Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
الحشر
Al-Hashr
The Exile · Medinan · 24 ayahs
59:1Page 545
سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ١
Whatever is in the heavens and whatever is on the earth exalts Allāh,1 and He is the Exalted in Might, the Wise.
ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى پۈتكۈل مەخلۇقات ئاللاھ تائالانى ئۇلۇغلاپ، ئۇنىڭغا نالايىق كەمچىلىكلەردىن پاك دەپ ئېتىقاد قىلىدۇ. ئاللاھ ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان غالىب زاتتۇر، شۇنداقلا يارىتىشىدا، يول - يورۇقلىرىدا ۋە ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.
59:2Page 545
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَخۡرَجَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ مِن دِيَٰرِهِمۡ لِأَوَّلِ ٱلۡحَشۡرِۚ مَا ظَنَنتُمۡ أَن يَخۡرُجُواْۖ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُم مَّانِعَتُهُمۡ حُصُونُهُم مِّنَ ٱللَّهِ فَأَتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِنۡ حَيۡثُ لَمۡ يَحۡتَسِبُواْۖ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلرُّعۡبَۚ يُخۡرِبُونَ بُيُوتَهُم بِأَيۡدِيهِمۡ وَأَيۡدِي ٱلۡمُؤۡمِنِينَ فَٱعۡتَبِرُواْ يَٰٓأُوْلِي ٱلۡأَبۡصَٰرِ ٢
It is He who expelled the ones who disbelieved among the People of the Scripture1 from their homes at the first gathering.2 You did not think they would leave, and they thought that their fortresses would protect them from Allāh; but [the decree of] Allāh came upon them from where they had not expected, and He cast terror into their hearts [so] they destroyed their houses by their [own] hands and the hands of the believers. So take warning, O people of vision.
ئۇ زات ئاللاھقا كاپىر بولغان ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلغان بەنى نەزىر يەھۇدىيلىرىنى مەدىنىدىكى تۇرالغۇلىرىدىن تۇنجى قېتىملىق سۈرگۈندە مەدىنىدىن شامغا ھەيدەپ چىقىرىۋەتتى. ئۇلار تەۋرات ئەھلى بولغان يەھۇدىيلاردىن بولۇپ، مۇسۇلمانلار بىلەن تۈزۈشكەن كېلىشىمنى بۇزۇپ، مۇشرىكلار بىلەن بىر سەپتە تۇرغاندىن كېيىن ئاللاھ ئۇلارنى شام دىيارىغا سۈرگۈن قىلدى. ئەي مۇئمىنلەر! ئۇلارنى كۈچ - قۇۋۋەتتە بۇنداق ئۈستۈنلۈككە ئىگە تۇرۇپ ئۆز دىيارىدىن چىقىپ كېتەر، دەپ ئويلىمىغان بولغىيدىڭلار. ئۇلارمۇ ئۆزلىرى پۇختا سالغان قورغانلىرىنى ئۇلارنى ئاللاھنىڭ جازاسىدىن ۋە ئازابىدىن ساقلاپ قالالايدۇ، دەپ خام خىيال قىلىشقان ئىدى. ئەمما ئاللاھ ئۆز پەيغەمبىرىنى ئۇلارغا قارشى ئۇرۇش قوزغاش ۋە ئۇلارنى دىيارلىرىدىن سۈرگۈن قىلىشقا بۇيرۇغان چاغدا ئاللاھنىڭ جازاسى ئۇلارغا كېلىشىنى خىيالىغا كەلتۈرۈپمۇ باقمىغان جايدىن كەلدى. ئاللاھ ئۇلارنىڭ قەلبلىرىگە قاتتىق قورقۇنچ تاشلىدىكى، ئەينى چاغدا ئۇلار مۇسۇلمانلارنى پايدىلىنالمىسۇن دەپ ئۆيلىرىنى ئىچى تەرەپتىن ئۆز قوللىرى بىلەن بۇزاتتى، مۇسۇلمانلار سىرتتىن بۇزاتتى. ئەي ئەقىل ئىگىلىرى! ئۇلارنىڭ كۇپرىسى تۈپەيلىدىن ئۇلارنىڭ بېشىغا كەلگەن كۈندىن ئىبرەت ئېلىپ، ئۇلارغا ئوخشاش بولماڭلار. بولمىسا ئۇلارغا بېرىلگەن جازا ۋە ئۇلار دۇچار بولغان ئازاب سىلەرنىڭ بېشىڭلارغىمۇ كېلىدۇ.
59:3Page 545
وَلَوۡلَآ أَن كَتَبَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡجَلَآءَ لَعَذَّبَهُمۡ فِي ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَهُمۡ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ عَذَابُ ٱلنَّارِ ٣
And if not that Allāh had decreed for them evacuation, He would have punished them in [this] world, and for them in the Hereafter is the punishment of the Fire.
ئەگەر ئاللاھ ئۇلارنى يۇرت - ماكانلىرىدىن سۈرگۈن قىلىشنى پۈتۈۋەتمىگەن بولسا ئىدى، ئۇلارنىڭ بەنى قۇرەيزەلىك قېرىنداشلىرىنى جازالىغاندەك، ئەلۋەتتە ئۇلارنىمۇ بۇ دۇنيادا ئۆلتۈرۈلۈش ۋە ئەسىر ئېلىنىش بىلەن جازالىغان بولاتتى. ئۇلار ئاخىرەتتە ئۆزلىرىنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان ھەم مەڭگۈ قالىدىغان دوزاخ ئازابىغا دۇچار بولىدۇ.
59:4Page 546
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ شَآقُّواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥۖ وَمَن يُشَآقِّ ٱللَّهَ فَإِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ٤
That is because they opposed Allāh and His Messenger. And whoever opposes Allāh - then indeed, Allāh is severe in penalty.
ئۇلارنىڭ بېشىغا كەلگەن مەزكۇر خاپىلىقلار ئۆزلىرىنىڭ كۇپۇرلۇقى ۋە كېلىشىملەرنى بۇزغانلىقى تۈپەيلىدىن ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە قارشى چىققانلىقى ئۈچۈن كەلدى. كىمكى ئاللاھ بىلەن قارشىلىشىدىكەن، ئاللاھنىڭ ئازابى ھەقىقەتەن قاتتىقتۇر. چوقۇم ئۇنىڭغا ئاللاھنىڭ قاتتىق ئازابى كېلىدۇ.
59:5Page 546
مَا قَطَعۡتُم مِّن لِّينَةٍ أَوۡ تَرَكۡتُمُوهَا قَآئِمَةً عَلَىٰٓ أُصُولِهَا فَبِإِذۡنِ ٱللَّهِ وَلِيُخۡزِيَ ٱلۡفَٰسِقِينَ ٥
Whatever you have cut down of [their] palm trees or left standing on their trunks - it was by permission of Allāh and so He would disgrace the defiantly disobedient.
ئەي مۇئمىنلەر! بەنى نەزىر غازىتىدا ئاللاھنىڭ دۈشمەنلىرىنى ئاچچىقلىتىش ئۈچۈن ئۇلارنىڭ خورمىلىرىنى كېسىپ تاشلىساڭلارمۇ ياكى پايدىلىنىشىڭلار ئۈچۈن تۈپىدە قالدۇرساڭلامۇ ئاللاھ رۇخسەت قىلىدۇ. (ئۇلارنى كېسىپ تاشلاش) ئۇلار بىلجىرلىغاندەك يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلىش ئەمەس.كېلىشىمنى بۇزۇپ، ۋەدىگە ۋاپا قىلىشنىڭ ئورنىغا خىيانەت يولىنى تاللاش ئارقىلىق ئۆزىگە ئىتائەتسزلىك قىلغان يەھۇدىيلارنىڭ ئىناۋىتىنى يەرگە ئۇرۇش ئۈچۈن ئاللاھ تائالا شۇنداق قىلىشقا رۇخسەت قىلدى.
59:6Page 546
وَمَآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ مِنۡهُمۡ فَمَآ أَوۡجَفۡتُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ خَيۡلٖ وَلَا رِكَابٖ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُۥ عَلَىٰ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٦
And what Allāh restored [of property] to His Messenger from them - you did not spur for it [in an expedition] any horses or camels,1 but Allāh gives His messengers power over whom He wills, and Allāh is over all things competent.
ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرىگە بەنى نەزىرنىڭ ماللىرىدىن قايتۇرۇپ بەرگەن غەنىمەتلەرنى سىلەر ئۇنى ئېلىش ئۈچۈن ئات - تۆگىلەرنى چاپتۇرمىدىڭلار. سىلەرگە ھېچقانداق خاپىلىقمۇ كەلمىدى. لېكىن ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلىرىنى خالىغان كىشى ئۈستىدىن غالىب قىلىدۇ. دەرۋەقە ئاللاھ ئۆز پەيغەمبىرىنى بەنى نەزىر ئۈستىدىن غالىب قىلدى. نەتىجىدە ئۇ، ئۇلارنىڭ يۇرتلىرىنى جەڭ قىلمايلا پەتھ قىلدى. ئاللاھ ھەر نەرسىگە قادىردۇركى، ئۇنى ھېچ نەرسە ئاجىز قىلالمايدۇ.
59:7Page 546
مَّآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡقُرَىٰ فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَٱبۡنِ ٱلسَّبِيلِ كَيۡ لَا يَكُونَ دُولَةَۢ بَيۡنَ ٱلۡأَغۡنِيَآءِ مِنكُمۡۚ وَمَآ ءَاتَىٰكُمُ ٱلرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَىٰكُمۡ عَنۡهُ فَٱنتَهُواْۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۖ إِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ٧
And what Allāh restored to His Messenger from the people of the towns - it is for Allāh and for the Messenger and for [his] near relatives1 and orphans and the needy and the [stranded] traveler2 - so that it will not be a perpetual distribution among the rich from among you. And whatever the Messenger has given you - take; and what he has forbidden you - refrain from. And fear Allāh; indeed, Allāh is severe in penalty.
ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرىگە جەڭ قىلماستىن ئاتا قىلغان ئەھلى قۇرا (بەنى قۇرەيزە، بەنى نەزىر، پەدەك ۋە خەيبەر كۇففارلىرى) نىڭ ماللىرى ئاللاھ ئۈچۈندۇركى، ئاللاھ ئۇنى خالىغان كىشىگە بېرىدۇ. ئۇنىڭدا پەيغەمبەرنىڭ ۋە ئۇنىڭ بەنى ھاشىم ۋە بەنى مۇتتەلىب جەمەتىدىن بولغان ئۇرۇق - تۇغقانلىرىنىڭمۇ مەلۇم مىقداردا ھەققى بار. بۇ، ئۇلارنىڭ سەدىقىدىن چەكلەنگەنلىكىنىڭ ئورنىنى تولدۇرۇپ بېرىش ئۈچۈندۇر. يەنە يېتىملەرنىڭ، يوقسۇللارنىڭ ۋە خىراجىتى تۈگەپ كەتكەن مۇساپىرنىڭمۇ ھەققى بار. (ئاللاھنىڭ بۇ ھۆكۈمنى يولغا قويۇشى) غەنىمەت مالنىڭ كەمبەغەللەر بىر ياقتا قېلىپ، بايلارنىڭ ئارىسىدا قولدىن - قولغا ئۆتۈپ يۈرمەسلىكى ئۈچۈندۇر. ئەي مۇئمىنلەر! غەنىمەت ماللاردىن پەيغەمبەر بەرگەننى ئېلىڭلار، پەيغەمبەر چەكلىگەندىن يېنىڭلار. ئاللاھنىڭ ئەمىر - پەرمانلىرىنى بەجا كەلتۈرۈش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇش ئارقىلىق ئۇنىڭغا تەقۋادار بولۇڭلار. ئاللاھ ھەقىقەتەن ئازابى قاتتىق زاتتۇركى، ئۇنىڭ ئازابىغا دۇچار بولۇشتىن پەخەس بولۇڭلار.
59:8Page 546
لِلۡفُقَرَآءِ ٱلۡمُهَٰجِرِينَ ٱلَّذِينَ أُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ وَأَمۡوَٰلِهِمۡ يَبۡتَغُونَ فَضۡلٗا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِضۡوَٰنٗا وَيَنصُرُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّٰدِقُونَ ٨
For the poor emigrants who were expelled from their homes and their properties, seeking bounty from Allāh and [His] approval and supporting [the cause of] Allāh and His Messenger, [there is also a share]. Those are the truthful.
بۇ مالنىڭ بىر قىسمى مال - دۇنيالىرى ۋە بالا - چاقىلىرىنى تاشلاپ ئاللاھ يولىدا ھىجرەت قىلىپ چىقىشقا مەجبۇرلانغان يوقسۇل مۇھاجىرلارغا بېرىلىدۇ. ئۇلار بۇ دۇنيادا ئاللاھنىڭ ئۆزلىرى رىزىق بېرىشىنى، ئاخىرەتتە رازىلىقىغا ئېرىشتۈرۈشىنى ئۈمىد قىلىدۇ، ئاللاھ يولىدا جىھا قىلىش ئارقىلىق ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ياردەم بېرىدۇ. ئەنە شۇ سۈپەتكە ئىگە كىشىلەر ئىمانىدا ھەقىقىي مۇستەھكەم تۇرغۇچىلاردۇر.
59:9Page 546
وَٱلَّذِينَ تَبَوَّءُو ٱلدَّارَ وَٱلۡإِيمَٰنَ مِن قَبۡلِهِمۡ يُحِبُّونَ مَنۡ هَاجَرَ إِلَيۡهِمۡ وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمۡ حَاجَةٗ مِّمَّآ أُوتُواْ وَيُؤۡثِرُونَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ وَلَوۡ كَانَ بِهِمۡ خَصَاصَةٞۚ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفۡسِهِۦ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ٩
And [also for] those who were settled in the Home [i.e.,al-Madīnah] and [adopted] the faith before them.1 They love those who emigrated to them and find not any want in their breasts of what they [i.e., the emigrants] were given but give [them] preference over themselves, even though they are in privation. And whoever is protected from the stinginess of his soul - it is those who will be the successful.
مۇھاجىرلاردىن ئىلگىرى مەدىنىگە يەرلىك بولغان ئەنسارلار ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتىشنى تاللىدى. ئۇلار مەككىدىن ھىجرەت قىلىپ كەلگەنلەرنى دوست تۇتىدۇ، ئاللاھ يولىدا ھىجرەت قىلىپ كەلگەن مۇھاجىرلارغا غەنىمەت ماللىرىدىن بېرىلىپ، ئۆزلىرىگە بېرىلمىگەندە ئۇلارغا ئاچچىقى كەلمىدى، ئىچى تارلىقمۇ قىلمىدى. ئۇلار ئۆزلىرى يوقسۇل ھەم موھتاج تۇرسىمۇ، دۇنيالىق نېسىۋىلەردە مۇھاجىرلارنى ئۆزلىرىدىنمۇ ئالدىنقى ئورۇنغا قويىدۇ. كىمكى ئاللاھتىن قورقۇپ مال - دۇنياغا بېرىلىشتىن ساقلىنىدىكەن ۋە ئاللاھ يولىدا مال - مۈلۈكلىرىنى سەرپ قىلىدىكەن، ئەنە شۇ كىشىلەر كۆزلىگەن مەقسەتكە يېتىش ۋە ئەنسىرىگەن ئاقىۋەتتىن قۇتۇلۇش ئارقىلىق نىجاتلىققا ئېرىشكۈچىلەردۇر.
59:10Page 547
وَٱلَّذِينَ جَآءُو مِنۢ بَعۡدِهِمۡ يَقُولُونَ رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لَنَا وَلِإِخۡوَٰنِنَا ٱلَّذِينَ سَبَقُونَا بِٱلۡإِيمَٰنِ وَلَا تَجۡعَلۡ فِي قُلُوبِنَا غِلّٗا لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ رَبَّنَآ إِنَّكَ رَءُوفٞ رَّحِيمٌ ١٠
And [there is a share for] those who come after them, saying, "Our Lord, forgive us and our brothers who preceded us in faith and put not in our hearts [any] resentment toward those who have believed. Our Lord, indeed You are Kind and Merciful."
بۇلاردىن كېيىن دۇنياغا كەلگەن ۋە قىيامەت كۈنىگە قەدەر ئۇلارغا ئەڭ مۇكەممەل رەۋىشتە ئەگەشكەنلەر دەيدۇكى، ئەي رەببىمىز! بىزگە بىزدىن بۇرۇن ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىمان ئېيتقان دىنىي قېرىنداشلىرىمىزغا مەغپىرەت قىلغىن. قەلبلىرىمىزدە مۇئمىنلەرنىڭ ھېچ بىرىگە ئۆچ - ئاداۋەت پەيدا قىلمىغىن. ئەي پەرۋەردىگارىمىز! سەن ھەقىقەتەن بەندىلىرىڭگە مېھرىبان ۋە رەھىمدىلسەن.
59:11Page 547
۞ أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ نَافَقُواْ يَقُولُونَ لِإِخۡوَٰنِهِمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ لَئِنۡ أُخۡرِجۡتُمۡ لَنَخۡرُجَنَّ مَعَكُمۡ وَلَا نُطِيعُ فِيكُمۡ أَحَدًا أَبَدٗا وَإِن قُوتِلۡتُمۡ لَنَنصُرَنَّكُمۡ وَٱللَّهُ يَشۡهَدُ إِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ ١١
Have you not considered those who practice hypocrisy, saying to their brothers [i.e., associates] who have disbelieved among the People of the Scripture, "If you are expelled, we will surely leave with you, and we will not obey, in regard to you, anyone - ever; and if you are fought, we will surely aid you." But Allāh testifies that they are liars.
ئەي پەيغەمبەر! قەلبىدە كۇپۇرلۇقنى يوشۇرۇپ، ئىماننى ئاشكارىلىغان مۇناپىقلارنىڭ بۇرمىلانغان تەۋراتنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى بولغان يەھۇدىيلاردىن كۇپۇرلۇقتىكى قېرىنداشلىرىغا: ئۆز يۇرتۇڭلاردا چىڭ تۇرۇڭلار، بىز سىلەرنى تاشلىۋەتمەيمىز ھەم ياردەمسىز قويمايمىز. ئەگەر مۇسۇلمانلار سىلەرنى يۇرتۇڭلاردىن چىقىرىۋەتسە، سىلەرگە ھەمنەپەس بولۇش ئۈچۈن ئەلۋەتتە بىزمۇ چىقىپ كېتىمىز. بىزنى سىلەر بىلەن بىرگە چىقىپ كېتىشتىن توسماقچى بولغان ھەر كىمگە بويسۇنمايمىز. ئەگەر ئۇلار سىلەرگە قارشى ئۇرۇش ئاچسا، ئەلۋەتتە بىز ئۇلارغا قارشى سىلەرگە ياردەم بېرىمىز. ئاللاھ گۇۋاھلىق بېرىدۇكى، مۇناپىقلار يەھۇدىيلار قوغلاپ چىقىرىلغاندا ئۆزلىرىنىڭمۇ بىللە چىقىپ كېتىدىغانلىقى ۋە ئۇرۇش ئېچىلسا ئۇلار بىلەن بىر سەپتە تۇرۇپ ئۇرۇش قىلىدىغانلىقىدىن ئىبارەت دەۋاسىدا چوقۇم يالغانچىدۇر.
59:12Page 547
لَئِنۡ أُخۡرِجُواْ لَا يَخۡرُجُونَ مَعَهُمۡ وَلَئِن قُوتِلُواْ لَا يَنصُرُونَهُمۡ وَلَئِن نَّصَرُوهُمۡ لَيُوَلُّنَّ ٱلۡأَدۡبَٰرَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ ١٢
If they are expelled, they will not leave with them, and if they are fought, they will not aid them. And [even] if they should aid them, they will surely turn their backs; then [thereafter] they will not be aided.
ئەگەر مۇسۇلمانلار يەھۇدىيلارنى قوغلاپ چىقارسا، مۇناپىقلار ئۇلار بىلەن بىللە چىقىپ كەتمەيدۇ. ئەگەر ئۇلارغا قارشى ئۇرۇش ئېچىلسا، مۇناپىقلار ئۇلارغا ياردەم بەرمەيدۇ ۋە ھەمدەم بولمايدۇ. ناۋادا ئۇلارغا ھەمدەم بولۇپ، ھەمكارلاشقان تەقدىردە چوقۇم ئۇلارنى تاشلاپ قاچىدۇ. ئۇنىڭدىن كېيىن مۇناپىقلار ياردەمگە ئېرىشەلمەيدۇ. ئەكسىچە ئاللاھ ئۇلارنى خارۇزار قىلىدۇ.
59:13Page 547
لَأَنتُمۡ أَشَدُّ رَهۡبَةٗ فِي صُدُورِهِم مِّنَ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَوۡمٞ لَّا يَفۡقَهُونَ ١٣
You [believers] are more fearful within their breasts than Allāh. That is because they are a people who do not understand.
ئەي مۇئمىنلەر! سىلەر ئەلۋەتتە مۇناپىقلارنىڭ ۋە يەھۇدىيلارنىڭ قەلبلىرىدە ئاللاھتىنمۇ بەكرەك قورقۇنچلۇقسىلەر. ئۇلارنىڭ سىلەردىن بۇنداق قاتتىق قورقۇپ، ئاللاھتىن ئانچە قورقۇپ كەتمەسلىكى شۇ سەۋەبتىندۇركى، ئۇلار ئويلانمايدۇ ۋە چۈشەنمەيدۇ. چۈنكى ئۇلار ئويلانغان بولسىدى، ئەلۋەتتە ئاللاھنىڭ قورقۇشقا ۋە ئەيمىنىشكە بەكرەك لايىق ئىكەنلىكىنى بىلگەن بولاتتى. شۇڭا ئاللاھ سىلەرنى ئۇلارغا مۇسەللەت قىلدى.
59:14Page 547
لَا يُقَٰتِلُونَكُمۡ جَمِيعًا إِلَّا فِي قُرٗى مُّحَصَّنَةٍ أَوۡ مِن وَرَآءِ جُدُرِۭۚ بَأۡسُهُم بَيۡنَهُمۡ شَدِيدٞۚ تَحۡسَبُهُمۡ جَمِيعٗا وَقُلُوبُهُمۡ شَتَّىٰۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَوۡمٞ لَّا يَعۡقِلُونَ ١٤
They will not fight you all except within fortified cities or from behind walls. Their violence [i.e., enmity] among themselves is severe. You think they are together, but their hearts are diverse. That is because they are a people who do not reason.
ئى مۇئمىنلەر! يەھۇدىيلار پەقەت مۇستەھكەم قورغانلىرىدا ياكى تاملارنىڭ ئارقىسىدا تۇرغاندىلا سىلەرگە قارشى ئۇرۇش قىلالايدۇ. ئۇلار قورقۇنچاق بولغاچقا سىلەر بىلەن روبىرو تۇرۇپ جەڭ قىلىشقا پېتىنالمايدۇ. ئۇلارنىڭ ئۆز ئىچىدە كۈچلۈك ئۆچ - ئاداۋەت بار. دەماللىققا ئۇلارنى ئۆزئارا ئۆملۈكتە، ئېجىل - ئىناق دەپ ئويلايسەن. ئەمەلىيەتتە ئۇلارنىڭ قەلبلىرى باشقا - باشقىدۇر. بۇ ئىختىلاپ ۋە قارشىلىقنىڭ سەۋەبى شۇكى، ئۇلار ئەقىل ئىشلەتمەيدۇ. چۈنكى ئۇلار ئەقلىنى ئىشلەتكەن بولسا ئىدى، ئەلۋەتتە ھەقىقەتنى تونۇپ ئۇنىڭغا ئەگەشكەن ۋە ئىختىلاپلاشمىغان بولاتتى.
59:15Page 547
كَمَثَلِ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ قَرِيبٗاۖ ذَاقُواْ وَبَالَ أَمۡرِهِمۡ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ١٥
[Theirs is] like the example of those shortly before them: they tasted the bad consequence of their affair, and they will have a painful punishment.
بۇ يەھۇدىيلار كاپىرلىقى ۋە دۇچار بولغان ئازابتا ئۆزلىرىدىن ئىلگىرى يېقىنقى دەۋردە ياشىغان مەككە مۇشرىكلىرىغا ئوخشايدۇ. ئۇلارمۇ ئۆزلىرىنىڭ كۇپرىسى سەۋەبلىك ئېچىنىشلىق ئاقىۋەتكە قالغان بولۇپ، بەدرى كۈنىسى بىر قىسمى ئۆلتۈرۈلۈپ، يەنە بىر قىسمى ئەسىر ئېلىنغان ئىدى. ئۇلار ئاخىرەتتە دەرتلىك ئازابقا دۇچار بولىدۇ.
59:16Page 547
كَمَثَلِ ٱلشَّيۡطَٰنِ إِذۡ قَالَ لِلۡإِنسَٰنِ ٱكۡفُرۡ فَلَمَّا كَفَرَ قَالَ إِنِّي بَرِيٓءٞ مِّنكَ إِنِّيٓ أَخَافُ ٱللَّهَ رَبَّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٦
[The hypocrites are] like the example of Satan when he says to man, "Disbelieve." But when he disbelieves, he says, "Indeed, I am disassociated from you. Indeed, I fear Allāh, Lord of the worlds."
يەھۇدىيلارنىڭ مۇناپىقلارغا قۇلاق سېلىشى ئىنسانغا كۇپۇرلۇقنى پەردازلاپ كۆرسەتكەن چاغدىكى شەيتاننىڭ مىسالىغا ئوخشايدۇ. شەيتاننىڭ كۇپۇرلۇقنى پەردازلاپ كۆرسىتىشى بىلەن ئىنسان كاپىر بولغان چاغدا شەيتان ئۇنىڭغا: سەن كاپىر بولغانلىقىڭ ئۈچۈن مەن ھەقىقەتەن سەندىن ئادا - جۇدامەن. شەكسىزكى مەن پۈتكۈل مەخلۇقاتنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھتىن قورقىمەن، دېدى.
59:17Page 548
فَكَانَ عَٰقِبَتَهُمَآ أَنَّهُمَا فِي ٱلنَّارِ خَٰلِدَيۡنِ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ جَزَٰٓؤُاْ ٱلظَّٰلِمِينَ ١٧
So the outcome for both of them is that they will be in the Fire, abiding eternally therein. And that is the recompense of the wrongdoers.
شەيتان ۋە شەيتانغا بويسۇنغانلارنىڭ ئاقىۋىتى، يەنى بويسۇندۇرغۇچى شەيتان بىلەن بويسۇندۇرۇلغان ئىنسان ھەر ئىككىلىسىنىڭ ئاقىۋىتى قىيامەت كۈنى دوزاختا مەڭگۈ قېلىشتۇر. ئۇ ئىككىسىنى كۈتۈپ تۇرۇۋاتقان بۇ جازا زالىملارنىڭ ئاللاھنىڭ بەلگىلىمىلىرىدىن ھالقىپ كېتىش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە تەييارلىغان جازانىڭ ئۆزىدۇر.
59:18Page 548
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلۡتَنظُرۡ نَفۡسٞ مَّا قَدَّمَتۡ لِغَدٖۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ١٨
O you who have believed, fear Allāh. And let every soul look to what it has put forth for tomorrow - and fear Allāh. Indeed, Allāh is Aware of what you do.
ئەي ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئاللاھنىڭ شەرىئىتى بويىچە ئەمەل قىلغان، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇش ئارقىلىق تەقۋادار بولغان مۇئمىنلەر! ھەر كىم قىيامەت كۈنى ئۈچۈن نېمىلەرنى قىلغانلىقى ھەققىدە ئويلانسۇن. ئاللاھتىن قورقۇڭلار. ئاللاھ چوقۇم سىلەرنىڭ قىلمىشلىرىڭلاردىن خەۋەرداردۇر. ئۇنىڭغا ئەمەللىرىڭلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ ھەمدە ئاللاھ سىلەرگە شۇ ئەمەللىرىڭلارغا ئاساسەن جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.
59:19Page 548
وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ نَسُواْ ٱللَّهَ فَأَنسَىٰهُمۡ أَنفُسَهُمۡۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ ١٩
And be not like those who forgot Allāh, so He made them forget themselves. Those are the defiantly disobedient.
ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنماي، چەكلىمىلىرىدىن يانماي ئاللاھنى ئۇنتۇپ قالغان، ئاندىن ئاللاھمۇ ئۇلارغا ئۆزلىرىنى ئۇنتۇلدۇرغان، شۇنىڭ بىلەن ئۆزلىرىنى ئاللاھنىڭ غەزىپى ۋە جازاسىدىن قۇتۇلدۇرىدىغان ئەمەللەرنى قىلمىغان كىشىلەردەك بولماڭلار. ئاللاھنى ئۇنتۇپ قېلىپ، بۇيرۇقلىرىنى بەجا كەلتۈرمىگەن ۋە چەكلىمىلىرىدىن يانمىغان ئاشۇ كىشىلەر ئاللاھقا ئىتائەتسىزلىك قىلغۇچىلاردۇر.
59:20Page 548
لَا يَسۡتَوِيٓ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِ وَأَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۚ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِ هُمُ ٱلۡفَآئِزُونَ ٢٠
Not equal are the companions of the Fire and the companions of Paradise. The companions of Paradise - they are the attainers [of success].
دوزاخ ئەھلى بىلەن جەننەت ئەھلى باراۋەر بولمايدۇ، ئەكسىچە ئۇلار دۇنيادىكى ئەمەللىرىنىڭ خىلمۇ-خىللىقىغا قاراپ جازا - مۇكاپاتتىمۇ پەرقلىنىدۇ. جەننەت ئەھلى ئۆزلىرى كۆزلىگەن مەقسەتلىرىگە ئېرىشىش ۋە ئەنسىرىگەن ئاقىۋەتتىن قۇتۇلۇش ئارقىلىق ئۇتۇققا ئېرىشكۈچىلەردۇر.
59:21Page 548
لَوۡ أَنزَلۡنَا هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانَ عَلَىٰ جَبَلٖ لَّرَأَيۡتَهُۥ خَٰشِعٗا مُّتَصَدِّعٗا مِّنۡ خَشۡيَةِ ٱللَّهِۚ وَتِلۡكَ ٱلۡأَمۡثَٰلُ نَضۡرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَفَكَّرُونَ ٢١
If We had sent down this Qur’ān upon a mountain, you would have seen it humbled and splitting from fear of Allāh. And these examples We present to the people that perhaps they will give thought.
ئەي پەيغەمبەر! ناۋادا بىز بۇ قۇرئاننى بىرەر تاغقا نازىل قىلغان بولساق، ئەلۋەتتە ئۇ تاغ شۇنچىۋالا مۇستەھكەم تۇرۇپمۇ قۇرئاندىكى تەسىرلىك ۋەز - نەسىھەتلەر ۋە قاتتىق تەھدىتلەر سەۋەبىدىن ئاللاھتىن تولىمۇ قورققانلىقتىن يېرىلىپ پارە - پارە بوپكەتكەن بولاتتى. بىزنىڭ ئىنسانلارغا بۇ مىساللارنى بايان قىلىشىمىز ئۇلارنىڭ ئەقىللىرىنى ئىشلىتىپ، قۇرئاننىڭ ئايەتلىرى ئۆز ئىچىگە ئالغان ۋەز - نەسىھەتلەرنى قوبۇل قىلىشى ئۈچۈندۇر.
59:22–23Page 548
هُوَ ٱللَّهُ ٱلَّذِي لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِۖ هُوَ ٱلرَّحۡمَٰنُ ٱلرَّحِيمُ ٢٢
He is Allāh, other than whom there is no deity, Knower of the unseen and the witnessed.1 He is the Entirely Merciful, the Especially Merciful.
هُوَ ٱللَّهُ ٱلَّذِي لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡمَلِكُ ٱلۡقُدُّوسُ ٱلسَّلَٰمُ ٱلۡمُؤۡمِنُ ٱلۡمُهَيۡمِنُ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡجَبَّارُ ٱلۡمُتَكَبِّرُۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ٢٣
He is Allāh, other than whom there is no deity, the Sovereign,1 the Pure,2 the Perfection,3 the Grantor of Security,4 the Overseer,5 the Exalted in Might,6 the Compeller,7 the Superior.8 Exalted is Allāh above whatever they associate with Him.
ئاللاھ شۇنداق بىر زاتتۇركى، ئۇنىڭدىن باشقا ھەقىقىي مەبۇد يوقتۇر، ئۇ يوشۇرۇننى ۋە ئاشكارىنى بىلگۈچىدۇر. ئۇنىڭغا بۇلاردىن ھېچ نەرسە مەخپىي قالمايدۇ. ئۇ، دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە تولىمۇ مېھىر - شەپقەتلىك زاتتۇركى، ئۇنىڭ رەھمىتى پۈتكۈل ئالەمنى ئىچىگە سىغدۇرىدۇ. ئۇ ھەممىنىڭ ئىگىسىدۇر، بارچە كەمچىلىكتىن پاك ھەم مۇقەددەستۇر. ھەر قانداق ئەيىبتىن ساغلامدۇر. روشەن مۆجىزىلەر بىلەن پەيغەمبەرلىرىنىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلىغۇچىدۇر. بەندىلىرىنىڭ ئەمەللىرىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچىدۇر. ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان غالىبتۇر. كۈچ - قۇدرىتى بىلەن ھەر نەرسىنى بويسۇندۇرالايدىغان قۇدرەتلىك زاتتۇر. ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنىڭ شېرىك كەلتۈرگەن بۇتلاردىن ۋە باشقا نەرسىلەردىن پاك ھەم مۇقەددەستۇر.
59:24Page 548
هُوَ ٱللَّهُ ٱلۡخَٰلِقُ ٱلۡبَارِئُ ٱلۡمُصَوِّرُۖ لَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ يُسَبِّحُ لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ٢٤
He is Allāh, the Creator,1 the Producer,2 the Fashioner;3 to Him belong the best names.4 Whatever is in the heavens and earth is exalting Him. And He is the Exalted in Might, the Wise.5
ئاللاھ تائالا بارچە نەرسىنىڭ ياراتقۇچىسىدۇر، شەيئىلەرنى پەيدا قىلغۇچىدۇر، مەخلۇقاتلىرىنى ئۆزى خالىغانچە شەكىلگە كەلتۈرگۈچىدۇر. ئاللاھ تائالانىڭ ئالىي سۈپەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان گۈزەل ئىسىملىرى باردۇر. ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارچە مەخلۇقات ئۇنى ھەر قانداق ئەيىب - نۇقساندىن پاك دەپ بىلىدۇ. ئۇ ھەممىدىن غالىبتۇركى، ھېچكىم ئۇنى يېڭەلمەيدۇ. يارىتىشىدا، قانۇنىدا ۋە ئورۇنلاشتۇرۇشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences