Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
فصلت
Fussilat
Explained in Detail · Meccan · 54 ayahs
سۈرە بەقەرەنىڭ بېشىدا كەلگەندەك بۇ سۈرىنىڭمۇ باشلىنىشىدا (ھامىم) دەپ ئۈزۈك تاۋۇش بىلەن باشلانغان.
41:2Page 477
تَنزِيلٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ٢
[This is] a revelation from the Entirely Merciful, the Especially Merciful -
بۇ قۇرئان ناھايىتى شەپقەتلىك، مېھرىبان ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر.
41:3Page 477
كِتَٰبٞ فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ٣
A Book whose verses have been detailed, an Arabic Qur’ān1 for a people who know,
ئۇ ئايەتلىرى ناھايىتى ئوچۇق ھەم مۇكەممەل بايان قىلىنغان كىتابتۇر. بىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئەرەبچە نازىل قىلىنغان قۇرئاندۇر، چۈنكى مۇشۇنداق كىشىلەرلا قۇرئاننىڭ مەنىلىرىدىن ۋە ھەقىقەتكە يېتەكلەشلىرىدىن پايدىلىنالايدۇ.
41:4Page 477
بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا فَأَعۡرَضَ أَكۡثَرُهُمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ ٤
As a giver of good tidings and a warner; but most of them turn away, so they do not hear.
مۇئمىنلەرگە ئاللاھ تەييارلىغان كاتتا مۇكاپات بىلەن خۇشخەۋەر بەرگۈچىدۇر، كاپىرلارنى ئاللاھنىڭ دەرتلىك ئازابىدىن ئاگاھلاندۇرغۇچىدۇر. كاپىرلارنىڭ تولىسى قۇرئاندىن يۈز ئۆرۈدى، ئۇلار قۇرئاندىكى ھىدايەتكە قوبۇل قىلىدىغان تەرزدە قۇلاق سالمايدۇ.
41:5Page 477
وَقَالُواْ قُلُوبُنَا فِيٓ أَكِنَّةٖ مِّمَّا تَدۡعُونَآ إِلَيۡهِ وَفِيٓ ءَاذَانِنَا وَقۡرٞ وَمِنۢ بَيۡنِنَا وَبَيۡنِكَ حِجَابٞ فَٱعۡمَلۡ إِنَّنَا عَٰمِلُونَ ٥
And they say, "Our hearts are within coverings [i.e., screened] from that to which you invite us, and in our ears is deafness, and between us and you is a partition, so work;1 indeed, we are working."
ئۇلار: بىزنىڭ دىللىرىمىز پەردىلەر بىلەن توسۇلغان، شۇڭا سەن بىزنى دەۋەت قىلىۋاتقان نەرسىنى چۈشەنمەيدۇ. قۇلاقلىرىمىز ئېغىر، سېنىڭ چاقىرىقىڭنى ئاڭلىمايدۇ. سەن بىلەن بىزنىڭ ئارىمىزدا پەردە بار، سېنىڭ دېگەنلىرىڭدىن ھېچ نەرسە بىزگە يەتمەيدۇ. شۇڭا سەنمۇ ئۆز يولۇڭغا ماڭ، بىزمۇ ئۆز يولىمىزغا ماڭايلى. بىز ھەرگىز ساڭا ئەگەشمەيمەيمىز، دېيىشتى.
41:6Page 477
قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡمُشۡرِكِينَ ٦
Say, [O Muḥammad], "I am only a man like you to whom it has been revealed that your god is but one God; so take a straight course to Him and seek His forgiveness." And woe to those who associate others with Allāh –
ئى پەيغەمبەر! بۇ سەركەشلەرگە ئېيتقىنكى، مەن پەقەت سىلەرگە ئوخشاش بىر ئىنسانمەن. ئاللاھ ماڭا: سىلەرنىڭ ھەقىقىي ئىلاھىڭلار شەكسىزكى بىر ئىلاھتۇر، يەنى ئاللاھتۇر، دەپ ۋەھىي قىلىدۇ. شۇڭا ئاللاھقا ئېلىپ بارىدىغان يولغا مېڭىڭلار ۋە ئۇنىڭدىن گۇناھلىرىڭلار ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەڭلار. ئاللاھنىڭ غەيرىگە چوقۇنغان ياكى ئۇنىڭغا بىراۋنى شېرىك قىلغان مۇشرىكلار ھالاكەتكە ۋە ئازابقا مەھكۇمدۇر.
41:7Page 477
ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ ٧
Those who do not give zakāh, and in the Hereafter they are disbelievers.
ئۇلار ماللىرىنىڭ زاكىتىنى بەرمەيدۇ، ئاخىرەتنى ۋە ئاخىرەتتىكى ئۈزۈلمەس نېئمەت ۋە دەرتلىك ئازابنى ئىنكار قىلىدۇ.
41:8Page 477
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونٖ ٨
Indeed, those who believe and do righteous deeds - for them is a reward uninterrupted.
ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقان ھەمدە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارغا ھەقىقەتەن ئۈزۈلۈپ قالمايدىغان، مەڭگۈلۈك مۇكاپات بولغان جەننەت بېرىلىدۇ.
41:9Page 477
۞ قُلۡ أَئِنَّكُمۡ لَتَكۡفُرُونَ بِٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ فِي يَوۡمَيۡنِ وَتَجۡعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٩
Say, "Do you indeed disbelieve in He who created the earth in two days and attribute to Him equals? That is the Lord of the worlds."
ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلارغا كايىش يۈزىسىدىن ئېيتقىنكى، سىلەر نېمىشقا زېمىننى ئىككى كۈندە، يەنى يەكشەنبە ۋە دۈشەنبە كۈنىدە ياراتقان ئاللاھقا كاپىر بولىسىلەر؟ نېمىشقا ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنىدىغان شېرىكلەرنى قىلىۋالىسىلەر؟ ئۇ ئاللاھ پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر.
41:10Page 477
وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ مِن فَوۡقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا فِيٓ أَرۡبَعَةِ أَيَّامٖ سَوَآءٗ لِّلسَّآئِلِينَ ١٠
And He placed on it [i.e., the earth] firmly set mountains over its surface, and He blessed it and determined therein its [creatures'] sustenance in four days without distinction1 - for [the information of] those who ask.
ئۇ زېمىننىڭ ئۈستىدە تەۋرەپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن تۇتۇپ تۇرىدىغان مۇستەھكەم تاغلارنى بەرپا قىلدى، زېمىندا ئىنسانلارنىڭ ۋە ھايۋانلارنىڭ ئۇزۇق - تۈلۈكلىرىنى ئىلگىرىكى ئىككى كۈننىڭ تولۇقلىمىسى بولغان تۆت كۈندە بېكىتتى. ئۇ ئىككى كۈن بولسا: سەيشەنبە ۋە چارشەنبە كۈنىدۇركى، بۇ سورىماقچى بولغانلارغا يېتەرلىك جاۋابتۇر.
41:11Page 477
ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ ١١
Then He directed Himself1 to the heaven while it was smoke and said to it and to the earth, "Come [into being],2 willingly or by compulsion." They said, "We have come willingly."
ئاندىن ئاللاھ ئاسماننى يارىتىشقا يۈزلەندى. ھالبۇكى ئاسمان ئۇ كۈندە تۇمان ھالىتىدە ئىدى. ئاللاھ ئاسمانغا ۋە زىمىنغا: ئىختىيارىي ياكى ئىختىيارسىز ھالدا بۇيرۇقۇمغا بويسۇنۇڭلار، سىلەرنىڭ بويسۇنماي ئامالىڭلار يوق، دېدى. ئاسمان - زېمىن: ئەي پەرۋەدىگارىمىز! بىز ئىختىيارىي كەلدۇق، بىزنىڭ سېنىڭ ئىرادەڭسىز ھېچ ئىرادىمىز يوق، دېدى.
41:12Page 478
فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَاتٖ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفۡظٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ ١٢
And He completed them as seven heavens within two days and inspired [i.e., made known] in each heaven its command. And We adorned the nearest heaven with lamps [i.e., stars, for beauty] and as protection.1 That is the determination of the Exalted in Might, the Knowing.
ئاللاھ ئاسمانلارنىڭ يارىتىلىشىنى ئىككى كۈندە، يەنى پەيشەنبە ۋە جۈمە كۈنىدە تاماملىدى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ يارىتىلىشى ئالتە كۈندە تامام بولدى. ئاللاھ ھەر ئاسمانغا ئۇنىڭدا ئورۇنلاشتۇرىدىغان ئىشلارنى ۋە بۇيرۇيدىغان تائەت - ئىبادەتلەرنى بىلدۈردى. بىز دۇنيا ئاسمىنىنى يۇلتۇزلار بىلەن زىننەتلىدۇق ھەمدە يۇلتۇزلار ئارقىلىق ئاسمان (خەۋەرلىرىنى) شەيتانلارنىڭ ئوغرىلىقچە تىڭشىشىدىن قوغدىدۇق. بۇلارنىڭ ھەممىسى ھەممىدىن غالىب، ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان، مەخلۇقاتلىرىنىڭ ئەھۋالىنى بىلىپ تۇرغۇچى زاتنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىدۇر.
41:13Page 478
فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَقُلۡ أَنذَرۡتُكُمۡ صَٰعِقَةٗ مِّثۡلَ صَٰعِقَةِ عَادٖ وَثَمُودَ ١٣
But if they turn away, then say, "I have warned you of a thunderbolt like the thunderbolt [that struck] ʿAad and Thamūd.
ئى پەيغەمبەر! ئەگەر بۇلار سەن ئېلىپ كەلگەن نەرسىگە ئىمان ئېيتىشتىن يۈز ئۆرۈسە ئۇلارغا: مەن سىلەرنى ھۇد قەۋمى ئاد بىلەن سالىھ قەۋمى سەمۇدنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى ئۈچۈن ئۇلارغا كەلگەن ئازابنىڭ سىلەرگىمۇ كېلىپ قېلىشىدىن ئاگاھلاندۇرىمەن، دېگىن.
41:14Page 478
إِذۡ جَآءَتۡهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيۡنِ أَيۡدِيهِمۡ وَمِنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۖ قَالُواْ لَوۡ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةٗ فَإِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ ١٤
[That occurred] when the messengers had come to them before them and after them, [saying], "Worship not except Allāh." They said, "If our Lord had willed,1 He would have sent down the angels, so indeed we, in that with which you have been sent, are disbelievers."
ئۆ ۋاقتىدا ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلىرى ئارقا - ئارقىدىن بىرلا چاقىرىقنى ئېلىپ كەلگەن بولۇپ، پەيغەمبەرلەر ئۇلارنى يالغۇز ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇغان چاغدا ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى كاپىرلار: ئەگەر پەرۋەردىگارىمىز بىزگە پەرىشتىلەرنى پەيغەمبەر قىلىپ چۈشۈرۈشنى خالىغان بولسا، ئەلۋەتتە چۈشۈرەتتى. شۇڭا بىز ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ پەيغەمبەرلىكىڭلارنى ئىنكار قىلىمىز، چۈنكى سىلەرمۇ بىزگە ئوخشاش ئىنسان سىلەر، دېدى.
41:15Page 478
فَأَمَّا عَادٞ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَقَالُواْ مَنۡ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةًۖ أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَهُمۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۖ وَكَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ ١٥
As for ʿAad, they were arrogant upon the earth without right and said, "Who is greater than us in strength?" Did they not consider that Allāh who created them was greater than them in strength? But they were rejecting Our signs.
ھۇد قەۋمى ئاد بولسا ئاللاھقا كاپىر بولۇش بىلەن بىرگە يەر يۈزىدە ناھەت رەۋىشتە يوغانچىلىق قىلىپ، ئەتراپىدىكىلەرگە زۇلۇم قىلدى. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ كۈچىدىن مەغرۇرلىنىپ: بىزدىنمۇ كۈچلۈك بىرى بارمۇ؟ دېيىشتى. ئۇلارنىڭ گۇمانىچە ئۇلاردىن كۈچلۈكرەك ھېچكىم يوق ئىدى. ئاللاھ ئۇلارغا رەددىيە بېرىپ: ئۇلار ئۆزلىرىنى ياراتقان ھەمدە ئۇلارنى ھەددىدىن ئاشۇرغان ئاشۇ كۈچ - قۇۋۋەتنى ئاتا قىلغان زاتنىڭ ئۆزلىرىدىنمۇ كۈچلۈكرەك ئىكەنلىكىنى بىلمەمدۇ ۋە كۆرمەمدۇ؟ ئۇلار ھۇد ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلىشتى، دېدى.
41:16Page 478
فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِيٓ أَيَّامٖ نَّحِسَاتٖ لِّنُذِيقَهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَخۡزَىٰۖ وَهُمۡ لَا يُنصَرُونَ ١٦
So We sent upon them a screaming wind during days of misfortune to make them taste the punishment of disgrace in the worldly life; but the punishment of the Hereafter is more disgracing, and they will not be helped.
بىز ئۇلارغا شۇم كۈنلەردە ئىچىدە ئازاب بولغانلىقتىن ئىنساننى قاتتىق بىئارام قىلىغۇچى ئاۋازلىق شامالنى ئەۋەتتۇق. بۇ بىزنىڭ ئۇلارغا مۇشۇ دۇنيادىلا خار قىلغۇچى ئازابنى تېتىتىشىمىز ئۈچۈندۇر. ئۇلارنى كۈتۈۋاتقان ئاخىرەتنىڭ ئازابى تېخىمۇ خار قىلغۇچىدۇر. ئۇلار ئۆزلىرىنى ئازابتىن قۇتۇلدۇرۇش ئارقىلىق ياردەم بېرىدىغان بىرىنى تاپالمايدۇ.
41:17Page 478
وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيۡنَٰهُمۡ فَٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡعَمَىٰ عَلَى ٱلۡهُدَىٰ فَأَخَذَتۡهُمۡ صَٰعِقَةُ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡهُونِ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ١٧
And as for Thamūd, We guided them, but they preferred blindness over guidance, so the thunderbolt of humiliating punishment seized them for what they used to earn.
سالىھ قەۋمى سەمۇدقا كەلسەك، بىز ئۇلارغا ھەق يولنى ئېنىق كۆرسەتتۇق. ئەمما ئۇلار ھىدايەتتىن ئازغۇنلۇقنى ئۈستۈن كۆردى. ئۇلار كۇپۇرلۇقى ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرى تۈپەيلىدىن خار قىلغۇچى ئازابقا دۇچار بولىدۇ.
41:18Page 478
وَنَجَّيۡنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ ١٨
And We saved those who believed and used to fear Allāh.
بىز ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىمان ئېيتقانلارنى ھەمدە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولغانلارنى قۇتقۇزدۇق. بىز ئۇلارنى قەۋمىنىڭ بېشىغا كەلگەن ئازابتىن قۇتقۇزدۇق.
41:19Page 478
وَيَوۡمَ يُحۡشَرُ أَعۡدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمۡ يُوزَعُونَ ١٩
And [mention, O Muḥammad], the Day when the enemies of Allāh will be gathered to the Fire while they are [driven], assembled in rows,
ئاللاھ دۈشمەنلىرىنى دوزاخقا توپلايدىغان كۈندە دوزاخقا مۇئەككەل پەرىشتىلەر ئۇلارنى ئالدى - كەينى يىغىلىپ بولغۇچە توسۇپ تۇرىدۇ. ئۇلار دوزاختىن قاچالمايدۇ.
41:20Page 478
حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيۡهِمۡ سَمۡعُهُمۡ وَأَبۡصَٰرُهُمۡ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٢٠
Until, when they reach it, their hearing and their eyes and their skins will testify against them of what they used to do.
ئۇلار دوزاخقا يالاپ ئېلىپ كېلىنىپ، دۇنيادا قىلغان ئەمەللىرىنى ئىنكار قىلغان چاغدا ئۇلارنىڭ قۇلاقلىرى، كۆزلىرى ۋە تېرىلىرى ئۇلارنىڭ دۇنيادا قىلغان كۇپۇرلۇقى ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلىرى ھەققىدە گۇۋاھلىق بېرىدۇ.
41:21Page 479
وَقَالُواْ لِجُلُودِهِمۡ لِمَ شَهِدتُّمۡ عَلَيۡنَاۖ قَالُوٓاْ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَنطَقَ كُلَّ شَيۡءٖۚ وَهُوَ خَلَقَكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ٢١
And they will say to their skins, "Why have you testified against us?" They will say, "We were made to speak by Allāh, who has made everything speak; and He created you the first time, and to Him you are returned.
كاپىرلا ئۆزلىرىنىڭ تىرىلىرىگە: سىلەر نېمىشقا بىزنىڭ دۇنيادىكى قىلمىشلىرىمىزغا گۇۋاھلىق بېرىسىلەر؟ دەيدۇ. تىرىلەر ئۆز ئىگىلىرىگە جاۋابەن: ھەر نەرسىنى سۆزلەتكەن ئاللاھ بىزنىمۇ سۆزلەتتى. ئۇ سىلەر دۇنيادىكى چېغىڭلاردا تۇنجى قېتىم سىلەرنى ياراتقان. سىلەر ئاخىرەتتە ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن يەنە ئۇنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلىسىلەر، دەيدۇ.
41:22Page 479
وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَتِرُونَ أَن يَشۡهَدَ عَلَيۡكُمۡ سَمۡعُكُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُكُمۡ وَلَا جُلُودُكُمۡ وَلَٰكِن ظَنَنتُمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعۡلَمُ كَثِيرٗا مِّمَّا تَعۡمَلُونَ ٢٢
And you were not covering [i.e., protecting] yourselves,1 lest your hearing testify against you or your sight or your skins, but you assumed that Allāh does not know much of what you do.
سىلەر گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلغان چېغىڭلاردا قۇلاقلىرىڭلار، كۆزلىرىڭلار ۋە تىرىلىرىڭلارنىڭ ئۆزۈڭلارغا قارشى گۇۋاھلىق بەرمەسلىكى ئۈچۈن ئۇلاردىن يوشۇرمايتتىڭلار. چۈنكى سىلەر ئۆلگەندىن كېيىنكى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپاتقا ئىشەنمەيتتىڭلار. سىلەر ئاللاھنى قىلمىشىڭلاردىن كۆپىنچىسىنى بىلمەيدۇ، ئەكسىچە ئاللاھقا مەخپىي قالىدۇ دەپ ئويلاپ، ئالدىنىپ قالدىڭلار.
41:23Page 479
وَذَٰلِكُمۡ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِي ظَنَنتُم بِرَبِّكُمۡ أَرۡدَىٰكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٢٣
And that was your assumption which you assumed about your Lord. It has brought you to ruin, and you have become among the losers."
پەرۋەردىگارىڭلار ھەققىدىكى ئاشۇ يامان گۇمانىڭلار سىلەرنى ھالاك قىلدى، سىلەر مۇشۇ سەۋەبتىن دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە زىيان تارتقۇچىلاردىن بولدۇڭلار.
41:24Page 479
فَإِن يَصۡبِرُواْ فَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡۖ وَإِن يَسۡتَعۡتِبُواْ فَمَا هُم مِّنَ ٱلۡمُعۡتَبِينَ ٢٤
So [even] if they are patient, the Fire is a residence for them; and if they ask to appease [Allāh], they will not be of those who are allowed to appease.
گەرچە قۇلاقلىرى، كۆزلىرى ۋە تېرىلىرى ئۆزلىرىگە قارشى گۇۋاھلىق بەرگەن كىشىلەر ھەر قانچە بەرداشلىق بەرگەن تەقدىردىمۇ يەنىلا ئۇلارنىڭ بارار جايى جەھەننەمدۇر. ئۇلار ئازابنىڭ كۆتۈرۈلۈپ كېتىشىنى ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى تىلىگەن تەقدرىدىمۇ بەرىبىر ئۇلار ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشەلمەيدۇ، مەڭگۈ جەننەتكىمۇ كىرەلمەيدۇ.
41:25Page 479
۞ وَقَيَّضۡنَا لَهُمۡ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُواْ لَهُم مَّا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَحَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ خَٰسِرِينَ ٢٥
And We appointed for them companions1 who made attractive to them what was before them and what was behind them [of sin], and the word [i.e., decree] has come into effect upon them among nations which had passed on before them of jinn and men. Indeed, they [all] were losers.
بىز بۇ كاپىرلار ئۈچۈن ئۇلارغا ئەگىشىپ يۈرىدىغان شەيتانلاردىن دوستلارنى قىلدۇق.ئاندىن شەيتانلار ئۇلارغا بۇ دۇنيادا يامان ئەمەللىرىنى چىرايلىق كۆرسىتىپ، ئاخىرەتتىكى ئاقىۋىتىنىمۇ ياخشى خىيال قىلدۇرۇپ، ئۇلارغا ئاخىرەتنى ئەسلەشنى ۋە ئاخىرەت ئۈچۈن ئەمەل قىلىشنى ئۇنتۇلدۇردى. ئۇلارغا ئۇلاردىن ئىلگىرى ئۆتكەن ئىنسانلار ۋە جىنلارنىڭ قاتارىدا ئازاب تېگىشلىك بولدى. شەكسىزكى ئۇلار قىيامەت كۈنى دوزاخقا كىرگەنلىك سەۋەبتىن ئۆزلىرى ۋە بالا - چاقىلىرىدىن مەھرۇم قېلىش ئارقىلىق زىيانكارلار بولدى.
41:26Page 479
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَسۡمَعُواْ لِهَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ وَٱلۡغَوۡاْ فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَغۡلِبُونَ ٢٦
And those who disbelieve say, "Do not listen to this Qur’ān and speak noisily1 during [the recitation of] it that perhaps you will overcome."
كاپىرلار دەلىلگە دەلىل بىلەن قارشى تۇرۇشتىن ئاجىز كەلگەن چاغدا بىر - بىرىگە: مۇھەممەد سىلەرگە ئوقۇپ بېرىۋاتقان بۇ قۇرئانغا قۇلاق سالماڭلار، ئۇنىڭدىكى مەزمۇنلارغا بويسۇنماڭلار، مۇھەممەد ئۇنى ئوقۇۋاتقىنىدا ۋاراڭ - چۇرۇڭ قىلىڭلار. بەلكىم مۇشۇنداق قىلىش ئارقىلىق سىلەر غەلىبە قىلىپ، ئۇ قۇرئان ئوقۇشنى ۋە ئۇنىڭغا چاقىرىشنى تاشلاپ، بىراقلا ئۇنىڭدىن قۇتۇلۇپ قېلىشىمىز مۇمكىن، دەپ تاپىلاشتى.
41:27Page 479
فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَذَابٗا شَدِيدٗا وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٢٧
But We will surely cause those who disbelieve to taste a severe punishment, and We will surely recompense them for the worst of what they had been doing.
چوقۇم بىز ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلارغا قىيامەت كۈنى قاتتىق ئازابنى تېتىتىمىز ھەمدە ئۇلارنىڭ شېرىك ۋە گۇناھ - مەئسىيەتتىن ئىبارەت ناچار قىلمىشلىرىغا شۇنىڭغا لايىق جازا بېرىمىز.
41:28Page 479
ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعۡدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُۖ لَهُمۡ فِيهَا دَارُ ٱلۡخُلۡدِ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ ٢٨
That is the recompense of the enemies of Allāh - the Fire. For them therein is the home of eternity as recompense for what they, of Our verses, were rejecting.
بۇ مەزكۇر جازا، يەنى ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغان ئاللاھنىڭ دۈشمەنلىرىنىڭ جازاسى دوزاختۇر، ئۇلار دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى شۇنچىۋالا روشەن ۋە دەلىلى كۈچلۈك تۇرسىمۇ ئىمان ئېيتمىغانلىقىغا قارىتا بېرىلىدىغان جازادۇر.
41:29Page 479
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيۡنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ نَجۡعَلۡهُمَا تَحۡتَ أَقۡدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلۡأَسۡفَلِينَ ٢٩
And those who disbelieved will [then] say, "Our Lord, show us those who misled us of the jinn and men [so] we may put them under our feet1 that they will be among the lowest."
ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلار دەيدۇكى، پەرۋەردىگارىمىز! جىنلاردىن ۋە ئىنسانلاردىن بىزنى ئازدۇرغانلارنى بىزگە كۆرسەتكىن. كۇپۇرلۇقنى ۋە ئۇنىڭغا چاقىرىشنى پەيدا قىلغىنى ئىبلىس، تۇنجى بولۇپ قان تۆكۈشكە يول ئاچقىنى ئادەم ئوغلى (قابىل) بولۇپ، بىز ئۇلارنى دوزاختا ئاياغلىرىمىز ئاستىدا چەيلەيمىز. (بۇ ئارقىلىق) ئۇلار دوزاخ ئەھلىنىڭ ئەڭ قاتتىق ئازابقا دۇچار بولغانلىرىدىن بولىدۇ.
41:30Page 480
إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ تَتَنَزَّلُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَبۡشِرُواْ بِٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ ٣٠
Indeed, those who have said, "Our Lord is Allāh" and then remained on a right course - the angels will descend upon them, [saying], "Do not fear and do not grieve but receive good tidings of Paradise, which you were promised.
شۈبھىسىزكى پەرۋەردىگارىمىز ئاللاھتۇر، بىزنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا پەرۋەردىگارىمىز يوق، دېگەن ھەمدە پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرۈپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق توغرا يولدا ماڭغانلار سەكراتقا چۈشكەن ۋاقىتلىرىدا ئۇلارغا پەرىشتىلەر چۈشۈپ مۇنداق دەيدۇ: ئۆلۈمدىن ۋە ئۆلگەندىن كىيىنكى ئىشلاردىن قورقماڭلار، دۇنيادا قالدۇرۇپ كەتكەنلىرىڭلارغا قايغۇرماڭلار، ئاللاھقا ئىمان ئېيتىپ، ياخشى ئەمەل قىلغىنىڭلارغا قارىتا دۇنيادا ۋەدە قىلىنغان جەننەت بىلەن خۇشبېشارەت ئېلىڭلار.
41:31Page 480
نَحۡنُ أَوۡلِيَآؤُكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَشۡتَهِيٓ أَنفُسُكُمۡ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ ٣١
We [angels] were your allies in worldly life and [are so] in the Hereafter. And you will have therein whatever your souls desire, and you will have therein whatever you request [or wish]
بىز سىلەرنىڭ ھاياتىي دۇنيادىكى دوستلىرىڭلار بولۇپ، سىلەرنى توغرىغا يۈزلەندۈرۈپ، ھىمايە قىلىپ تۇراتتۇق. بىز ئاخىرەتتىمۇ سىلەرنىڭ دوستۇڭلارمىز. بىزنىڭ سىلەرگە بولغان دوستلۇقىمىز ئىزچىل داۋاملىشىدۇ. جەننەتتە سىلەر ئۈچۈن كۆڭلۈڭلار تارتقان نازۇنېئمەت ۋە ھۇزۇر - ھالاۋەتلەر بار، جەننەتتە سىلەر نېمىنى كۆڭلۈڭلار تارتىپ سورىساڭلار شۇ بار.
41:32Page 480
نُزُلٗا مِّنۡ غَفُورٖ رَّحِيمٖ ٣٢
As accommodation from a [Lord who is] Forgiving and Merciful."
(بۇ نېئمەتلەر) تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى تولىمۇ مەغپىرەت قىلغۇچى، ناھايىتى كۆيۈمچان پەرۋەردىگار تەرىپىدىن سىلەرگە رىزىق قىلىپ بېرىلگەن زىياپەتتۇر.
41:33Page 480
وَمَنۡ أَحۡسَنُ قَوۡلٗا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ٣٣
And who is better in speech than one who invites to Allāh and does righteousness and says, "Indeed, I am of the Muslims."
ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ۋە ئۇنىڭ شەرىئىتىگە ئەمەل قىلىشقا چاقىرغان، پەرۋەردىگارىنى رازى قىلىدىغان ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان ھەمدە: مەن ھەقىقەتەن ئاللاھقا بويسۇنغان مۇسۇلمانلاردىنمەن، دېگەن كىشىدىنمۇ گۈزەل سۆزلۈك بىرى بارمۇ؟ كىمكى مۇشۇلارنىڭ ھەممىنى قىلىدىكەن، ئۇ ئەڭ گۈزەل سۆزلۈك ئادەمدۇر.
41:34Page 480
وَلَا تَسۡتَوِي ٱلۡحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُۚ ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِي بَيۡنَكَ وَبَيۡنَهُۥ عَدَٰوَةٞ كَأَنَّهُۥ وَلِيٌّ حَمِيمٞ ٣٤
And not equal are the good deed and the bad. Repel [evil] by that [deed] which is better; and thereupon, the one whom between you and him is enmity [will become] as though he was a devoted friend.
ئاللاھنى رازى قىلىدىغان ياخشى ئەمەل ۋە ئىبادەتلەر بىلەن ئاللاھنى غەزەپلەندۈرىدىغان يامان ئىش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەر باراۋەر بولمايدۇ. ئىنسانلار ئىچىدىن ساڭا يامانلىق قىلغانلارنىڭ يامانلىقىغا ياخشىلىق بىلەن جاۋاب قايتۇرغىن. شۇنداق قىلساڭ، سەن بىلەن ئارىسىدا بۇرۇن ئاداۋەت بار ئادەممۇ گوياكى سېنىڭ سىرداش دوستۇڭدەك بولۇپ قالىدۇ.
41:35Page 480
وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٖ ٣٥
But none is granted it except those who are patient, and none is granted it except one having a great portion [of good].
ماختاشقا سازاۋەر بۇنداق خىسلەتكە پەقەت ئەزىيەتلەرگە ۋە باشقىلارنىڭ يامانلىقلىرىغا سەۋر قىلالىغان ئادەملەرلا ئېرىشەلەيدۇ، بۇنداق خىسلەتكە پەقەت بۈيۈك نېسىۋە ئىگىلىرىلا ئېرىشەلەيدۇ. چۈنكى ئۇنىڭدا نۇرغۇنلىغان ياخشىلىق ۋە مول مەنپەئەتلەر بار.
41:36Page 480
وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ نَزۡغٞ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ٣٦
And if there comes to you from Satan an evil suggestion, then seek refuge in Allāh. Indeed, He is the Hearing, the Knowing.
ئەگەر شەيتان سېنى ھەر قانداق ۋاقىتتا ۋەسۋەسە قىلسا، ئاللاھقا سىغىنىپ (شەيتاننىڭ شەررىدىن) پاناھ تىلىگىن. ئاللاھ ھەقىقەتەن سۆزلىرىڭنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ئەھۋالىڭنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.
41:37Page 480
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ ٣٧
And of His signs are the night and day and the sun and moon. Do not prostrate to the sun or to the moon, but prostrate to Allāh, who created them, if it should be Him that you worship.1
كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ نۆۋەت بىلەن ئالمىشىپ تۇرۇشى، قۇياش بىلەن ئاي ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە ئۇلۇغلۇقىغا دالالەت قىلىدىغان مۆجىزىلىرىنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئەي ئىنسانلار! ئەگەر سىلەر راستىنلا ئاللاھقا ئىبادەت قىلىدىغان بولساڭلار، قۇياشقا سەجدە قىلماڭلار، ئايغىمۇ سەجدە قىلماڭلار، ئۇلارنى ياراتقان يېگانە ئاللاھقىلا سەجدە قىلىڭلار.
41:38Page 480
فَإِنِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمۡ لَا يَسۡـَٔمُونَ۩ ٣٨
But if they are arrogant - then those who are near your Lord [i.e., the angels] exalt Him by night and by day, and they do not become weary.
ئەگەر كۇپپارلار چوڭچىلىق قىلىپ، (ھەقتىن) يۈز ئۆرۈپ، ياراتقۇچى ئاللاھقا سەجدە قىلمىسا، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى پەرىشتىلەر كېچە - كۈندۈز ئاللاھقا تەسبىھ ۋە ھەمدۇسانا ئېيتىپ تۇرىدۇ، ئۇلار ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشتىن زېرىكىپ قالمايدۇ.
41:39Page 481
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلۡأَرۡضَ خَٰشِعَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡۚ إِنَّ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاهَا لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ٣٩
And of His signs is that you see the earth stilled, but when We send down upon it rain, it quivers and grows. Indeed, He who has given it life is the Giver of Life to the dead. Indeed, He is over all things competent.
ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلۇقىغا، بىرلىكىگە ۋە قايتا تىرىلدۈرۈشكە قادىر ئىكەنلىكىگە دالالەت قىلىدىغان ئالامەتلىرىدىن بىرى سەن كۆرۈپ تۇرۇۋاتقان گىياھسىز زېمىندۇر. ناۋادا بىز زېمىنغا يامغۇر ياغدۇرساق، ئۇ ئۆزىگە كۆمۈلگەن ئۇرۇقلار تۈپەيلىدىن بىردىنلا ھەرىكەتكە كېلىپ، كۆپۈشۈشكە باشلايدۇ. مۇشۇ قاقاس زېمىننى ئۆسۈملۈكلەر ئارقىلىق تىرىلدۈرگەن زات ئەلۋەتتە ئۆلۈكلەرنىمۇ تىرىلدۈرىدۇ، ئۇلارنى ھېساب ۋە جازا - مۇكاپات ئۈچۈن قايتا تىرىلدۈرىدۇ. شەكسىزكى ئۇ ھەر نەرسىگە قادىردۇركى، ئۇنى نە قاقاسلىققا ئايلىنىپ كەتكەن زېمىننى ياشارتىش، نە ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈپ، قەبرىلىرىدىن چىقىرىش ئاجىز قىلالمايدۇ.
41:40Page 481
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلۡحِدُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا لَا يَخۡفَوۡنَ عَلَيۡنَآۗ أَفَمَن يُلۡقَىٰ فِي ٱلنَّارِ خَيۡرٌ أَم مَّن يَأۡتِيٓ ءَامِنٗا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ ٱعۡمَلُواْ مَا شِئۡتُمۡ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ ٤٠
Indeed, those who inject deviation into Our verses1 are not concealed from Us. So, is he who is cast into the Fire better or he who comes secure on the Day of Resurrection? Do whatever you will; indeed, He is Seeing of what you do.
ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلىش، يالغانغا چىقىرىش ۋە بۇرمىلاش ئارقىلىق توغرىدىن چەتنەپ كەتكەنلەرنىڭ ھالى بىزگە مەخپىي ئەمەس، بىز ئۇلارنى بىلىپ تۇرىمىز. قىيامەت كۈنى دوزاخقا تاشلانغان ئادەم ياخشىمۇ ياكى ئازابتىن ئەمىن بولغان ھالدا كېلىدىغان ئادەم ياخشىمۇ؟ ئى ئىنسانلار! ياخشىلىق ۋە يامانلىقتىن خالىغىنىڭلارنى قىلىڭلار. چۈنكى بىز سىلەرگە ياخشىلىق بىلەن يامانلىقنى ئېنىق يورۇتۇپ بەردۇق. ئاللاھ ھەقىقەتەن قىلمىشىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر، ئۇنىڭغا ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ.
41:41Page 481
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلذِّكۡرِ لَمَّا جَآءَهُمۡۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَٰبٌ عَزِيزٞ ٤١
Indeed, those who disbelieve in the message [i.e., the Qur’ān]1 after it has come to them...2 And indeed, it is a mighty3 Book.
شۈبھىسىزكى، قۇرئان ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن كەلگەندە ئۇنى ئىنكار قىلغانلار قىيامەت كۈنى ئازاابقا دۇچار بولىدۇ. شۈبھىسىزكى، قۇرئان غالىب، پاكىتى كۈچلۈك كىتابتۇر. قۇرئاننى ھېچكىم بۇرمىلىيالمايدۇ ھەم ئۆزگەرتەلمەيدۇ.
41:42Page 481
لَّا يَأۡتِيهِ ٱلۡبَٰطِلُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَلَا مِنۡ خَلۡفِهِۦۖ تَنزِيلٞ مِّنۡ حَكِيمٍ حَمِيدٖ ٤٢
Falsehood cannot approach it from before it or from behind it; [it is] a revelation from a [Lord who is] Wise and Praiseworthy.
ئۇنىڭ ئالدىدىنمۇ ، كەينىدىنمۇ كېمەيتىش، ياكى قوشۇپ قويۇش، ياكى ئۆزگەرتىش، ياكى بۇرمىلاش دېگەندەك يالغانلار كىرەلمەيدۇ. ئۇ يارىتىشىدا، ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ۋە ھۆكۈم يولغا قويۇشىدا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى، ھەر قانداق ئەھۋالدا مەدھىيەگە لايىق زات تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر.
41:43Page 481
مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدۡ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبۡلِكَۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٖ ٤٣
Nothing is said to you, [O Muḥammad], except what was already said to the messengers before you. Indeed, your Lord is a possessor of forgiveness and a possessor of painful penalty.
ئى پەيغەمبەر! ساڭا دېيىلگەنلەرنىڭ ھەممىسى سەندىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرگىمۇ دېيىلگەن ئىدى. شۇڭا سەۋرچان بولغىن. پەرۋەردىگارىڭ ھەقىقەتەن بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، تەۋبە قىلماي گۇناھلىرىدا چىڭ تۇرغانلارنى ئېغىر ئازابلىغۇچىدۇر.
41:44Page 481
وَلَوۡ جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَانًا أَعۡجَمِيّٗا لَّقَالُواْ لَوۡلَا فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥٓۖ ءَا۬عۡجَمِيّٞ وَعَرَبِيّٞۗ قُلۡ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ هُدٗى وَشِفَآءٞۚ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ فِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٞ وَهُوَ عَلَيۡهِمۡ عَمًىۚ أُوْلَٰٓئِكَ يُنَادَوۡنَ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ ٤٤
And if We had made it a foreign [i.e., non-Arabic] Qur’ān, they would have said, "Why are its verses not explained in detail [in our language]? Is it a foreign [recitation] and an Arab [messenger]?" Say, "It is, for those who believe, a guidance and cure." And those who do not believe - in their ears is deafness, and it is upon them blindness. Those are being called from a distant place.1
ناۋادا بىز بۇ قۇرئاننى ئەرەب تىلىدىن باشقا بىر تىلدا نازىل قىلساق ئىدۇق، ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى كاپىرلار: ئۇنىڭ ئايەتلىرى نېمىشقا بىز چۈشەنگۈدەك ئوچۇق بايان قىلىنمىدى. ئۇنى ئېلىپ كەلگەن پەيغەمبەر ئەرەب، ئەمما قۇرئان ئەجەمچە بولامدىكەن؟ دېيىشكەن بولاتتى. ئى پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، قۇرئان ئاللاھقا ئىمان ئېيتىپ، ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە ئىشەنگەنلەرگە ئازغۇنلۇقتىن ھىدايەتتۇر، دىللاردىكى نادانلىق ۋە باشقا ئىللەتلەرگە شىپالىقتۇر. ئاللاھقا ئىمان ئېيتمايدىغانلارنىڭ قۇلاقلىرى ئېغىردۇر، قۇرئان ئۇلارغا كورلۇقتۇركى، ئۇلار ئۇنى چۈشەنمەيدۇ. ئاشۇ ئىللەت بولغان كىشىلەر يىراق جايدىن چاقىرىلىۋاتقانلارغا ئوخشايدۇ. ئۇنداق بولغانىكەن، ئۇلار چاقىرغۇچىنىڭ نىداسىنى قانداقمۇ ئاڭلىيالىسۇن؟!
41:45Page 481
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ فَٱخۡتُلِفَ فِيهِۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ ٤٥
And We had already given Moses the Scripture, but it came under disagreement.1 And if not for a word [i.e., decree]2 that preceded from your Lord, it would have been concluded between them. And indeed they are, concerning it [i.e., the Qur’ān], in disquieting doubt.
بىز ھەقىقەتەن مۇساغا تەۋراتنى ئاتا قىلدۇق. ئاندىن ئۇ ھەقتە ئىختىلاپ قىلىندى. ئۇلارنىڭ ئىچىدە تەۋراتقا ئىمان ئېيتقانلارمۇ، كاپىر بولغانلارمۇ بار. ئەگەر ئاللاھنىڭ قىيامەت كۈنى بەندىلەر ئىختىلاپلىشىپ قالغان ئىشلاردا ئۇلارنىڭ ئارىسىنى ئايرىش ھەققىدە ۋەدىسى بولمىسا ئىدى، ئەلۋەتتە تەۋرات ھەققىدە ئىختىلاپلاشقۇچىلار ئارىسىدا ھۆكۈم قىلىناتتى. شۇنىڭ بىلەن توغرا يولدىكى ئادەم بىلەن خاتا يولدىكى ئادەم ئاشكارا بولۇپ، ئاللاھ ھەق تەرەپدارىنى ھۆرمەتكە سازاۋەر قىلىپ، خاتا يولدىكىلەرنى خار قىلاتتى. كاپىرلار ھەقىقەتەن قۇرئاننىڭ ئىشىدىن زىيادە شەك ئىچىدىدۇر.
41:46Page 481
مَّنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ ٤٦
Whoever does righteousness - it is for his [own] soul; and whoever does evil [does so] against it. And your Lord is not ever unjust to [His] servants.
كىمكى ياخشى ئەمەل قىلىدىكەن، ئۇنىڭ پايدىسىنى ئۆزى كۆرىدۇ. ھېچكىمنىڭ ياخشى ئەمەلىنىڭ ئاللاھقا قىلچە پايدىسى بولمايدۇ. كىمكى يامان ئىش قىلىدىكەن، ئۇنىڭ زىيىنىمۇ ئۆزىگە. ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچكىمنىڭ گۇناھ - مەئسىيىتى ئاللاھقا زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئاللاھ ھەر كىمگە لايىق رەۋىشتە جازا - مۇكاپات بېرىدۇ. ئى پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭ بەندىلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچى ئەمەس. شۇڭا ئاللاھ ھەرگىزمۇ ئۇلارنىڭ بىرەر ياخشىلىقىنى كېمەيتىپ، بىرەر يامانلىقىنى كۆپەيتىپ قويمايدۇ.
41:47Page 482
۞ إِلَيۡهِ يُرَدُّ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِۚ وَمَا تَخۡرُجُ مِن ثَمَرَٰتٖ مِّنۡ أَكۡمَامِهَا وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ أَيۡنَ شُرَكَآءِي قَالُوٓاْ ءَاذَنَّٰكَ مَا مِنَّا مِن شَهِيدٖ ٤٧
To Him [alone] is attributed knowledge of the Hour. And fruits emerge not from their coverings nor does a female conceive or give birth except with His knowledge. And the Day He will call to them, "Where are My 'partners'?" they will say, "We announce to You that there is [no longer] among us any witness [to that]."
قىيامەتنىڭ ئىلمى پەقەت ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا بولۇپ، ئۇنىڭ قاچان بولىدىغانلىقىنى يالغۇز ئاللاھلا بىلىدۇ. ئۇنى ئاللاھتىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ. مېۋە - چېۋىلەرنىڭ ئۆزلىرىنى ئوراپ تۇرغان پوستلاردىن چىقىشى ۋە ھەر قانداق چىشىنىڭ ھامىلدار بولۇشى ھەم تۇغۇشىنى پەقەت ئاللاھلا بىلىدۇ. بۇلاردىن ھېچنەرسە ئاللاھنىڭ ئىلمىدىن چەتتە قالمايدۇ. قىيامەت كۈنى ئاللاھ ئۆزىگە بۇتلارنى شېرىك قىلغان مۇشرىكلارغا نىدا قىلىپ، ئۇلارنىڭ بۇتلارغا چوقۇنغانلىقىغا كايىغان ھالدا: سىلەر شېرىك قىلىۋالغان مەبۇدلىرىڭلار قېنى؟ دەيدۇ. مۇشرىكلار: بىز سېنىڭ ئالدىڭدا (گۇناھلىرىمىزنى) ئېتىراپ قىلدۇق. بىزنىڭ ئىچىمىزدىن ھازىر سېنىڭ شېرىكىڭ بارلىقىغا گۇۋاھلىق بېرىدىغان ھېچكىم يوق، دەيدۇ.
41:48Page 482
وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَدۡعُونَ مِن قَبۡلُۖ وَظَنُّواْ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٖ ٤٨
And lost from them will be those they were invoking before, and they will be certain that they have no place of escape.
ئۇلارنىڭ دۇنيادا چوقۇنغان بۇتلىرى ئۇلاردىن غايىب بولغاندا ئۇلار ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قېچىپ، ئۆزىنى چەتكە ئالىدىغان ھېچقانداق جاي يوقلۇقىغا چىن پۈتىدۇ.
41:49Page 482
لَّا يَسۡـَٔمُ ٱلۡإِنسَٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلۡخَيۡرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٞ قَنُوطٞ ٤٩
Man is not weary of supplication for good [things], but if evil touches him, he is hopeless and despairing.
ئىنسان ئۆزىگە ساقلىق، مال - دۇنيا ۋە بالا - چاقا قاتارلىق نېئمەتلەرنى تىلەشتىن زېرىكىپ قالمايدۇ. ئەگەر ئۇنىڭغا كەمبەغەللىك ياكى كېسەللىككە ئوخشاش بىرەر خاپىلىق يەتسە ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن تولىمۇ ئۈمىدسىزلىنىپ كېتىدۇ.
41:50Page 482
وَلَئِنۡ أَذَقۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنَّا مِنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ لَيَقُولَنَّ هَٰذَا لِي وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةٗ وَلَئِن رُّجِعۡتُ إِلَىٰ رَبِّيٓ إِنَّ لِي عِندَهُۥ لَلۡحُسۡنَىٰۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِمَا عَمِلُواْ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنۡ عَذَابٍ غَلِيظٖ ٥٠
And if We let him taste mercy from Us after an adversity which has touched him, he will surely say, "This is [due] to me,1 and I do not think the Hour will occur; and [even] if I should be returned to my Lord, indeed, for me there will be with Him the best." But We will surely inform those who disbelieved about what they did, and We will surely make them taste a massive punishment.
ئەگەر بىز ئۇنىڭغا بېشىغا كەلگەن خاپىلىق ۋە كېسەللىكتىن كېيىن ساقلىق، بايلىق ۋە تەن ساغلاملىقىدىن ئىبارەت نېئمىتىمىزنى تېتىتساق، ئۇ چوقۇم: بۇ ئەسلىدىنلا ماڭا تېگىشلىك ئىدى. چۈنكى مەن ھەقىقەتەن مۇشۇنىڭغا لايىق ھەم شۇنىڭ ئىگىسىمەن. قىيامەتنىمۇ بولىدۇ دەپ ئويلىمايمەن. ناۋادا قىيامەت بولدى دېگەن تەقدىردىمۇ، مېنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا بايلىقىم ۋە مال - مۈلكۈم بولىدۇ، چۈنكى مەن شۇنىڭغا لايىق بولغاچقا، ئاللاھ ماڭا مۇشۇ دۇنيادىمۇ نېئمەتلەرنى ئاتا قىلغىنىدەك ئاخىرەتتىمۇ نېئمەتلەرنى ئاتا قىلىدۇ، دەيدۇ. بىز ئاللاھقا كاپىر بولغانلارغا ئۇلارنىڭ كۇپۇرلۇق ۋە گۇناھ - مەئسىيەتتىن ئىبارەت قىلمىشلىرىنى ئېيتىپ بېرىمىز ھەمدە ئۇلارغا ئەڭ قاتتىق ئازابنى تېتىتىمىز.
41:51Page 482
وَإِذَآ أَنۡعَمۡنَا عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ أَعۡرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٖ ٥١
And when We bestow favor upon man, he turns away and distances himself; but when evil touches him, then he is full of extensive supplication.
بىز ئىنسانغا ساقلىق ۋە خاتىرجەملىك دېگەندەك نېئمەتلەرنى ئاتا قىلساق، ئۇ ئاللاھنى ئېسىدىن چىقىرىپ، ئۇنىڭغا تائەت - ئىبادەت قىلىشنى ئۇنتۇدى، چوڭچىلىق قىلىپ ئاللاھتىن يۈز ئۆرۈدى. ناۋادا ئۇنىڭغا كېسەللىك ۋە يوقسۇللۇققا ئوخشاش خاپىلىقلار كەلسە، ئۇ توساتتىن ئاللاھقا كۆپ ئىلتىجا قىلىدىغان، ئاللاھنىڭ بېشىغا كەلگەن خاپىلىقنى كۆتۈرۈۋېتىشى ئۈچۈن ئۇنىڭدىن داتلىنىدىغان بولۇپ كېتىدۇ. دېمەك، ئىنسان ئاللاھ نېئمەت ئاتا قىلغىنىدا شۈكرى قىلماي، بالاغا مۇپتىلا قىلغىنىدا ئۇنىڭ سىنىقىغا سەۋر قىلالمايدۇ.
41:52Page 482
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كَانَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرۡتُم بِهِۦ مَنۡ أَضَلُّ مِمَّنۡ هُوَ فِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ ٥٢
Say, "Have you considered: if it [i.e., the Qur’ān] is from Allāh and you disbelieved in it, who would be more astray than one who is in extreme dissension?"
ئەي پەيغەمبەر! بۇ يالغانچى مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، قېنى دەپ بېقىڭلار؟! ئەگەر بۇ قۇرئان ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىن كەلگەن بولۇپ، ئاندىن سىلەر ئۇنى ئىنكار قىلىپ، يالغانغا چىقارغان بوپقالساڭلار، سىلەرنىڭ ھالىڭلار قانداق بوپكېتەر؟ ھەقىقەت شۇنچىۋالا ئايدىڭ، دەلىل - پاكىتلىرى روشەن ھەم كۈچلۈك تۇرسىمۇ ئۇنىڭغا بويۇنتاۋلىق قىلغانلاردىنمۇ ئازغۇنراق بىرى بارمۇ؟
41:53Page 482
سَنُرِيهِمۡ ءَايَٰتِنَا فِي ٱلۡأٓفَاقِ وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّۗ أَوَلَمۡ يَكۡفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ ٥٣
We will show them Our signs in the horizons and within themselves until it becomes clear to them that it is the truth.1 But is it not sufficient concerning your Lord that He is, over all things, a Witness?2
بىز قۇرەيش كاپىرلىرىغا (يىراق - يېقىندىكى مەملىكەتلەرنى) مۇسۇلمانلارغا پەتھى قىلىپ بېرىش ئارقىلىق ئەتراپتىكى، مەككىنى پەتھى قىلىپ بېرىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىدىكى (قۇدرىتىمىزنىڭ) ئالامەتلىرىنى كۆرسىتىپ تۇرىمىز. نەتىجىدە ئۇلارغا بۇ قۇرئاننىڭ شەكسىز ھەقىقەت ئىكەنلىكى نامايان بولىدۇ. بۇ مۇشرىكلارغا قۇرئان كەرىمنىڭ ھەقىقەت ئىكەنلىكىگە ئاللاھنىڭ ئۆز دەرگاھىدىن كەلگەنلىكى ھەققىدە بەرگەن گۇۋاھلىقى يەتمىدىمۇ؟ ئەگەر ئۇلارنىڭ مەقسىتى ھەقىقەتنى تېپىش بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە پەرۋەدىگارىنىڭ بەرگەن گۇۋاھلىقى كۇپايە قىلاتتى.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences