' sons or their sisters' sons or their women or those their right hands possess [i.e., slaves].1 And fear Allāh. Indeed Allāh is ever, over all things, Witness.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاياللىرىنى ئاتىلىرى، بالىلىرى، قېرىنداشلىرى، قانداش ياكى ئىمىلدەش جىيەنلىرى ھىجابسىز كۆرسىمۇ ئۇلارغا گۇناھ بولمايدۇ، يەنە ئۇلارغا مۇئمىن ئاياللار ۋە قۇل - چۆرىلىرى پەردىسىز ھالەتتە گەپ قىلسىمۇ گۇناھ بولمايدۇ. ئەي مۇئمىن ئاياللار! ئاللاھ بۇيرۇغان ھەم چەكلىگەن ئىشلاردا ئۇنىڭغا تەقۋادار بولۇڭلار. چۈنكى ئۇ سىلەردىن ئاشكارا بولغان ۋە (ھەر قانداق شەكىلدە) سادىر بولغان ئىشلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.
33:56Page 426
إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَٰٓئِكَتَهُۥ يُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِيِّۚ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ صَلُّواْ عَلَيۡهِ وَسَلِّمُواْ تَسۡلِيمًا ٥٦
Indeed, Allāh confers blessing upon the Prophet, and His angels [ask Him to do so]. O you who have believed, ask [Allāh to confer] blessing upon him and ask [Allāh to grant him] peace.
ئاللاھ ھەقىقەتەن پەرىشتىلىرىنىڭ يېنىدا پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ماختايدۇ، ئۇنىڭ پەرىشتىلىرىمۇ ئۇنىڭغا دۇئا قىلىدۇ. ئى ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ئۇنىڭ بەندىلىرىگە يولغا قويغان شەرىئىتىگە ئەمەل قىلغان كىشىلەر! پەيغەمبەرگە دۇرۇت ئېيتىڭلار ۋە ئۇنىڭغا ئامانلىق تىلەڭلار.
33:57Page 426
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمۡ عَذَابٗا مُّهِينٗا ٥٧
Indeed, those who abuse Allāh and His Messenger - Allāh has cursed them in this world and the Hereafter and prepared for them a humiliating punishment.
شۈبھىسىزكى، ئاللاھنى ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنى گەپ - سۆزى ياكى ئىش - ھەركىتى بىلەن رەنجىتىدىغانلارنى ئاللاھ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئۆز رەھمىتىدىن يىراق قىلىدۇ ھەمدە ئۆزىنىڭ پەيغەمبىرىنى رەنجىتكەنلىكىگە قارىتا ئاخىرەتتە ئۇلارغا خارلىغۇچى ئازاب تەييارلىدى.
33:58Page 426
وَٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ بِغَيۡرِ مَا ٱكۡتَسَبُواْ فَقَدِ ٱحۡتَمَلُواْ بُهۡتَٰنٗا وَإِثۡمٗا مُّبِينٗا ٥٨
And those who harm believing men and believing women for [something] other than what they have earned [i.e., deserved] have certainly borne upon themselves a slander and manifest sin.
رەنجىتكۈدەك بىرەر خاتالىق ئۆتكۈزمىگەن مۇئمىن ئەرلەرنى ۋە مۇئمىن ئاياللارنى گەپ - سۆز ياكى ئىش - ھەرىكەت ئارقىلىق رەنجىتكەنلەر يالغان ئېيتقان ھەم ئوچۇق - ئاشكارا گۇناھ قىلغان بولىدۇ.
33:59Page 426
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن يُعۡرَفۡنَ فَلَا يُؤۡذَيۡنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ٥٩
O Prophet, tell your wives and your daughters and the women of the believers to bring down over themselves [part] of their outer garments.1 That is more suitable that they will be known2 and not be abused. And ever is Allāh Forgiving and Merciful.3
ئى پەيغەمبەر! ئاياللىرىڭغا، قىزلىرىڭغا ۋە مۇئمىنلەرنىڭ ئاياللىرىغا ئېيتقىنكى، يات ئەرلەرنىڭ ئالدىدا ئەۋرىتى ئېچىلىپ قالماسلىقى ئۈچۈن كىيىدىغان پۈركەنجىلىرىنى ئۈستىدىن تاشلىسۇن. بۇنداق قىلغاندا ئۇلارنىڭ ھۆر ئاياللار ئىكەنلىكى ئاسانلا بىلىنىدۇ - دە، ئۇلارغا باشقىلار چۆرىلەرگە چېقىلغاندەك چېقىلالمايدۇ. ئاللاھ بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر ھەم ئۇلارغا كۆيۈمچاندۇر.
33:60Page 426
۞ لَّئِن لَّمۡ يَنتَهِ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ وَٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ وَٱلۡمُرۡجِفُونَ فِي ٱلۡمَدِينَةِ لَنُغۡرِيَنَّكَ بِهِمۡ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَآ إِلَّا قَلِيلٗا ٦٠
If the hypocrites and those in whose hearts is disease1 and those who spread rumors in al-Madīnah do not cease, We will surely incite you against them; then they will not remain your neighbors therein except for a little,
ئى پەيغەمبەر! ئەگەر مۇناپىقلار كۇپۇرلۇقنى يوشۇرۇپ، ئىسلامنى ئاشكارىلايدىغان مۇناپىقلىقتىن يانمىسا، ھاۋايى - ھەۋەسلىرىگە بېرىلىپ كەتكەن ئىستىلى بۇزۇقلار ۋە مۇئمىنلەرنىڭ ئارىسىغا بۆلگۈنچىلىك پەيدا قىلىش ئۈچۈن مەدىنىدە يالغان خەۋەرلەرنى تارقىتىدىغانلار قىلمىشلىرىدىن يانمىسا، -ئەي پەيغەمبەر!- بىز سېنى چوقۇم ئۇلارنى جازالاشقا بۇيرۇيمىز، سېنى ئۇلارغا مۇسەللەت قىلىمىز. ئاندىن ئۇلار يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلغانلىقى تۈپەيلىدىن ھالاك قىلىنىدىغانلىقى ياكى مەدىنىدىن قوغلاپ چىقىرىلىدىغانلىقى ئۈچۈن مەدىنىدە سەن بىلەن پەقەت ئازغىنا ۋاقىت تۇرالايدۇ.
33:61Page 426
مَّلۡعُونِينَۖ أَيۡنَمَا ثُقِفُوٓاْ أُخِذُواْ وَقُتِّلُواْ تَقۡتِيلٗا ٦١
Accursed wherever they are found, [being] seized and massacred completely.
ئۇلار ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن قوغلىنىدۇ، ئۇلار مۇناپىق بولغانلىقى ۋە يەر - يۈزىدە پىتنە - پاسات تېرىغانلىقى.ئۈچۈن بايقالغان يەردىلا تۇتۇلۇپ، ئۆلتۈرۈلىدۇ.
33:62Page 426
سُنَّةَ ٱللَّهِ فِي ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلُۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبۡدِيلٗا ٦٢
[This is] the established way of Allāh with those who passed on before; and you will not find in the way of Allāh any change.
بۇ مۇناپىقلار ئاشكارا مۇناپىقلىق قىلغان چاغدا ئاللاھنىڭ يۈرگۈزۈپ كەلگەن قانۇنىيىتىدۇر. ئاللاھنىڭ قانۇنىيىتى بېكىپ كەتكەن بولۇپ، ئۇنىڭدا قەتئىي ئۆزگىرىش بايقىمايسەن.
33:63Page 427
يَسۡـَٔلُكَ ٱلنَّاسُ عَنِ ٱلسَّاعَةِۖ قُلۡ إِنَّمَا عِلۡمُهَا عِندَ ٱللَّهِۚ وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّ ٱلسَّاعَةَ تَكُونُ قَرِيبًا ٦٣
People ask you concerning the Hour. Say, "Knowledge of it is only with Allāh. And what may make you perceive? Perhaps the Hour is near."
ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلار سەندىن ئىنكار قىلىش ۋە يالغانغا چىقىرىش تەرىقىسىدە قىيامەتنىڭ قاچان بولىدىغانلىقى ھەققىدە سورايدۇ، يەھۇدىيلارمۇ سورايدۇ. ئۇلارغا: قىيامەتنىڭ قاچان بولىدىغانلىقىنى پەقەت ئاللاھ بىلىدۇ، مەن ئۇ ھەقتە ھېچ نەرسە بىلمەيمەن، دېگىن. ئەي پەيغەمبەر! سەن نېمە بىلىسەن؟ قىيامەت يېقىن بولۇشى مۇمكىن.
33:64Page 427
إِنَّ ٱللَّهَ لَعَنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمۡ سَعِيرًا ٦٤
Indeed, Allāh has cursed the disbelievers and prepared for them a Blaze.
ئاللاھ تائالا ھەقىقەتەن كاپىرلارنى رەھمىتىدىن يىراق قىلدى ۋە ئۇلارغا يالقۇنجاپ تۇرغان ئوتنى تەييارلىدىكى، ئۇ ئوت ئۇلارنى كۈتۈپ تۇرماقتا.
33:65Page 427
خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ لَّا يَجِدُونَ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ٦٥
Abiding therein forever, they will not find a protector or a helper.
ئۇلار ئۆزلىرىگە تەييارلانغان ئاشۇ دوزاخ ئازابىدا مەڭگۈ قالىدۇ، ئۇلار دوزاختا ئۆزلىرىگە ئەسقاتىدىغان بىرەر دوست تاپالمايدۇ، ئۆزلىرىنى دوزاخ ئازابىدىن قوغدايدىغان بىرەر ياردەمچىمۇ تاپالمايدۇ.
33:66Page 427
يَوۡمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمۡ فِي ٱلنَّارِ يَقُولُونَ يَٰلَيۡتَنَآ أَطَعۡنَا ٱللَّهَ وَأَطَعۡنَا ٱلرَّسُولَا۠ ٦٦
The Day their faces will be turned about in the Fire, they will say, "How we wish we had obeyed Allāh and obeyed the Messenger."
قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ يۈزلىرى دوزاخ ئوتىدا تۈرۈلۈپ كەتكەندە ئۇلار قاتتىق ھەسرەت - نادامەت چەككەن ھالدا: كاشكى بىز ھاياتىي دۇنيادا ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ھەم چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئىتائەتمەن بولساقچۇ! پەيغەمبەرگىمۇ پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدىن ئېلىپ كەلگەن نەرسىدە ئىتائەت قىلغان بولساقچۇ! دېيىشىدۇ.
33:67Page 427
وَقَالُواْ رَبَّنَآ إِنَّآ أَطَعۡنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَآءَنَا فَأَضَلُّونَا ٱلسَّبِيلَا۠ ٦٧
And they will say, "Our Lord, indeed we obeyed our masters and our dignitaries,1 and they led us astray from the [right] way.
ئۇلار پۇت تىرەپ تۇرالمايدىغان، ساختا باھانە - سەۋەبلەرنى كۆرسىتىپ دەيدۇكى: ئى پەرۋەردىگارىمىز! بىز ھەقىقەتەن كاتتىلىرىمىز ۋە قەۋمىمىزنىڭ ئاقساقاللىرىغا بويسۇنۇپتۇق، ئاندىن ئۇلار بىزنى توغرا يولدىن ئازدۇرۇپتۇ.
33:68Page 427
رَبَّنَآ ءَاتِهِمۡ ضِعۡفَيۡنِ مِنَ ٱلۡعَذَابِ وَٱلۡعَنۡهُمۡ لَعۡنٗا كَبِيرٗا ٦٨
Our Lord, give them double the punishment and curse them with a great curse."
ئى پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى توغرا يولدىن ئازدۇرغان بۇ كاتتىباش، ئاقساقاللارغا بىزگە قىلغىنىڭدىنمۇ ئىككى ھەسسە قاتتىق ئازاب قىلغىن. چۈنكى ئۇلار بىزنى ئازدۇرۇۋەتتى. ئۇلارغا قاتتىق لەنەت قىلغىن.
33:69Page 427
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ ءَاذَوۡاْ مُوسَىٰ فَبَرَّأَهُ ٱللَّهُ مِمَّا قَالُواْۚ وَكَانَ عِندَ ٱللَّهِ وَجِيهٗا ٦٩
O you who have believed, be not like those who abused Moses; then Allāh cleared him of what they said. And he, in the sight of Allāh, was distinguished.
ئى ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ۋە ئۇنىڭ شەرىئىتىگە ئەمەل قىلغان كىشىلەر! پەيغەمبىرىڭلارغا ئازار بېرىپ، مۇساغا ئازار بەرگەن (يەھۇدىيلار) غا ئوخشاش بولماڭلار. ئۇلار مۇساغا بەدىنىدە (بىر كېسەللىك بار) دەپ تۆھمەت قىلغان ئىدى. ئاللاھ مۇسانى ئۇلارنىڭ تۆھمىتىدىن ئاقلىدى. نەتىجىدە ئۇلارغا مۇسانىڭ ئۆزلىرى دېگەن ئەيىبتىن ساغلام ئىكەنلىكى مەلۇم بولدى. مۇسا ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا يۈز - ئابرويلۇق ئىدىكى، ئاللاھ ئۇنىڭ تەلىپىنى رەت قىلمايتتى ھەم ئۇنى ئۈمىدسىزلەندۈرمەيتتى.
33:70Page 427
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَقُولُواْ قَوۡلٗا سَدِيدٗا ٧٠
O you who have believed, fear Allāh and speak words of appropriate justice.
ئى ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان ھەم ئۇنىڭ شەرىئىتىگە ئەمەل قىلغان كىشىلەر! ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ھەم چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادار بولۇڭلار. توغرا ۋە راست سۆزنى قىلىڭلار.
33:71Page 427
يُصۡلِحۡ لَكُمۡ أَعۡمَٰلَكُمۡ وَيَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدۡ فَازَ فَوۡزًا عَظِيمًا ٧١
He will [then] amend for you your deeds and forgive you your sins. And whoever obeys Allāh and His Messenger has certainly attained a great attainment.
ئەگەر سىلەر ئاللاھتىن قورقۇپ، توغرا سۆزنى دېسەڭلار، ئاللاھ ئەمەللىرىڭلارنى تۈزەپ، سىلەردىن قوبۇل قىلىدۇ، گۇناھلىرىڭلارنى يوققا چىقىرىپ، سىلەرنى ئۇنىڭغا قارىتا جازالىمايدۇ. كىمكى ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىتائەت قىلىدىكەن، ئۇ شۇنداق كاتتا ئۇتۇققا ئېرىشىدۇكى، ئۇنىڭغا ھېچقانداق ئۇتۇق تەڭ كەلمەيدۇ. ئۇ بولسا ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشىپ، جەننەتكە كىرىشتۇر.
33:72Page 427
إِنَّا عَرَضۡنَا ٱلۡأَمَانَةَ عَلَى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱلۡجِبَالِ فَأَبَيۡنَ أَن يَحۡمِلۡنَهَا وَأَشۡفَقۡنَ مِنۡهَا وَحَمَلَهَا ٱلۡإِنسَٰنُۖ إِنَّهُۥ كَانَ ظَلُومٗا جَهُولٗا ٧٢
Indeed, We offered the Trust1 to the heavens and the earth and the mountains, and they declined to bear it and feared it; but man [undertook to] bear it. Indeed, he was unjust and ignorant.2
شۈبھىسىزكى بىز ئاسمانلارغا، زېمىنغا ۋە تاغلارغا شەرىئەتكە بويسۇنۇش ۋە (بۇنىڭ مۇكاپاتىغا) ساقلاپ قويۇلغان مال - مۈلۈك ھەم سىر - ئەسرارلارغا (ئىگە بولۇش) تەكلىپىنى بەردۇق. ئۇلار بۇ تەكلىپنى قوبۇل قىلمىدى، چۈنكى ئۇلار ئۇنىڭ ئاقىۋىتىدىن قورققان ئىدى. ئەمما ئۇنى ئىنسان ئۆز ئۈستىگە ئالدى. شەكسىزكى ئىنسان بۇ مەسئۇلىيەتنى ئۆز ئۈستىگە ئېلىشنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلمىگەنلىكتىن ئۆزىگە زۇلۇم قىلغۇچى بولدى.
33:73Page 427
لِّيُعَذِّبَ ٱللَّهُ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلۡمُشۡرِكِينَ وَٱلۡمُشۡرِكَٰتِ وَيَتُوبَ ٱللَّهُ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمَۢا ٧٣
[It1 was] so that Allāh may punish the hypocrite men and hypocrite women and the men and women who associate others with Him and that Allāh may accept repentance from the believing men and believing women. And ever is Allāh Forgiving and Merciful.
ئىنسان ئاللاھنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشى بىلەن بۇ ئامانەتنى ئۆز ئۈستىگە ئالدى. ئاللاھنىڭ (بۇنداق ئورۇنلاشتۇرۇشى) مۇناپىق ئەرلەر ۋە مۇناپىق ئاياللارنى مۇناپىقلىقىغا قارىتا، مۇشرىك ئەرلەر ۋە مۇشرىك ئاياللارنى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەنلىكىگە قارىتا جازالاش ئۈچۈن، ئامانەتنى جايىدا ئادا قىلغان مۇئمىن ئەرلەر ۋە مۇئمىن ئاياللارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىش ئۈچۈن ئىدى. ئاللاھ بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھىنى تولىمۇ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا ناھايىتى كۆيۈمچاندۇر.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences