Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
الحجر
Al-Hijr
The Rocky Tract · Meccan · 99 ayahs
15:1Page 262
الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ وَقُرۡءَانٖ مُّبِينٖ ١
Alif, Lām, Rā.1 These are the verses of the Book and a clear Qur’ān [i.e., recitation].
سۈرە بەقەرىنىڭ بېشىدا بۇ سۆزلەرنىڭ ئوخشىشى بايان قىلىندى. بۇ شانلىق ئايەتلەر قۇرئان كەرىمنىڭ ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدىن نازىل بولغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. بۇ تەۋھىد ۋە شەرىئەتلەرنى بايان قىلىپ .بېرىدىغان روشەن قۇرئاننىڭ ئايەتلىرىدۇر
15:2Page 262
رُّبَمَا يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡ كَانُواْ مُسۡلِمِينَ ٢
Perhaps those who disbelieve will wish1 that they had been Muslims.
قىيامەت كۈنى كاپىرلارغا قىيامەتنىڭ دەھشىتى ئاشكارا بولغاندا، ئۆزلىرىنىڭ دۇنيادىكى كۇپىر ئەمەللىرىنىڭ باتىل ئىكەنلىكى ئوچۇق نامايەن بولغاندا، ئۇلار كاشكى مۇسۇلمان بولغان بولساقچۇ دەپ .ھەسرەتلىك ئارزۇلارنى قىلىدۇ
15:3Page 262
ذَرۡهُمۡ يَأۡكُلُواْ وَيَتَمَتَّعُواْ وَيُلۡهِهِمُ ٱلۡأَمَلُۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ ٣
Let them eat and enjoy themselves and be diverted by [false] hope, for they are going to know.
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! چارۋىلاردەك يەپ-ئېچىدىغان يالغانچى كاپىرلارنى مەيلىگە قويۇۋەت، يوقالغۇچى دۇنيا لەززەتلىرىدىن مەنپەئەتلەنسۇن. ئۇلار ئىمان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى تەرك قىلىپ خام-خىياللار بىلەن مەشغۇل بولىدۇ، قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ھوزۇرىغا كەلتۈرۈلگەندە زىيان تارتقانلىقتىن دۇنيادا قىلغان قىلمىشىنىڭ .ناچارلىقىنى بىلىدۇ
15:4Page 262
وَمَآ أَهۡلَكۡنَا مِن قَرۡيَةٍ إِلَّا وَلَهَا كِتَابٞ مَّعۡلُومٞ ٤
And We did not destroy any city but that for it was a known decree.
بىز زالىملارنىڭ شەھەرلىرىدىن قانداق بىر شەھەرنى ھالاك قىلماقچى بولساق، ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ئۇ شەھەرنىڭ ھالاك بولىشىنىڭ ۋاقتى .بېكىتىلگەن بولۇپ، ئۇنىڭدىن بۇرۇنمۇ بولمايدۇ ۋە كېيىنمۇ قالمايدۇ
15:5Page 262
مَّا تَسۡبِقُ مِنۡ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ ٥
No nation will precede its term, nor will they remain thereafter.
ئۈممەتلەردىن ھەر قانداق بىر ئۈممەتنىڭ ھالاك بولۇش ۋاقتى بەلگىلەنگەن ۋاقتىدىن ئىلگىرى بولمايدۇ ۋە ۋاقتى توشقاندا كېچىكتۈرۈلمەيدۇ، زالمىلار ئاللاھنىڭ ئۇلارنى جازالىماي مۆھلەت .بەرگەنلىكىدىن مەغرۇرلىنىپ قالمىسۇن
15:6Page 262
وَقَالُواْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِي نُزِّلَ عَلَيۡهِ ٱلذِّكۡرُ إِنَّكَ لَمَجۡنُونٞ ٦
And they say, "O you upon whom the message has been sent down, indeed you are mad.1
مەككە ئەھلىدىن بولغان كاپىرلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا: ئى قۇرئان نازىل قىلىنغان ئىنسان! سەن ئۆزۈڭنىڭ بۇ دەۋايىڭدا ھەقىقەتەن مەجنۇنسەن ۋە مەجنۇنلارچە ئىش قىلىۋاتىسەن، دېدى.
15:7Page 262
لَّوۡمَا تَأۡتِينَا بِٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ٧
Why do you not bring us the angels, if you should be among the truthful?"
ئەي مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! سەن ھەقىقەتەن ئاللاھ تەرەپتىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر بولساڭ، بىزگە ئازاب چۈشىدىغانلىقى راست بولسا، سەن ئۆزۇڭنىڭ راست سۆزلىگەنلىكىڭگە گۇۋاھ قىلغىلى پەرىشتىلەرنى كەلتۈرۈپ باققىن؟.
15:8Page 262
مَا نُنَزِّلُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَمَا كَانُوٓاْ إِذٗا مُّنظَرِينَ ٨
We do not send down the angels except with truth;1 and they [i.e., the disbelievers] would not then be reprieved.
ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ پەرىشتە تەلەپ قىلىشنى ئوتتۇرغا قويغان پىكرىگە رەددىيە بېرىپ: پەرىشتىلەرنى ھېكمەتنىڭ تەقەززاسى بويىچە سىلەرنى ئازاب بىلەن ھالاك قىلىش ۋاقتى كەلگەندە چۈشۈرىمىز، ئۇلار ئىمان ئېيتمىسا بىز پەرىشتىلەرنى ئېلىپ كەلسەك ئۇلارغا مۆھلەت بېرىلمەيدۇ، .بەلكى ئازاب دەرھال ئىجرا قىلىنىدۇ
15:9Page 262
إِنَّا نَحۡنُ نَزَّلۡنَا ٱلذِّكۡرَ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ ٩
Indeed, it is We who sent down the message [i.e., the Qur’ān], and indeed, We will be its guardian.
ھەقىقەتەن بۇ قۇرئاننى مۇھەممەدئەلەيھىسسالامنىڭ قەلبىگە كىشىلەرگە ۋەز-نەسىھەت قىلىش ئۈچۈن نازىل قىلدۇق، بىز يەنە قۇرئان كەرىمنى كەم-زىيادە بولۇپ قىلىشتىن، ئالماشتۇرۇلۇشتىن ۋە .ئۆزگەرتىلىشتىن چوقۇم قوغدايمىز
15:10Page 262
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ فِي شِيَعِ ٱلۡأَوَّلِينَ ١٠
And We had certainly sent [messengers] before you, [O Muḥammad], among the sects of the former peoples.
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەقىقەتەن بىز سەندىن ئىلگىرى نۇرغۇن پەيغەمبەرلەرنى ئىلگىرىكى كاپىر تائىپىلەرگە ئەۋەتتۇق، ئۇلار پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلدى، سەن ئۈممىتىڭنىڭ سېنى ئىنكار قىلىشتا پەيغەمبەرلەرنىڭ تۇنجىسى ئەمەسسەن.
15:11Page 262
وَمَا يَأۡتِيهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ١١
And no messenger would come to them except that they ridiculed him.
ئىلگىرىكى كاپىر قەۋملەرگە پەيغەمبەر كەلسىلا ئۇنى ئىنكار قىلاتتى ۋە مەسخىرە قىلىشاتتى
15:12Page 262
كَذَٰلِكَ نَسۡلُكُهُۥ فِي قُلُوبِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ١٢
Thus do We insert it [i.e., denial] into the hearts of the criminals.
ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ دىللىرىغا يالغانچىلىقنى كىرگۈزگەنگە ئوخشاش مەككە مۇشرىكلىرىنىڭ دىللىرىغىمۇ ھەقتىن يۈز ئۆرۈش ۋە گەردەنكەشلىك قېلىشنى كىرگۈزىمىز
15:13Page 262
لَا يُؤۡمِنُونَ بِهِۦ وَقَدۡ خَلَتۡ سُنَّةُ ٱلۡأَوَّلِينَ ١٣
They will not believe in it, while there has already occurred the precedent of the former peoples.
ئۇلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بۇ قۇرئانغا ئىشەنمەيدۇ، ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغۇچى كاپىرلارنى ھالاك قىلىشى بۇرۇندىن ئادەت بولغان ئىش، سېنى ئىنكار قىلغۇچى يالغانچىلار بۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىشى كېرەك
15:14Page 262
وَلَوۡ فَتَحۡنَا عَلَيۡهِم بَابٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ فَظَلُّواْ فِيهِ يَعۡرُجُونَ ١٤
And [even] if We opened to them a gate from the heaven and they continued therein to ascend,
ئاشۇ ھەددىدىن ئاشقۇچى يالغانچى بەدبەختلەرگە ھەتتا روشەن دەلىللەر بىلەن ھەقىقەت ئاشكارا بولسىمۇ، بىز ئۇلارغا ئاسماندىن بىر ئېشىك ئېچىپ بەرسەك ئاسمانغا ئۆرلەپ ئۇ يەردىكى ئالامەتلەرنى كۆرسىمۇ ئوخشاشتۇر.
15:15Page 262
لَقَالُوٓاْ إِنَّمَا سُكِّرَتۡ أَبۡصَٰرُنَا بَلۡ نَحۡنُ قَوۡمٞ مَّسۡحُورُونَ ١٥
They would say, "Our eyes have only been dazzled. Rather, we are a people affected by magic."
ئۇلار ئىشەنمەستىن: چوقۇم بىزنىڭ كۆزىمىز كۆرۈشتىن توسالغان، بەلكى بىزنىڭ كۆرگەنلىرىمىز سېھىرنىڭ تەسىرىدىن بولغان، بىز سېھىرلەنگەن .دەيدۇ
15:16Page 263
وَلَقَدۡ جَعَلۡنَا فِي ٱلسَّمَآءِ بُرُوجٗا وَزَيَّنَّٰهَا لِلنَّٰظِرِينَ ١٦
And We have placed within the heaven great stars and have beautified it for the observers.
ھەقىقەتەن بىز ئىنسانلارنىڭ قۇرۇقلۇق ۋە دېڭىز سەپەرلىرىدىكى قاراڭغۇلۇقتا يول تېپىشى ئۈچۈن ئاسماندا كاتتا يۇلتۇزلارنى قىلدۇق، نەزەر سالغۇچىلار ۋە كۈزەتكۈچىلەر ئۈچۈن ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى .ئىپادىلەش ئۈچۈن ئاسمانلارنى يۇلتۇزلار بىلەن بېزىدۇق
15:17Page 263
وَحَفِظۡنَٰهَا مِن كُلِّ شَيۡطَٰنٖ رَّجِيمٍ ١٧
And We have protected it from every devil expelled [from the mercy of Allāh]
ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن قوغلانغان ھەر بىر شەيتاندىن ئاسماننى .مۇھاپىزەت قىلدۇق
15:18Page 263
إِلَّا مَنِ ٱسۡتَرَقَ ٱلسَّمۡعَ فَأَتۡبَعَهُۥ شِهَابٞ مُّبِينٞ ١٨
Except one who steals a hearing and is pursued by a clear burning flame.
لېكىن ئاسمان خەۋەرلىرىگە ئوغۇرلۇقچە قۇلاق سالماقچى بولغان شەيتانلارنى نۇرلۇق ئاقار يۇلتۇز قوغلاپ كۆيدۈرىدۇ.
15:19Page 263
وَٱلۡأَرۡضَ مَدَدۡنَٰهَا وَأَلۡقَيۡنَا فِيهَا رَوَٰسِيَ وَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ شَيۡءٖ مَّوۡزُونٖ ١٩
And the earth - We have spread it and cast therein firmly set mountains and caused to grow therein [something] of every well-balanced thing.
ئىنسانلارنىڭ ئورۇنلىشىشى ئۈچۈن زېمىننى يايدۇق، زېمىننىڭ ئىنسانلار بىلەن تەۋرىنىپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن مۇستەھكەم تاغلارنى قىلدۇق، زېمىندە ئاللاھنىڭ ھېكمىتىنىڭ تەقەززاسى بويىچە ئۆلچەملىك نۇرغۇن .ئۆسۈملۈكلەرنى ئۆستۈردۇق
15:20Page 263
وَجَعَلۡنَا لَكُمۡ فِيهَا مَعَٰيِشَ وَمَن لَّسۡتُمۡ لَهُۥ بِرَٰزِقِينَ ٢٠
And We have made for you therein means of living and [for] those for whom you are not providers.1
ئى ئىنسانلار! زېمىندا سىلەر دۇنيادا ياشىغان ۋاقتىڭلاردا، سىلەرگە يېمەك-ئىچمەك قاتارلىق تۇرمۇش لازىمەتلىكلىرىنى قىلدۇق، سىلەردىن باشقا ئىنسانلار ۋە ھايۋانلاردىن سىلەر رىزىق بېرەلمەيدىغان نەرسىلەر .ئۈچۈنمۇ لازىمەتلىكلىرىنى قىلدۇق
15:21Page 263
وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَآئِنُهُۥ وَمَا نُنَزِّلُهُۥٓ إِلَّا بِقَدَرٖ مَّعۡلُومٖ ٢١
And there is not a thing but that with Us are its depositories, and We do not send it down except according to a known [i.e., specified] measure.
ئىنسانلار ۋە ھايۋانلار مەنپەئەتلىنىدىغان ھەرقانداق بىر نەرسە بولسا، بىز ئۇنى كىشىلەرگە مەنپەئەتلىك قىلىپ يارىتىشقا قادىرمىز، بىز ئۇنى بىزنىڭ خالىشىمىز ۋە ھېكمىتىمىزنىڭ تەقەززاسى بويۇنچە مەلۇم .مىقداردا پەيدا قىلىمىز
15:22Page 263
وَأَرۡسَلۡنَا ٱلرِّيَٰحَ لَوَٰقِحَ فَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَسۡقَيۡنَٰكُمُوهُ وَمَآ أَنتُمۡ لَهُۥ بِخَٰزِنِينَ ٢٢
And We have sent the fertilizing winds1 and sent down water from the sky and given you drink from it. And you are not its retainers.
بىز بۇلۇتلارنى ھەيدەيدىغان شامالنى ئەۋەتتۇق، شامالنىڭ سەۋەبىدىن ھەيدەلگەن بۇلۇتتىن يامغۇر چۈشۈردۇق، سىلەرنى يامغۇر سۈيىدىن سۇغۇردۇق. ئى ئىنسانلار! بۇ سۇنى سىلەر زېمىندا بۇلاق ۋە قۇدۇقلاردا ساقلىيالمايسىلەر، ھەقىقەتەن بۇنى ئاللاھ ساقلايدۇ.
15:23Page 263
وَإِنَّا لَنَحۡنُ نُحۡيِۦ وَنُمِيتُ وَنَحۡنُ ٱلۡوَٰرِثُونَ ٢٣
And indeed, it is We who give life and cause death, and We are the Inheritor.1
بىز خالايىقلارنىڭ ھەممىسى يوق بولغاندىن كېيىن تېرىلدۈرىمىز، ئۆلگەندىن كېيىن قەبىردىن قوزغايمىز، ھاياتلارنى ئەجىلى پۈتكەندە ۋاپات تاپتۇرىمىز، بىز مەڭگۈ باقى بولۇپ زېمىن ۋە زېمىندىكى .نەرسىلەرگە ۋارىسلىق قىلىمىز
15:24Page 263
وَلَقَدۡ عَلِمۡنَا ٱلۡمُسۡتَقۡدِمِينَ مِنكُمۡ وَلَقَدۡ عَلِمۡنَا ٱلۡمُسۡتَـٔۡخِرِينَ ٢٤
And We have already known the preceding [generations] among you, and We have already known the later [ones to come].
ھەقىقەتەن بىز سىلەردىن ئىلگىرى تۇغۇلغان ۋە ۋاپات بولغانلارنى بىلىمىز، سىلەردىن كېيىن تۇغۇلغان ۋە ۋاپات بولغانلارنى بىلىمىز، .ئۇنىڭدىن ھېچ نەرسە بىزگە مەخپى قالمايدۇ
15:25Page 263
وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحۡشُرُهُمۡۚ إِنَّهُۥ حَكِيمٌ عَلِيمٞ ٢٥
And indeed, your Lord will gather them; indeed, He is Wise and Knowing.
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ھەقىقەتەن سېنىڭ پەرۋەردىگارىڭ قىيامەت كۈنىدە ياخشى ئىش قىلغۇچىلارنى ياخشىلىق بىلەن مۇكاپاتلاش، ناچار ئىش قىلغۇچىلارنى يامانلىق بىلەن جازالاش ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى يېغىدۇ، ئاللاھ تەدبىرىدە ھېكمەتلىكتۇر. ئاللاھ ھەممە نەرسىنى بىلىپ تۇرغىچىدۇر. ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپى ئەمەستۇر.
15:26Page 263
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ ٢٦
And We did certainly create man out of clay from an altered black mud.
ھەقىقەتەن بىز ئادەمنى چەكسە جېرىڭلايدىغان، قۇرۇق لايدىن ياراتتۇق، ئادەم ئەلەيھىسسالام يارىتىلغان بۇ لاي ئۇزۇن تۇرۇش بىلەن .پۇرۇقى ئۆزگىرىدىغان قارا لايدۇر
15:27Page 263
وَٱلۡجَآنَّ خَلَقۡنَٰهُ مِن قَبۡلُ مِن نَّارِ ٱلسَّمُومِ ٢٧
And the jinn We created before from scorching fire.
ئادەم ئەلەيھىسسالامنى يارىتىشتىن ئىلگىرى جىن-شەيتانلارنىڭ ئاتىسى .بولغان جىننى كۈچلۈك ئوتنىڭ يالقۇنىدىن ياراتتۇق
15:28Page 263
وَإِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَٰٓئِكَةِ إِنِّي خَٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ ٢٨
And [mention, O Muḥammad], when your Lord said to the angels, "I will create a human being out of clay from an altered black mud.
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! پەرۋەردىگارىڭ ئۆز ۋاقتىدا پەرىشتىلەر ۋە ئىبلىسقا (ئىبلىسمۇ ئۇلار بىلەن بىرگە ئىدى) ھەقىقەتەن مەن پۇرىقى ئۆزگىرىدىغان، چەكسە جېرىڭلايدىغان قۇرۇق قارا لايدىن بىر ئىنسان .يارىتىمەن دېدى
15:29Page 263
فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سَٰجِدِينَ ٢٩
And when I have proportioned him and breathed into him of My [created] soul,1 then fall down to him in prostration."
مەن ئۇنى ئىنسان شەكلىگە كىرگۈزۈپ، مۇكەممەل ئىنسان قىلغاندىن كېيىن مېنىڭ بۇيرۇقۇمغا بويسۇنۇپ ۋە ئۇنىڭغا ھۆرمەت سەجدىسى .قىلىڭلار
15:30Page 263
فَسَجَدَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ كُلُّهُمۡ أَجۡمَعُونَ ٣٠
So the angels prostrated - all of them entirely,
پەرىشتىلەر بۇيرۇققا بويسۇندى، ئۇلارنىڭ ھەممىسى پەرۋەردىگارى .بۇيرۇغاندەك ئادەمگە سەجدە قىلدى
15:31Page 263
إِلَّآ إِبۡلِيسَ أَبَىٰٓ أَن يَكُونَ مَعَ ٱلسَّٰجِدِينَ ٣١
Except Iblees;1 he refused to be with those who prostrated.
لېكىن ئىبلىس پەرىشتىلەر بىلەن بىرگە بولغان تۇرۇغلۇق (گەرچە ئۇ پەرىشتىلەر تائىپىسىدىن بولمىسىمۇ)، پەرىشتىلەر بىلەن بىرگە ئادەمگە سەجدە قىلىشتىن باش تارتتى.
15:32Page 264
قَالَ يَٰٓإِبۡلِيسُ مَا لَكَ أَلَّا تَكُونَ مَعَ ٱلسَّٰجِدِينَ ٣٢
[Allāh] said, "O Iblees, what is [the matter] with you that you are not with those who prostrate?"
ئىبلىس ئادەمگە سەجدە قىلىشتىن باش تارتقاندىن كېيىن، ئاللاھ ئىبلىسقا: مېنىڭ بۇيرۇقۇمغا بويسۇنۇپ ئادەمگە سەجدە قىلغان پەرىشتىلەر بىلەن بىرگە سەجدە قىلىشتىن سېنى نېمە چەكلەپ قويدى؟دېدى.
15:33Page 264
قَالَ لَمۡ أَكُن لِّأَسۡجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقۡتَهُۥ مِن صَلۡصَٰلٖ مِّنۡ حَمَإٖ مَّسۡنُونٖ ٣٣
He said, "Never would I prostrate to a human whom You created out of clay from an altered black mud."
ئىبلىس تەكەببۇرلۇق قىلىپ: ئۆزگىرىشچان قارا لايدىن شەكىلگە كىرگۈزۈپ، قۇرۇق لايدىن يارىتىلغان ئىنسان مېنىڭ سەجدە قىلىشىمغا لايىق بولمايدۇ دېدى.
15:34Page 264
قَالَ فَٱخۡرُجۡ مِنۡهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٞ ٣٤
[Allāh] said, "Then depart from it,1 for indeed, you are expelled.
ئاللاھ ئىبلىسقا: جەننەتتىن چىق، ھەقىقەتەن سەن دەرگاھىمدىن قوغلاندىڭ، دېدى.
15:35Page 264
وَإِنَّ عَلَيۡكَ ٱللَّعۡنَةَ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلدِّينِ ٣٥
And indeed, upon you is the curse until the Day of Recompense."
قىيامەت كۈنىگىچە ساڭا مېنىڭ رەھمىتىمدىن قوغلۇنۇش ۋە لەنەتلىنىش بولسۇن.
15:36Page 264
قَالَ رَبِّ فَأَنظِرۡنِيٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ ٣٦
He said, "My Lord, then reprieve me until the Day they are resurrected."
ئىبلىس: ئى پەرۋەردىگارىم! خالايىقلارنى تېرگۈزىدىغان قىيامەت كۈنىگىچە مېنى ۋاپات تاپقۇزمىغىن ۋە ماڭا مۆھلەت بەرگىن، دېدى.
15:37Page 264
قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ ٱلۡمُنظَرِينَ ٣٧
[Allāh] said, "So indeed, you are of those reprieved
ئاللاھ ئۇنىڭغا: ھەقىقەتەن سەن ئەجىلى كېچىكتۈرۈلۈپ مۆھلەت بېرىلگۈچىلەردىن دېدى
بىرىنچى قېتىم سۈر چېلىنغاندا خالايىقلارنىڭ ھەممىسى ئۆلىدىغان ۋاقىتقىچە
15:39Page 264
قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغۡوَيۡتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ ٣٩
[Iblees] said, "My Lord, because You have put me in error, I will surely make [disobedience] attractive to them [i.e., mankind] on earth, and I will mislead them all
ئىبلىس: پەرۋەردىگارىم! سېنىڭ مېنى ئازدۇرغانلىقىڭ سەۋەبىدىن، زېمىندا ئاسىيلىقنى ئۇلارغا چىرايلىق كۆرسىتىمەن، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى توغرا يولدىن ئەلۋەتتە ئازدۇرىمەن، دېدى.
لېكىن سېنىڭ بەندىلىرىڭدىن سېنىڭ ئىبادىتىڭ ئۈچۈن تاللانغان بەندىلەرنى ئازدۇرالمايمەن
15:41Page 264
قَالَ هَٰذَا صِرَٰطٌ عَلَيَّ مُسۡتَقِيمٌ ٤١
[Allāh] said, "This is a path [of return] to Me [that is] straight.
ئاللاھ: بۇ ماڭا ئۇلاشتۇرىدىغان مۆتىدىل توغرا يولدۇر دېدى
15:42Page 264
إِنَّ عِبَادِي لَيۡسَ لَكَ عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٌ إِلَّا مَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلۡغَاوِينَ ٤٢
Indeed, My servants - no authority will you have over them, except those who follow you of the deviators.
ھەقىقەتەن مېنىڭ ئىخلاسمەن بەندىلىرىمنى ئازدۇرۇشقا سېنىڭ كۈچ-قۇدىرتىڭ يەتمەيدۇ، پەقەت گۇمراھلاردىن ساڭا ئەگەشكەنلەرنى ئازدۇرۇشقا كۈچۈڭ يېتىدۇ.
15:43Page 264
وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوۡعِدُهُمۡ أَجۡمَعِينَ ٤٣
And indeed, Hell is the promised place for them all.
ھەقىقەتەن جەھەننەم ئىبلىس ۋە ئۇنىڭ ئازغۇن ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ ھەممىسىگە ۋەدە قىلىنغان جايدۇر
15:44Page 264
لَهَا سَبۡعَةُ أَبۡوَٰبٖ لِّكُلِّ بَابٖ مِّنۡهُمۡ جُزۡءٞ مَّقۡسُومٌ ٤٤
It has seven gates; for every gate is of them [i.e., Satan's followers] a portion designated."
جەھەننەمنىڭ يەتتە دەرۋازىسى بولۇپ، دەۋزەخ ئەھلى ئۇ دەرۋازىلاردىن كېرىدۇ، جەھەننەمنىڭ ھەر بىر دەرۋازىسى شەيتاننىڭ ئەگەشكۈچىلىرىدىن مەلۇم كىشىلەرنىڭ كېرىشى ئۈچۈن بەلگىلەنگەن.
15:45Page 264
إِنَّ ٱلۡمُتَّقِينَ فِي جَنَّٰتٖ وَعُيُونٍ ٤٥
Indeed, the righteous will be within gardens and springs,
پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىش، چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ئاللاھقا تەقۋادار بولغانلار ئاخىرەتتە باغۇ-بوستانلاردىن ۋە ساپ-سۈزۈك سۇلار ئېقىپ تۇرغان بۇلاقلاردىن بەھرىمەن بولىدۇ.
15:46Page 264
ٱدۡخُلُوهَا بِسَلَٰمٍ ءَامِنِينَ ٤٦
[Having been told], "Enter it in peace, safe [and secure]."
ئۇلار جەننەتكە كېرىدىغان ۋاقىتتا: ئاپەتلەردىن سالامەت ۋە قورقۇنچىلاردىن خاتىرجەم بولۇپ كېرىڭلار دېيىلىدۇ
15:47Page 264
وَنَزَعۡنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنۡ غِلٍّ إِخۡوَٰنًا عَلَىٰ سُرُرٖ مُّتَقَٰبِلِينَ ٤٧
And We will remove whatever is in their breasts of resentment,1 [so they will be] brothers, on thrones facing each other.
ئۇلارنىڭ دىللىرىدىكى ئۆچمەنلىك، ئاداۋەتنى چېقىرىپ تاشلايمىز، ئۇلار بىر-بىرىنى ياخشى كۆرگەن قېرىنداش بولغان ھالەتتا تەختلەرنىڭ .ئۈستىدە بىر-بىرىگە قارىشىپ ئولتۇرىدۇ
15:48Page 264
لَا يَمَسُّهُمۡ فِيهَا نَصَبٞ وَمَا هُم مِّنۡهَا بِمُخۡرَجِينَ ٤٨
No fatigue will touch them therein, nor from it will they [ever] be removed.
ئۇلارغا جەننەتتە ھېرىش-چارچاش بولمايدۇ، ئۇلار جەننەتتىن .چېقىرىۋېتىلمەيدۇ، جەننەتتە مەڭگۈ قالىدۇ
15:49Page 264
۞ نَبِّئۡ عِبَادِيٓ أَنِّيٓ أَنَا ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ٤٩
[O Muḥammad], inform My servants that it is I who am the Forgiving, the Merciful,
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! مېنىڭ بەندىلىرىمگە بىلدۈرگىنكى: مەن ئۇلاردىن .تەۋبە قىلغانلارنى مەغپىرەت قىلىمەن ۋە ئۇنىڭغا رەھىم قىلىمەن
15:50Page 264
وَأَنَّ عَذَابِي هُوَ ٱلۡعَذَابُ ٱلۡأَلِيمُ ٥٠
And that it is My punishment which is the painful punishment.
ئۇلارغا بىلدۈرگىنكى: ھەقىقەتەن مېنىڭ ئازابىم دەرتلىك ئازابتۇر، مېنىڭ ئازابىمدىن ئەمىن بولۇش ۋە مەغپىرىتىمگە نائىل بولۇش ئۈچۈن ماڭا .تەۋبە قىلىڭلار
ئۇلارغا ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا پەرزەنت بىلەن، لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىنى ھالاك قىلىش بىلەن خۇشخەۋەر ئېلىپ كەلگەن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ مېھمانلىرىنىڭ خەۋىرىنى ئېيتىپ .بەرگىن
15:52Page 265
إِذۡ دَخَلُواْ عَلَيۡهِ فَقَالُواْ سَلَٰمٗا قَالَ إِنَّا مِنكُمۡ وَجِلُونَ ٥٢
When they entered upon him and said, "Peace." [Abraham] said, "Indeed, we are fearful [i.e., apprehensive] of you."
ئۆز ۋاقتىدا پەرىشتىلەر ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ يېنىغا كىرىپ ئۇنىڭغا سالام بەردى، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا چىرايلىقچە ھۆرمەت بىلەن جاۋاپ قايتۇردى ۋە ئۇلارنىڭ يېيىشى ئۈچۈن كاۋاپ قىلىنغان موزاينىڭ گۆشىنى ئېلىپ كەلدى، ئۇلارنىڭ گۆشنى يېمىگەنلىكىنى كۆرۈپ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام: بىز سىلەردىن قورقىۋاتىمىز، دېدى.
15:53Page 265
قَالُواْ لَا تَوۡجَلۡ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٖ ٥٣
[The angels] said, "Fear not. Indeed, we give you good tidings of a learned boy."
پەرىشتىلەردىن بولغان ئەلچىلەر: قورقمىغىن، بىز سېنى خۇرسەن قىلىدىغان كەلگۈسىدە بىلملىك بولىدىغان بىر ئوغۇل بوۋاق بىلەن خۇشخەۋەر بېرىمىز، دېدى.
15:54Page 265
قَالَ أَبَشَّرۡتُمُونِي عَلَىٰٓ أَن مَّسَّنِيَ ٱلۡكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ ٥٤
He said, "Have you given me good tidings although old age has come upon me? Then of what [wonder] do you inform?"
ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا: ئۇلارنىڭ ئۆزىگە پەرزەنت بولۇش بىلەن بەرگەن بىشارىتىدىن ئەجەپلىنىپ: مەن قېرىپ، ئايالىم ياشىنىپ قالغاندا ماڭا پەرزەنت بىلەن خۇشخەۋەر بىرەمسىلەر!؟، ماڭا نېمە يۈزىدىن بۇ بىشارەتنى بىرىسىلەر؟، دېدى.
15:55Page 265
قَالُواْ بَشَّرۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ فَلَا تَكُن مِّنَ ٱلۡقَٰنِطِينَ ٥٥
They said, "We have given you good tidings in truth, so do not be of the despairing."
پەرىشتىلەردىن بولغان ئەلچىلەر ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا: شەك-شۈبھىسىز بىز ساڭا خۇشخەۋەر بەردۇق، بىز بىشارەت بەرگەن ئىشتا نائۈمىد بولمىغىن، دېدى.
15:56Page 265
قَالَ وَمَن يَقۡنَطُ مِن رَّحۡمَةِ رَبِّهِۦٓ إِلَّا ٱلضَّآلُّونَ ٥٦
He said, "And who despairs of the mercy of his Lord except for those astray?"
ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام: پەرۋەردىگارىنىڭ رەھمىتىدىن پەقەت توغرا يولدىن چەتنەپ كەتكەن ئازغۇنلاردىن باشقا كىممۇ نائۈمىد بولىدۇ؟، دېدى.
15:57Page 265
قَالَ فَمَا خَطۡبُكُمۡ أَيُّهَا ٱلۡمُرۡسَلُونَ ٥٧
[Abraham] said, "Then what is your business [here], O messengers?"
ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام: ئى ئەلچىلەر! ئاللاھنىڭ تەرىپىدىن نېمە ئىش بىلەن كەلدىڭلار؟، دېدى.
15:58Page 265
قَالُوٓاْ إِنَّآ أُرۡسِلۡنَآ إِلَىٰ قَوۡمٖ مُّجۡرِمِينَ ٥٨
They said, "Indeed, we have been sent to a people of criminals,
پەرىشتىلەردىن بولغان ئەلچىلەر: ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتەن بۇزۇقچىلىقتا ھەددىدىن، يامانلىقتا چېكىدىن ئاشقان لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىنى ھالاك قىلىشقا ئەۋەتىلدۇق، دېدى.
15:59Page 265
إِلَّآ ءَالَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمۡ أَجۡمَعِينَ ٥٩
Except the family of Lot; indeed, we will save them all
پەقەت لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئائىلە-تاۋاباتلىرى ۋە مۆئمىنلەردىن بولغان ئەگەشكۈچىلىرى بۇنىڭدىن مۇستەسنا، ھالاكەت ئۇلارنى ئۆز .ئىچىگە ئالمايدۇ، بىز ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئازابتىن قۇتۇلدۇرىمىز
15:60Page 265
إِلَّا ٱمۡرَأَتَهُۥ قَدَّرۡنَآ إِنَّهَا لَمِنَ ٱلۡغَٰبِرِينَ ٦٠
Except his wife." We [i.e., Allāh] decreed that she is of those who remain behind.1
پەقەت لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئايالىلا بۇنىڭدىن مۇستەسنا، بىز ئۇنى ئازاب ئۆز ئىچىگە ئالىدىغانلار بىلەن بىرگە قېلىشىنى ھۆكۈم قىلدۇق
15:61Page 265
فَلَمَّا جَآءَ ءَالَ لُوطٍ ٱلۡمُرۡسَلُونَ ٦١
And when the messengers came to the family of Lot,
لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىگە ئەۋەتىلگەن پەرىشتىلەر ئەرلەرنىڭ شەكلىدە كەلگەن ئىدى.
لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا: سىلەر مەن تونۇمايدىغان كىشىلەرغۇ؟، دېدى.
15:63Page 265
قَالُواْ بَلۡ جِئۡنَٰكَ بِمَا كَانُواْ فِيهِ يَمۡتَرُونَ ٦٣
They said, "But we have come to you with that about which they were disputing,
پەرىشتىلەردىن بولغان ئەلچىلەر لۇت ئەلەيھىسسالامغا: قورقمىغىن، ئى لۇت!بىز سېنىڭ يېنىڭغا قەۋمىڭ شەك قىلغان ھالاك قىلغۇچى ئازابنى ئىلىپ كەلدۇق، دېدى.
15:64Page 265
وَأَتَيۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ ٦٤
And we have come to you with truth, and indeed, we are truthful.
بىز چاقچاق ئەمەس ھەقىقەتەنى ئىلىپ كەلدۇق، بىز ساڭا بەرگەن .خەۋىرىمىزدە ئەلۋەتتە راستچىلمىز
15:65Page 265
فَأَسۡرِ بِأَهۡلِكَ بِقِطۡعٖ مِّنَ ٱلَّيۡلِ وَٱتَّبِعۡ أَدۡبَٰرَهُمۡ وَلَا يَلۡتَفِتۡ مِنكُمۡ أَحَدٞ وَٱمۡضُواْ حَيۡثُ تُؤۡمَرُونَ ٦٥
So set out with your family during a portion of the night and follow behind them and let not anyone among you look back and continue on to where you are commanded."
كېچىدىن مەلۇم ۋاقىت ئۆتكەندىن كېيىن ئائىلەڭنى ئېلىپ يولغا چىققىن، سەن ئۇلارنىڭ ئارقىسىدىن ماڭغىن، سىلەردىن ھېچ بىر كىشى قەۋمىگە چۈشكەن ئازابقا قاراش ئۈچۈن كەينىگە قارىمىسۇن.ئاللاھ سىلەرنى بۇيرىغان جايغا بارغىچە ئالدىڭلارغا قاراپ داۋام قىلىڭلار.
15:66Page 265
وَقَضَيۡنَآ إِلَيۡهِ ذَٰلِكَ ٱلۡأَمۡرَ أَنَّ دَابِرَ هَٰٓؤُلَآءِ مَقۡطُوعٞ مُّصۡبِحِينَ ٦٦
And We conveyed to him [the decree] of that matter: that those [sinners] would be eliminated by early morning.
ۋەھيى ئارقىلىق لۇت ئەلەيھىسسالامغا سۈبھى ۋاقتى بولغاندا ئاشۇ قەۋمنىڭ ئاخىرىنى ھالاك قىلىش بىلەن يىلتىزىنىڭ قۇرىتىلىدىغانلىقىنى ئىرادە قىلغانلىقىمىزنى بىلدۇردۇق.
15:67Page 265
وَجَآءَ أَهۡلُ ٱلۡمَدِينَةِ يَسۡتَبۡشِرُونَ ٦٧
And the people of the city came rejoicing.1
سەدۇم ئەھلى يەنى لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى ناچار ئىش قىلىش ئۈچۈن لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆيىگە مېھمان كەلگىنىدىن خۇرسەن بولۇپ كەتتى.
15:68Page 265
قَالَ إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ ضَيۡفِي فَلَا تَفۡضَحُونِ ٦٨
[Lot] said, "Indeed, these are my guests, so do not shame me.
لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا: ھەقىقەتەن بۇلار مېنىڭ مېھمانلىرىم، ئۇلارغا ناچارلىق قىلىپ مېنى رەسۋا قىلماڭلار دېدى.
ناچار ئىشنى تەرك قىلىش بىلەن ئاللاھدىن قورقۇڭلار، پاسكىنا .قىلىقلىرىڭلار بىلەن مېنى خارلىماڭلار
15:70Page 265
قَالُوٓاْ أَوَلَمۡ نَنۡهَكَ عَنِ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٧٠
They said, "Have we not forbidden you from [protecting] people?"
لۇت ئەلەيھىسسالامغا قەۋمى: بىز سېنى كەلگەن كىشىلەردىن بىرىنى .مېھمان قىلىشتىن توسمىغانمىدۇق؟دېدى
15:71Page 266
قَالَ هَٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِيٓ إِن كُنتُمۡ فَٰعِلِينَ ٧١
[Lot] said, "These are my daughters1 - if you would be doers [of lawful marriage]."
لۇت ئەلەيھىسسالام مېھمانلىرى ئالدىدا ئۆزۈر ئېيتىپ ئۇلارغا مۇنداق دېدى: بۇلار مېنىڭ قىزلىرىم، سىلەرنىڭ ئاياللىرىڭلارمۇ بۇنىڭ قاتارىدىن، ئەگەر سىلەر شەھۋىتىڭلارنى ئادا قىلىشنى مەقسەت قىلساڭلار ئۇلارنى نىكاھلاپ ئېلىڭلار دېدى.
15:72Page 266
لَعَمۡرُكَ إِنَّهُمۡ لَفِي سَكۡرَتِهِمۡ يَعۡمَهُونَ ٧٢
By your life, [O Muḥammad], indeed they were, in their intoxication, wandering blindly.
ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! سېنىڭ ھاياتىڭ بىلەن قەسەمكى: ھەقىقەتەن لۇتنىڭ قەۋمى ئۆزلىرىنىڭ شەيتانىي شەھۋىتىنىڭ ئاسارىتىدە تېڭىرقاپ يۈرىشىدۇ.
كۈن چىقىۋاتقان ۋاقتىدا ئۇلارغا ھالاك قىلغۇچى دەھشەتلىك چۇقان .يۈزلەندى
15:74Page 266
فَجَعَلۡنَا عَٰلِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمۡطَرۡنَا عَلَيۡهِمۡ حِجَارَةٗ مِّن سِجِّيلٍ ٧٤
And We made the highest part [of the city] its lowest and rained upon them stones of hard clay.
بىز ئۇلارنىڭ شەھرىنىڭ ئۈستىنى ئاستىغا ئۆرىۋەتتۇق، ئۇلارنىڭ ئۈستىگە لايدىن قاتۇرۇلغان تاشلارنى ياغدۇردۇق.
15:75Page 266
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡمُتَوَسِّمِينَ ٧٥
Indeed in that are signs for those who discern.
ھەقىقەتەن يۇقىرىدا بايان قىلىنغان لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىگە چۈشكەن ھالاكەتلىك ئازابتا، تەپەككۇر قىلغۇچىلار ئۈچۈن نۇرغۇن ئىبرەتلەر بار.
15:76Page 266
وَإِنَّهَا لَبِسَبِيلٖ مُّقِيمٍ ٧٦
And indeed, they [i.e., those cities] are [situated] on an established road.
لۇت ئەلەيھىسسالام قەۋمى ياشىغان شەھەر يول ئۈستىدە بولۇپ، ئۇ يەردىن ئۆتكەن يولۇچىلار ئۇ شەھەرنى كۆرۈپ ئۆتىدۇ.
15:77Page 266
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ ٧٧
Indeed in that is a sign for the believers.
.ئاشۇ ھادىسىدە مۆئمىنلەر ئۈچۈن نۇرغۇن ئىبرەت ئالىدىغان ئىشلار بار
15:78Page 266
وَإِن كَانَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأَيۡكَةِ لَظَٰلِمِينَ ٧٨
And the companions of the thicket [i.e., the people of Madyan] were [also] wrongdoers,
ھەقىقەتەن قويۇق بوستانلىق بولغان شەھەر ئاھالىسى بولغان شۈئەيب ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە ئۆزلىرىگە ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر شۈئەيب ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلىش بىلەن .ئۆزىگە زۇلۇم قىلغانلاردىن ئىدى
15:79Page 266
فَٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡ وَإِنَّهُمَا لَبِإِمَامٖ مُّبِينٖ ٧٩
So We took retribution from them, and indeed, both [cities] are on a clear highway.
ئۇلاردىن ئىنتىقام ئىلىش بىلەن ئۇلارنى ھالاك قىلدۇق، لۇت ئەلەيھىسسالام قەۋمىنىڭ يۇرتى ۋە شۇئەيب ئەلەيھىسسالام قەۋمىنىڭ .تۇرالغۇلىرى ئۆتكەن يولۇچىلارغا ئوچۇق بولغان يول ئۈستىدىدۇر
15:80Page 266
وَلَقَدۡ كَذَّبَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡحِجۡرِ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ٨٠
And certainly did the companions of al-Ḥijr1 [i.e., the Thamūd] deny the messengers.
ھەقىقەتەن سەمۇد قەۋمى يەنى ئۇلار ھىجاز بىلەن شام ئارىسىدىكى ھىجىر ئاھالىسى بولۇپ، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ پەيغەمبىرى سالىھ ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلىش بىلەن بىرگە بارلىق پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلدى.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences