Al-Mukhtasar · Tafsir · in Uyghur
Al-A'raf 7:99–149
7:99Page 163
أَفَأَمِنُواْ مَكۡرَ ٱللَّهِۚ فَلَا يَأۡمَنُ مَكۡرَ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ٩٩
Then, did they feel secure from the plan of Allāh? But no one feels secure from the plan of Allāh except the losing people.
سىلەر ئاللاھنىڭ ئۇلارنى تەدرىجى جازالاش ئۈچۈن ئۇلارغا مۆھلەت بەرگەنلىكىگە، كۈچ-قۇۋۋەت ۋە كەڭرى رىزىق ئاتا قىلغانلىقىغا قاراڭلار. ئۇلار ئاللاھنىڭ مەكرىدىن (يەنى ئۇلار تۇيۇقسىز تۇرغاندا ئازاپ نازىل قىلىشىدىن) ئەمىن بولالامدۇ؟، پەقەت ھالاك بولغۇچى قەۋىملا ئاللاھنىڭ مەكرىدىن خاتىرجەم بولالايدۇ، ئەمما ھىدايەتكە ئېرىشكەنلەر بولسا ئاللاھنىڭ مەكرىدىن قورقىدۇ، شۇڭا ئۇلار ئۆزلىرىگە بېرىلگەن نەرسىگە ئالدانمايدۇ، پەقەتلا ئۇنى ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىگە ئاتا قىلغان سىنىقى دەپ قارايدۇ-دە ئاللاھقا شۈكرى قىلىدۇ.
7:100Page 163
أَوَلَمۡ يَهۡدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِ أَهۡلِهَآ أَن لَّوۡ نَشَآءُ أَصَبۡنَٰهُم بِذُنُوبِهِمۡۚ وَنَطۡبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ ١٠٠
Has it not become clear to those who inherited the earth after its [previous] people that if We willed, We could afflict them for their sins? But We seal over their hearts so they do not hear.1
زېمىننىڭ ئىلگىرىكى ئىگىلىرى گۇناھلىرى تۈپەيلى ھالاك بولغاندىن كېيىن، زېمىنغا ۋارىس بولغان ئاندىن ئۆزلىرىگە چۈشكەن ئازابلاردىن ئىبرەت ئالماستىن بەلكى ئىشلىرىنى داۋاملاشتۇرىۋەردى. ئەگەر ئاللاھ خالىغان بولسا ئىدى، ئۇلارنى گۇناھى تۈپەيلى جازالاش قانۇنيىتى بويىچە جازالايتتى. بۇ ئۇلارغا ئايان بولمىدىمۇ؟. ئاللاھ ئۇلارنىڭ دىللىرىنى پىچەتلەپ ۋەز-نەسىھەت ئالمايدىغان ۋە نەسىھەتنىڭ پايدىسى بولمايدىغان قىلىپ قويدى.
7:101Page 163
تِلۡكَ ٱلۡقُرَىٰ نَقُصُّ عَلَيۡكَ مِنۡ أَنۢبَآئِهَاۚ وَلَقَدۡ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ مِن قَبۡلُۚ كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ١٠١
Those cities - We relate to you, [O Muḥammad], some of their news. And certainly did their messengers come to them with clear proofs, but they were not to believe in that which they had denied before.1 Thus does Allāh seal over the hearts of the disbelievers.
ئى پەيغەمبەر! ئىبرەت ئالىدىغان كىشىلەرنىڭ ئىبرەت ئېلىشى، ۋەز-نەسىھەت قۇبۇل قىلىدىغان كىشىلەرگە ۋەز-نەسىھەت بولىشى ئۈچۈن ئىلگىرىكى ئاشۇ شەھەرلەر (يەنى نوھ، ھۇد، سالىھ، لۇت ۋە شۇئەيىبلەرنىڭ قەۋىملىرىنىڭ شەھەرلىرى) ئاھالىسىنىڭ بەزى خەۋەرلىرىنى، پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلىشلىرىنى، ۋە ئۇلارغا چۈشكەن ئازابلارنى ساڭا بايان قىلىپ بېرىمىز. شەك-شۈبھىسىزكى، پەيغەمبەرلىرى ئۇلارغا راستلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان روشەن دەلىللەرنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى. ئاللاھنىڭ ئەزەلى ئىلمىدە ئۇلارنىڭ ئۇنى ئىنكار قىلىدىغانلىقى بار بولغانلىقى ئۈچۈن، ئۇلارغا پەيغەمبەرلەر كەلگەن چاغدا ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتمىدى. ئاللاھ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغان شەھەر ئاھالىسىنىڭ دىللىرىغا پىچەت ئۇرغىنىدەك، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلغۇچى كاپىرلارنىڭ دىللىرىنىمۇ پىچەتلەيدۇ، شۇڭا ئۇلار ئىمانغا ھىدايەت قىلىنمايدۇ.
7:102Page 163
وَمَا وَجَدۡنَا لِأَكۡثَرِهِم مِّنۡ عَهۡدٖۖ وَإِن وَجَدۡنَآ أَكۡثَرَهُمۡ لَفَٰسِقِينَ ١٠٢
And We did not find for most of them any covenant;1 but indeed, We found most of them defiantly disobedient.
بىز پەيغەمبەرلىرى ئەۋەتىلگەن ئۈممەتلەرنىڭ كۆپىنچىسىنىڭ ئاللاھ تەۋىسيە قىلغان نەرسىلەرگە ۋاپا قىلىدىغانلىقىنى بايقىمىدۇق، بىز ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنىدىغانلىقىنىمۇ بايقىمىدۇق، ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسىنىڭ پەقەت ئاللاھنىڭ تائىتىدىن چىققۇچى ئىكەنلىكىنى بايقىدۇق.
7:103Page 163
ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِم مُّوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَظَلَمُواْ بِهَاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ١٠٣
Then We sent after them Moses with Our signs to Pharaoh and his establishment, but they were unjust toward them.1 So see how was the end of the corrupters.
ئاندىن بىز مەزكۇر پەيغەمبەرلەردىن كېيىن مۇسانى راستچىللىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان روشەن دەلىل پاكىتلىرىمىز بىلەن پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ئۇلار ئۇ مۆجىزىلەرنى ئىنكار قىلدى ۋە ئۇنىڭغا كاپىر بولدى. ئى پەيغەمبەر! پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ ئاقىۋېتىنىڭ قانداق بولىدىغانلىقىغا قارىغىن، ئاللاھ ھەقىقەتەن ئۇلارنى سۇغا غەرق قىلدى ۋە ئۇلارنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە لەنەتكە دۇچار قىلدى.
7:104Page 163
وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰفِرۡعَوۡنُ إِنِّي رَسُولٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٠٤
And Moses said, "O Pharaoh, I am a messenger from the Lord of the worlds
ئاللاھ مۇسانى پىرئەۋننىڭ يېنىغا ئەۋەتكەن چاغدا ئۇ پىرئەۋننىڭ يېنىغا كېلىپ: ئى پىرئەۋن! مەن ھەقىقەتەن پۈتۈن مەخلۇقاتنىڭ ياراتقۇچىسى، ئۇلارنىڭ ئىگىسى ۋە ئۇلارنىڭ ئىشلىرىنى ئورۇنلاشتۇرغۇچى زات تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەردۇرمەن، دېدى.
7:105Page 164
حَقِيقٌ عَلَىٰٓ أَن لَّآ أَقُولَ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡحَقَّۚ قَدۡ جِئۡتُكُم بِبَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّكُمۡ فَأَرۡسِلۡ مَعِيَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ١٠٥
[Who is] obligated not to say about Allāh except the truth. I have come to you with clear evidence from your Lord, so send with me the Children of Israel."1
مۇسا ئېيتتى: مەن ئاللاھ تەرىپىدىن پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتىلگەن چاغدا ئاللاھ نامىدىن پەقەت ھەقىقەتتىن باشقىنى ئېيتماسلىققا لايىقمەن، مەن سىلەرگە ھەقىقەتەن راستچىللىقىمنى ۋە پەرۋەردىگارىم تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر ئىكەنلىكىمنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان روشەن مۆجىزە ئېلىپ كەلدىم، شۇنىڭ ئۈچۈن مەن بىلەن بىرگە ئىسرائىل ئەۋلادىنى ۋە ئۇلاردىن ئىلىنغان ئەسىرلەرنى قويۇپ بەرگىن.
7:106Page 164
قَالَ إِن كُنتَ جِئۡتَ بِـَٔايَةٖ فَأۡتِ بِهَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ١٠٦
[Pharaoh] said, "If you have come with a sign, then bring it forth, if you should be of the truthful."
پىرئەۋن مۇساغا : ئەگەر سەن داۋا قىلغىنىڭدەك بىرەر مۆجىزە ئېلىپ كەلگەن بولساڭ، داۋايىڭدا راستچىل بولساڭ ئۇنى بىزگە كۆرسەتكىن دېدى.
7:107Page 164
فَأَلۡقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعۡبَانٞ مُّبِينٞ ١٠٧
So he [i.e., Moses] threw his staff, and suddenly it was a serpent, manifest.1
مۇسا ھاسىسىنى تاشلىۋېدى ئۇ ھەممە ئادەم كۆرەلەيدىغان بۈيۈك بىر ئەجدىھاغا ئايلاندى.
7:108Page 164
وَنَزَعَ يَدَهُۥ فَإِذَا هِيَ بَيۡضَآءُ لِلنَّٰظِرِينَ ١٠٨
And he drew out his hand; thereupon it was white [with radiance] for the observers.
قولىنى ياقىسىدىن ياكى قولتىقىنىڭ ئاستىدىن چىقىرىۋىدى قاتتىق ئاقلىقىدىن قارىغۇچىلارغا نۇر چاقنىتىپ تۇرىدىغان ئاپئاق بولۇپ چىقتى.
7:109Page 164
قَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِ فِرۡعَوۡنَ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٌ عَلِيمٞ ١٠٩
Said the eminent among the people of Pharaoh, "Indeed, this is a learned magician
پىرئەۋن قەۋمىنىڭ چوڭلىرى مۇسانىڭ ھاسىسىنىڭ ئەجدىھاغا ئۆزگەرگەنلىكىنى، قولىنىڭ ئاپئاق بولغانلىقىنى كۆرگەندىن كېيىن ئۇلار: مۇسا سېھرىگەرلىك ئىلمىنى ياخشى بىلىدىغان كۈچلۈك سېھىرگەر ئىكەن .دېدى
7:110Page 164
يُرِيدُ أَن يُخۡرِجَكُم مِّنۡ أَرۡضِكُمۡۖ فَمَاذَا تَأۡمُرُونَ ١١٠
Who wants to expel you from your land [through magic], so what do you instruct?"
ئۇ قىلمىشلىرى ئارقىلىق سىلەرنى بۇ زېمىنىڭلاردىن يەنى مىسىردىن چىقىرۋېتىشنى مەقسەت قىلىدۇ، ئاندىن پىرئەۋن ئۇلاردىن مۇسا ئەلەيھىسسالام ھەققىدە مەسلەھەت سوراپ: بۇ ھەقتە ماڭا نېمە مەسلەھەت بېرىسىلەر؟ دېدى.
7:111Page 164
قَالُوٓاْ أَرۡجِهۡ وَأَخَاهُ وَأَرۡسِلۡ فِي ٱلۡمَدَآئِنِ حَٰشِرِينَ ١١١
They said,1 "Postpone [the matter of] him and his brother and send among the cities gatherers
ئۇلار پىرئەۋنگە: مۇسا ۋە مۇسانىڭ قېرىندىشى ھارۇننىڭ ئىشىنى كېچىكتۈرگىن، سېھرىگەرلەرنى توپلايدىغان ئادەملەرنى مىسىرنىڭ شەھەرلىرىگە ئەۋەتكىن .
شەھەرلەردىن سېھرىگەرلەرنى توپلاش ئۈچۈن ئەۋەتكەن ئادەملەر .بارلىق ئۇستا ۋە ماھىر سېھرىگەرلەرنى ھۇزۇرۇڭغا ئېلىپ كەلسۇن، دېدى
7:113Page 164
وَجَآءَ ٱلسَّحَرَةُ فِرۡعَوۡنَ قَالُوٓاْ إِنَّ لَنَا لَأَجۡرًا إِن كُنَّا نَحۡنُ ٱلۡغَٰلِبِينَ ١١٣
And the magicians came to Pharaoh. They said, "Indeed for us is a reward if we are the predominant."
پىرئەۋن سېھرىگەرلەرنى يىغىشقا ئادەملىرىنى ئەۋەتتى، سېھرىگەرلەر پىرئەۋننىڭ قېشىغا كەلگەن چاغدا ئۇلار پىرئەۋندىن: ئەگەر سېھىرلىرىمىز بىلەن بىز مۇسانىڭ ئۈستىدىن غەلبە قىلساق بىزگە مۇكاپات بېرىلەمدۇ؟ دەپ سورىدى.
7:114Page 164
قَالَ نَعَمۡ وَإِنَّكُمۡ لَمِنَ ٱلۡمُقَرَّبِينَ ١١٤
He said, "Yes, and, [moreover], you will be among those made near [to me]."
پىرئەۋىن ئۇلارغا : ھەئە سىلەرگە چوقۇم مۇكاپات بېرىلىدۇ، سىلەر مەنسەپتە يېقىن ئادەملىرىم بولۇپ قالىسىلەر، دەپ جاۋاپ بەردى.
7:115Page 164
قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ نَحۡنُ ٱلۡمُلۡقِينَ ١١٥
They said, "O Moses, either you throw [your staff], or we will be the ones to throw [first]."
سېھرىگەرلەر ئۆزلىرىنىڭ مۇسادىن غالىپ كېلىدىغانلىقىغا ئىشەنگەن ھالدا تەكەببۇرلۇق بىلەن: ئى مۇسا! سەن ھاساڭنى ئاۋۋال تاشلامسەن، ياكى بىز ئاۋۋال تاشلامدۇق؟ ئۆزۈڭ تاللىغىن، دېدى.
7:116Page 164
قَالَ أَلۡقُواْۖ فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ سَحَرُوٓاْ أَعۡيُنَ ٱلنَّاسِ وَٱسۡتَرۡهَبُوهُمۡ وَجَآءُو بِسِحۡرٍ عَظِيمٖ ١١٦
He said, "Throw," and when they threw, they bewitched the eyes of the people and struck terror into them, and they presented a great [feat of] magic.1
مۇسا ئۇلارنىڭ سۆزلىرىگە پەرۋا قىلماستىن پەرۋەردىگارىنىڭ نۇسرەت ئاتا قىلىدىغانلىقىغا ئىشەنگەن ھالدا ئۇلارغا: ئارغامچا ۋە ھاسىلىرىڭلارنى سىلەر تاشلاڭلار، دەپ جاۋاپ بەردى. ئۇلار ھاسا ۋە ئارغامچىلىرىنى تاشلاپ ئۇنى توغرا ھالەتتە بېلىشتىن كىشىلەرنىڭ كۆزلىرىنى باغلىدى ۋە ئۇلارنى قورقۇتىۋەتتى، ئۇلار كىشىلەرنىڭ كۆزلىرىگە چوڭ كۆرۈنىدىغان سېھىرنى كۆرسەتتى.
7:117Page 164
۞ وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَلۡقِ عَصَاكَۖ فَإِذَا هِيَ تَلۡقَفُ مَا يَأۡفِكُونَ ١١٧
And We inspired to Moses, "Throw your staff," and at once it devoured what they were falsifying.
ئاللاھ پەيغەمبىرى مۇساغا: «ئى مۇسا! ھاساڭنى تاشلىغىن» دەپ ۋەھيى قىلدى، مۇسا ھاسىنى تاشلىدى، ھاسا ئەجدىھاغا ئايلىنىپ ئۇلار ھەقىقەتلەرنى بورمىلاشتا ۋە كىشىلەرنى ئۇ ھەقىقەتەن مېڭىۋاتقان يىلانلار ئىكەن دېگەن تۇيغۇغا كەلتۈرۈشتە ئىشلەتكەن ئارغامچا ۋە ھاسىلىرىنى يۈتىۋەتتى.
7:118Page 164
فَوَقَعَ ٱلۡحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ١١٨
So the truth was established, and abolished was what they were doing.
ھەقىقەت ئاشكارا بولدى، مۇسا ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن نەرسىنىڭ راستلىقى، سېھرىگەرلەرنىڭ سېھرىنىڭ باتىللىقى ئاشكارا بولدى.
7:119Page 164
فَغُلِبُواْ هُنَالِكَ وَٱنقَلَبُواْ صَٰغِرِينَ ١١٩
And they [i.e., Pharaoh and his people] were overcome right there and became debased.
بۇ يەردە پىرئەۋن قەۋمى مەغلۇپ بولدى، مۇسا ئۇلارنىڭ ئۈستىدىن غەلبە قىلدى، پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى خار بولغان ھالدا قايتتى.
7:120Page 164
وَأُلۡقِيَ ٱلسَّحَرَةُ سَٰجِدِينَ ١٢٠
And the magicians fell down in prostration [to Allāh].
سېھرىگەرلەر ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ بۈيۈكلىكىنى ۋە روشەن مۆجىزىلەرنى كۆرگەن چاغدا ئۇلار پەقەت ئاللاھقا سەجدە قىلماي تۇرالمىدى.
7:121Page 165
قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٢١
They said, "We have believed in the Lord of the worlds,
سېھىرگەرلەر: كائىناتتىكى بارلىق مەخلۇقاتلارنىڭ پەرۋەردىگارىغا ئىمان ئېيتتۇق، دېدى.
مۇسا ۋە ھارۇننىڭ پەرۋەردىگارى ئىبادەت قىلىنىشقا ئەڭ ھەقلىقتۇر.
7:123Page 165
قَالَ فِرۡعَوۡنُ ءَامَنتُم بِهِۦ قَبۡلَ أَنۡ ءَاذَنَ لَكُمۡۖ إِنَّ هَٰذَا لَمَكۡرٞ مَّكَرۡتُمُوهُ فِي ٱلۡمَدِينَةِ لِتُخۡرِجُواْ مِنۡهَآ أَهۡلَهَاۖ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ١٢٣
Said Pharaoh, "You believed in him1 before I gave you permission. Indeed, this is a conspiracy which you conspired in the city to expel therefrom its people. But you are going to know.
سېھرىگەرلەر بىر ئاللاھقا ئىمان ئېيتقىنىدىن كېيىن پىرئەۋن ئۇلارنى ئاگاھلاندۇرۇپ: سىلەر مەن رۇخسەت قىلىشتىن ئىلگىرى مۇساغا ئىمان ئېيتتىڭلار، سىلەرنىڭ مۇسا ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەرگە ئىيمان ئېيتىشىڭلار شەھەر ئاھالىسىنى شەھەردىن ھەيدەپ چىقىرىش ئۈچۈن مۇسا بىلەن بىرلىشىپ پىلانلىغان ھىيلەڭلاردۇر. ئى سېھرىگەرلەر! سىلەر ئۆزۈڭلارغا چۈشىدىغان ئازاب ۋە دۇچار بولىدىغان جازانى ئۇزاققا قالماي بېلىسىلەر.
7:124Page 165
لَأُقَطِّعَنَّ أَيۡدِيَكُمۡ وَأَرۡجُلَكُم مِّنۡ خِلَٰفٖ ثُمَّ لَأُصَلِّبَنَّكُمۡ أَجۡمَعِينَ ١٢٤
I will surely cut off your hands and your feet on opposite sides; then I will surely crucify you all."
مەن سىلەرنىڭ ھەر-بىرىڭلارنىڭ ئوڭ قول سول پۇتۇڭلارنى ياكى سول قول ئوڭ پۇتۇڭلارنى چۇقۇم كېسىمەن، بۇ ئەھۋالنى كۆرگەن ھەرقانداق ئادەمنى قورقۇتۇش ئۈچۈن ھەممىڭلارنى چوقۇم دارغا ئاسىمەن دېدى.
7:125Page 165
قَالُوٓاْ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا مُنقَلِبُونَ ١٢٥
They said, "Indeed, to our Lord we will return.
سېھرىگەرلەر پىرئەۋىننىڭ ئاگاھلاندۇرىشىغا رەددىيە قايتۇرۇپ: بىز ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىمىزنىڭ دەرگاھىغا قايتقۇچىلارمىز، شۇڭا سەن ئاگاھلاندۇرغان نەرسىلەرگە پەرۋا قىلمايمىز، دېدى.
7:126Page 165
وَمَا تَنقِمُ مِنَّآ إِلَّآ أَنۡ ءَامَنَّا بِـَٔايَٰتِ رَبِّنَا لَمَّا جَآءَتۡنَاۚ رَبَّنَآ أَفۡرِغۡ عَلَيۡنَا صَبۡرٗا وَتَوَفَّنَا مُسۡلِمِينَ ١٢٦
And you do not resent us except because we believed in the signs of our Lord when they came to us. Our Lord, pour upon us patience1 and let us die as Muslims [in submission to You]."
ئى پىرئەۋن! سەن بىزنى پەقەت مۇسانىڭ قولىغا ئاساسەن كەلگەن پەرۋەردىگارىمىزنىڭ ئايەتلىرىنى تەستىقلىغانلىقىمىز ئۈچۈنلا ئەيىپلەۋاتىسەن، ئەگەر بۇ ئەيىپلەنگۈدەك گۇناھ بولسا بىزنىڭ گۇناھىمىز شۇدۇر، ئاندىن ئۇلار ئاللاھقا يېلىنىپ مۇنداق دەپ دۇئا قىلدى: ئى پەرۋەردىگارىمىز! ھەقىقەت ئۈستىدە مۇستەھكەم تۇرىشىمىز ئۈچۈن بىزگە سەۋىر ئاتا قىلغىن، بىزنى بۇيرۇقىڭغا بويسۇنىدىغان، پەيغەمبىرىڭگە ئەگىشىدىغان مۇسۇلمان پېتىمىزچە قەبزى روھ قىلغىن.
7:127Page 165
وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِ فِرۡعَوۡنَ أَتَذَرُ مُوسَىٰ وَقَوۡمَهُۥ لِيُفۡسِدُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَيَذَرَكَ وَءَالِهَتَكَۚ قَالَ سَنُقَتِّلُ أَبۡنَآءَهُمۡ وَنَسۡتَحۡيِۦ نِسَآءَهُمۡ وَإِنَّا فَوۡقَهُمۡ قَٰهِرُونَ ١٢٧
And the eminent among the people of Pharaoh said, "Will you leave Moses and his people to cause corruption in the land and abandon you and your gods?" [Pharaoh] said, "We will kill their sons and keep their women alive; and indeed, we are subjugators over them."
پىرئەۋن قەۋمىنىڭ چوڭلىرى پىرئەۋنگە ئۇنى مۇسا ۋە ئۇنىڭغا ئىيمان ئېيتقان مۆئمىنلەرگە قارشى كۈشكۈرتۈپ مۇنداق دېدى: ئى پىرئەۋن! مۇسا بىلەن ئۇنىڭ قەۋمىنى زېمىندا پىتنە-پاسات تۇغدۇرۇش، سېنى ۋە ئىلاھلىرىڭنى تاشلاپ بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرىش ئۈچۈن قويىۋېتەمسەن؟!، پىرئەۋن مۇنداق دېدى: بىز بەنى ئىسرائىلنىڭ ئوغۇل باللىرىنى ئۆلتۈرىمىز، ئاياللىرىنى خىزمەتكە سېلىش ئۈچۈن قالدۇرۇپ قويىمىز، بىز ئەلۋەتتە سەلتەنەت ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئۈستىدىن ھۆكۈمرانلىق قىلىمىز.
7:128Page 165
قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِ ٱسۡتَعِينُواْ بِٱللَّهِ وَٱصۡبِرُوٓاْۖ إِنَّ ٱلۡأَرۡضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۖ وَٱلۡعَٰقِبَةُ لِلۡمُتَّقِينَ ١٢٨
Said Moses to his people, "Seek help through Allāh and be patient. Indeed, the earth belongs to Allāh. He causes to inherit it whom He wills of His servants. And the [best] outcome is for the righteous."
مۇسا ئۆز قەۋمىگە تەۋىسيە قىلىپ مۇنداق دېدى: ئى قەۋمىم! ئۆزۈڭلاردىن زىياننى يوق قىلىپ، پايدىنى قولغا كەلتۈرۈشتە بىر ئاللاھتىن مەدەت تىلەڭلار، سىلەر ئۇچۇرغان سىناققا سەۋىر قىلىڭلار، زېمىن ھەقىقەتەن بىر ئاللاھقا تەۋەدۇر، پىرئەۋنگە ۋە ئۇنىڭدىن باشقىلارغا تەۋە ئەمەس. ئاللاھ خالىغىنى بويىچە ئىنسانلار ئارىسىدا زېمىننىڭ ھۆكۈمرانلىقىنى ئالماشتۇرۇپ تۇرىدۇ، لېكىن يەر-يۈزىدىكى ياخشى ئاقىۋەت پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىپ چەكلىمىلىرىدىن يانغان مۆئمىنلەر ئۈچۈندۇر، مۆئمىنلەر گەرچە ئىمتاھان سىناقلىرىغا ئۇچۇرسىمۇ ياخشى ئاقىۋەت ئۇلار ئۈچۈندۇر.
7:129Page 165
قَالُوٓاْ أُوذِينَا مِن قَبۡلِ أَن تَأۡتِيَنَا وَمِنۢ بَعۡدِ مَا جِئۡتَنَاۚ قَالَ عَسَىٰ رَبُّكُمۡ أَن يُهۡلِكَ عَدُوَّكُمۡ وَيَسۡتَخۡلِفَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرَ كَيۡفَ تَعۡمَلُونَ ١٢٩
They said, "We have been harmed before you came to us and after you have come to us." He said, "Perhaps your Lord will destroy your enemy and grant you succession in the land and see how you will do."
بەنى ئىسرائىلدىن بولغان مۇسانىڭ قەۋمى ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى: ئى مۇسا! سەن بىزگە پەيغەمبەر بولۇپ كىلىشتىن بۇرۇنمۇ ۋە كەلگەندىن كېيىنمۇ ئوغۇللىرىمىزنىڭ ئۆلتۈرۈلۈپ ئاياللىرىمىزنى خىزمەتكە قالدۇرۇش ئارقىلىق خارلىنىپ كەلدۇق، مۇسا ئۇلارغا نەسىھەت قىلىپ ۋە كەڭرىچىلىكنىڭ كېلىدىغانلىقى بىلەن خوش-خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېدى: پەرۋەردىگارىڭلار دۈشمىنىڭلار پىرئەۋىننى ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنى ھالاك قىلىپ، ئۇلاردىن كېيىن سىلەرنى زېمىندا كۈچلەندۇرىدۇ، شۇنىڭدىن كېيىن سىلەر ئۇنىڭغا شۈكرى ئېيتامسىلەر ياكى كاپىر بولامسىلەر ئاللاھ ئۇ ۋاقىتتا قارايدۇ.
7:130Page 165
وَلَقَدۡ أَخَذۡنَآ ءَالَ فِرۡعَوۡنَ بِٱلسِّنِينَ وَنَقۡصٖ مِّنَ ٱلثَّمَرَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَذَّكَّرُونَ ١٣٠
And We certainly seized1 the people of Pharaoh with years of famine and a deficiency in fruits that perhaps they would be reminded.
ھەقىقەتەن بىز پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ ئەگەشكۈچىلىرىنى قەھەتچىلىك ۋە ئاچارچىلىق بىلەن جازالىدۇق، زېمىندىن چىققان مېۋىلىرىنى ۋە مېۋىلەردىن كىلىدىغان كېرىمنى كەمەيتىش بىلەن سېنىدۇق. ئۇلارنىڭ ئاللاھقا كاپىر بولغانلىقى سەۋەبلىك بۇ ئىشلارنىڭ ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەن ئازاب ئىكەنلىكىنى بېلىشى ۋە ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىپ ئاللاھقا تەۋبە قىلىشى ئۈمىد قىلىندى.
7:131Page 166
فَإِذَا جَآءَتۡهُمُ ٱلۡحَسَنَةُ قَالُواْ لَنَا هَٰذِهِۦۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةٞ يَطَّيَّرُواْ بِمُوسَىٰ وَمَن مَّعَهُۥٓۗ أَلَآ إِنَّمَا طَٰٓئِرُهُمۡ عِندَ ٱللَّهِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ١٣١
But when good [i.e., provision] came to them, they said, "This is ours [by right]." And if a bad [condition] struck them, they saw an evil omen in Moses and those with him. Unquestionably, their fortune is with Allāh, but most of them do not know.
ئەگەر ئۇلارغا مولچىلىق بولۇپ، مېۋە-چىۋىلەر كۆپلەپ ھوسۇل ئىلىنىپ، بازار ئەرزانچىلىق بولسا ئۇلار: بىز بۇنىڭغا ھەقلىق بولغانلىقىمىز ئۈچۈن ۋە ئۇ نەرسىلەر بىزگە تەۋە بولغانلىقى ئۈچۈن بىزگە بېرىلدى، دەيدۇ. ئەگەر ئۇلارغا قۇرغاقچىلىق، قەھەتچىلىك، كېسەللىكنىڭ كۆپىيىشى ۋە ئۇنىڭدىن باشقا بىرەر مۇسىيبەت يەتسە، ئۇلار مۇسا ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىرگە بولغان بەنى ئىسرائىلنىڭ شۇملىقىدىن كەلدى دەيدۇ. ھەقىقەت شۇكى ئۇلارغا يەتكەن نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ تەقدىرى بىلەن كەلگەندۇر. مۇسانىڭ ئۇلارغا بەددۇئا قىلغىنىدىن باشقا مۇسا ۋە بەنى ئىسرائىلنىڭ بۇنىڭ بىلەن ھېچ ئالاقىسى يوقتۇر، لېكىن ئۇلارنىڭ تولىسى بۇنى بىلمەيدۇ، شۇڭا بۇ ئىشلارنى ئاللاھتىن باشقىغا نىسبەت بېرىدۇ.
7:132Page 166
وَقَالُواْ مَهۡمَا تَأۡتِنَا بِهِۦ مِنۡ ءَايَةٖ لِّتَسۡحَرَنَا بِهَا فَمَا نَحۡنُ لَكَ بِمُؤۡمِنِينَ ١٣٢
And they said, "No matter what sign you bring us with which to bewitch us, we will not be believers in you."
پىرئەۋن قەۋمى ھەقىقەتكە بويۇنتاۋلىق قىلىپ مۇساغا: بىزنى دىنىمىزدىن چەكلەش ئۈچۈن دىنىمىزنىڭ باتىللىقىغا ۋە ئۆزۈڭ ئېلىپ كەلگەن نەرسىنىڭ راستلىقىغا، ھەرقانداق مۆجىزە ۋە دەلىل كەلتۈرسەڭمۇ بىز ساڭا ھەرگىز ئىشەنمەيمىز، دېدى.
7:133Page 166
فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلطُّوفَانَ وَٱلۡجَرَادَ وَٱلۡقُمَّلَ وَٱلضَّفَادِعَ وَٱلدَّمَ ءَايَٰتٖ مُّفَصَّلَٰتٖ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ وَكَانُواْ قَوۡمٗا مُّجۡرِمِينَ ١٣٣
So We sent upon them the flood and locusts and lice and frogs and blood as distinct signs, but they were arrogant and were a criminal people.
ئۇلار ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىپ سەركەشلىك قىلغانلىقىغا قارىتا جازالاش ئۈچۈن بىز ئۇلارغا نۇرغۇن سۇنى ئەۋەتتۇق، سۇ ئۇلارنىڭ زىرائەتلىرى ۋە مېۋىلىرىنى ۋەيران قىلدى. بىز ئۇلارغا چىكەتكىنى ئەۋەتتۇق، چىكەتكە ئۇلارنىڭ مەھسۇلاتلىرىنى يىدى. بىز ئۇلارغا زىرائەتلەرگە ياكى چاچ ئارىسىغا يەرلىشىپ ئىنسانغا زىيان يەتكۈزىدىغان پىتنى ئەۋەتتۇق. بىز ئۇلارغا پاقىلارنى ئەۋەتتۇق، پاقىلار ئۇلارنىڭ قاچىلىرىنى توشقۇزۇپ يېمەكلىكلىرىنى بۇزىۋەتتى ۋە ئۇلارنىڭ ئۇيقۇسىنى بۇزىۋەتتى. بىز ئۇلارغا قاننى ئەۋەتتۇق، ئۇلارنىڭ قۇدۇقلىرى ۋە دەريالىرىنىڭ سۈيلىرى قانغا ئۆزگۈرۈپ كەتتى، بىز بۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئايرىم-ئايرىم ئارقا-ئارقىدىن روشەن مۆجىزە قىلىپ ئەۋەتتۇق. بۇ جازالار ئۇلارغا يەتكەن بولسىمۇ ئۇلار ئاللاھقا ئىيمان ئېيتىشتىن، مۇسا ئېلىپ كەلگەن نەرسىنى تەستىقلاشتىن چوڭچىلىق قىلدى، ئۇلار گۇناھكار قەۋم بولۇپ باتىلدىن يىراق تۇرمايتتى، ھىدايەت يولىغا ماڭمايتتى.
7:134Page 166
وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيۡهِمُ ٱلرِّجۡزُ قَالُواْ يَٰمُوسَى ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَۖ لَئِن كَشَفۡتَ عَنَّا ٱلرِّجۡزَ لَنُؤۡمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرۡسِلَنَّ مَعَكَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ١٣٤
And when the punishment descended upon them, they said, "O Moses, invoke for us your Lord by what He has promised you. If you [can] remove the punishment from us, we will surely believe you, and we will send with you the Children of Israel."
ئۇلارغا بۇ ئازابلار يەتكەن چاغدا ئۇلار مۇسانىڭ قېشىغا كېلىپ ئۇنىڭغا: ئى مۇسا! تەۋبە قىلسا ئازاپنى كۆتۈرۋېتىشتىن ئىبارەت ساڭا ۋەدە قىلىنغان نەرسە بىلەن بىز ئۇچرىغان ئازابنى بىزدىن كۆتۈرۋېتىشكە پەيغەمبەرلىكىڭ بىلەن پەرۋەردىگارىڭغا دۇئا قىلغىن، ئەگەر سەن بىزدىن بۇ ئازابنى كۆتۈرۋەتسەڭ بىز ساڭا چوقۇم ئىمان ئېيتىمىز، ۋە ئىسرائىل ئەۋلادىنى چوقوم سەن بىلەن بىرگە قويىۋېتىمىز، دېگەن ئىدى.
7:135Page 166
فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُمُ ٱلرِّجۡزَ إِلَىٰٓ أَجَلٍ هُم بَٰلِغُوهُ إِذَا هُمۡ يَنكُثُونَ ١٣٥
But when We removed the punishment from them until a term which they were to reach,1 then at once they broke their word.
بىز ئۇلارنى سۇغا غەرق قىلىشىمىزدىن ئىلگىرى ئۇلاردىن ئازابنى ۋاقىتلىق كۆتۈرۋەتكەن چېغىمىزدا ئۇلار توساتتىن مۇساغا ئىمان ئېيتىش ۋە بەنى ئىسرائىلنى قويۇپ بېرىشتىن ئىبارەت ئەھدىلىرىنى بۇزدى، يەنى ئۇلار كۇپۇرلىقىنى داۋاملاشتۇردى، ئىسرائىل ئەۋلادىنى مۇسا بىلەن بىرگە قويۇپ بېرىشكە ئۇنىمىدى.
7:136Page 166
فَٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡ فَأَغۡرَقۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡيَمِّ بِأَنَّهُمۡ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُواْ عَنۡهَا غَٰفِلِينَ ١٣٦
So We took retribution from them, and We drowned them in the sea because they denied Our signs and were heedless of them.
ئۇلارنى ھالاك قىلىش ۋاقتى يېتىپ كەلگەن ۋاقىتتا ئۇلار ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلغانلىقى ۋە ئايەتلىرىمىز دالالەت قىلغان شەكسىز ھەقىقەتتىن يۈز ئۆرۈگەنلىكى ئۈچۈن ئۇلارنى دېڭىزغا غەرق قىلىپ جازالىدۇق،
7:137Page 166
وَأَوۡرَثۡنَا ٱلۡقَوۡمَ ٱلَّذِينَ كَانُواْ يُسۡتَضۡعَفُونَ مَشَٰرِقَ ٱلۡأَرۡضِ وَمَغَٰرِبَهَا ٱلَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَاۖ وَتَمَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ ٱلۡحُسۡنَىٰ عَلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ بِمَا صَبَرُواْۖ وَدَمَّرۡنَا مَا كَانَ يَصۡنَعُ فِرۡعَوۡنُ وَقَوۡمُهُۥ وَمَا كَانُواْ يَعۡرِشُونَ ١٣٧
And We caused the people who had been oppressed to inherit the eastern regions of the land and the western ones, which We had blessed. And the good word [i.e., decree] of your Lord was fulfilled for the Children of Israel because of what they had patiently endured. And We destroyed [all] that Pharaoh and his people were producing and what they had been building.
بىز پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى بوزەك قىلغان بەنى ئىسرائىلنى زېمىننىڭ شەرق ۋە غەرب تەرەپلىرىگە مىراسخۇر قىلدۇق. بۇ يەردە تىلغا ئېلىنغان زېمىندىن شام شەھەرلىرى مەقسەت قىلىنىدۇ. ئاللاھ بۇ شەھەرلەردە زىرائەت ۋە مېۋىلەرنى ئەڭ مۇكەممەل رەۋىشتە چىقىرىش ئارقىلىق ئۇ شەھەرلەرنى بەرىكەتلىك قىلدى. ئى پەيغەمبەر! پەرۋەردىگارىڭنىڭ گۈزەل سۆزى ئىشقا ئاشتى، ئۇ بولسىمۇ ئاللاھ تائالانىڭ مۇنۇ سۆزىدۇر: «بىز (مىسىر) زېمىنىدا بوزەك قىلىنغانلارغا مەرھەمەت قىلىشنى ئىرادە قىلىمىز، ئۇلارنى يولباشچىلاردىن قىلىشنى، ئۇلارنى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ (مۈلكىگە) ۋارىس قىلىشنى ئىرادە قىلىمىز» [سۈرە قەسەس 5-ئايەت]. ئىسرائىل ئەۋلادى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمى تەرىپىدىن ئۇچرىغان ئەزىيەتكە سەۋىر قىلغانلىقى ئۈچۈن پەرۋەردىگارىڭ زېمىندا ئۇلارنى كۈچلەندۈردى، بىز پىرئەۋىننىڭ ئېكىنزارلىقى ۋە ئۇ بىنا قىلغان تۇرالغۇلىرىنى ۋە قەسىرلىرىنى ۋەيران قىلدۇق.
7:138Page 167
وَجَٰوَزۡنَا بِبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡبَحۡرَ فَأَتَوۡاْ عَلَىٰ قَوۡمٖ يَعۡكُفُونَ عَلَىٰٓ أَصۡنَامٖ لَّهُمۡۚ قَالُواْ يَٰمُوسَى ٱجۡعَل لَّنَآ إِلَٰهٗا كَمَا لَهُمۡ ءَالِهَةٞۚ قَالَ إِنَّكُمۡ قَوۡمٞ تَجۡهَلُونَ ١٣٨
And We took the Children of Israel across the sea; then they came upon a people intent in devotion to [some] idols of theirs. They [the Children of Israel] said, "O Moses, make for us a god just as they have gods." He said, "Indeed, you are a people behaving ignorantly.
مۇسا ھاسىسى بىلەن دېڭىزغا ئۇرغان چاغدا دېڭىز يېرىلدى، بىز بەنى ئىسرائىلنى دېڭىزدىن ئۆتكۈزۋەتتۇق، ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ بۇتلارغا ئىبادەت قىلىدىغان بىر قەۋىمنىڭ يېنىدىن ئۆتكەندە ئۇلار مۇساغا: ئى مۇسا! خۇددى ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ ئىبادەت قىلىدىغان بۇتلىرى بولغىنىدەك بىزگىمۇ ئىبادەت قىلىدىغان بۇت ئورنۇتۇپ بەرگىن دېدى. مۇسا ئۇلارغا: ئى قەۋمىم! سىلەر ھەقىقەتەن ئاللاھنى بىر دەپ بېلىش ۋە ئۇلۇغلاشتىن ئىبارەت ئۈستۈڭلارغا ۋاجىپ بولغان ۋە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشتىن ئىبارەت چەكلەنگەن نەرسىلەردىن جاھىل قەۋىم ئىكەنسىلەر، دېدى.
7:139Page 167
إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ مُتَبَّرٞ مَّا هُمۡ فِيهِ وَبَٰطِلٞ مَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ١٣٩
Indeed, those [worshippers] - destroyed is that in which they are [engaged], and worthless is whatever they were doing."
شۈبھىسىزكى، ئەنە شۇ كىشىلەرنىڭ ئاللاھنىڭ غەيرىگە قىلغان ئىبادەتلىرى گۇمران بولغۇسىدۇر، ئۇلار ئىبادەتتە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەنلىكى ئۈچۈن قىلغان ئىبادەتلىرىنىڭ ھەممىسى بىكاردۇر.
7:140Page 167
قَالَ أَغَيۡرَ ٱللَّهِ أَبۡغِيكُمۡ إِلَٰهٗا وَهُوَ فَضَّلَكُمۡ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ١٤٠
He said, "Is it other than Allāh I should desire for you as a god1 while He has preferred you over the worlds?"
مۇسا قەۋمىگە: ئى قەۋمىم! سىلەر ئاللاھنىڭ بۈيۈك مۆجىزىلىرىنى كۆرگەن تۇرساڭلار، ئاللاھ سىلەرگە دۈشمىنىڭلارنى ھالاك قىلىش، سىلەرنى زېمىندا ئورۇن باسار قىلىش ۋە كۈچلەندۇرۇشتىن ئىبارەت نېئمەتلىرى ئارقىلىق زامانىڭلاردىكى جاھان ئەھلىدىن ئارتۇق قىلغان تۇرسا، سىلەرگە ئىبادەت قىلىشىڭلار ئۈچۈن ئۇنىڭدىن باشقا ئىلاھ ئىزدەمدىم ؟!، دېدى.
7:141Page 167
وَإِذۡ أَنجَيۡنَٰكُم مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَسُومُونَكُمۡ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ يُقَتِّلُونَ أَبۡنَآءَكُمۡ وَيَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡۚ وَفِي ذَٰلِكُم بَلَآءٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَظِيمٞ ١٤١
And [recall, O Children of Israel], when We saved you from the people of Pharaoh, [who were] afflicting you with the worst torment - killing your sons and keeping your women alive. And in that was a great trial from your Lord.
ئى بەنى ئىسرائىل! ئېسىڭلارغا ئېلىڭلار، ئۆز ۋاقتىدا بىز سىلەرنى پىرئەۋن ۋە قەۋمىنىڭ خارلىشىدىن قۇتقۇزدۇق، ئۇلار سىلەرگە ئوغۇل بالىلىرىڭلارنى ئۆلتۇرۇش، ئاياللىرىڭلارنى خىزمەتكە سېلىش ئۈچۈن قالدۇرۇپ قويۇشتىن ئىبارەت تۈرلۈك خارلىقنى تېتىتاتتى. سىلەرنى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىدىن قۇتقۇزۇشتا شۈكرى قىلىشىڭلارنى تەقەززا قىلىدىغان پەرۋەردىگارىڭلار تەرەپتىن زور سىناق مەۋجۇتتۇر.
7:142Page 167
۞ وَوَٰعَدۡنَا مُوسَىٰ ثَلَٰثِينَ لَيۡلَةٗ وَأَتۡمَمۡنَٰهَا بِعَشۡرٖ فَتَمَّ مِيقَٰتُ رَبِّهِۦٓ أَرۡبَعِينَ لَيۡلَةٗۚ وَقَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَٰرُونَ ٱخۡلُفۡنِي فِي قَوۡمِي وَأَصۡلِحۡ وَلَا تَتَّبِعۡ سَبِيلَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ١٤٢
And We made an appointment with Moses for thirty nights and perfected them by [the addition of] ten; so the term of his Lord was completed as forty nights. And Moses said to his brother Aaron, "Take my place among my people, do right [by them],1 and do not follow the way of the corrupters."
ئاللاھ پەيغەمبىرى مۇساغا مۇناجات قىلىشى ئۈچۈن ئوتتۇز كېچىنى ۋەدە قىلدى، ئاندىن يەنە ئاللاھ ئۇنىڭغا ئون كېچىنى قوشۇپ بەردى، شۇنىڭ بىلەن قىرىق كېچە بولدى. مۇسا ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارى بىلەن مۇناجاتلىشىش ئۈچۈن بارماقچى بولغان چاغدا قېرىندىشى ھارۇنغا: ئى ھارۇن! قەۋمىمگە مېنىڭ ئورۇن باسارىم بولۇپ تۇرغىن، ياخشى سىياسەت يۈرگۈزۈش ۋە كۆيۈنۈش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئىشىنى ئىسلاھ قىلغىن، گۇناھ -مەئسىيەت ئۆتكۈزۈش ئارقىلىق بۇزۇقچىلىق قىلغۇچىلارنىڭ يولىدا ماڭمىغىن، ئاسىيلارغا ياردەمچى بولمىغىن، دېدى.
7:143Page 167
وَلَمَّا جَآءَ مُوسَىٰ لِمِيقَٰتِنَا وَكَلَّمَهُۥ رَبُّهُۥ قَالَ رَبِّ أَرِنِيٓ أَنظُرۡ إِلَيۡكَۚ قَالَ لَن تَرَىٰنِي وَلَٰكِنِ ٱنظُرۡ إِلَى ٱلۡجَبَلِ فَإِنِ ٱسۡتَقَرَّ مَكَانَهُۥ فَسَوۡفَ تَرَىٰنِيۚ فَلَمَّا تَجَلَّىٰ رَبُّهُۥ لِلۡجَبَلِ جَعَلَهُۥ دَكّٗا وَخَرَّ مُوسَىٰ صَعِقٗاۚ فَلَمَّآ أَفَاقَ قَالَ سُبۡحَٰنَكَ تُبۡتُ إِلَيۡكَ وَأَنَا۠ أَوَّلُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ١٤٣
And when Moses arrived at Our appointed time and his Lord spoke to him, he said, "My Lord, show me [Yourself] that I may look at You." [Allāh] said, "You will not see Me,1 but look at the mountain; if it should remain in place, then you will see Me." But when his Lord appeared to the mountain, He rendered it level,2 and Moses fell unconscious. And when he awoke, he said, "Exalted are You! I have repented to You, and I am the first [among my people] of the believers."3
مۇسا بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا پەرۋەردىگارى بىلەن مۇناجاتلىشىش ئۈچۈن كەلگەندە ۋە پەرۋەردىگارى ئۇنىڭغا بۇيرۇق -چەكلىمىلەر ھەققىدە بىۋاستە سۆز قىلغان چاغدا، مۇسانىڭ نەپسى پەرۋەردىگارىنى كۆرۈشكە ئىنتىزار بولۇپ پەرۋەردىگارىدىن ماڭا ئۆزەڭنى كۆرسەتكىن دەپ سورىدى، پەرۋەردىگارى ئۇنىڭغا: سېنىڭ مېنى كۆرۈش قۇدرىتىڭ يوق بولغانلىقى ئۈچۈن بۇ دۇنيادا مېنى ھەرگىز كۆرەلمەيسەن، لېكىن مەن تاغقا تەجەللى قىلغان ۋاقتىمدا تاغقا قارىغىن، ئەگەر تاغ كۇكۇم-تالقان بولماستىن ئۆز ئورنىدا تۇرالىسا مېنى كۆرەلەيسەن، ئەگەر تاغ تۈپتۈز بولۇپ كەتسە مېنى بۇ دۇنيادا ھەرگىز كۆرەلمەيسەن دېدى. ئاللاھ تائالا تاغقا تەجەللى قىلغان ئىدى، تاغ تەپ-تۈز بولۇپ كەتتى. مۇسا بىھۇش بولۇپ يېقىلدى، مۇسا ھۇشىغا كەلگەن چاغدا: ئى پەرۋەردىگارىم! سەن نالايىق نەرسىلەردىن پاكتۇرسەن، مەن دۇنيادا سېنى كۆرۈشتىن ئىبارەت سەندىن سورىغان نەرسىلەردىن ساڭا تەۋبە قىلدىم، مەن قەۋمىم ئىچىدىكى ئەڭ ئاۋۋال ئىمان ئېيتقان مۇسۇلمانمەن، دېدى.
7:144Page 168
قَالَ يَٰمُوسَىٰٓ إِنِّي ٱصۡطَفَيۡتُكَ عَلَى ٱلنَّاسِ بِرِسَٰلَٰتِي وَبِكَلَٰمِي فَخُذۡ مَآ ءَاتَيۡتُكَ وَكُن مِّنَ ٱلشَّٰكِرِينَ ١٤٤
[Allāh] said, "O Moses, I have chosen you over the people with My messages and My words [to you]. So take what I have given you and be among the grateful."
ئاللاھ مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: ئى مۇسا! مەن ھەقىقەتەن سېنى كىشىلەر ئارىسىدىن پەيغەمبەرلىككە تاللاپ ئۇلارغا پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتىم، مەن بىلەن بىۋاستە سۆزلىشىشكە تاللىدىم، مەن ساڭا ئاتا قىلغان بۇ بۈيۈك شەرەپنى قۇبۇل قىلغىن، بۇ بۈيۈك شەرەپكە نائىل بولغانلىقىڭ ئۈچۈن ماڭا شۈكرى قىلغۇچىلاردىن بولغىن، دېدى.
7:145Page 168
وَكَتَبۡنَا لَهُۥ فِي ٱلۡأَلۡوَاحِ مِن كُلِّ شَيۡءٖ مَّوۡعِظَةٗ وَتَفۡصِيلٗا لِّكُلِّ شَيۡءٖ فَخُذۡهَا بِقُوَّةٖ وَأۡمُرۡ قَوۡمَكَ يَأۡخُذُواْ بِأَحۡسَنِهَاۚ سَأُوْرِيكُمۡ دَارَ ٱلۡفَٰسِقِينَ ١٤٥
And We wrote for him on the tablets [something] of all things - instruction and explanation for all things, [saying], "Take them with determination and order your people to take the best of it. I will show you the home of the defiantly disobedient."1
بىز مۇساغا ياغاچ ياكى باشقا تاختىلارغا ئىسرائىل ئەۋلادىنىڭ دىنى ۋە دۇنيالىق ئىشلىرىنى، ۋەز-نەسىھەت قۇبۇل قىلىدىغان كىشى ئۈچۈن ۋەز-نەسىھەتنى ۋە تەپسىلاتىغا ئېھتىياجى چۈشىدىغان ئەھكاملارنىڭ ھەممىسىنى كونكىرت قىلىپ يېزىپ بەردۇق. ئى مۇسا! تەۋراتنى مەھكەم تۇتقىن. بەنى ئىسرائىل قەۋمىنى سەۋىر قىلىش ۋە ئەپۇ قىلىشقا ئوخشاش مۇكاپاتى كاتتا گۈزەل ئىشلارنى ئەڭ مۇكەممەل رەۋىشتە ئادا قىلىشقا بۇيرىغىن. بۇيرۇقىمغا قارشى چىققان، ماڭا ئىتائەتسىزلىك قىلغان ئادەمنىڭ ئاقىۋېتىنى، شۇنداقلا ئۇ دۇچ كەلگەن ھالاكەت ۋە ۋەيرانچىلىقنى سىلەرگە كۆرسىتىمەن.
7:146Page 168
سَأَصۡرِفُ عَنۡ ءَايَٰتِيَ ٱلَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَإِن يَرَوۡاْ كُلَّ ءَايَةٖ لَّا يُؤۡمِنُواْ بِهَا وَإِن يَرَوۡاْ سَبِيلَ ٱلرُّشۡدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلٗا وَإِن يَرَوۡاْ سَبِيلَ ٱلۡغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلٗاۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُواْ عَنۡهَا غَٰفِلِينَ ١٤٦
I will turn away from My signs those who are arrogant upon the earth without right; and if they should see every sign, they will not believe in it. And if they see the way of consciousness,1 they will not adopt it as a way; but if they see the way of error, they will adopt it as a way. That is because they have denied Our signs and they were heedless of them.
ئاللاھ: ھەقىقەتكە ناھەق تەكەببۇرلۇق قىلىدىغان بەندىلىرىمنى جانلىقلار ۋە ئۇپۇقلاردىكى مۆجىزىلىرىمدىن ئىبرەت ئالدۇرمايمەن ۋە كىتابىمنىڭ ئايەتلىرىنى چۈشنىشكە نېسىپ قىلمايمەن دېدى. ئەگەر ئۇلار بارلىق مۆجىزىلەرنى كۆرسىمۇ ئۇنىڭغا قارشى چىقىپ، ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرىگەنلىكى، ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ بەلگىلىمىلىرىگە خىلاپلىق قىلغانلىقى ئۈچۈن ئۇنىڭغا ئىشەنمەيدۇ. ئەگەر ئۇلار ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا يەتكۈزۈدىغان ھەق يولنى كۆرسىمۇ ئۇنىڭدا ماڭمايدۇ ۋە قىزىقمايدۇ. ئەگەر ئۇلار ئاللاھنىڭ غەزىپىگە ئېلىپ بارىدىغان ئازغۇنلۇق ۋە گۇمراھلىق يولىنى كۆرسە ئۇنىڭدا ماڭىدۇ، ئۇلار پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن نەرسىنىڭ راستلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان ئاللاھنىڭ بۈيۈك مۆجىزىلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقلىرى ۋە ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئىلىشتىن غەپلەتتە قالغانلىقلىرى تۈپەيلى ئۇ مۇسىبەتلەرگە ئۇچرىدى.
7:147Page 168
وَٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَلِقَآءِ ٱلۡأٓخِرَةِ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡۚ هَلۡ يُجۡزَوۡنَ إِلَّا مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ١٤٧
Those who denied Our signs and the meeting of the Hereafter - their deeds have become worthless. Are they recompensed except for what they used to do?
پەيغەمبەرلىرىمىزنىڭ راستلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلغان، قىيامەت كۈنى ئاللاھقا مۇلاقات بولۇشنى ئىنكار قىلغان كىشىلەرنىڭ تائەت-ئىبادەت تۈرىدىكى ئەمەللىرى بىكار بولۇپ كېتىدۇ. ئىمانى بولمىغانلىقى ئۈچۈن قىلغان ياخشى ئەمەللىرىگە ساۋاپ بېرىلمەيدۇ، ئۇلارغا قىيامەت كۈنى پەقەت كۇپۇرلىقى ۋە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەنلىكىگە كۆرە جازا بېرىلىدۇ، بۇنىڭ جازاسى دەۋزەختە مەڭگۈ قېلىشتۇر.
7:148Page 168
وَٱتَّخَذَ قَوۡمُ مُوسَىٰ مِنۢ بَعۡدِهِۦ مِنۡ حُلِيِّهِمۡ عِجۡلٗا جَسَدٗا لَّهُۥ خُوَارٌۚ أَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّهُۥ لَا يُكَلِّمُهُمۡ وَلَا يَهۡدِيهِمۡ سَبِيلًاۘ ٱتَّخَذُوهُ وَكَانُواْ ظَٰلِمِينَ ١٤٨
And the people of Moses made, after [his departure], from their ornaments a calf - an image having a lowing sound. Did they not see that it could neither speak to them nor guide them to a way? They took it [for worship], and they were wrongdoers.
مۇسا ئەلەيھىسسالام پەرۋەردىگارى بىلەن مۇناجاتلىشىش ئۈچۈن كەتكىنىدىن كېيىن مۇسانىڭ قەۋمى زىننەت بۇيۇملىرىدىن جانسىز ئەمما مۆرەيدىغان موزاينىڭ ھەيكىلىنى ياساپ چىقتى. ئۇلار بۇ موزاينىڭ ئۆزلىرىگە سۆزلىيەلمەيدىغانلىقىنى، ھىسسىي ياكى مەنىۋىي ياخشىلىق يوللىرىغا يىتەكلىيەلمەيدىغانلىقىنى، ھېچقانداق پايدا ياكى زىيان يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى بىلمىدىمۇ؟. ئۇلار موزاينى ئۆزلىرىگە مەبۇد قىلىۋېلىش سەۋەبلىك ئۆز نەپسىگە زۇلۇم قىلغۇچىلاردىن بولدى.
7:149Page 168
وَلَمَّا سُقِطَ فِيٓ أَيۡدِيهِمۡ وَرَأَوۡاْ أَنَّهُمۡ قَدۡ ضَلُّواْ قَالُواْ لَئِن لَّمۡ يَرۡحَمۡنَا رَبُّنَا وَيَغۡفِرۡ لَنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ١٤٩
And when regret overcame them1 and they saw that they had gone astray, they said, "If our Lord does not have mercy upon us and forgive us, we will surely be among the losers."
ئۇلار مۇزاينى مەبۇد قىلىۋېلىش ئارقىلىق توغرا يولدىن ئازغانلىقىنى بىلگەن چاغدا تىڭىرقاپ ۋە پۇشايمان قىلىپ: ئەگەر پەرۋەردىگارىمىز بىزنى تائەتكە مۇۋەپپەق قىلىش ئارقىلىق بىزگە رەھىم قىلمىغان بولسا ۋە ئىلگىرىكى موزايغا ئىبادەت قىلغانلىقىمىزنى مەغپىرەت قىلمىغان بولسا ئىدى، بىز ئەلۋەتتە دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە زىيان تارتقۇچىلاردىن بولۇپ قالاتتۇق، دېدى.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences