Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
Ghafir 40:53–85
40:53Page 473
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡهُدَىٰ وَأَوۡرَثۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡكِتَٰبَ ٥٣
And We had certainly given Moses guidance, and We caused the Children of Israel to inherit the Scripture
شۈبھىسىزكى، بىز مۇساغا ئىسرائىل ئوغۇللىرىنىڭ ھەقنى تېپىۋېلىشىغا ياردىمى بولىدىغان ئىلىم ئاتا قىلدۇق ھەمدە تەۋراتنى ئىسرائىل ئوغۇللىرى ئىچىدە ئەۋلادمۇ ئەۋلاد قالىدىغان كىتاب قىلدۇق.
40:54Page 473
هُدٗى وَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ٥٤
As guidance and a reminder for those of understanding.
ئۇ ساغلام ئەقىل ئىگىلىرى ئۈچۈن ھىدايەتتۇر ھەم پەند - نەسىھەتتۇر.
40:55Page 473
فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لِذَنۢبِكَ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ بِٱلۡعَشِيِّ وَٱلۡإِبۡكَٰرِ ٥٥
So be patient, [O Muḥammad]. Indeed, the promise of Allāh is truth. And ask forgiveness for your sin1 and exalt [Allāh] with praise of your Lord in the evening and the morning.
ئى پەيغەمبەر! قەۋمىڭنىڭ يالغانچىغا چىقىرىشلىرى ۋە ئەزىيەتلىرىگە سەۋر قىلغىن. ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ ساڭا غەلىبە ئاتا قىلىش ۋە كۈچەيتىش ھەققىدىكى ۋەدىسى شەكسىز ھەقىقەتتۇر. گۇناھىڭ ئۈچۈن مەغپىرەت تىلىگىن، ئەتىگەن - ئاخشاملىرى پەرۋەردىگارىڭغا ھەمدۇسانا بىلەن تەسبىھ ئېيتقىن.
40:56Page 473
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ سُلۡطَٰنٍ أَتَىٰهُمۡ إِن فِي صُدُورِهِمۡ إِلَّا كِبۡرٞ مَّا هُم بِبَٰلِغِيهِۚ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ ٥٦
Indeed, those who dispute concerning the signs of Allāh without [any] evidence having come to them - there is not within their breasts except pride, [the extent of] which they cannot reach. So seek refuge in Allāh. Indeed, it is He who is the Hearing, the Seeing.
شۈبھىسىزكى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى خاتاغا چىقىرىش ئۈچۈن ھېچقانداق دەلىل - پاكىتسىز دەتالاش قىلىدىغانلارنى پەقەت ھەقىقەتكە تەكەببۇرلۇق ۋە چوڭچىلىق قىلىش ئىرادىسىلا مۇشۇنداق قىلىشقا ئېلىپ باردى. ئۇلار ھەقتىن ئۈستۈنلۈك قازىنىشتىن ئىبارەت مەقسىتىگە ھەرگىز يېتەلمەيدۇ. ئى پەيغەمبەر! ئاللاھقا سىغىنىپ (ئۇلارنىڭ شەررىدىن) پاناھ تىلىگىن. ئاللاھ ھەقىقەتەن بەندىلىرىنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇركى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدىن بىرەر نەرسىنى بىلمەي قالمايدۇ ۋە ئۇلارغا شۇ ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.
40:57Page 473
لَخَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَكۡبَرُ مِنۡ خَلۡقِ ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ٥٧
The creation of the heavens and earth is greater than the creation of mankind, but most of the people do not know.
شۇنچىۋالا كاتتا ھەم چەكسىز ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى يارىتىش ئەلۋەتتە ئىنسانلارنى يارىتىشتىن كۆپ قىيىندۇر. مۇشۇنداق كاتتا نەرسىلەرنى ياراتقان زات ھېساب ئېلىپ، جازا - مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن ئۆلۈكلەرنى قەبرىلىرىدىن تىرىلدۈرۈپ چىقىرىشقا ئەلۋەتتە قادىردۇر. لېكىن ئىنسانلارنىڭ كۆپىنچىسى بۇنى بىلمەيدۇ، ئىبرەت ئالمايدۇ ھەمدە شۇنچىۋالا ئېنىق ئىشنىمۇ ئۆلگەندىن كېيىن قايتا تىرىلىشكە دەلىل قىلمايدۇ.
40:58Page 473
وَمَا يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَلَا ٱلۡمُسِيٓءُۚ قَلِيلٗا مَّا تَتَذَكَّرُونَ ٥٨
And not equal are the blind and the seeing, nor are those who believe and do righteous deeds and the evildoer. Little do you remember.
ئەما بىلەن كۆزى كۆرىدىغان ئادەم باراۋەر بولمايدۇ، ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىشەنگەن ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار بىلەن بۇزۇق ئېتىقاد ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر ئارقىلىق يامان ئىش قىلغانلار باراۋەر بولمايدۇ. سىلەر پەقەت ئازغىنە پەند - نەسىھەت ئالىسىلەر. چۈنكى ئەگەر پەند - نەسىھەت ئالغان بولساڭلار، ئاللاھنى رازى قىلىشقا قىزىققان ھالدا ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان كىشىلەردىن بولۇشقا تىرىشىپ، ئىككى گۇرۇھنىڭ ئارىسىدىكى پەرقنى بىلگەن بولاتتىڭلار.
40:59Page 474
إِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَأٓتِيَةٞ لَّا رَيۡبَ فِيهَا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يُؤۡمِنُونَ ٥٩
Indeed, the Hour is coming - no doubt about it - but most of the people do not believe.
شەكسىزكى ئاللاھ ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن ئۆلۈكلەرنى قايتا تىرىلدۈرىدىغان قىيامەت چوقۇم كېلىدۇ، ئۇنىڭدا قىلچە شەك يوق. لېكىن ئىنسانلارنىڭ تولىسى ئۇنىڭ كېلىشىگە ئىشەنمەيدۇ. شۇڭلاشقا ئۇلار تەييارلىق قىلمايدۇ.
40:60Page 474
وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدۡعُونِيٓ أَسۡتَجِبۡ لَكُمۡۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِي سَيَدۡخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ ٦٠
And your Lord says, "Call upon Me; I will respond to you." Indeed, those who disdain My worship will enter Hell [rendered] contemptible.
ئەي ئىنسانلار! پەرۋەردىگارىڭلار ئېيتىدۇ: ئىبادەتنى يالغۇز ماڭىلا قىلىڭلار ۋە مەندىنلا سوراڭلار. مەن دۇئايىڭلارنى ئىجابەت قىلىمەن، سىلەرنى كەچۈرىمەن ۋە سىلەرگە شەپقەت قىلىمەن. ئىبادەتنى يالغۇز ماڭىلا قىلىشتىن چوڭچىلىق قىلغانلار قىيامەت كۈنى چوقۇم خار ھالدا جەھەننەمگە كىرىدۇ.
40:61Page 474
ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبۡصِرًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ ٦١
It is Allāh who made for you the night that you may rest therein and the day giving sight.1 Indeed, Allāh is the possessor of bounty for the people, but most of them are not grateful.
ئاللاھ سىلەرگە ئارام ئېلىشىڭلار ئۈچۈن كېچىنى قاراڭغۇ، ئىشلىشىڭلار ئۈچۈن كۈندۈزنى يورۇق قىلىپ بەردى. ئاللاھ ھەقىقەتەن ئىنسانلارغا كاتتا مەرھەمەت قىلغۇچىدۇركى، ئۇلارغا ئۆزىنىڭ ئاشكارا ھەم يوشۇرۇن نېئمەتلىرىنى كامالەتكە يەتكۈزۈپ بەردى. لېكىن ئىنسانلارنىڭ تولىسى ئاللاھ تائالا ئۆزلىرىگە ئاتا قىلغان نېئمەتلەرگە شۈكۈر قىلمايدۇ.
40:62Page 474
ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ ٦٢
That is Allāh, your Lord, Creator of all things; there is no deity except Him, so how are you deluded?
سىلەرگە نېئمەتلىرىنى ئاتا قىلىش ئارقىلىق مەرھەمەت قىلغان ئەنە شۇ ئاللاھ ھەممە نەرسىنى ياراتقۇچىدۇر، ئۇنىڭدىن باشقا ياراتقۇچى يوق، ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقى مەبۇدمۇ يوق. شۇنداق ئىكەن، قانداقمۇ ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشتىن قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان باشقا نەرسىلەرگە چوقۇنۇشقا بۇرۇلۇپ كېتىسىلەر.
40:63Page 474
كَذَٰلِكَ يُؤۡفَكُ ٱلَّذِينَ كَانُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ يَجۡحَدُونَ ٦٣
Thus were those [before you] deluded who were rejecting the signs of Allāh.
ئۇلار ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش ۋە يالغۇز ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلىشتىن بۇرۇلۇپ كەتكىنىدەك، ئاللاھنىڭ يەككە - يېگانىلىكىگە دالالەت قىلىدىغان ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلىدىغانلارمۇ ھەر جاي ۋە ھەر ۋاقىتتا ھەقنى تاپالمايدۇ ھەم توغرىغا مۇۋەپپەق بولالمايدۇ.
40:64Page 474
ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ قَرَارٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَصَوَّرَكُمۡ فَأَحۡسَنَ صُوَرَكُمۡ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡۖ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٦٤
It is Allāh who made for you the earth a place of settlement and the sky a structure [i.e., ceiling] and formed you and perfected your forms and provided you with good things. That is Allāh, your Lord; then blessed is Allāh, Lord of the worlds.
ئەي ئىنسانلار! ئاللاھ سىلەرگە زېمىننى ئۈستىدە ياشىشىڭلارغا مۇناسىپ جاي قىلدى، ئاسماننى ئۈستۈڭلاردا مۇستەھكەم بىنا قىلىپ، گۈمۈرۈلۈپ چۈشۈپ كېتىشتىن ساقلىدى. ئانىلىرىڭلارنىڭ بالىياتقۇلىرىدىكى ھالىتىڭلاردا سىلەرنى سۈرەتكە كىرگۈزۈپ، قامىتىڭلارنى گۈزەل قىلدى. سىلەرنى ھالال ۋە پاك يېمەكلىكلەردىن رىزىقلاندۇردى. سىلەرگە مۇشۇ نېئمەتلەرنى ئاتا قىلغان زات پەرۋەردىگارىڭلار ئاللاھتۇر. پۈتۈن مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھ بۈيۈكتۇركى، ئۇلارنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا پەرۋەردىگارى يوقتۇر.
40:65Page 474
هُوَ ٱلۡحَيُّ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ فَٱدۡعُوهُ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَۗ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٦٥
He is the Ever-Living;1 there is no deity except Him, so call upon Him, [being] sincere to Him in religion. [All] praise is [due] to Allāh, Lord of the worlds.
ئاللاھ ھاياتتۇر، ئۆلمەيدۇ، ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوق. شۇڭا يالغۇز ئۇنىڭلا رازىلىقىنى كۆزلەپ ئۇنىڭغا قۇلچىلىق قىلىڭلار ۋە ئۇنىڭدىن تىلەڭلار. ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچنەرسىنى ئۇنىڭغا شېرىك قىلماڭلار. بارلىق ھەمدۇسانا پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھقا خاستۇر.
40:66Page 474
۞ قُلۡ إِنِّي نُهِيتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَمَّا جَآءَنِيَ ٱلۡبَيِّنَٰتُ مِن رَّبِّي وَأُمِرۡتُ أَنۡ أُسۡلِمَ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٦٦
Say, [O Muḥammad], "Indeed, I have been forbidden to worship those you call upon besides Allāh once the clear proofs have come to me from my Lord, and I have been commanded to submit to the Lord of the worlds."
ئى پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ھەقىقەتەن ئاللاھ مېنى سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان، قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان بۇ بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن چەكلىدى. چۈنكى ماڭا بۇ بۇتلارغا چوقۇنۇشنىڭ خاتالىقىنى ئۇقتۇرىدىغان روشەن دەلىل - پاكىتلار كەلدى ھەمدە ئاللاھ مېنى يالغۇز ئۆزىگىلا قۇلچىلىق قىلىش ئارقىلىق بويسۇنۇشقا بۇيرۇدى. ئۇ پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارىدۇركى، ئۇلارنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا پەرۋەردىگارى يوقتۇر.
40:67Page 475
هُوَ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ يُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡ ثُمَّ لِتَكُونُواْ شُيُوخٗاۚ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ مِن قَبۡلُۖ وَلِتَبۡلُغُوٓاْ أَجَلٗا مُّسَمّٗى وَلَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ٦٧
It is He who created you from dust, then from a sperm-drop, then from a clinging clot; then He brings you out as a child; then [He develops you] that you reach your [time of] maturity, then [further] that you become elders. And among you is he who is taken in death before [that], so that you reach a specified term;1 and perhaps you will use reason.
ئاللاھ ئاتاڭلار ئادەمنى تۇپراقتىن، ئادەمدىن كېيىن سىلەرنى ئابىمەنىيدىن، ئاندىن كېيىن لەختە قاندىن ياراتتى. بۇنىڭدىن كېيىن سىلەرنى ئاناڭلارنىڭ قارنىدىن كىچىك بوۋاق ھالىتىڭلاردا چىقىرىدۇ، ئاندىن قىران يېشىغا يېتىسىلەر. ئاندىن چوڭ بولۇپ، ئاخىرىدا قېرىيسىلەر، ئاراڭلاردا قېرىماي تۇرۇپ ئۆلۈپ كېتىدىغانلارمۇ بار. ئاللاھنىڭ ئىلمىدە بېكىتىلگەن ئۆمۈرنى چوقۇم كەم - زىيادە قىلماي ياشايسىلەر. ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ھەم يەككە - يېگانىلىكىنى ئۇقتۇرىدىغان بۇ دەلىل - پاكىتلاردىن پايدىلانغايسىلەر.
40:68Page 475
هُوَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ فَإِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرٗا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ ٦٨
He it is who gives life and causes death; and when He decrees a matter, He but says to it, "Be," and it is.
تىرىلدۈرۈشمۇ، ئۆلتۈرۈشمۇ يالغۇز ئاللاھنىڭ قولىدىدۇر. ئاللاھ بىر ئىشقا ھۆكۈم قىلسا، ئۇنىڭغا: «ۋۇجۇدقا كەل» دەيدۇ - دە، ئۇ ئىش دەرھال ۋۇجۇدقا كېلىدۇ.
40:69Page 475
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِيٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ أَنَّىٰ يُصۡرَفُونَ ٦٩
Do you not consider those who dispute concerning the signs of Allāh - how are they averted?
ئى پەيغەمبەر! ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ھەققىدە جاڭجاللىشىۋاتقانلارنى كۆرمىدىڭمۇ؟ ئۇ ئايەتلەر شۇنچىۋالا روشەن تۇرسىمۇ ئۇلار ئۇنى ئىنكار قىلىدۇ. سەن ئۇلارنىڭ ھالىدىن ھەيران قالىسەن. ھالبۇكى ھەق شۇنچىۋالا ئېنىق تۇرسىمۇ ئۇلار ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈيدۇ.
40:70Page 475
ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِٱلۡكِتَٰبِ وَبِمَآ أَرۡسَلۡنَا بِهِۦ رُسُلَنَاۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ ٧٠
Those who deny the Book [i.e., the Qur’ān] and that with which We sent Our messengers - they are going to know,
ئۇلار قۇرئاننىمۇ، بىز پەيغەمبەرلىرىمىز بىلەن ئەۋەتكەن ھەقىقەتنىمۇ ئىنكار قىلىشتى. بۇ ئىنكارچىلار پات يېقىندا ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغانلىقلىرىنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلىپ قالىدۇ. ئۇلار چوقۇم ئېچىنىشلىق ئاقىۋەتنى كۆرىدۇ.
40:71Page 475
إِذِ ٱلۡأَغۡلَٰلُ فِيٓ أَعۡنَٰقِهِمۡ وَٱلسَّلَٰسِلُ يُسۡحَبُونَ ٧١
When the shackles are around their necks and the chains; they will be dragged
ئۇلار بويۇنلىرىغا تاقاق، پۇت - قوللىرىغا زەنجىر - كىشەنلەر سېلىنىپ، ئازاب پەرىشتىلىرى ئۇلارنى سۆرەپ ئېلىپ ماڭغان چاغدا ئىنكارچىلىقنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلىپ قالىدۇ.
40:72Page 475
فِي ٱلۡحَمِيمِ ثُمَّ فِي ٱلنَّارِ يُسۡجَرُونَ ٧٢
In boiling water; then in the Fire they will be filled [with flame].
پەرىشتىلەر ئۇلارنى سۆرەپ ئەكېلىپ قاتتىق قاينىغان قىزىق سۇغا تاشلايدۇ. ئاندىن ئۇلار ئوتتا يېقىلىدۇ.
40:73Page 475
ثُمَّ قِيلَ لَهُمۡ أَيۡنَ مَا كُنتُمۡ تُشۡرِكُونَ ٧٣
Then it will be said to them, "Where is that which you used to associate [with Him in worship]
ئاندىن ئۇلارغا مات قىلىپ، كايىش يۈزىسىدىن: سىلەرنىڭ ئىلاھ دەۋالغان (بۇتلىرىڭلار) قېنى؟ سىلەر شۇلارغا چوقۇنۇش ئارقىلىق (ئاللاھقا) شېرىك كەلتۈرگەن ئىدىڭلارغۇ؟!
40:74Page 475
مِن دُونِ ٱللَّهِۖ قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا بَل لَّمۡ نَكُن نَّدۡعُواْ مِن قَبۡلُ شَيۡـٔٗاۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلۡكَٰفِرِينَ ٧٤
Other than Allāh?" They will say, "They have departed from us; rather, we did not used to invoke previously anything." Thus does Allāh put astray the disbelievers.
سىلەر ئاللاھنى قويۇپ قىلچە پايدا - زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان ئاشۇ بۇتلىرىڭلاردىن (مەدەت تىلەيتتىڭلار)، دېيىلىدۇ. كاپىرلار: ئۇلار ئۆزلىرىنى بىزدىن چەتكە ئالدى. شۇڭا ئۇلارنى كۆرەلمەيۋاتىمىز. ئەكسىچە بىز دۇنيادا قۇلچىلىق قىلىشقا تېگىشلىك بىر نەرسىگە قۇلچىلىق قىلماپتۇق، دېيىشىدۇ. مۇشۇلارنى ئازدۇرغىنىغا ئوخشاش، ئاللاھ تائالا كاپىرلارنى ھەر ۋاقىت ۋە ھەر جايدا ئازدۇرۇۋېتىدۇ.
40:75Page 475
ذَٰلِكُم بِمَا كُنتُمۡ تَفۡرَحُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَبِمَا كُنتُمۡ تَمۡرَحُونَ ٧٥
[The angels will say], "That was because you used to exult upon the earth without right and you used to behave insolently.
ئۇلارغا: سىلەر چېكىۋاتقان بۇ ئازاب ئۆزۈڭلارنىڭ شېرىك كەلتۈرگىنىڭلارغا كۆرەڭلەپ، قىنىڭلارغا پاتماي قالغانلىقىڭلار تۈپەيلىدىندۇر، دېيىلىدۇ.
40:76Page 475
ٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ ٧٦
Enter the gates of Hell to abide eternally therein, and wretched is the residence of the arrogant."
ئىچىدە مەڭگۈ قالىدىغان جەھەننەمنىڭ دەرۋازىلىرىدىن كىرىڭلار. ھەقىقەتكە تەكەببۇرلۇق قىلغۇچىلارنىڭ جايى نېمىدېگەن يامان!
40:77Page 475
فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۚ فَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيۡنَا يُرۡجَعُونَ ٧٧
So be patient, [O Muḥammad]; indeed, the promise of Allāh is truth. And whether We show you some of what We have promised them or We take you in death, it is to Us they will be returned.
ئى پەيغەمبەر! قەۋمىڭنىڭ ئەزىيەتلىرىگە ۋە ئۇلارنىڭ ئىنكار قىلىشىغا سەۋر قىلغىن. شۈبھىسىزكى، ئاللاھنىڭ ساڭا نۇسرەت بېرىش ھەققىدىكى ۋەدىسى شەكسىز ھەقىقەتتۇر. ئەگەر بىز بەدرى كۈنىسىدىكىگە ئوخشاش ساڭا ھايات ۋاقتىڭدا ئۇلارغا ۋەدە قىلغان ئازابنىڭ بىر قىسمىنى كۆرسەتسەك ياكى سېنى ئۇنى كۆرسىتىشتىن بۇرۇن ۋاپات تاپتۇرساق، قىيامەت كۈنى ئۇلار يەنىلا يالغۇز بىزنىڭ دەرگاھىمىزغا قايتىدۇ. ئاندىن بىز ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىپ، ئىنكارچى كاپىرلارنى مەڭگۈ قالىدىغان دوزاخقا كىرگۈزىمىز.
40:78Page 476
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلٗا مِّن قَبۡلِكَ مِنۡهُم مَّن قَصَصۡنَا عَلَيۡكَ وَمِنۡهُم مَّن لَّمۡ نَقۡصُصۡ عَلَيۡكَۗ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأۡتِيَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ فَإِذَا جَآءَ أَمۡرُ ٱللَّهِ قُضِيَ بِٱلۡحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلۡمُبۡطِلُونَ ٧٨
And We have already sent messengers before you. Among them are those [whose stories] We have related to you, and among them are those [whose stories] We have not related to you. And it was not for any messenger to bring a sign [or verse] except by permission of Allāh. So when the command of Allāh comes, it will be concluded [i.e., judged] in truth, and the falsifiers will thereupon lose [all].
ئى پەيغەمبەر! بىز ھەقىقەتەن سەندىن ئىلگىرىمۇ ئۈممەتلەرگە نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتۇق، ئەمما ئۇلار پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلىپ، ئۇلارغا ئازار بەردى. پەيغەمبەرلەر ئۇلارنىڭ ئىنكار قىلىشلىرى ۋە ئەزىيەتلىرىگە سەۋر قىلدى. بۇ پەيغەمبەرلەر ئىچىدە بىز ساڭا ئەھۋالىنى سۆزلەپ بەرگەنلەرمۇ، سۆزلەپ بەرمىگەنلەرمۇ بار. ھېچبىر پەيغەمبەر قەۋمىگە پەرۋەردىگارىنىڭ ئىزنىسىز بىرەر مۆجىزە كەلتۈرەلمەيدۇ. ئۇلارنىڭ ئۈممەتلىرى ئىچىدىكى كاپىرلارنىڭ مۆجىزىلەرنى كەلتۈرۈشنى تەلەپ قىلىشى زۇلۇمدۇر. غەلىبە ياكى پەيغەمبەرلەر بىلەن قەۋملىرىنىڭ ئوتتۇرىسىدا ھۆكۈم قىلىش ھەققىدىكى بۇيرۇقى كەلگەن چاغدا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئادالەت بىلەن ھۆكۈم چىقىرىلىدۇ. بۇ چاغدا كاپىرلار ھالاك قىلىنىپ، پەيغەمبەرلەر نىجاتلىققا ئېرىشىدۇ. بەندىلەر ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىلىدىغان ئاشۇ مەيداندا خاتا يولدا ماڭغۇچىلار كۇپۇرلۇقى تۈپەيلىدىن ھالاكەتكە دۇچار بولۇش ئارقىلىق زىيان تارتىدۇ.
40:79Page 476
ٱللَّهُ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمَ لِتَرۡكَبُواْ مِنۡهَا وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ٧٩
It is Allāh who made for you the grazing animals upon which you ride, and some of them you eat.
ئاللاھ سىلەرگە بەزىسىگە مىنىپ، بەزىسىنىڭ گۆشلىرىنى يەپ پايدىلىنىشىڭلار ئۈچۈن تۆگىنى، كالىنى ۋە قوينى يارىتىپ بەردى.
40:80Page 476
وَلَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَلِتَبۡلُغُواْ عَلَيۡهَا حَاجَةٗ فِي صُدُورِكُمۡ وَعَلَيۡهَا وَعَلَى ٱلۡفُلۡكِ تُحۡمَلُونَ ٨٠
And for you therein are [other] benefits and that you may realize upon them a need which is in your breasts;1 and upon them and upon ships you are carried.
بۇ مەخلۇقاتلارنىڭ سىلەرگە نۇرغۇن پايدىلىرى بار بولۇپ، بۇ پايدىلار ھەر دەۋردە يېڭىلىنىپ تۇرىدۇ، بۇلار ئارقىلىق سىلەر ئۆزۈڭلارغا ئېھتىياجلىق دەپ قارىغان نەرسىگە ئېرىشەلەيسىلەر. بۇ مەنپەئەتلەردىن ئەڭ گەۋدىلىكراقى قۇرۇقلۇقتا ھەم دېڭىزدا (يۈكلەرنى) توشۇشتۇر.
40:81Page 476
وَيُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ فَأَيَّ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ تُنكِرُونَ ٨١
And He shows you His signs. So which of the signs of Allāh do you deny?
ئاللاھ سىلەرگە ئۆزىنىڭ قۇدرىتى ھەم يەككە - يېگانىلىكىگە دالالەت قىلىدىغان مۆجىزىلىرىنى كۆرسىتىپ تۇرىدۇ. سىلەرنىڭ ئېڭىڭلاردا بۇ نەرسىلەرنىڭ ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ئىكەنلىكى مۇئەييەنلىشىپ بولغاندىن كېيىن يەنە ئاللاھنىڭ قايسى ئايەتلىرىنى ئېتىراپ قىلمايسىلەر؟
40:82Page 476
أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِنۡهُمۡ وَأَشَدَّ قُوَّةٗ وَءَاثَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ٨٢
Have they not traveled through the land and observed how was the end of those before them? They were more numerous than themselves and greater in strength and in impression on the land, but they were not availed by what they used to earn.
بۇ ئىنكارچىلار يەر يۈزىدە سەير قىلىپ، ئۆزلىرىدىن ئىلگىرى ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغان ئۈممەتلەرنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى كۆزىتىپ ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئالمىدىمۇ؟! ماۋۇلارغا قارىغاندا ئۇلارنىڭ مال - دۇنيالىرى تېخىمۇ كۆپ، تېخىمۇ كۈچلۈك ۋە يەر يۈزدىكى تەسىرى تېخىمۇ زور ئىدى. ئاللاھنىڭ ھالاكەتلىك ئازابى كەلگەن چاغدا ئۇلارنىڭ ئېرىشكەن كۈچ - قۇۋۋەتلىرى ئۇلارغا ئەسقاتمىدى.
40:83Page 476
فَلَمَّا جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرِحُواْ بِمَا عِندَهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ٨٣
And when their messengers came to them with clear proofs, they [merely] rejoiced in what they had of knowledge, but they were enveloped by what they used to ridicule.
پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا روشەن دەلىللەرنى ئېلىپ كەلگەن چاغدا ئۇلار ئۇنى ئىنكار قىلىپ، ئۆزلىرىدە بار بولغان، ئەمما پەيغەمبەرلىرى ئېلىپ كەلگەنگە زىت بولغان ئىلىمگە رازى بولۇشتى. پەيغەمبەرلىرى ئاگاھلاندۇرسا مەسخىرە قىلىشقان ئازاب ئۇلارغا چۈشتى.
40:84Page 476
فَلَمَّا رَأَوۡاْ بَأۡسَنَا قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَحۡدَهُۥ وَكَفَرۡنَا بِمَا كُنَّا بِهِۦ مُشۡرِكِينَ ٨٤
And when they saw Our punishment, they said, "We believe in Allāh alone and disbelieve in that which we used to associate with Him."
ئۇلار ئازابىمىزنى كۆرگەن، (ھەقىقەتنى) ئىقرار قىلغاننىڭ پايدىسى بولمايدىغان ۋاقىتتا ئىقرار قىلىپ: بىز يالغۇز ئاللاھقا ئىمان ئېيتتۇق، بۇرۇن ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنغان شېرىكلەرنى ۋە بۇتلارنى ئىنكار قىلدۇق، دېيىشتى.
40:85Page 476
فَلَمۡ يَكُ يَنفَعُهُمۡ إِيمَٰنُهُمۡ لَمَّا رَأَوۡاْ بَأۡسَنَاۖ سُنَّتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي قَدۡ خَلَتۡ فِي عِبَادِهِۦۖ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلۡكَٰفِرُونَ ٨٥
But never did their faith benefit them once they saw Our punishment. [It is] the established way of Allāh which has preceded among His servants. And the disbelievers thereupon lost [all].
ئۇلارنىڭ ئازابىمىزنى كۆرگەن چاغدا ئېيتقان ئىمانىنىڭ پايدىسى بولمىدى. ئازابنى كۆرگەن چاغدا ئېيتقان ئىماننىڭ پايدىسى بولماسلىقى ئاللاھنىڭ بەندىلىرى ئىچىدە تۇتقان يولىدۇر. كاپىرلار ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى ۋە ئازابنى كۆرۈشتىن بۇرۇن تەۋبە قىلمىغانلىقى تۈپەيلىدىن ئازاب كەلگەن چاغدا ھالاكەتكە دۇچار بولۇش ئارقىلىق زىيان تارتتى.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences