Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
Al-An'am 6:47–91
6:47Page 133
قُلۡ أَرَءَيۡتَكُمۡ إِنۡ أَتَىٰكُمۡ عَذَابُ ٱللَّهِ بَغۡتَةً أَوۡ جَهۡرَةً هَلۡ يُهۡلَكُ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ٤٧
Say, "Have you considered: if the punishment of Allāh should come to you unexpectedly or manifestly,1 will any be destroyed but the wrongdoing people?"
ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا يەنە ئېيتقىنكى، قېنى دەپ بېقىڭلار، مۇبادا ئاللاھنىڭ ئازابى سىلەر بىخۇت ھالىتىڭلاردا ئۇشتۇمتۇت كەلسە ياكى ئوچۇق-ئاشكارا كەلسە، (سىلەر قانداق قىلىسىلەر؟). چۈنكى پەقەت ئاللاھقا بولغان كۇپرىسى ۋە پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقلىرى تۈپەيلىدىن زالىم بولغانلارلا مۇشۇنداق ئازاب بىلەن جازالىنىدۇ.
6:48Page 133
وَمَا نُرۡسِلُ ٱلۡمُرۡسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَۖ فَمَنۡ ءَامَنَ وَأَصۡلَحَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ٤٨
And We send not the messengers except as bringers of good tidings and warners. So whoever believes and reforms - there will be no fear concerning them, nor will they grieve.
بىز قانداق بىر قەۋمگە بىر پەيغەمبەر ئەۋەتمەكچى بولساق، پەقەتلا ئىمان ۋە ئىتائەت ئەھلىنى تۈگەپ كەتمەيدىغان ۋە ئۈزۈلۈپمۇ قالمايدىغان مۇقىم نېئمەتلەردىن ئىبارەت ئۇلارنى خۇرسەن قىلىدىغان بېشارەتلەردىن خەۋەرلەندۈرۈش ئۈچۈن، كاپىرلارنى ۋە ئاسىيلارنى قاتتىق ئازابىمىزدىن ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈن ئەۋەتىمىز. پەيغەمبەرلەرگە ئىمان ئېيتىپ، ئەمىلىنى تۈزەتكەنلەرگە ئاخىرەتتىكى كەلگۈسىدىن قورقۇش، دۇنيا نېسىۋىلىرىدىن قولدىن كەتكۈزۈپ قويغانلىرىغا قايغۇرۇش ۋە ھەسرەت چېكىش بولمايدۇ.
6:49Page 133
وَٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَمَسُّهُمُ ٱلۡعَذَابُ بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ ٤٩
But those who deny Our verses - the punishment will touch1 them for their defiant disobedience.
ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلغانلارغا ئاللاھنىڭ ئىتائىتىدىن چىققانلىقلىرى تۈپەيلىدىن ئازاب كېلىدۇ.
6:50Page 133
قُل لَّآ أَقُولُ لَكُمۡ عِندِي خَزَآئِنُ ٱللَّهِ وَلَآ أَعۡلَمُ ٱلۡغَيۡبَ وَلَآ أَقُولُ لَكُمۡ إِنِّي مَلَكٌۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّۚ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُۚ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ ٥٠
Say, [O Muḥammad], "I do not tell you that I have the depositories [containing the provision] of Allāh or that I know the unseen, nor do I tell you that I am an angel. I only follow what is revealed to me." Say, "Is the blind equivalent to the seeing? Then will you not give thought?"
ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، مەن سىلەرگە: مەندە ئاللاھنىڭ رىزىق خەزىنىلىرى بار، ئۇنى ئۆزۈم خالىغانچە تەسەررۇپ قىلىمەن دېمەيمەن، ئاللاھ مېنى خەۋەردار قىلغان ۋەھىيدىن باشقا غەيىبنى بىلىمەنمۇ دېمەيمەن، يەنە: مەن پەرىشتىلەر ئىچىدىن بىر پەرىشتىمۇ دېمەيمەن. چۈنكى مەن ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن بىر پەيغەمبەرمەن، پەقەت ئۆزۈمگە ۋەھىي قىلىنغانغىلا ئەمەل قىلىمەن، ئۆزۈمگە ئائىت بولمىغان نەرسىنى دەۋا قىلمايمەن. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، كۆزى ھەقتىن كور بولغان كاپىر بىلەن ھەقىقەتنى كۆرۈپ، ئىمان ئېيتقان مۇئمىن باراۋەر بولامدۇ؟ ئەي مۇشرىكلار! ئەتراپىڭلاردىكى مۆجىزىلەرگە قاراپ ئەقلىڭلارنى ئىشلەتمەمسىلەر؟
6:51Page 133
وَأَنذِرۡ بِهِ ٱلَّذِينَ يَخَافُونَ أَن يُحۡشَرُوٓاْ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ لَيۡسَ لَهُم مِّن دُونِهِۦ وَلِيّٞ وَلَا شَفِيعٞ لَّعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ ٥١
And warn by it [i.e., the Qur’ān] those who fear that they will be gathered before their Lord - for them besides Him will be no protector and no intercessor - that they might become righteous.
ئەي پەيغەمبەر! قىيامەت كۈنى پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىغا توپلىنىشتىن قورقىدىغانلارنى مۇشۇ قۇرئان بىلەن ئاگاھلاندۇرغىن. ئۇلار ئۈچۈن ئاللاھتىن باشقا مەنپەئەت يەتكۈزەلەيدىغان نە بىر دوست، خاپىلىقنى كۆتۈرۈۋېتەلەيدىغان نە بىر شاپائەتچى بولمايدۇ. ئۇلار ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇش ئارقىلىق تەقۋادارلاردىن بولسۇن. چۈنكى قۇرئان كەرىمدىن مۇشۇنداق كىشىلەر مەنپەئەتلىنەلەيدۇ.
6:52Page 133
وَلَا تَطۡرُدِ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ رَبَّهُم بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجۡهَهُۥۖ مَا عَلَيۡكَ مِنۡ حِسَابِهِم مِّن شَيۡءٖ وَمَا مِنۡ حِسَابِكَ عَلَيۡهِم مِّن شَيۡءٖ فَتَطۡرُدَهُمۡ فَتَكُونَ مِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ ٥٢
And do not send away those who call upon their Lord morning and afternoon, seeking His face [i.e., favor]. Not upon you is anything of their account and not upon them is anything of your account.1 So were you to send them away, you would [then] be of the wrongdoers.
ئەي پەيغەمبەر! ئەتىگەن-ئاخشاملىرى ئىزچىل ئاللاھقا ئىبادەت قىلىدىغان ۋە ئىبادەتلىرىنى ئاللاھ ئۈچۈن خالىس قىلىدىغان كەمبەغەل مۇسۇلمانلارنى سورۇنۇڭدىن قوغلىۋەتمىگىن، مۇشرىكلارنىڭ كاتىۋاشلىرىنى يېنىڭغا تارتىش ئۈچۈن ئۇلارنى قوغلىمىغىن. بۇ كەمبەغەللەرنىڭ ھېسابىدىن ساڭا ھېچ نەرسە يۈكلەنمەيدۇ، ئۇلارنىڭ ھېسابى پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدىدۇر. سېنىڭ ھېسابىڭدىنمۇ ئۇلارغا ھېچ نەرسە يۈكلەنمەيدۇ. شەك-شۈبھىسىزكى، ئەگەر سەن ئۇلارنى سورۇنۇڭدىن قوغلىۋەتسەڭ، ئاللاھنىڭ بەلگىلىمىسىدىن ئۆتۈپ كەتكۈچىلەردىن بوپقالىسەن.
6:53Page 134
وَكَذَٰلِكَ فَتَنَّا بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لِّيَقُولُوٓاْ أَهَٰٓؤُلَآءِ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡهِم مِّنۢ بَيۡنِنَآۗ أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِأَعۡلَمَ بِٱلشَّٰكِرِينَ ٥٣
And thus We have tried some of them through others that they [i.e., the disbelievers] might say, "Is it these whom Allāh has favored among us?" Is not Allāh most knowing of those who are grateful?1
ئەنە شۇنىڭدەك ئۇلارنى بىر-بىرى ئارقىلىق سىناپ، بۇ دۇنيانىڭ نېسىۋىلىرىدە ئۆز-ئارا پەرقلىق قىلدۇق. ئۇلارنى بۇنداق سىناققا مۇپتىلا قىلىشىمىز باي كاپىرلارنىڭ كەمبەغەل مۇئمىنلەرگە: ئاللاھ ئارىمىزدىن توغرا يولنى ئىلتىپات قىلغانلار مۇشۇ يالاڭتۆشلەرمۇ؟ ئەگەر ئىمان ئېيتىش ياخشى ئىش بولسىدى، ئۇلار ھەرگىزمۇ بىزنىڭ ئالدىمىزغا چىقىپ كېتەلمەيتتى، بىز ئالدىنئالا ئىمان ئېيتقان بولاتتۇق، دېيىشلىرى ئۈچۈندۇر. ئاللاھ تائالا نېئمەتلىرىگە شۈكرى قىلغۇچىلارنى ئەڭ ياخشى بىلىپ، مۇشۇنداق كىشىلەرنى ئىمانغا مۇۋەپپەق قىلىدۇ ئەمەسمۇ؟! نېئمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلغۇچىلارنىمۇ ھەممىدىن ياخشى بىلگەچكە، بۇنداقلار بىلەن كارى بولمىغانلىقتىن ئۇلار ئىمان ئېيتمايدۇ ئەمەسمۇ؟! ئەلۋەتتە ئاللاھ ئۇلارنى ھەممىدىن ياخشى بىلىدۇ.
6:54Page 134
وَإِذَا جَآءَكَ ٱلَّذِينَ يُؤۡمِنُونَ بِـَٔايَٰتِنَا فَقُلۡ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡۖ كَتَبَ رَبُّكُمۡ عَلَىٰ نَفۡسِهِ ٱلرَّحۡمَةَ أَنَّهُۥ مَنۡ عَمِلَ مِنكُمۡ سُوٓءَۢا بِجَهَٰلَةٖ ثُمَّ تَابَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَصۡلَحَ فَأَنَّهُۥ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ٥٤
And when those come to you who believe in Our verses, say, "Peace be upon you. Your Lord has decreed upon Himself mercy: that any of you who does wrong out of ignorance and then repents after that and corrects himself - indeed, He is Forgiving and Merciful."
ئەي پەيغەمبەر! سەن ئېلىپ كەلگەن دىننىڭ راستلىقىنى ئىسپاتلايدىغان ئايەتلىرىمىزگە ئىمان ئېيتىدىغان كىشىلەر يېنىڭغا كەلگىنىدە ئۇلارنى ھۆرمەتلەپ سالىمىنى ئىلىك ئالغىن، ئۇلارغا ئاللاھنىڭ رەھمىتىنىڭ كەڭلىكى بىلەن خۇشبېشارەت بەرگىن. ئاللاھ تائالا مېھىر-شەپقەتلىك بولۇشنى مەرھەمەت يۈزىسىدىن ئۆزىگە ۋاجىب قىلدى. ئاراڭلاردىن كىمكى بىلمەسلىكتىن، كەم ئەقىللىق بىلەن گۇناھ-مەئسىيەت قىلىپ، ئاندىن كېيىن تەۋبە قىلىپ، ئەمىلىنى تۈزىگەن بولسا، شەكسىزكى ئاللاھ تائالا ئۇنىڭ قىلغان گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا بەندىلىرى ئىچىدىن تەۋبە قىلغانلارنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا تولىمۇ مېھرىباندۇر.
6:55Page 134
وَكَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ وَلِتَسۡتَبِينَ سَبِيلُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ٥٥
And thus do We detail the verses, and [thus] the way of the criminals will become evident.
يۇقىرىدا ساڭا بايان قىلغىنىمىزدەك، ساختىپەزلەرگە قارشى دەلىل-پاكىتلىرىمىزنى ئوتتۇرىغا قويىمىز. بۇنداق قىلىشىمىز جىنايەتچىلەرنىڭ يولى ۋە ئىستىللىرى روشەن بولسۇن ئۈچۈن، باشقىلارنىڭ ئۇنىڭدىن يىراق تۇرۇشى ۋە ئېھتىيات قىلىشى ئۈچۈندۇر.
6:56Page 134
قُلۡ إِنِّي نُهِيتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِۚ قُل لَّآ أَتَّبِعُ أَهۡوَآءَكُمۡ قَدۡ ضَلَلۡتُ إِذٗا وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُهۡتَدِينَ ٥٦
Say, "Indeed, I have been forbidden to worship those you invoke besides Allāh." Say, "I will not follow your desires, for I would then have gone astray, and I would not be of the [rightly] guided."
ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، ئاللاھ مېنى سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلارغا چوقۇنۇشتىن چەكلىدى. يەنە ئېيتقىنكى، مەن ئاللاھتىن باشقىغا تېۋىنىشتا سىلەرنىڭ خاھىشىڭلار بويىچە ئىش قىلمايمەن. مۇبادا بۇ ئىشتا سىلەرنىڭ خاھىشىڭلار بويىچە ئىش قىلىپ قالسام، توغرا يولدىن ئېزىپ كەتكەن بولىمەن، ھىدايەت تاپالمايمەن. بۇ، ئاللاھتىن كەلگەن پاكىتنى قويۇپ ھاۋايى-ھەۋەسنىڭ كەينىگە كىرگەن ھەر قانداق ئادەمنىڭ ئەھۋالىدۇر.
6:57Page 134
قُلۡ إِنِّي عَلَىٰ بَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّي وَكَذَّبۡتُم بِهِۦۚ مَا عِندِي مَا تَسۡتَعۡجِلُونَ بِهِۦٓۚ إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِۖ يَقُصُّ ٱلۡحَقَّۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡفَٰصِلِينَ ٥٧
Say, "Indeed, I am on clear evidence from my Lord, and you have denied it. I do not have that for which you are impatient.1 The decision is only for Allāh. He relates the truth, and He is the best of deciders."
ئەي پەيغەمبەر! ئېيتقىنكى، مەن شەكسىزكى رەببىمدىن كەلگەن روشەن دەلىلگە ئاساسلىنىمەن، ھاۋايى-ھەۋەسكە ئەمەس. سىلەر بۇ پاكىتنى يالغانغا چىقاردىڭلار. سىلەر ئالدىرىتىۋاتقان ئازاب ۋە تەلەپ قىلغان مۆجىزە مېنىڭ ئىلكىمدە ئەمەس. ئۇ پەقەت ئاللاھنىڭ ئىلكىدىدۇر. شۇڭا ھۆكۈم قىلىش يالغۇز ئاللاھقىلا مەنسۇپتۇر. ئۇ ھەقنى دەيدۇ، ھەق بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ. ئۇ بولسا ھەقىقەتنى ياقىلىغۇچىنى يالغان-ياۋىداقنىڭ تەرەپدارىدىن ئايرىيدىغانلارنىڭ ئەڭ ياخشىسىدۇر.
6:58Page 134
قُل لَّوۡ أَنَّ عِندِي مَا تَسۡتَعۡجِلُونَ بِهِۦ لَقُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡۗ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِٱلظَّٰلِمِينَ ٥٨
Say, "If I had that for which you are impatient, the matter would have been decided between me and you, but Allāh is most knowing of the wrongdoers."
ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، كاشكى سىلەر ئالدىرىتىۋاتقان ئازاب مېنىڭ ئىلكىمدە بولسىدى، ئەلۋەتتە سىلەرگە چۈشۈرگەن بولاتتىم، ئۇ چاغدا ئارىمىزدىكى مەسىلىمۇ ھەل قىلىنغان بولاتتى. ئاللاھ تائالا زالىملارغا قانچىلىك مۆھلەت بېرىشنى ۋە قاچان جازالاشنى ھەممىدىن ياخشى بىلگۈچىدۇر.
6:59Page 134
۞ وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلۡغَيۡبِ لَا يَعۡلَمُهَآ إِلَّا هُوَۚ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۚ وَمَا تَسۡقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعۡلَمُهَا وَلَا حَبَّةٖ فِي ظُلُمَٰتِ ٱلۡأَرۡضِ وَلَا رَطۡبٖ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ ٥٩
And with Him are the keys of the unseen; none knows them except Him. And He knows what is on the land and in the sea. Not a leaf falls but that He knows it. And no grain is there within the darknesses of the earth and no moist or dry [thing] but that it is [written] in a clear record.
غەيىبنىڭ خەزىنىلىرى يالغۇز ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا بولۇپ، ئۇنى ئاللاھتىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ. ئاللاھ تائالا جانلىقلار، ئۆسۈملۈكلەر ۋە جانسىز مەخلۇقاتلاردىن ئىبارەت قۇرۇقلۇقتىكى بارچە نەرسىلەرنى، دېڭىزدىكى ھايۋانلار ۋە ئۆسۈملۈكلەرنى، ھەتتا ھەربىر يوپۇرماقنىڭ نەگە چۈشىدىغانلىقىغا قەدەر بىلىپ تۇرىدۇ. يەرگە كۆمۈلگەن بىر تال دان، يەر يۈزىدىكى ھۆل-قۇرۇق قانداق نەرسە بولسا، ئۇ چوقۇم روشەن كىتاب بولغان لەۋھۇلمەھفۇزغا پۈتۈكلۈكتۇر.
6:60Page 135
وَهُوَ ٱلَّذِي يَتَوَفَّىٰكُم بِٱلَّيۡلِ وَيَعۡلَمُ مَا جَرَحۡتُم بِٱلنَّهَارِ ثُمَّ يَبۡعَثُكُمۡ فِيهِ لِيُقۡضَىٰٓ أَجَلٞ مُّسَمّٗىۖ ثُمَّ إِلَيۡهِ مَرۡجِعُكُمۡ ثُمَّ يُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٦٠
And it is He who takes your souls by night1 and knows what you have committed by day. Then He revives you therein [i.e., by day] that a specified term2 may be fulfilled. Then to Him will be your return; then He will inform you about what you used to do.
ئاللاھ تائالا شۇنداق زاتتۇركى، ئۇ سىلەر ئۇخلىغان ۋاقتىڭلاردا جېنىڭلارنى ۋاقىتلىق ئالىدۇ، كۈندۈزدىكى پائالىيەت ۋاقتىڭلاردا قىلغان-ئەتكەنلىرىڭلارنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئاندىن كۈندىلىك پائالىيىتىڭلارنى قىلىۋېلىشىڭلار ئۈچۈن ئۇخلىغان ۋاقىتتا تۇتۇپ قالغان روھىڭلارنى قويۇۋېتىدۇ، بۇ ئەھۋال تاكى سىلەرنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا بەلگىلەنگەن ياشاش مۇددىتىڭلار ئاخىرلاشقانغا قەدەر داۋاملىشىدۇ. ئاندىن قىيامەت كۈنى قايتىدىن تىرىلىپ يەككە-يېگانە ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتىسىلەر. ئاندىن كېيىن ئاللاھ تائالا ھاياتىي دۇنيادىكى قىلمىش-ئەتمىشلىرىڭلارنى سىلەرگە ئېيتىپ بېرىدۇ ۋە شۇنىڭغا قارىتا جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.
6:61Page 135
وَهُوَ ٱلۡقَاهِرُ فَوۡقَ عِبَادِهِۦۖ وَيُرۡسِلُ عَلَيۡكُمۡ حَفَظَةً حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَكُمُ ٱلۡمَوۡتُ تَوَفَّتۡهُ رُسُلُنَا وَهُمۡ لَا يُفَرِّطُونَ ٦١
And He is the subjugator over His servants, and He sends over you guardian-angels until, when death comes to one of you, Our messengers [i.e., angels of death] take him, and they do not fail [in their duties].
ئاللاھ تائالا بەندىلىرى ئۈستىدىن غالىبتۇر، ئۇلارنى بويسۇندۇرغۇچىدۇر، ھەممە تەرەپتىن ئۇلاردىن ئۈستۈندۇركى، ھەر نەرسە ئۇنىڭغا باش ئەگدى. ئۇ ئۆزىنىڭ ئۇلۇغلۇقىغا لايىق رەۋىشتە بەندىلىرىنىڭ ئۈستىدىدۇر. ئەي ئىنسانلار! تاكى ئۆلۈم پەرىشتىسى ۋە ئۇنىڭ ياردەمچىلىرىنىڭ چاڭگىلىدا ئەجىلىڭلار ئاخىرلاشقانغا قەدەر ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنى بىرمۇبىر خاتىرىلەپ تۇرىدىغان ھۆرمەتلىك پەرىشتىلەرنى ئەۋەتىدۇ، ئۇلار بۇيرۇلغاننى بەجا كەلتۈرۈشكە بىپەرۋالىق قىلمايدۇ.
6:62Page 135
ثُمَّ رُدُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ مَوۡلَىٰهُمُ ٱلۡحَقِّۚ أَلَا لَهُ ٱلۡحُكۡمُ وَهُوَ أَسۡرَعُ ٱلۡحَٰسِبِينَ ٦٢
Then they [i.e., His servants] are returned to Allāh, their true Lord. Unquestionably, His is the judgement, and He is the swiftest of accountants.
ئاندىن كېيىن جانلىرى ئېلىنغانلارنىڭ ھەممىسى قىلمىش-ئەتمىشلىرىگە قارىتا جازا-مۇكاپاتلىرىنى كۆرۈش ئۈچۈن ئۆزلىرىنىڭ ھەقىقىي ئىگىسى بولغان ئاللاھ تەرەپكە قايتۇرۇلىدۇكى، ئۇنىڭ ھۆكمى كەسكىندۇر، مەخلۇقاتلىرى ئىچىدىكى ھۆكمى ئادالەتلىكتۇر. ئۇ ئەمەللىرىڭلارنى ئەڭ تېز سانىغۇچى ۋە مۇكەممەل ھېسابلىغۇچىدۇر.
6:63Page 135
قُلۡ مَن يُنَجِّيكُم مِّن ظُلُمَٰتِ ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ تَدۡعُونَهُۥ تَضَرُّعٗا وَخُفۡيَةٗ لَّئِنۡ أَنجَىٰنَا مِنۡ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّٰكِرِينَ ٦٣
Say, "Who rescues you from the darknesses of the land and sea [when] you call upon Him imploring [aloud] and privately, 'If He should save us from this [crisis], we will surely be among the thankful.'"
ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى: سىلەرنى قۇرۇقلۇقتا ۋە دېڭىزدىكى قىيىن پەيتلەردە يولۇققان خەتەرلەردىن قۇتۇلدۇرۇپ، خاتىرجەملىككە ئېرىشتۈرگەن كىم؟ (سىلەر مۇشۇنداق قىيىن پەيتلەردە) ئاشكارا ۋە يوشۇرۇن ھالەتتە ئىنتايىن كەمتەرلىك ۋە بىچارىلىك بىلەن: ئەي رەببىمىز! ئەگەر بىزنى مۇشۇ خەتەردىن قۇتۇلدۇرساڭ، ئەلۋەتتە بىز بەرگەن نېئمەتلىرىڭگە شۈكۈر قىلغۇچىلاردىن بولۇپ، سەندىن باشقىغا چوقۇنمايمىز، دەپ يالغۇز ئاللاھقىلا يېلىنىپ، يالۋۇرىسىلەر.
6:64Page 135
قُلِ ٱللَّهُ يُنَجِّيكُم مِّنۡهَا وَمِن كُلِّ كَرۡبٖ ثُمَّ أَنتُمۡ تُشۡرِكُونَ ٦٤
Say, "It is Allāh who saves you from it and from every distress; then you [still] associate others with Him."
ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ئاللاھ سىلەرنى ئۇ خەتەرلەردىن قۇتۇلدۇرىدۇ ۋە پۈتۈن خاپىلىقلاردىن ساقلايدۇ. ئاندىن كېيىن غەمسىز ھالىتىڭلاردا يەنە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرىسىلەر. سىلەرنىڭ بۇ قىلمىشىڭلاردىنمۇ كاتتا زۇلۇم بولامدۇ؟
6:65Page 135
قُلۡ هُوَ ٱلۡقَادِرُ عَلَىٰٓ أَن يَبۡعَثَ عَلَيۡكُمۡ عَذَابٗا مِّن فَوۡقِكُمۡ أَوۡ مِن تَحۡتِ أَرۡجُلِكُمۡ أَوۡ يَلۡبِسَكُمۡ شِيَعٗا وَيُذِيقَ بَعۡضَكُم بَأۡسَ بَعۡضٍۗ ٱنظُرۡ كَيۡفَ نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَفۡقَهُونَ ٦٥
Say, "He is the [one] Able to send upon you affliction from above you or from beneath your feet or to confuse you [so you become] sects1 and make you taste the violence of one another." Look how We diversify the signs that they might understand.
ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى: ئاللاھ تائالا ئۈستۈڭلاردىن تاش، چاقماق ۋە تۇپانغا ئوخشاش بالالارنى ئەۋەتىشكە ياكى يەر تەۋرەش ۋە يەرگە يۇتقۇزۇۋېتىشقا ئوخشاش ئاستىڭلاردىن بالالارنى ئەۋەتىشكە قادىردۇر. ئاللاھ تائالا دىللىرىڭلارنى خىلمۇ-خىل قىلىپ قويىدۇ، ئاندىن ئاراڭلاردىن ھەركىم ئۆز خاھىشى بويىچە ئىش قىلىدۇ - دە، بىر-بىرى بىلەن ئۇرۇش قىلىدۇ. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارنى سەن ئېلىپ كەلگەن دىننىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى، ئۆزلىرىنىڭ ئېتىقادلىرىنىڭ تامامەن ئاساسسىز ئىكەنلىكىنى چۈشەنسۇن دەپ ئۇلارغا قانچىلىك كۆپ ھەم روشەن دەلىل-پاكىتلارنى كەلتۈرگەنلىكىمىزنى ئويلىنىپ باققىن.
6:66Page 135
وَكَذَّبَ بِهِۦ قَوۡمُكَ وَهُوَ ٱلۡحَقُّۚ قُل لَّسۡتُ عَلَيۡكُم بِوَكِيلٖ ٦٦
But your people have denied it while it is the truth. Say, "I am not over you a manager [i.e., authority]."
قەۋمىڭ بۇ قۇرئاننى ئىنكار قىلدى، ھالبۇكى ئۇ ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەنلىكىدە قىلچە شەك بولمىغان ھەقىقەت ئىدى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، مەن سىلەرگە نازارەتچى ئەمەسمەن، مەن پەقەت قاتتىق ئازاب كېلىشتىن بۇرۇن سىلەرنى ئاگاھلاندۇرغۇچىمەن.
6:67Page 135
لِّكُلِّ نَبَإٖ مُّسۡتَقَرّٞۚ وَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ٦٧
For every news [i.e., happening] is a finality;1 and you are going to know.
ھەرقانداق ئىشنىڭ بەلگىلىك ۋاقتى ۋە ئاخىرلىشىش چېكى بولىدۇ. سىلەرنىڭ كەلگۈسىڭلار ۋە ئاقىۋىتىڭلارمۇ شۇنىڭ ئىچىدە. قىيامەت كۈنى قايتىدىن تىرگۈزۈلگەن ۋاقتىڭلاردا بۇنى چوقۇم بىلىپ قالىسىلەر.
6:68Page 135
وَإِذَا رَأَيۡتَ ٱلَّذِينَ يَخُوضُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا فَأَعۡرِضۡ عَنۡهُمۡ حَتَّىٰ يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيۡرِهِۦۚ وَإِمَّا يُنسِيَنَّكَ ٱلشَّيۡطَٰنُ فَلَا تَقۡعُدۡ بَعۡدَ ٱلذِّكۡرَىٰ مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ٦٨
And when you see those who engage in [offensive] discourse1 concerning Our verses, then turn away from them until they enter into another conversation. And if Satan should cause you to forget, then do not remain after the reminder with the wrongdoing people.
ئەي پەيغەمبەر! ھەر قاچان مۇشرىكلارنىڭ بىزنىڭ ئايەتلىرىمىز ھەققىدە مەسخىرىلىك پاراڭلارنى قىلىۋاتقانلقىنى كۆرسەڭ، تاكى ئۇلار بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى مەسخىرە قىلىشتىن خالىي تېمىغا يۆتكەلمىگىچە ئۇلاردىن يىراق تۇرغىن. مۇبادا شەيتان سېنى بىخۇت قىلىپ، ئۇلار بىلەن ھەمسۆھبەت بولۇپ بىر ھازادىن كېيىن ئېسىڭنى يىغقىنىڭدا، ئۇلارنىڭ سورۇنىدىن دەرھال ئايرىلغىن ھەمدە بۇنداق ھەددىدىن ئاشقۇچىلار بىلەن ھەمسۆھبەت بولمىغىن.
6:69Page 136
وَمَا عَلَى ٱلَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنۡ حِسَابِهِم مِّن شَيۡءٖ وَلَٰكِن ذِكۡرَىٰ لَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ ٦٩
And those who fear Allāh are not held accountable for them [i.e., the disbelievers] at all, but [only for] a reminder - that perhaps they will fear Him.
ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولغۇچىلارغا زالىملارنىڭ گۇناھىدىن ھېچنەرسە يۈكلەنمەيدۇ. تەقۋادارلارنىڭ ۋەزىپىسى پەقەت گۇناھكارلارنىڭمۇ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش بىلەن تەقۋادارلاردىن بولۇشلىرىنى ئۈمىد قىلىپ، ئۇلار قىلىشقا ئۇرۇنۇۋاتقان يامان ئىشلاردىن چەكلەشتۇر.
6:70Page 136
وَذَرِ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ دِينَهُمۡ لَعِبٗا وَلَهۡوٗا وَغَرَّتۡهُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَاۚ وَذَكِّرۡ بِهِۦٓ أَن تُبۡسَلَ نَفۡسُۢ بِمَا كَسَبَتۡ لَيۡسَ لَهَا مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيّٞ وَلَا شَفِيعٞ وَإِن تَعۡدِلۡ كُلَّ عَدۡلٖ لَّا يُؤۡخَذۡ مِنۡهَآۗ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ أُبۡسِلُواْ بِمَا كَسَبُواْۖ لَهُمۡ شَرَابٞ مِّنۡ حَمِيمٖ وَعَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ ٧٠
And leave those who take their religion as amusement and diversion and whom the worldly life has deluded. But remind with it [i.e., the Qur’ān], lest a soul be given up to destruction for what it earned; it will have other than Allāh no protector and no intercessor. And if it should offer every compensation, it would not be taken from it [i.e., that soul]. Those are the ones who are given to destruction for what they have earned. For them will be a drink of scalding water and a painful punishment because they used to disbelieve.
ئەي پەيغەمبەر! دىنىنى ئويۇن-كۈلكىگە ئايلاندۇرۇۋالغان بۇ مۇشرىكلار بىلەن كارىڭ بولمىسۇن، ئۇلار دىننى قانغۇچە مەسخىرە قىلىپ ئوينىۋالسۇن. ئۇلارنى بىر دەملىك نازۇ-نېئمەتلەرگە تولغان دۇنيا ھاياتى ئالداپ كەتتى. ئەي پەيغەمبەر! كىشىلەرگە قۇرئان بىلەن نەسىھەت قىلغىنكى، ھېچبىر جان خاتالىق ئۆتكۈزۈۋېرىپ ھالاكەتنىڭ چاڭگىلىغا چۈشۈپ كەتمىسۇن. قىيامەت كۈنى ئۇنىڭ ياردەم تىلەيدىغان ئاللاھتىن باشقا نە بىر دوستى، ئۇنىڭدىن ئاللاھنىڭ ئازابىنى توسۇپ قالالايدىغان نە بىر شاپائەتچىسى بولمايدۇ. ئۇ ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ھەرقانچە بەدەل تۆلىسىمۇ قوبۇل قىلىنمايدۇ. قىلغان گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن ئۆزلىرىنى ھالاكەتكە ئىتتىرگەن ئاشۇ كىشىلەرگە قىيامەت كۈنى ئۆزلىرىنىڭ كۇپرىسى سەۋەبلىك ئىنتايىن يۇقىرى ھارارەتلىك قايناق سۇ ۋە دەرتلىك ئازاب بار.
6:71Page 136
قُلۡ أَنَدۡعُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَىٰٓ أَعۡقَابِنَا بَعۡدَ إِذۡ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ كَٱلَّذِي ٱسۡتَهۡوَتۡهُ ٱلشَّيَٰطِينُ فِي ٱلۡأَرۡضِ حَيۡرَانَ لَهُۥٓ أَصۡحَٰبٞ يَدۡعُونَهُۥٓ إِلَى ٱلۡهُدَى ٱئۡتِنَاۗ قُلۡ إِنَّ هُدَى ٱللَّهِ هُوَ ٱلۡهُدَىٰۖ وَأُمِرۡنَا لِنُسۡلِمَ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٧١
Say, "Shall we invoke1 instead of Allāh that which neither benefits us nor harms us and be turned back on our heels after Allāh has guided us? [We would then be] like one whom the devils enticed [to wander] upon the earth confused, [while] he has companions inviting him to guidance, [calling], 'Come to us.'"2 Say, "Indeed, the guidance of Allāh is the [only] guidance; and we have been commanded to submit to the Lord of the worlds.
ئەي پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا ئېيتقىنكى، بىز ئاللاھنى قويۇپ ھېچ قانداق پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان بۇتلارغا چوقۇنامدۇق؟ ئاللاھ بىزنى ئىمانغا مۇۋەپپەق قىلغاندىن كېيىن ئىماندىن يېنىپ مۇرتەد بولامدۇق؟ ئۇ چاغدا بىز توغرا يول ئۈستىدىكى ھەمراھلىرى ھەقىقەتكە چاقىرىپ تۇرسىمۇ ئۇلارنىڭ چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشۇشتىن باش تارتقانلىقتىن شەيتانلار ئازدۇرۇپ، چىقىش يولى تاپقىلى بولمايدىغان چۆل-باياۋانغا تاشلىۋەتكەن كىشىلەرگە ئوخشاش بولۇپ قالمامدۇق؟ ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ئاللاھنىڭ يولى شەكسىزكى ھەقىقىي توغرا يول بولۇپ، ئاللاھ بىزنى ئۆزىنى يەككە-يېگانە دەپ بىلىش ھەمدە يالغۇز ئۆزىگىلا قۇلچىلىق قىلىش ئارقىلىق ئۆزىگە بويسۇنۇشقا بۇيرۇغان. چۈنكى ئۇ ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر.
6:72Page 136
وَأَنۡ أَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَٱتَّقُوهُۚ وَهُوَ ٱلَّذِيٓ إِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ ٧٢
And to establish prayer and fear Him." And it is He to whom you will be gathered.
ئاللاھ تائالا بىزنى نامازلىرىمىزنى مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىشقا، بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىپ، چەكلىلىمىلىرىدىن يىراق تۇرۇش ئارقىلىق ئۆزىگە تەقۋادار بولۇشقا بۇيرۇدى. ئاللاھ تائالا يەككە-يېگانە زاتتۇركى، قىيامەت كۈنى پۈتۈن بەندىلىرىنى ئەمەللىرىگە يارىشا جازا-مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن دەرگاھىغا توپلايدۇ.
6:73Page 136
وَهُوَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۖ وَيَوۡمَ يَقُولُ كُن فَيَكُونُۚ قَوۡلُهُ ٱلۡحَقُّۚ وَلَهُ ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَ يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِۚ عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِۚ وَهُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡخَبِيرُ ٧٣
And it is He who created the heavens and earth in truth. And the day [i.e., whenever] He says, "Be," and it is, His word is the truth.1 And His is the dominion [on] the Day the Horn is blown. [He is] Knower of the unseen2 and the witnessed;3 and He is the Wise, the Aware.
ئاللاھ تائالا ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ھەق رەۋىشتە ياراتتى، ئۇ ھەر نەرسىگە: «ۋۇجۇدقا كەل» دېسىلا دەرھال ۋۇجۇدقا كېلىدىغان بىر كۈندىن قورقۇڭلاركى، ئۇ چاغدا، يەنى قىيامەت كۈنى بەندىلىرىگە: (قەبرەڭلاردىن) تۇرۇڭلار! دەيدۇ - دە، ھەممەيلەن شۇ ھامانلا تىرىلىپ قوپىدۇ. بۇ، ئاللاھنىڭ راست سۆزىدۇركى، بۇ ئىش شەكسىز يۈز بېرىدۇ. قىيامەت كۈنىدىكى پادىشاھلىق يالغۇز ئاللاھقىلا مەنسۇپتۇر. بۇ چاغدا ئىسرافىل ئەلەيھىسسالام ئىككىنچى قېتىملىق سۈرنى چالىدۇ. ئاللاھ كۆزگە كۆرۈنگەن ۋە كۆرۈنمىگەن ھەممىنى بىلگۈچىدۇر، ئۇ يارىتىشىدا ۋە تەدبىرىدە ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر، ھەممىدىن خەۋەرداردۇر، ئۇنىڭغا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ. بارلىق مەخپىي ئىشلار ئۇنىڭ نەزىرىدە ئاشكارىغا ئوخشاشتۇر.
6:74Page 137
۞ وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ ءَازَرَ أَتَتَّخِذُ أَصۡنَامًا ءَالِهَةً إِنِّيٓ أَرَىٰكَ وَقَوۡمَكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ٧٤
And [mention, O Muḥammad], when Abraham said to his father Āzar, "Do you take idols as deities? Indeed, I see you and your people to be in manifest error."
ئەي پەيغەمبەر! (قەۋمىڭگە مۇنۇ ۋەقەلىكنى) سۆزلەپ بەرگىن: ئەينى ۋاقىتتا ئىبراھىم مۇشرىك دادىسى ئازەرگە: ئەي ئاتا، ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارنى سىغىنىدىغان ئىلاھ قىلىۋالامسەن؟ ھەقىقەتەن مەن سېنى ۋە بۇتلارغا سىغىنىۋاتقان قەۋمىڭنى، ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا سىغىنغانلىقىڭلار تۈپەيلىدىن ئوپئوچۇق گۇمراھلىقتا ۋە توغرا يولدىن ئادىشىپ قالغان دەپ قارايمەن. چۈنكى سىغىنىشقا ھەقىقىي لايىق زات بارچە ئەيىب-نۇقسانلاردىن پاك بولغان ئاللاھ تائالادۇر، ئۇنىڭدىن باشقىسى ساختا ئىلاھلاردۇر.
6:75Page 137
وَكَذَٰلِكَ نُرِيٓ إِبۡرَٰهِيمَ مَلَكُوتَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلِيَكُونَ مِنَ ٱلۡمُوقِنِينَ ٧٥
And thus did We show Abraham the realm of the heavens and the earth that he would be among the certain [in faith].
بىز ئىبراھىمغا دادىسى بىلەن قەۋمىنىڭ گۇمراھلىقىنى كۆرسەتكىنىمىزدەك، ئاسمانلارنىڭ ۋە بىپايان زېمىننىڭ ئاجايىباتلىرىنىمۇ كۆرسىتىمىز. (بۇنداق قىلىشىمىزدىكى مەقسەت)، ئىبراھىمنىڭ ئاشۇ چەكسىز ئاجايىباتلارنى ئاللاھنىڭ يەككە-يېگانىلىكىگە ھەمدە ئۇنىڭلا قۇلچىلىق قىلىشقا ھەقىقىي لايىق زات ئىكەنلىكىگە دەلىل قىلىشى ئۈچۈندۇركى، مۇشۇ ئارقىلىق ئاللاھ تائالانىڭ يەككە-يېگانە، شېرىكى يوق ۋە ھەر نەرسىگە قادىر ئىكەنلىكىگە چىن پۈتىدىغانلاردىن بولسۇن.
6:76Page 137
فَلَمَّا جَنَّ عَلَيۡهِ ٱلَّيۡلُ رَءَا كَوۡكَبٗاۖ قَالَ هَٰذَا رَبِّيۖ فَلَمَّآ أَفَلَ قَالَ لَآ أُحِبُّ ٱلۡأٓفِلِينَ ٧٦
So when the night covered him [with darkness], he saw a star. He said, "This is my lord."1 But when it set, he said, "I like not those that set [i.e., disappear]."
كېچە قاراڭغۇلۇقى قاپلىغان چاغدا ئىبراھىم بىر يۇلتۇزنى كۆرۈپ: بۇ مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇر، دېدى. ئۇ يۇلتۇز كۆزدىن غايىب بولۇۋىدى: مەن غايىب بولىدىغانلارنى ياقتۇرمايمەن، چۈنكى ھەقىقىي ئىلاھ داۋاملىق ھازىر بولۇپ، يوقاپ كەتمەيدۇ، دېدى.
6:77Page 137
فَلَمَّا رَءَا ٱلۡقَمَرَ بَازِغٗا قَالَ هَٰذَا رَبِّيۖ فَلَمَّآ أَفَلَ قَالَ لَئِن لَّمۡ يَهۡدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلضَّآلِّينَ ٧٧
And when he saw the moon rising, he said, "This is my lord." But when it set, he said, "Unless my Lord guides me, I will surely be among the people gone astray."
ئۇ ئاينىڭ تۇغقانلىقىنى كۆرۈپ: بۇ مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇر، دېدى. ئاي پېتىپ كېتىۋىدى: مۇبادا ئاللاھ مېنى ئۆزىنى يەككە-يېگانە دەپ بىلىشكە ۋە يالغۇز ئۆزىگىلا ئىبادەت قىلىشقا مۇۋەپپەق قىلمىغان بولسا، چوقۇمكى ئاللاھنىڭ ھەق دىنىدىن يىراقلاپ كەتكەنلەردىن بولۇپ كېتەركەنمەن، دېدى.
6:78Page 137
فَلَمَّا رَءَا ٱلشَّمۡسَ بَازِغَةٗ قَالَ هَٰذَا رَبِّي هَٰذَآ أَكۡبَرُۖ فَلَمَّآ أَفَلَتۡ قَالَ يَٰقَوۡمِ إِنِّي بَرِيٓءٞ مِّمَّا تُشۡرِكُونَ ٧٨
And when he saw the sun rising, he said, "This is my lord; this is greater." But when it set, he said, "O my people, indeed I am free from what you associate with Allāh.
ئۇ قۇياشنىڭ چىقىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ: بۇ چىقىۋاتقىنى مېنىڭ پەرۋەردىگارىمدۇر، بۇ يۇلتۇزدىنمۇ، ئايدىنمۇ چوڭدۇر، دېدى. قۇياش پېتىۋىدى: ئەي قەۋمىم! مەن ھەقىقەتەن سىلەر ئاللاھقا شېرىك قىلىۋاتقان مەبۇدلاردىن ئادا-جۇدامەن، دېدى.
6:79Page 137
إِنِّي وَجَّهۡتُ وَجۡهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ حَنِيفٗاۖ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ٧٩
Indeed, I have turned my face [i.e., self] toward He who created the heavens and the earth, inclining toward truth, and I am not of those who associate others with Allāh."
شەكسىزكى مەن شېرىكتىن ساپ تەۋھىدكە بۇرۇلغان ھالدا ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ھېچبىر ئۆرنەكسىز ياراتقان زاتقا دىنىمنى خالىس قىلدىم، مەن ئۇنىڭغا باشقىلارنىمۇ قوشۇپ ئىبادەت قىلىدىغان مۇشرىكلاردىن ئەمەسمەن.
6:80Page 137
وَحَآجَّهُۥ قَوۡمُهُۥۚ قَالَ أَتُحَٰٓجُّوٓنِّي فِي ٱللَّهِ وَقَدۡ هَدَىٰنِۚ وَلَآ أَخَافُ مَا تُشۡرِكُونَ بِهِۦٓ إِلَّآ أَن يَشَآءَ رَبِّي شَيۡـٔٗاۚ وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيۡءٍ عِلۡمًاۚ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ ٨٠
And his people argued with him. He said, "Do you argue with me concerning Allāh while He has guided me? And I fear not what you associate with Him [and will not be harmed] unless my Lord should will something. My Lord encompasses all things in knowledge; then will you not remember?
ئىبراھىم بىلەن ئۇنىڭ مۇشرىك قەۋمى ئاللاھ تائالانىڭ بىرلىكى توغرىسىدا مۇنازىرىلىشىپ، ئۇنى بۇتلىرىدىن ئاگاھلاندۇردى. ئاندىن ئىبراھىم ئۇلارغا: سىلەر تېخى مەن بىلەن ئاللاھ تائالانىڭ بىرلىكى ۋە قۇلچىلىقنى يالغۇز ئۇنىڭغىلا قىلىش توغرىسىدا مۇنازىرىلىشىۋاتامسىلەر؟ پەرۋەردىگارىم مېنى ئاللىبۇرۇن ئۇنىڭغا مۇۋەپپەق قىلىپ بولدى، مەن سىلەرنىڭ بۇتلىرىڭلاردىن قورقمايمەن. چۈنكى ئۇلار ماڭا ئاللاھ خالىغاندىن باشقا ھېچقانداق پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئاللاھ خالىغان ئىش بولىدۇ، ھەر ئىش ئاللاھ بىلىپ ۋۇجۇدقا چىقىدۇ، ئۇنىڭغا نە زېمىندا، نە ئاسماندا ھېچنەرسە مەخپىي قالمايدۇ. ئەي قەۋمىم! ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە شېرىك كەلتۈرۈشتىن ئىبارەت سىلەر داۋاملاشتۇرۇپ كېلىۋاتقان بۇ ئىشنى تاشلاپ، يەككە-يېگانە ئاللاھقا ئىمان ئېيتمامسىلەر؟
6:81Page 137
وَكَيۡفَ أَخَافُ مَآ أَشۡرَكۡتُمۡ وَلَا تَخَافُونَ أَنَّكُمۡ أَشۡرَكۡتُم بِٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ عَلَيۡكُمۡ سُلۡطَٰنٗاۚ فَأَيُّ ٱلۡفَرِيقَيۡنِ أَحَقُّ بِٱلۡأَمۡنِۖ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ٨١
And how should I fear what you associate while you do not fear that you have associated with Allāh that for which He has not sent down to you any authority? So which of the two parties has more right to security, if you should know?"
سىلەر ئاللاھ ياراتقان نەرسىلەرنى ھېچ قانداق دەلىلسىز ھالەتتە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشتىن قورقمايۋاتىسىلەر-يۇ، مەن سىلەرنىڭ ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىڭلاردىن قانداقسىگە قورققۇدەكمەن؟ بۇ ئىككى گۇرۇھ، يەنى ئاللاھنى يەككە-يېگانە دەپ ئېتىقاد قىلغۇچىلار بىلەن مۇشرىكلاردىن قايسىسى خاتىرجەم بولۇشقا ۋە تىنچ-ئامانلىققا لايىقراقكەن؟ سىلەر ئۇلارنىڭ قايسىسىنى ئەڭ لاياقەتلىك دەپ بىلسەڭلار، شۇنىڭغا ئەگىشىڭلار. ئۇلارنىڭ ئەڭ لاياقەتلىكراقى شەكسىزكى ئاللاھنى يەككە-يېگانە دەپ ئېتىقاد قىلغۇچى مۇئمىنلەر توپىدۇر.
6:82Page 138
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَلَمۡ يَلۡبِسُوٓاْ إِيمَٰنَهُم بِظُلۡمٍ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلۡأَمۡنُ وَهُم مُّهۡتَدُونَ ٨٢
They who believe and do not mix their belief with injustice1 - those will have security, and they are [rightly] guided.
ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، شەرىئىتىگە ئەمەل قىلغان ھەمدە ئىمانىغا شېرىكنى ئارىلاشتۇرۇپ سالمىغان كىشىلەرگىلا خاتىرجەملىك ۋە تىنچ-ئامانلىق بار. ئۇلار پەرۋەردىگارى ھىدايەت يولىغا مۇۋەپپەق قىلغان كىشىلەردۇر.
6:83Page 138
وَتِلۡكَ حُجَّتُنَآ ءَاتَيۡنَٰهَآ إِبۡرَٰهِيمَ عَلَىٰ قَوۡمِهِۦۚ نَرۡفَعُ دَرَجَٰتٖ مَّن نَّشَآءُۗ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٞ ٨٣
And that was Our [conclusive] argument which We gave Abraham against his people. We raise by degrees whom We will. Indeed, your Lord is Wise and Knowing.
ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام قەۋمىنى مات قىلىۋەتكەن «ئىككى گۇرۇھنىڭ قايسىسى خاتىرجەم بولۇشقا لايىقراق؟» دېگەن بۇ پاكىت بىزنىڭ پاكىتىمىزدۇركى، بىز ئۇنى ئىبراھىمغا ئۆز قەۋمى بىلەن مۇنازىرىلەشسۇن دەپ بەرگەن ئىدۇق. بىز دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەندىلىرىمىزدىن خالىغان كىشىنىڭ مەرتىۋىسىنى يۇقىرى كۆتىرىمىز. ئەي پەيغەمبەر! شەكسىزكى پەرۋەردىگارىڭ يارىتىشىدا ۋە پىلانلىشىدا ھېكمەتلىك ئىش قىلغۇچىدۇر، بەندىلىرىنى بىلگۈچىدۇر.
6:84Page 138
وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَۚ كُلًّا هَدَيۡنَاۚ وَنُوحًا هَدَيۡنَا مِن قَبۡلُۖ وَمِن ذُرِّيَّتِهِۦ دَاوُۥدَ وَسُلَيۡمَٰنَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَىٰ وَهَٰرُونَۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ ٨٤
And We gave to him [i.e., Abraham] Isaac and Jacob - all [of them] We guided. And Noah, We guided before; and among his descendants, David and Solomon and Job and Joseph and Moses and Aaron. Thus do We reward the doers of good.
بىز ئىبراھىمغا ئوغلى ئىسھاقنى ۋە نەۋرىسى يەئقۇبنى بەردۇق، ھەر ئىككىلىسىنى توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلدۇق، ئۇلاردىن ئىلگىرى نۇھنىمۇ توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلدۇق، نۇھنىڭ ئەۋلادلىرىدىن داۋۇدنى، ئوغلى سۇلايماننى، ئەييۇبنى، يۈسۈفنى، مۇسانى ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشى ھارۇننىمۇ توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلدۇق. بىز پەيغەمبەرلەرنى قىلغان ياخشىلىقلىرىغا قارىتا مۇكاپاتلىغىنىمىزغا ئوخشاش، پەيغەمبەر بولمىغانلاردىن ياخشى ئىش قىلغۇچىلارنىمۇ مۇكاپاتلايمىز.
6:85Page 138
وَزَكَرِيَّا وَيَحۡيَىٰ وَعِيسَىٰ وَإِلۡيَاسَۖ كُلّٞ مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ ٨٥
And Zechariah and John and Jesus and Elias - and all were of the righteous.
ئەنە شۇنىڭدەك، بىز زەكەرىيا، يەھيا، مەريەم ئوغلى ئىيسا ۋە ئىلياسلارنىمۇ توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلدۇق. بۇ پەيغەمبەرلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھ ئەلچىلىككە تاللىغان ياخشى كىشىلەردىندۇر.
6:86Page 138
وَإِسۡمَٰعِيلَ وَٱلۡيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطٗاۚ وَكُلّٗا فَضَّلۡنَا عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ٨٦
And Ishmael and Elisha and Jonah and Lot - and all [of them] We preferred over the worlds.
يەنە شۇنىڭدەك ئىسمائىل، يەسەئ، يۇنۇس ۋە لۇتلارنىمۇ توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلدۇق. مۇھەممەد پەيغەمبەر باشچىلىقىدىكى بۇ پەيغەمبەرلەرنىڭ ھەممىسىنى پۈتكۈل ئەھلى جاھاندىن پەزىلەتتە ئارتۇق قىلدۇق.
6:87Page 138
وَمِنۡ ءَابَآئِهِمۡ وَذُرِّيَّٰتِهِمۡ وَإِخۡوَٰنِهِمۡۖ وَٱجۡتَبَيۡنَٰهُمۡ وَهَدَيۡنَٰهُمۡ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ٨٧
And [some] among their fathers and their descendants and their brothers - and We chose them and We guided them to a straight path.
بىز ئۇلارنىڭ ئاتىلىرى، ئوغۇللىرى ۋە قېرىنداشلىرىدىن بىر قىسمىنى توغرا يولغا مۇۋەپپەق قىلىشنى خالىغان كىشىلەردىن قىلدۇق ۋە ئۇلارنى تاللاپ، ئاللاھنىڭ يەككە-يېگانلىكى ۋە ئىتائىتىنىڭ يولى بولغان بىردىنبىر توغرا يولدا مېڭىشقا مۇۋەپپەق قىلدۇق.
6:88Page 138
ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهۡدِي بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۚ وَلَوۡ أَشۡرَكُواْ لَحَبِطَ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ٨٨
That is the guidance of Allāh by which He guides whomever He wills of His servants. But if they had associated others with Allāh, then worthless for them would be whatever they were doing.
ئۇلار ئېرىشكەن مۇۋەپپەقىيەت ئاللاھنىڭ مۇۋەپپەقىيىتىدۇركى، ئاللاھ بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىنى ئۇنىڭغا مۇۋەپپەق قىلىدۇ. ئەگەر ئۇلار ئاللاھقا باشقا بىرىنى شېرىك قىلسا ئەمەللىرى بىكار بوپكېتىدۇ. چۈنكى شېرىك ياخشى ئەمەللەرنى بىكار قىلىۋېتىدۇ.
6:89Page 138
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحُكۡمَ وَٱلنُّبُوَّةَۚ فَإِن يَكۡفُرۡ بِهَا هَٰٓؤُلَآءِ فَقَدۡ وَكَّلۡنَا بِهَا قَوۡمٗا لَّيۡسُواْ بِهَا بِكَٰفِرِينَ ٨٩
Those are the ones to whom We gave the Scripture and authority and prophethood. But if they [i.e., the disbelievers] deny it, then We have entrusted it to a people who are not therein disbelievers.
ئاشۇ مەزكۇر پەيغەمبەرلەرگە بىز كىتابلارنى بەردۇق، ھېكمەتنى ۋە پەيغەمبەرلىكنى ئاتا قىلدۇق. ئەگەر قەۋمىڭ بىز ئۇلارغا بەرگەن مۇشۇ ئۈچ نەرسىگە ئىنكار قىلسا، بۇ نەرسىلەر ئۈچۈن ئۇلارغا ئىنكار قىلمايدىغان باشقا بىر قەۋمنى تەق قىلىپ قويدۇق. ئۇلار ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىدۇ ۋە مەھكەم ئېسىلىدۇ. ئۇلار مۇھاجىرلار، ئەنسارلار ۋە تا قىيامەتكە قەدەر ئۇلارغا ئېھسان بىلەن ئەگەشكەنلەردۇر.
6:90Page 138
أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَى ٱللَّهُۖ فَبِهُدَىٰهُمُ ٱقۡتَدِهۡۗ قُل لَّآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ أَجۡرًاۖ إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرَىٰ لِلۡعَٰلَمِينَ ٩٠
Those are the ones whom Allāh has guided, so from their guidance take an example. Say, "I ask of you for it [i.e., this message] no payment. It is not but a reminder for the worlds."
ئاشۇ پەيغەمبەرلەر ھەمدە ئۇلارنىڭ ئاتىلىرى، پەرزەنتلىرى ۋە قېرىنداشلىرىدىن شۇلار بىلەن بىر قاتاردا تىلغا ئېلىنغانلار ھەقىقىي توغرا يولدىكى كىشىلەر بولۇپ، سەنمۇ شۇلارغا ئەگىشىپ، شۇلارنى ئۈلگە قىلغىن. ئەي پەيغەمبەر! قەۋمىڭگە ئېيتقىنكى، مەن بۇ قۇرئاننى تەبلىغ قىلغانلىقىمغا قارىتا سىلەردىن مۇكاپات كۈتمەيمەن. چۈنكى بۇ قۇرئان ئىنسانلار ۋە جىنلاردىن ئىبارەت پۈتكۈل ئەھلى جاھانغا پەند-نەسىھەتتۇركى، ئۇلار بۇ ئارقىلىق توغرا ۋە ساغلام يولنى تېپىۋالسۇن.
6:91Page 139
وَمَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦٓ إِذۡ قَالُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ عَلَىٰ بَشَرٖ مِّن شَيۡءٖۗ قُلۡ مَنۡ أَنزَلَ ٱلۡكِتَٰبَ ٱلَّذِي جَآءَ بِهِۦ مُوسَىٰ نُورٗا وَهُدٗى لِّلنَّاسِۖ تَجۡعَلُونَهُۥ قَرَاطِيسَ تُبۡدُونَهَا وَتُخۡفُونَ كَثِيرٗاۖ وَعُلِّمۡتُم مَّا لَمۡ تَعۡلَمُوٓاْ أَنتُمۡ وَلَآ ءَابَآؤُكُمۡۖ قُلِ ٱللَّهُۖ ثُمَّ ذَرۡهُمۡ فِي خَوۡضِهِمۡ يَلۡعَبُونَ ٩١
And they did not appraise Allāh with true appraisal1 when they said, "Allāh did not reveal to a human being anything." Say, "Who revealed the Scripture that Moses brought as light and guidance to the people? You [Jews] make it into pages, disclosing [some of] it and concealing much. And you2 were taught that which you knew not - neither you nor your fathers." Say, "Allāh [revealed it]." Then leave them in their [empty] discourse, amusing themselves.
مۇشرىكلار ئاللاھ تائالانى ئۆز لايىقىدا ئۇلۇغلىمىدى. ئۇلار ئەينى چاغدا پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا: ئاللاھ تائالا ھېچكىمگە ھېچقانداق ۋەھىي نازىل قىلمىدى، دېيىشتى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا ئېيتقىنكى، مۇساغا تەۋراتنى نۇر ۋە ھىدايەت قىلىپ ھەمدە ئۇنىڭ قەۋمىنى توغرا يولغا يېتەكلىگۈچى قىلىپ نازىل قىلغان كىم؟، يەھۇدىيلار تەۋراتنى دەپتەرلەرگە يېزىپ، ئۆزلىرىنىڭ ھاۋايى-ھەۋەسلىرىگە ماس كەلگەن قىسمىنى ئاشكارىلايدۇ، ئەمما مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈپەتلىرىگە ئوخشاش ئۆز خاھىشىغا توغرا كەلمىگەن يەرلەرنى يوشۇرىدۇ. ئەي ئەرەبلەر! سىلەرگە قۇرئاندىن ئۆزۈڭلارمۇ ۋە ئاتا-بوۋىلىرىڭلارمۇ بىلمىگەن نەرسىلەر بىلدۈرۈلدى. ئەي پەيغەمبەر! ئۇلارغا: تەۋراتنى ئاللاھ نازىل قىلغان، دېگىن، ئاندىن ئۇلارنى تاكى ئۇلارغا ئۆلۈم كەلگەنگە قەدەر ئۆزلىرىنىڭ نادانلىقى ۋە ئازغۇنلۇقىغا قويۇۋەتكىن.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences