Ali 'Imran

ئەلیف لام میم، ھاوشێوەی ئەم پیتانە لەسەرەتای سورەتی بەقەرەوە باسکران، ئاماژەی تێدایە کە عەرەب دەستەوسان بوون لەبەرامبەر قورئاندا کە نەیانتوانی ھاوشێوەی قورئان بھێنن لەکاتێکدا ھەموو قورئان لەم پیتانە وھاوشێوەکانی پێکھاتووە کە لەسەرەتای ھەندێک سورەتەوە باسکراون، قسە وگوفتاری عەرەبیش ھەر لەو پیتانە پێکھاتووە.

ھەر اللە یە پەرستراوی بەھەق و جگە لەو ھیچ پەرستراوێکی تری بەھەق نیە، کە ھەمیشە زیندووە، ژیانێکی تەواو کە مردن وناتەواوی بەدوادا نایەت، پایەدار وڕاگرە بەزاتی خۆی، ھیچ پێویستی بە دروستکراوەکانی نیە، وە ھەموو دروستکراوەکانی تریش ئەو ڕایگرتوون و ھەمیشە وھەموو کاتێک پێویستیان بەئەوە.

ئەی پێغەمبەر ئەم قورئانە بەھەق وڕاست دابەزیوە بۆ سەر تۆ، پشتگیری ھەموو ئەو ھەواڵانە دەکات کە نامە و کتێبە ئاسمانیەکان باسیان لێوە کردووە، وە دادگەرە لە حوکمەکانیدا، وە ھیچ دژیەکیەک نابینیت لەنێوان ئەو پەرتووکە ئاسمانیەکانی تردا (پێش ئەوەی دەستیان تێ بخرێت وتەحریف بکرێن)، پێش ئەوەی قورئان دابەزێت بە سەر تۆ تەوارتی ناردە خوارەوە بۆ سەر موسی و ئینجیلیش بۆ سەر عیسی، (سەلامی خوایان لێ بێت)، ھەموو ئەو پەڕاو پەرتووکە ئاسمانیانە بۆیە دابەزیوون تاوەکو ھیدایەتی خەڵکی بدەن وڕێنوماییان بکەن بۆ چاکەی دین ودونیایان، وە فورقانیشی ناردە خوارەوە (مەبەست لێی قورئانە) تاوەکو ھەق وڕاستی لە ناھەق وباتڵ، وە ھیدایەت لە گومڕایی وسەرلێشێواوی بۆ خەڵکی جودا بکاتەوە، جا ئەوانەی کە بێباوەڕن بە بەڵگە ونیشانە وئایەتەکانی خوا کە دابەزیووە بۆ سەر تۆ سزای سەختی بە سۆیان بۆ دانراوە، بێگومان خوای گەورە زاڵ وباڵادەستە وە ھیچ شتێک زاڵ نابێت بەسەریدا، وە تۆڵە سێنەرە لەوانەی کە پێغەمبەرەکانیان بەدۆر زانی و سەرپێچی فەرمانەکانیان کردن.

ئەی پێغەمبەر ئەم قورئانە بەھەق وڕاست دابەزیوە بۆ سەر تۆ، پشتگیری ھەموو ئەو ھەواڵانە دەکات کە نامە و کتێبە ئاسمانیەکان باسیان لێوە کردووە، وە دادگەرە لە حوکمەکانیدا، وە ھیچ دژیەکیەک نابینیت لەنێوان ئەو پەرتووکە ئاسمانیەکانی تردا (پێش ئەوەی دەستیان تێ بخرێت وتەحریف بکرێن)، پێش ئەوەی قورئان دابەزێت بە سەرت تۆ تەوارتی ناردە خوارەوە بۆ سەر موسی و ئینجیلیش بۆ سەر عیسی، (سەلامی خوایان لێ بێت)، ھەموو ئەو پەڕاو پەرتووکە ئاسمانیانە بۆیە دابەزیوون تاوەکو ھیدایەتی خەڵکی بدەن وڕێنوماییان بکەن بۆ چاکەی دین ودونیایان، وە فورقانیشی ناردە خوارەوە (مەبەست لێی قورئانە) تاوەکو ھەق وڕاستی لە ناھەق وباتڵ، وە ھیدایەت لە گومڕایی وسەرلێشێواوی بۆ خەڵکی جودا بکاتەوە، جا ئەوانەی کە بێباوەڕن بە بەڵگە ونیشانە وئایەتەکانی خوا کە دابەزیووە بۆ سەر تۆ سزای سەختی بە سۆیان بۆ دانراوە، بێگومان خوای گەورە زاڵ وباڵادەستە وە ھیچ شتێک زاڵ نابێت بەسەریدا، وە تۆڵە سێنەرە لەوانەی کە پێغەمبەرەکانیان بەدۆر زانی و سەرپێچی فەرمانەکانیان کردن.

بێگومان خوای گەورە ھیچ شتێکی لە زەوی وئاسمانەکان لا شاراوە نیە، وە بە زانست وزانیاری ئاگاداری ڕواڵەت و دیووی ناوەوەی ھەموو شتەکانە.

تەنھا ھەر ئەوە کاتێک ئێوە لە مناڵدانی دایکتاندان بەو شێوەیەی خۆی دەیەوێت شێواز وڕواڵەت و وێنەتان دەکێشێت، یەکێک نێر بێت یان مێ، یەکێک جوان بێت یان ناشرین، یەکێک سپی پێست بێت یان ڕەش پێست، ھیچ پەرستراوێکی بەھەق نیە جگە لە ئەو، زاڵ وباڵادەستە ھیچ شتێک زاڵ نابێت بەسەریدا، وە دانا وکاربەجێیە لە دروستکردن و بەڕێوەبردن و شەریعەت ویاسادانانیدا.

ھەر ئەو خوایەیە کە قورئانی دابەزاندە سەرت، کە ماناکانی زۆر ڕوون وئاشکرایە، وە ھیچ جۆرە ناڕوونیەکی تێدا نیە، ئەوەش بنەمای قورئانە و زۆربەی ئایەتەکانی بەو شێوەیەن، ھەر ئەو ئایەتانەیش جێگای بۆ گەڕانەوەن لەکاتی دروست بوونی ھەر جیاوازیەکدا، وە ھەندێک ئایەتی تریشی چەند مانا ومەبەستێک ھەڵدەگرن، کە ماناکانیان لای زۆربەی خەڵکی ناڕوونن، (بەڵام لای خەڵکی زانا وخوێنەوار لەژێر ڕۆشنایی ئەوانی تردا مانا ومەبەستەکانی ئەمانیش روونن) جا ئەوانەی کە لادان وناڕێکی لەدڵیاندا ھەیە، ئایەتە ڕوون وئاشکراکان واز لێدەھێنن و دەگەڕێن بەشوێن ئایەتە ناڕوون وشاراوەکاندا کە چەند مانا مەبەستێک ھەڵدەگرن، ئەمەش لە پێناو ئەوەی گومان ودڵەڕاوکی لای خەڵکی دروست بکەن وگومڕایان بکەن، وە یان بە ھەواو وئارەزووی خۆیان ھەر چۆنیکیان پێ خۆشە مانا ولێکدانەوەی بۆ بکەن تاوەکو ھاوتا بێت لەگەڵ بۆچونە خراپەکانی خۆیاندا، ئەوانە ڕاستی وھەقیقەتی مانا ومەبەست و سەرەنجامی ئەو ئایەتانە نازانن کە لێکدانەوەی بۆ دەکەن جگە لەخوای گەورە نەبێت کە مانا ومەبەستەکانی دەزانێت، وە ئەوانەی کە لە زانست وزانیاریدا ڕۆچوون و بتەو دامەزراوون دەڵێن: باوەڕمان بە ھەموو قورئان ھەیە، چونکە ھەمووی لە لایەن پەروەردگارمانەوە دابەزیووە، وە مانا ومەبەستی ئەو ئایەتانەیش کە ناڕوونن بە ئایەتە ڕوون ودیار وئاشکراکان دەکەن، تەنھا ئەوانەش کە خاوەنی عەقڵ وژیریەکی ڕاست ودروستن پەند وئامۆژگاری لێ وەردەگرن.

ئا ئەو زانا دەمەزراو وژیر وتێگەیشتوانە دەڵێن: ئەی پەروەردگارمان دوای ئەوەی ڕێنمونیت کردین بۆ سەر دینەکەت دڵەکانمان لەسەر ھەق وڕاستی لامەدە، وە بمانپارێزە ودینەکەمان سەلامەت بکە لەو بەڵا وخراپەیەی کە تووشی کەسانی لادەر بووە، وە لەلای خۆتەوە ڕەحمەتێکی فروانمان پێ ببەخشە کە ببێتە ھۆی ڕێنومایی دڵەکانمان، وە بمان پارێزێت لە لادان وگومڕایی، بەڕاستی ھەر تۆی ئەی پەروەردگارمان کە زۆر بەخشندە و بەخشندەی ھەره مەزن.

ئەی پەروەردگارمان بێگومان ھەر تۆی کە تەواوی خەڵکی کۆ دەکەیتەوە بۆ لێپرسينەوە لە ڕۆژێکدا کە ھیچ گومان ودوو دڵی تێدا نیە، بێگومان ئەو ڕۆژە ھەر دێت وھیچ کەسێک ناتوانێت ڕێگری بکات لەھاتنی، ئەی پەروەردگارمان بێگومان تۆ ھەرگیز لە پەیمان وبەڵێنەکانت لانادەیت.

بێگومان ئەوانەی بێباوەڕ بوون بە خوا و بە پێغەمبەرەکانی، سەروەت وسامان وماڵ ومناڵیان نە لەڕۆژی دوایی ونە لە دونیادا ڕێگریان لێناکەن لە سزای خوا و فریایان ناکەون، ئەوانەی ئەوە صیفات وکاروکردەوەیانە لە ڕۆژی دواییدا دەبنە سوتەمەنی ئاگری دۆزەخ.

خو وداب ونەریتی ئەو بێباوەڕانە ھەروەک خو وداب ونەریتی گەلی فیرعەون وبێباوەڕانی پێش ئەوانە کە باوەڕیان نەھێنا بەخوا و بەڵگە ونیشانەکانی پەروەردگاریان بەدرۆزانی، خوای گەورەش لەبەر تاوان وگوناھیان سزای دان، وە سەروەت وسامان وماڵو مناڵیان ھیچ سودێکی پێ نەگەیاندن، وە دڵنیابە کە خوای گەورە تۆڵەسێنەرێکی زۆر توند وسەختە لەوانەی کە بێباوەڕ بوون پێی و بەڵگە ونیشانە وئایەتەکانیانی بەدرۆ زانیوە.

ئەی پێغەمبەر بەو بیباوەڕانە بڵێ، بە ھەموو بیرو بوۆچون وئاینێکیانەوە: بێگومان بەمزوانە ھەر لە دونیادا باوەڕداران سەردەکەون و زاڵ دەبن بەسەریاندا، وە لەسەر ئەو بێباوەڕیەشیان دەمرن، وە لەڕۆژی دواییشدا لەئاگری دۆزەخدا کۆتان دەکاتەوە، کە خراپترین جێگا وشوێنی مانەوەیە.

ئەی باوەڕداران لە ڕوو بەڕووبوونەوەی ئەو دوو دەستە وتاقمەی کە بۆ جەنگ کردن لەڕۆژی بەدر بەیەک گەیشتن پەند وئامۆژگاری بۆ ئێوە ھەیە، دەستەیەکیان باوەڕدار بوون، کە دەستەکەی پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) وھاوەڵانی بوو، کە لە پێناو خوای گەورە وبەرز ڕاگرتنی ووشەی اللە، وسووک وژێرخستنی ووشەی بێباوەڕان دەجەنگان، وە دەستە وتاقمەکەی تریش کۆمەڵێکی بێباوەڕ بوون، کە لە بێباوەڕانی مەککە پێکھاتبوون، ئەوانەی بە فیز وفەخر وخۆ بەزلزانین ودەمارگیریەوە ھاتنە دەرەوە بۆ جەنگ کردن، باوەڕداران بەھەردوو چاوی سەری خۆیان ئەوانیان دەبینی کە دوو ھێندەی ئەوانن، خوای گەورەش دۆستانی خۆی سەردەخات، وە ھەر کەسێکیشی بوێت پشتیوانی دەکات، بێگومان لەمەدا پەند وئامۆژگاری ھەیە بۆ کەسانێک کە بەچاو روون بن، تاوەکو بزانن کە سەرکەوتن بۆ دەستەی باوەڕدارانە ئەگەرچی ژمارەشیان کەم بێت، وە شکان وسەرشۆڕیش بۆ دەستەی ناھەق وباتڵە ئەگەرچی ژمارەشیان زۆر بێت.

خوای گەورە ھەواڵمان پێ دەدات کە -بۆ تاقیکردنەوەیان- ڕازێنراوەتەوە وجوانکراوە بۆ خەڵکی ئارەزوویان بۆ ژن و کوڕو کاڵ وسەروەت وسامان کۆکردنەوە لە زێر وزیوو، وماینی نیشاندەر وفێرکراو، وە بۆ ووشتر ومانگا و مەڕ وبزن، وە بۆ کشتوکاڵ کردن، ھەموو ئەوانە ھۆکاری ژیانی ئەم دونیایەن کە بۆ ماوەیەک مرۆڤ تام وچێژیان لێ دەبات وپاشان لەناودەچن، باوەڕدار نابێت دڵی پەیوەست بێت پیانەوە، چونکە ئەوەی لای خوای گەورەیە باشتر وچاکترە وھەر دەشمێنێتەوە، ئەویش بەھەشتێکە پانتای وفراوانیەکەی ھێندەی فراوانی ئاسمانەکان وزەویە.

ئەی پێغەمبەر پێیان بڵێ: ئایا باشتر وچاکتر لەو خۆشیانەتان پێ ڕابگەیەنم؟ چاکتر لەوانە بۆ ئەو کەسانەی کە خواناس و خۆ پارێزن لە خراپە وتاوان بە جێ بەجێکردنی فەرمانەکانی و دوور کەوتنەوە لە سەرپێچیەکانی، بەھەشتانێک کە بەژێر کۆشک وتەلار ودرەختەکانیدا ڕووبارەکان بەژێریاندا دەڕۆن، بە ھەمیشەیی تێیدا دەمێننەوە، کە ھەرگیز مردن وتیاچوون پێیان ناگات، لەو بەھەشتانەدا چەندان ھاوسەری پاکیزەیان بۆ ھەیە، پاکیزە لە ھەموو خوویەکی خراپ وناشیرینی ڕواڵەتیان، جگە لەوانەیش خوای گەورە لێیان ڕازیە وھەرگیز لێیان زوویر نابێت، بێگومان خوای گەورە بینایە بە حاڵو گوزەرانی بەندەکانی، وە ھیچ شتێکی ئەوانی لا شاراوە نیە.

بەھەشتیەکان ئەوانەن کە لە نزا وپاڕانەوەکانیاندا بە پەروەردگاریان دەڵێن: ئەی پەروەردگارمان بێگومان ئێمە باوەڕمان بەتۆ ھێناوە، وە باوەڕیشمان ھێناوە بەو پەرتووک وپەڕاوانەیشی داتبەزاندووە بۆ پیغەمبەرەکانت، وە شوێن شەریعەتەکەیشت کەوتوین، دەی سا تۆیش لەو گوناھانەمان خۆشبە کە کردومانن، وە لەسزای ئاگری دۆزەخیش بمانپارێزە.

ئەوان ئارامگرن لەسەر بەجێھێنانی تاعەت وگوێڕایەڵی پەروەردگار و دوور کەوتنەوە لە خراپەکاری، وە ئارامیش دەگرن لەسەر ھەر بەڵا وموصیبەتێک توشیان دەبێت، ئەوانە ڕاستگۆن لە گوفتار و کرداریاندا، بە تەواوی گوێڕایەڵێ خوای گەورەن، ماڵوسامانی خۆیان دەبەخشن لە پێناو خوای گەورە، کۆتا بەشی شەویش داوای لێخۆشبوون لە پەروەردگاریان دەکەن، لەبەر ئەوەی نزا وپاڕانەوە لەکۆتا بەشی شەودا لە گیرا بوونەوە نزیکە، وە دڵیش سەرقاڵی شتی تر نابێت.

خوای گەورە شاھیدی دەدات کە ھیچ پەرستراوێکی بەھەق نیە جگە لەخۆی، ئەویش بەوەی لە گەردوندا کۆمەڵێک بەڵگە ونیشانەی ڕوون و ئاشکرای بەرقەرار کردووە کە بەڵگەیە لەسەر خوایەتی زاتی ھەق تەعالای خۆی، وە ھەروەھا فریشتەکانیش ئەم شاھیدیە دەدەن، وە زانایانیش بە ڕوون کردنەوەی یەکخواپەرستی وبانگەواز کردن بۆی گەورەترین شاھیدی دەدەن لەسەر یەکخواناسی ویەکخواپەرستی و بەقەراربوونی دادگەری پەروەردگار لە دروستکراوەکان وشەریعەتەکەیدا، کە ھیچ پەرستراوێکی بەھەق نیە جگە لە زاتی گەورەی باڵادەستی خۆی کە ھیچ کەسێک ناتوانێت زاڵ بێت بەسەریدا، کە زۆر دانا وکاربەجێیە لە دروستکراوەکان وبەرێوەبردن وشەریعەت ویاسا وڕیساکانیدا.

بێگومان ئاینی وەرگیراو وپەسەند لای خوای گەورە تەنھا ئاینی پیرۆزی ئیسلامە، ئەویش بریتیە لە ملکەچی تەواو بۆ خوای گەورە بەتاک وتەنھایی، بە گوێڕایەڵی وتەسلیم بوون پێی بە ھەموو ماناکانی پەرستن، وە باوەڕ بوون بە سەرجەم پێغەمبەرەکانی تا دەگاتە کۆتا پێغەمبەر کە موحەمەد المصطفی یە (صلی اللە علیە وسلم)، کە کۆتایی ھێنا بە پێغەمبەرایەتی، وە جگە لە شەریعەتەکەی ئەو ھیچ شەریعەتێکی تر لای خوای گەورە پەسەند نیە، وە جولەکە وگاورەکانیش کە لەناو خۆیاندا پێک نەھاتن ودوو بەرەکیان تێکەوت وبوون بە چەند دەستە وتاقمێکەوە دوای ئەوە ھات کە بەڵگە ونیشانە و زانیاری تەواویان بۆ ھات لەسەر ڕاستی ودروستی ئاینی پیرۆزی ئیسلام، بەڵام لەبەر ڕژدی وحەسوودی وسوور بوونیان لەسەر دونیا باوەڕیان پێ نەھێنا، وە ھەر کەسێک بێباوەڕ بێت بەو بەڵگە ونیشانە وئایەتانەی کە دابەزیوە بۆ سەر پێغەمبەرەکەی، ئەوا بێگومان خوای گەورە زۆر خێرا وچەسپانە لە لێپرسینەوە وموحاسەبە کردنیان لە ڕۆژی دواییدا.

ئەی پێغەمبەر ئەگەر ھاتوو ئەوانە لەسەر ئەو ھەق وڕاستیەی کە دابەزیووە بۆ سەرت دەمەقاڵێ وچەن وچونیان لەگەڵ کردیت، لەوەڵامیاندا بڵێ: من وئەوانەیش شوێن من کەوتوون لە باوەڕداران خۆمان تەسلیم بە خوای گەورە کردووە وملکەچی فەرمانەکانی بووین، وە بڵێ بە گاور وجولەکە و بت پەرستەکانیش: ئایا پاش ئەو ھەمووە بەڵگە ونیشانانە ئیتر کاتی ئەوە نەھاتووە ئێوەش بە دڵسۆزی وئیخلاصەوە ملکەچی خوای گەورە و ئەوەی من ھێناومە ببن؟ جا ئەگەر ملکەچی خوای گەورە بوون وشوێن شەریعەت وبەرنامەکەی تۆ کەوتن ئەوا بێگومان شوێن ڕێنومایی وھیدایەت کەوتون، خۆ ئەگەر پشتیان ھەڵکرد لە ئیسلام، ئەوا بێگومان ئەرکی تۆ تەنھا گەیاندنی پەیامەکەتە، پاش ئەوە ئیتر بیاندەرە دەست خوای گەورە چونکە لێپرسنەوەیان لەسەر ئەوە، ھەر ئەویش بە بەندەکانی شارەزا وبینایە، وە پاداشت و سزای کارو کردەوەشیان دەداتەوه.

بێگومان ئەوانەی (لە جولەکە وگاورەکان) بێباوەڕ بوون بەو بەڵگە ونیشانانەی کە دابەزیووە بۆ سەریان، وە پێغەمبەرەکانیش بە ناھەق و ستەم ودوژمنکاری دەکوژن، وە ئەوانەش دەکوژن کە فەرمان بە دادگەری دەکەن لە نێو خەڵیکدا، ئەو کەسانەی فەرمان بەچاکە وڕێگری لە خراپەکاری دەکەن، ئەی موحەمەد موژدەی سزای بە سوێ وبە ئازار بەو بێباوەڕە خوین مژە بکوژانە بدە کە خوای گەورە تۆڵەیان لێدەسێنێتەوە.

ئا ئەوانەی کە ئەوە خو وسیفاتیانە ھەموو کار وکردەوەیان پووچ وبەتاڵە، وە ھیچ سودێکیان نە لە دونیا و نە لە دوا ڕۆژدا پێ ناگەیەنن، چونکە باوەڕیان بەخوای گەورە نیە، وە ھیچ کەسێکیش ناتوانێت سەریان بخات ولە سزای خوا ڕزگاریان بکات.

ئەی پێغەمبەر ئایا حاڵی جولەکەکانت نەبینی ئەوانەی کە خوای گەورە بەشێ لە زانست وزانیاری پێبەخشین وتەوراتی بۆ ناردن کە بەڵگەی پیغەمبەرایەتی تۆی تێدا باسکراوە، ئەوان بانگکران کە بگەڕێنەوە بۆ پەرتووکەکەی خوا کە تەورات بوو تاوەکو ببێت بە دادوەر لەسەر ئەو شتانەی کە جیاوازیان تێکەوت، کەچی کۆمەڵێک لە زانا و سەرکردەکانیان پشتیان ھەڵکرد لە حوکمەکەی چونکە لەگەڵ ھەواو ئارەزوویاندا پێک نەدەھاتنەوە، لەکاتێکدا باشتر بوو بۆیان کە ئەوان خێراترین کەس بوونایە لە گەڕانەوە بۆ حوکم کردن بە پەرتووکەکەی خۆیان چونکە ئەوان لافی ئەوەیان لێدەدا کە شوێنکەوتەی تەوراتن.

ئەو پشتھەڵکردنەیان لە ھەق وڕاستی لەبەر ئەوە بوو، ئەوان بانگەشەی ئەوە دەکەن لەڕۆژی دواییدا چەند ڕۆژێکی کەم نەبێت بە ئاگر ناسوتێن وپاشان دەچنە بەھەشتەوە، ئەم گومان و وەھمەیان کە خۆیان بەدرۆ ودەلەسە وناھەق دروستیان کردووە، وای لێکردن کە زاتی ئەوە بکەن درۆ بەدەم خوا و ئاینەکەیەوە بکەن.

ئایا دەبێت ئەوانە حاڵیان لەگەڵ حەسرەت وپەشیمانیان چۆن بێت؟ بێگومان حاڵیان زۆر خراپ دەبێت کاتێک کۆمان کردنەوە بۆ لێپرسینەوە لەڕۆژێک کە ھیچ گومانی تێدا نیە، ئەویش ڕۆژی دواییە، لەو ڕۆژەدا ھەموو کەسێک پاداشتی خۆی بە ئەندازەی کار وکردەوەی شایستەی خۆی وەردەگرێت، بەبێ ئەوەی کەس ستەمی لێبکرێت، چاکە وحەسەناتی ھیچ کەسێک کەم ناکرێتەوە، وە خراپە وگوناھی ھیچ کەسێکیش زیاد ناکرێت.

ئەی پێغەمبەر سوپاسی پەروەردگارت بکە وبەگەورەی بزانە و بڵێ: ئەی خوایە تۆ خاوەنی ھەموو موڵکی دونیا ودواڕۆژیت، ھەر کەسێکت بوێت لە دروستکراوەکانت دەسەڵات وموڵکی دەدەیتێ، وە ھەر کەسێکیشت بوێت دەسەڵات و موڵکی لێ دەسێنیتەوە، وە ھەر کەسێکت بوێت سەربەرز وعیزەتی دەدەیتێ، وە ھەر کەسێکیشت بوێت سووک وزەلیلی دەکەیت، ھەموو ئەمەیش بە حیکمەت ودادگەری خۆتە -وکەس ناتوانێت دەست بخاتە کارتەوە- ھەرچی خێر وچاکەیە ھەر ھەمووی بەدەستی خۆتە، بەڕاستی تۆ بەسەر ھەموو شتێکدا بەدەسەڵاتی.

یەکێک لە نیشانە وبەڵگەکانی دەسەڵاتی تۆ ئەی خوایە، ئەوەیە کەشەو دەکەیت بەناو ڕۆژدا، ماوەی کاتی ڕۆژ درێژ دەبێت، وە ڕۆژیش دەکەیت بەناو شەودا، ماوەی کاتی شەو درێژ دەبێت، وە زیندوو لە مردوو دەردەھێنیت، وەک دەرھێنانی باوەڕدار لە بێباوەڕ - مەبەست ئەوەیە ھیدایەتی کەسی بیباوەڕ دەدەیت- وە سەوزایی لە دانەویڵە دەردەھێنیت، وە مردوو لە زیندوو دەردەھێنیت وەک بێباوەڕ لە باوەڕدار -مەبەست ئەوەیە باوەڕداریش بە حیکمەت وعەدلی خۆت گومڕا دەکەیت- وە لە ھیڵکە لە مریشک دەردەھێنیت، وە ھەر کەسێکت بوێت ڕزق وڕۆزی فراوانی بێ شوماری پێ دەبەخشیت.

ئەی باوەڕداران بێباوەڕان مەکەن بە پشتیوان ودۆستی خۆتان، وە خۆشتان بوێن وسەریان بخەن بەسەر باوەڕداراندا، ھەر کەسێک کارێکی لەو شێوەیە بکات ئەوە لەخوا بەریە و خوای گەورەش لەئەو بەریە، مەگەر لێیان بترسن وبتانەوێت لەشەڕیان خۆتان بپارێزن، ئەو کاتە گرفت نیە کە خۆتان لە خراپەیان بپارێزن بەوەی کە لەگەڵیاندا نەرم ونیان بن لە کردار وگوفتارتاندا، بەڵام لەدڵەوە دەبێت ڕقتان لێیان بێت، خوای گەورە لە زاتی خۆی ئاگادارتان دەکاتەوە لەبەر ئەوە ئێوەش لێی بترسن، وە بە گوناھو تاوانتان خۆتان دووچاری تووڕەی و خەشم وقینی خوا نەکەن، وە چاکیش بزانن کە گەڕانەوە وچارەنووسی بەندەکان لەرۆژی دواییدا ھەر بۆ لای خوایە تاوەکو پاداشت وسزای کار وکردەوەیان وەربگرنەوە.

ئەی پێغەمبەر بڵێ ئەوەی لە دڵ وسنگتانایە دەیشارنەوە لەوەی کە خوا ڕێگری کردووە لە پشتیوانی وخۆشەویستی بێباوەڕان، یان ئاشکرای دەکەن ھەمووی خوای گەورە پێی دەزانێت و ئاگادارە پێی، وە ھیچ شتێکی لاشاراوە نیە لەو شتانە، وە ئاگادارە بە ئەوەشی لە ئاسمانەکان و زەویدایە، وە بێگومان خوای گەورە بەدەسەڵاتە بەسەر ھەموو شتێکدا، ودەسەوسان نابێت لە ئاست ھیچ شتێکدا.

لەڕۆژی دواییدا ھەموو کەسێک پاداشتی کارە چاکەکانی بەبێ کەم وکورتی وەردەگرێت، ئەو کەسەشی کاری خراپی کردووە ئاواتە خوازە کە نێوان خۆی وکارە خراپەکانی ماوەیەکی زۆریان ھەبێت، ئای چی ئاوات خواستنێکە! خوای گەورە ئاگاداریان دەکاتەوە لە خۆی، بەوەی خۆیان دووچاری خەشم وتوڕەی ئەو نەکەن بە گوناە وتاوانەکانیان، بێگومان خوای گەورە زۆر بە سۆز ومیھرەبانە بەرامبەر بە بەندەکان، لەبەر ئەوە ئاگاداریان دەکاتەوە و دەیانترسێنێت.

ئەی پێغەمبەر بڵێ: ئەگەر ئێوە بەڕاستی خواتان خۆش دەوێت، ئەوا بە ئاشکرا وبەنھێنی شوێن ئەوە بکەون کە من ھێناومە، ئەو کاتە ئێوەش خۆشەویستی خوای گەورە بەدەست دەھێنن، و لەگوناھەکانتان خۆش دەبێت، بێگومان خوای گەورە لێبوردەیە بەرامبەر ئەوانەی تەوبە دەکەن ودەگەڕێنەوە بۆلای، وە زۆر بە ڕەحم ومیھرەبانە بەرامبەر بەندەکانی.

ئەی پێغەمبەر بڵێ: گوێڕایەڵێ خوا و گوێڕایەڵێ پێغەمبەرەکەی بن بە جێ بەجێکردنی فەرمانەکان و دوور کەوتنەوە لە قەدەغەکراوەکان، ئەگەر ھاتوو پشتیان ھەڵکرد لەوە، بێگومان خوای گەورە بێباوەڕانی خۆش ناوێت، ئەوانەی کە سەرپێچی فەرمانەکانی خۆی وفەرمانەکانی پێغەمبەرەکەی دەکەن.

بێگومان خوای گەورە ئادەمی ھەڵبژارد، فریشتەکانیش سوژدەیان بۆ برد، وە نوحی ھەڵبژارد کە یەکەم پێغەمبەر بێت بۆ خەڵکی سەر زەوی، وە ئالی ئیبراھیمی ھەڵبژارد کە پیغەمبەرایەتی لەناو نەوەکانیدا بەردەوام بێت، وە ئالی عیمرانی ھەڵبژارد، وە ھەموو ئەوانەی ھەڵبژارد کە فەزڵیان ھەبوو بەسەر ھەموو خەڵکی سەردەمی خۆیان.

ئەوانەی کە باسکران لە پێغەمبەران و نەوەکانیان کە شوێن کەوتەی ڕێبازی ئەوانن، ئەوان ھەندێکیان بەشوێن ئەوانی تردا ھاتوون لە شوێنکەوتنی یەکخواپەرستی و ئەنجامدانی کاروکردەوەی چاک، خوو ڕەوشتی جوانیان لەوانەوە بۆ ماوەتەوە، خوای گەورە بیسەری گوفتاری بەندەکانیەتی، وە زۆر زانایە بە کاروکردەوەیان، ھەر لەبەر ئەوەیە ھەر کەسێکی بوێت لەوان ھەڵیاندەبژێرێت وپاکیان دەکاتەوە.

ئەی پێغەمبەر ئەو ساتە وەبیر بھێنە کە ژنەکەی عیمران، دایکی مەریەم (سەلامی خوای لێ بێت) ووتی: ئەی پەروەردگارم بەڕاستی من لەسەر خۆم واجبم کردووە ئەو مناڵەی کە لە سکمدایە نەزری تۆی بکەم بۆ خزمەتکردنی تۆ وخزمەتکردنی ماڵەکەی تۆ، جا تۆیش ئەوەم لێ وەربگرە، بێگومان تۆ بیسەری نزاکانمیت، وە زانایت بە نیەت ومەبەستم.

جا کاتێک سکەکەی تەواو بوو، وە مناڵەکەی دانا، داوای لێبوردنی کرد -چونکە ئومێدەوار بوو کە سکەکەی کوڕ بێت- ووتی: ئەی پەروەردگار من کچێکم بوو، خوا خۆیشی چاکتر ئاگادارە بەوەی لەدایک بووە، وە کوڕیش وەک ئەو کچە نیە کە پێی بەخشرا لە ڕووی ھێز ودروستکردنەوە، وە منیش ناوم ناوە مەریەم، وە من خۆی و مناڵەکەشی بەتۆ سپارد تا لە شەڕ وخراپەی شەیتانی نەفرین لێ کراو پارێزراو بن.

ئەمجا پەروەردگار نەزرەکەی بەجوانترین شێوە لێ گیرا کرد، وە کچەکەشی بە پەروەردەیەکی چاک وجوان پێگەیاند، وە دڵی بەندە چاکەکانیشی پێوە پەیوەست کرد، وە زەکەریاشی کردە چاودێر وخزمەتکاری، جا ھەر کاتێک زەکەریا دەچوویە ژوورەوە بۆ شوێنی پەرستنەکەی ڕزق وڕۆزی پاکوخاوێنی دەبینی کە زۆر بە ئاسانی بۆی دەھات- میوەجاتێک کە لەو وەرزەدا لای کەس دەست نەدەکەوت- بۆیە بەسەر سوڕمانەوە بە مەریەمی دەووت: ئەی مەریەم ئەم ڕزق وڕۆزیەت لەکوێوە بۆ دێت؟ ئەویش لەوەڵامیدا دەیووت: ئەم ڕزق وڕۆزیە لە لایەن خواوەیە، بێگومان خوای گەورە ھەر کەسێکی بوێت ڕزق وڕۆزی فراوانی بێژماری پێ دەدات.

لەو کاتەدا کە زەکەریا ئەو ڕزق وڕۆزیەی بەشێوەیەکی نا ئاسایی (دوور لە سوننەتی خوای بەزر وباڵا لە ڕۆزیدانی خەڵکی) لای مەریەم بینی بە ئومێدی ئەوەی کە خوای گەورە مناڵێکیان پێ ببەخشێت لەگەڵ ئەوەی خۆی چووە بە تەمەندا و ژنەکەشی ئافرەتێکی نەزۆکە: داوای لەخوای گەورە کرد و ووتی: ئەی پەروەردگارم مناڵێکی چاک وپاکوخاوێنم پێ ببەخشە، چونکە بێگومان تۆ بیسەری ئەوانەی کە داوات لێدەکەن، وە دێیت بەدەم داواکەشیانەوە.

لەو کاتەدا کە زەکەریا لە شوێنی پەرستنەکەی خۆی خەریکی نوێژ کردن بوو، فریشتەکە بانگی کرد و وتی: بێگومان خوای گەورە موژدەت پێ دەدات بە منداڵێک کە پاشتر دەتانبێت و ناوی یەحیایە، وە لە سیفەتەکانی ئەوەیە کە باوەڕی بە گشت وشەیەکی خوا ھەیە، مەبەست لەوەیە باوەڕی بە عیسای کوڕی مەریەم ھەیە چونکە عیسا بەشێوەیەکی تایبەت خوای گەورە بە گوفتاری خۆی دروستی کردووە، ئەم منداڵە دەبێتە گەورەی گەل و ھۆزەکەی خۆی لە زانست و زانیاری و پەرستندا، دەروونی خۆی دەگرێتەوە لە ھەموو شەھوەتبازییەک، لەناویاندا شەھوەتی نزیک بووەنەوە لە ئافرەتان، خۆی تەرخان کردووە بۆ پەرستنی پەروەردگاری، وە یەکێکیش دەبێت لە پێغەمبەران و لەڕیزی چاکەکارانیشدا دەبێت.

جا کاتێک فرییشتەکە موژدەی یەحیای دا بە زەکەریا (سەلامی خوای لێ بێت)، بەسەر سوڕمانێکەوە زەکەریا ووتی: ئەی پەروەردگارم، چۆن من مناڵم دەبێت کاتێک کە من پیر بووم وژنەکەشم نەزۆکە و مناڵی نابێت؟! خوای گەورەش لەوەڵامیدا فەرمووی: دروستکردن وبەخشینی یەحیا لەگەڵ ئەوەی تۆ پیر بوویت و ژنەکەیشت نەزۆکە، وەک ھەموو شتێکی تر کاتێک کە خوای گەورە بیەوێت بە شێوەیەکی دوور لە ڕاھاتنی خەڵکی ھەر شتێکی بوێت دروستی دەکات، چونکە خوای گەورە بەدەسەڵاتە بەسەر ھەموو شتێکدا، ھەر شتێکی بوێت بە دانایی و زانیاری خۆی دروستی دەکات.

زەکەریا ووتی: ئەی پەروەردگارم نیشانەیەکم بۆ دیاری بکە کە بزانم ژنەکەم سکی ھەیە ودوو گیانە، پەروەردگاریش فەرمووی: ئەو نیشانەیەی کە داوای دەکەیت ئەوەیە: کە تا سێ شەو و سێ ڕۆژ تۆ ناتوانێت لەگەڵ خەڵکیدا قسە بکەیت، بە ئاماژە وھاوشێوەکانی نەبێت، بەبێ ئەوەش کە دووژاری نەخۆشیەک وناڕێکیەک بوو بیت، جا لەبەر ئەوە زۆر یادی خوا وتەسبیحاتی ئەو بکە لەسەرەتای ڕۆژ و کۆتاییەکەیەوە.

ئەی پێغەمبەر بیری ئەو کاتە بکەوە کاتێک کە فریشتەکە بە مەریەمی ووت (سەلامی خوای لێ بێت): بێگومان خوای گەورە ھەڵیبژاردویت بۆ کارێکی زۆر گرنگ، چونکە تۆ خاوەنی چەندان سیفاتی جوانیت، وە پاکژی کردویەتەوە لە کەموو کورتیەکان، وە ھەڵیبژاردویت بەسەر تەواوی ژنانی سەر ڕووی زەوی لە زەمانی خۆتدا.