Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kurdish (Sorani)
الفجر
Al-Fajr
The Dawn · Meccan · 30 ayahs
اللە -تەعاﻻ- سوێند بە بەرەبەیان دەخوات.
وە سوێند بە دە شەوی یەکەمی مانگی -زی ئەلحیجە:ذي الحجة- دەخوات.
وە سوێند بە ھەموو شتێکی جووت وتاک دەخوات، (یان مەبەست بە جووت ڕۆژی یەکەم ودووەمی -ئەیام ئەلتەشریقە:أیام التشریق*- کە پەلە کردن تیایدا دروستە، وبە ڕۆژی تاکیش مەبەست پێی ڕۆژی سێھەمی -ئەیام ئەلتەشریق:أیام التشریق-ە، * أیام التشریق: واتە ڕۆژەکانى 11 و 12 و 13 مانگی ذي الحجة ؛ واتا سێ ڕۆژی دواى یەکەم ڕۆژی جەژنی قوربان).
وە سوێند بەشەوگار کاتێک کە دێت وبەردەوام دەبێت وتێدەپەڕێت وپشت ھەڵدەکات، وەڵامی ھەموو ئەم سوێندانە ئەوەیە، بێگومان پاداشتی کردەوەتان لەڕۆژی دواییدا دەدرێتەوە.
89:5Page 593
هَلۡ فِي ذَٰلِكَ قَسَمٞ لِّذِي حِجۡرٍ ٥
Is there [not] in [all] that an oath [sufficient] for one of perception?1
ئایا ئەمانەی کەسوێندی پێخورا، سوێندێکی تێدا نیە قەناعەت بەخاوەن ئەقڵ وژیرییەکان بکات؟!
89:6Page 593
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ ٦
Have you not considered how your Lord dealt with ʿAad -
-ئەی پێغەمبەر- ئایا نابینیت پەروەردگاری تۆ چی کرد بە گەلی عاد کە گەلی ھود پێغەمبەر بوون، کاتێک باوەڕیان بەپێغەمبەرەکەی نەکرد وبەدرۆیان زانی؟! (اللە -تەعاﻻ- بەڕەشەبای بەھێز لەناو ماڵەکانی خۆیاندا لەناوی بردن).
وە چی کرد بە ئییرەم (ئیرەم ناوێکی تری عادی یەکەمە، یان ناوی باپیری عادی یەکەمە)، کەخاوەن پایەی بەرز وخانوو کۆشکی ستوندار بوون.
89:8Page 593
ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ ٨
The likes of whom had never been created in the land?
اللە -تەعاﻻ- ھاوشێوەیانی بەدی نەھێنا بوو لە ووڵاتدا.
89:9Page 593
وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ ٩
And [with] Thamūd, who carved out the rocks in the valley?
وە ئایا نەتزانیووە پەروەردگارت چی کرد بەگەلی سەموود کە گەلی صاڵح پێغەمبەر بوون (کاتێک کە یاخی بوون)، ئەوانەی لە نێو شیو ودۆڵەکاندا تاشەبەردیان دەبڕی وخانوویان لێ دروست دەکرد.
وە ئایا نەتبینی پەروەردگارت چی کرد بەفیرعەونی خاوەن سنگ ومێخی زۆر کە سزای خەڵکی پێدەدا؟
ھەموو ئەوانە (گەلی عاد وسەموود وفیرعەون) بێباوەڕ ویاخی بوون وسنووری زوڵم وستەمیان تێپەڕاند، ھەر یەک لەوانە لەوڵاتی خۆیدا سنووریان تێپەڕاند.
فەساد وخراپەکاری وتاوانی زۆریان ئەنجامدا، بەوەی کوفر وبێباوەڕی وگوناھـ وتاوانیان تێدا بڵاو کردەوە.
89:13Page 593
فَصَبَّ عَلَيۡهِمۡ رَبُّكَ سَوۡطَ عَذَابٍ ١٣
So your Lord poured upon them a scourge of punishment.
اللە -تەعاﻻ- سزای سەختی پێچەشتن، وڕیشەکێشی کردن لەزەویدا.
-ئەی پێغەمبەر- بێگومان پەروەردگارت بەوردی چاودێری کار وکردەوەی خەڵکی دەکات، بۆئەوەی ھەرکەسێک چاکی کرد پاداشتی بە بەھەشت بداتەوە، وە ئەوەیشی خراپی کرد سزای بەئاگر بدات.
89:15Page 593
فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكۡرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَكۡرَمَنِ ١٥
And as for man, when his Lord tries him and [thus] is generous to him and favors him, he says, "My Lord has honored me."1
ئادەمیزادی (بێباوەڕ وسپڵە) سروشتی وایه کاتێک کە پەروەردگاری تاقی کردەوە بەوەی ناز ونیعمەتی ڕشت بەسەریدا وڕێزی لێگرت وماڵ ودارایی ومناڵ وپلە وپایەی پێبەخشی، وادەزانێت ئەمە بەھۆی ڕێز وپلەوپایەیەتی لای اللە -تەعاﻻ- ودەڵێت: وادیارە پەروەردگارم منی خۆش دەوێت بۆیە (من شایستەى ئەو بەھرەیەم) وڕێزی لێناوم.
89:16Page 593
وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيۡهِ رِزۡقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَهَٰنَنِ ١٦
But when He tries him and restricts his provision, he says, "My Lord has humiliated me."
بەڵام کاتێک پەروەردگار تاقیکردەوە بەوەی کە ڕزق وڕۆزی لێگرتەوە، یان کەمی کردەوە، لەبەرامبەردا دەڵێت: وادیارە پەروەردگار سوکایەتی پێکردووم (چونکە وادەزانێت ڕێزی ئادەمیزاد بە سەروەت وسامانەوەیە).
نەخێر، ھەرگیز وانیە کە مرۆڤ گومانی بۆ دەبات، ئەگەر اللە -تەعاﻻ- نیعمەتەکانى خۆی ڕشت بەسەر کەسێکدا بەڵگە بێت لەسەر ڕەزامەندی اللە -تەعاﻻ- لەو کەسە، وە سزا ولێسەندنەوەى نیعمەتەکان بەڵگە نییە لەسەر سوکایەتی پێکردنی پەروەردگار بەو کەسە، بەڵکو ڕاستیەکەی ئەوەیە ئێوە ڕێز لەھەتیوان ناگرن، لەوەی اللە -تەعاﻻ- لەو ڕزق وڕۆزیەی پێی داون بەشی ھەیتوانی لێ نادەن.
89:18Page 593
وَلَا تَحَٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلۡمِسۡكِينِ ١٨
And you do not encourage one another to feed the poor.
ھەروەھا ھانی یەکتر نادەن لەسەر خواردن دان بەھەژاران، بەو ھەژارانەی قوت وبژێوی ڕۆژانەیان نییە.
89:19Page 593
وَتَأۡكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكۡلٗا لَّمّٗا ١٩
And you consume inheritance, devouring [it] altogether,1
سەرەڕای ئەمە ئێوە میرات ومافی بەشدارانی (ھەتیو وبێنەوا وئافرەتان) بەھەڵپە دەخۆن وھیچ گوێ نادەنە حەڵاڵ وحەرامیەكەی.
وە سەروەت وسامان وماڵ وداراییتان زۆر زۆر خۆش دەوێتو بەپەرۆشن لەسەر کۆکردنەوەى سامان ونەبەخشینی، وە زۆر ڕەزیل وچروکن لەبەخشین لەپێناو اللە -تەعالا-دا.
89:21Page 593
كـَلَّآۖ إِذَا دُكَّتِ ٱلۡأَرۡضُ دَكّٗا دَكّٗا ٢١
No! When the earth has been leveled - pounded and crushed
دەست ھەڵگرن لەو کارانەتان ونابێت ئەوە پیشەتان بێت، (چونكه ھەروا ناچێتە سەر بۆتان) بیر بكەنەوە کاتێک دێت کە زەوی دەھەژێنرێت و ورد وخاش دەبێت (وشاخەکان لەگەڵ زەوی یەکسان دەکرێن).
89:22Page 593
وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلۡمَلَكُ صَفّٗا صَفّٗا ٢٢
And your Lord has come1 and the angels, rank upon rank,
-ئەی پێغەمبەر- لەڕۆژی دواییدا پەروەردگارت دێت (ھاتنێک کە شیاوی الله -تەعاﻻ- بێت، بۆ لێپرسینەوە وداگایی کردن لە نێوان خەڵکیدا) ھەروەھا فریشتەکانیش پۆل پۆل دێن.
89:23Page 593
وَجِاْيٓءَ يَوۡمَئِذِۭ بِجَهَنَّمَۚ يَوۡمَئِذٖ يَتَذَكَّرُ ٱلۡإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكۡرَىٰ ٢٣
And brought [within view], that Day, is Hell - that Day, man will remember, but how [i.e., what good] to him will be the remembrance?
لەو ڕۆژەدا ئاگری دۆزەخ دەھێنرێت کە حەفتا ھەزار گوریسی ھەیە، لەگەڵ ھەر گوریسێکدا حەفتا ھەزار فریشتە ڕای دەکێشێت، لەو ڕۆژەدا مرۆڤ بیری دەکەوێتەوە ودەزانێت چەندێک لەھەقی اللە -تەعالا-دا کەمتەرخەم بووە، بەڵام ئەو بیر کردنەوەیە چ سودێکی ھەیە لەو ڕۆژەدا، چونکە ئەو ڕۆژە ڕۆژی پاداشت دانەوەیە نەک ڕۆژی کردەوە؟!
89:24Page 594
يَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي قَدَّمۡتُ لِحَيَاتِي ٢٤
He will say, "Oh, I wish I had sent ahead [some good] for my life."1
لەتاو پەشیمانی بێباوەڕ دەڵێت: خۆزگە بۆ ئەم ژیانی دواڕۆژەم شتێکم لەکردەوەی چاکە پێش خۆم بخستایە، چونکە ژیانی ڕاستەقینە ئەم ژیانەیە.
89:25Page 594
فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٞ ٢٥
So on that Day, none will punish [as severely] as His punishment,
لەو ڕۆژەدا کەس ناتوانێت ھاوشێوەی اللە -تەعاﻻ- سزای کەس بدات، چونکە سزای اللە -تەعاﻻ- سەخت ونەبڕاوەیە.
89:26Page 594
وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٞ ٢٦
And none will bind [as severely] as His binding [of the evildoers].
وە ھیچ کەسیش ناتوانێت ھاوشێوەی اللە -تەعاﻻ- کەلەپچە وکۆت وزنجیری کەس بکات، وەک ئەو کەلەبچە وکۆتکردنەى بێباوەڕان.
89:27Page 594
يَٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفۡسُ ٱلۡمُطۡمَئِنَّةُ ٢٧
[To the righteous it will be said], "O reassured soul,
بەڵام نەفس ودەروونی باوەڕداران لەکاتی سەرەمەرگ وڕۆژی قیامەتدا پێی دەوترێت: ئەی دەروون ونەفسی ئارام بە باوەڕ وکردەوە چاکەکان.
89:28Page 594
ٱرۡجِعِيٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةٗ مَّرۡضِيَّةٗ ٢٨
Return to your Lord, well-pleased and pleasing [to Him],
بگەڕێرەوە بۆ لای پەروەردگارت بەشێوەیەک ڕازیت لەو پاداشتە تەواوەی وەری دەگریت، وە جێگای ڕەزامەندی پەروەردگاریشە بەوەی کردەوەی چاکت ھەبوو لەدونیادا.
بچۆ بۆ نێو ڕیزی بەندە چاک وساڵح خواناسەکانم.
لەگەڵیاندا بچۆ بۆ نێو بەھەشتەکەم، کە ئامادەم کردووە بۆیان.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences