Ghafir 40:51–85

بێگومان ئێمە پێغەمبەرانمان و ئەوانەی باوەڕیان بە اللە تەعالا و پێغەمبەرەکانی ھێناوە لە دونیا سەردەخەین، وە بەڵگە و نیشانەکانیان ئاشکرا دەکەین و پشتگیریان دەکەین لە دژی دوژمنەکانیان، ھەروەھا لە ڕۆژی قیامەتیشدا سەریان دەخەین بەوەی دەیانخەینە بەھەشتی ھەتاھەتاییەوە، وە تۆڵە و سزای نەیارانیان دەدەین و دەیانخەینە ئاگری دۆزەخەوە دوای ئەوەی پێغەمبەران و فریشتەکان و باوەڕداران شاھیدی دەدەن کە پێغەمبەران پەیامەکانی خۆیان گەیاند بە گەلەکانیان، بەڵام ئەوان بەدرۆیان زانین و باوەڕیان پێ نەکردن.

لە ڕۆژێکدا بڕوبیانوو ھێنانەوە ھیچ سوودێک ناگەیەنێت بەوانەی بە کوفر و بێباوەڕی و گوناھ و تاوان زوڵم و ستەمیان لە خۆیان کردووە، بڕوبیانوو ھێنانەوەیان ھیچ لەباری قورسی زوڵم و ستەمی ئەوان سووک ناکات، لەو ڕۆژەدا لەڕەحم و بەزەیی اللە تەعالا دەردەکرێن، وە خراپترین شوێن و جێگایان کە ئاگری دۆزەخە.

بێگومان ھیدایەت و ڕێنوماییمان بە موسا بەخشی، ئەویش ئەو زانست و زانیارییە بوو کە بەھۆیەوە ڕێنومایی بەنو ئیسرائیلی پێکرد بۆ لای ھەق و ڕاستی، وە بەنو ئیسرائیلشمان نەوە لەدوای نەوە کرد بە میراتگری تەورات.

ئەو تەوراتە ڕێنوماییکار و ڕێنیشاندەرە بۆ ڕێگای ھەق و ڕاستی، وە یادخەرەوەیشە بۆ کەسە ژیر و ھۆشمەندەکان.

- ئەی پێغەمبەر- ئارام بگرە لەسەر بەدرۆخستنەوە و ئازاردانی گەلەکەت، بێگومان بەڵێنی اللە تەعالا بەسەرخستن و پشتگیری کردنت ھەق و ڕاستە و ھیچ گومانی تێدا نییە، وە داوای لێخۆشبوونی گوناھت بکە، وە لە بەیانیان و ئێواراندا بەردەوامبە لەسەر تەسبیحات و پاک ڕاگرتنی پەروەردگارت.

بێگومان ئەوانەی مشتومڕ و دەمەقاڵێ دەکەن لەبارەی ئایەت و نیشانەکانی اللە تەعالاوە، ھەوڵ دەدەن و کۆشش دەکەن بەبێ بوونی ھیچ بەڵگە و بورھانێک بەتاڵیان بکەنەوە، وە دەیانەوێت بەگومانی خراپ بەڵگەی ڕوون و ئاشکرا ڕەد بکەنەوە، ھیچ شتێکیش ھۆکار نییە بۆ ئەم کارەیان تەنھا لوتبەرزی و خۆبەزلزانین نەبێت لەبەرامبەر ھەق و ڕاستی، وە ھەرگیز ناگەن بەوەی بەسەر ھەق و ڕاستیدا زاڵ بن، - ئەی پێغەمبەر - پەنا بگرە بە اللە تەعالا، بێگومان ئەو زاتە پیرۆزە بیسەری قسە و گوفتاری بەندەکانیەتی، وە بینەری کار و کردەوەکانیانە، وە ھیچ شتێکی لەدەست دەرناچێت، پاداشتی چاکەکارانیان دەداتەوە و تۆڵەیش لە خراپەکارانیان دەسێنێت.

بەدیھێنانی ئاسمانەکان و زەوی بەو ھەمووە گەورەیی و فراوانییەوە گەورەترە لە بەدیھێنانی خەڵکی، ئەو زاتەی ئاسمانەکان و زەوی بەو ھەموو گەورەییەیانەوە بەدیھێناوە بەتواناترە کە مردووەکان جارێکی تر لە گۆڕەکانیان زیندوو بکاتەوە، بۆ لێپرسینەوە و پاداشت دانەوە و تۆڵە لێ سەندنەوەیان، بەڵام زۆربەی خەڵکی ئەمە نازانن و بێ ئاگان لێی، لەگەڵ ئەو ھەمووە ڕوونییەی پەند و ئامۆژگاری لێ وەرناگرن، نایکەن بەبەڵگە لەسەر زیندووبوونەوەی خەڵکی لە ڕۆژی دواییدا.

ئەو کەسەی کوێر و نابینایە وەک ئەو کەسە نییە کە بينايه، وە ئەوانەیش باوەڕیان ھێناوە بە اللە تەعالا و پێغەمبەرەکانی و کارو کردەوە چاکەکان ئەنجام دەدەن یەکسان نین لەگەڵ تاوانباراندا، ئەوانەی بیروباوەڕی خراپیان ھەیە و گوناھ و تاوانیان ئەنجامداوە، بزانن تەنھا کەمێک لە خەڵکی بیر لەمە دەکەنەوە، چونکە ئەگەر بیرتان بکردایەتەوە ئەو کاتە دەتانزانی جیاوازی نێوان ئەو دەستە و تاقمە چییە، وە سەرەنجامیش لەوانە دەبوون کەباوەڕیان ھێناوە و لەبەر ڕەزامەندی اللە تەعالا کاروکردەوە چاکەکانیان ئەنجامداوە.

بێگومان ئەو سات و کاتەی کە اللە تەعالا مردووەکانی تێدا زیندوو دەکاتەوە بۆ لێپرسینەوە و پاداشت دانەوە دێت و ھیچ گومانی تێدا نییە، وە ھیچ شتێکیش نییە ڕێگری لێ بکات، بەڵام زۆربەی خەڵکی باوەڕیان بەھاتنی نییە ھەر بۆیە خۆیانی بۆ ئامادە ناکەن.

- ئەی خەڵکینە- پەروەردگارتان دەفەرموێت: بەتەنھا ھەر من بپەرستن و ھەر لەمنیش داوا بکەن، منیش وەڵامی داواکانتان دەدەمەوە و لێیشتان دەبوورم و ڕەحمیشتان پێدەکەم، بێگومان ئەوانەی لە ئاست پەرستنی مندا لوتبەرز و خۆبەلزانن لە ڕۆژی قیامەتدا بە زەلیلی و ڕیسوایی دەەچنە ئاگری دۆزەخەوە.

الله تەعالا ئەو زاتەیە شەوی بۆ تاریک کردوون تاوەکو تێیدا ئارام بگرن و بحەسێنەوە، وە ڕۆژیشی بۆ ڕووناک و ڕۆشن کردوونەتەو بۆ ئەوەی بژێوی ژیانتانی تێدا بەدەست بھێنن ، بێگومان اللە تەعالا خاوەنی فەزڵ و چاکەی گەورەیە بەسەر خەڵکییەوە بەوەی ناز و نیعمەت و بەخششی دیار و نادیاری خۆی بەسەردا ڕشتوون، بەڵام زۆربەی خەڵکی شوکر و سوپاسی ئەو زاتە بەرز و پیرۆزە ناکەن لەبەرامبەر ئەو نیعمەتانەی پێی بەخشیوون.

ئا ئەو (اللە)یە پەروەردگاری ئێوەیە کە ئەو ھەموو ناز و نیعمەتەی بەسەردا ڕشتوون بەدیھێنەری ھەموو شتێکە، جگە ئەو ھیچ بەدیھێنەرێکی تر نییە، وە جگە ئەویش ھیچ پەرستراوێکی بەھەق نییە، ئیتر چۆن واز لەپەرستنی ئەو دەھێنن و دەچن جگە لەو شتێکی تر دەپەرستن، نەسوود و نەزیانی ھیچ بەدەست نییە.

ھەروەکو ئەوانەی خۆیان ھەڵاوێرا لە باوەڕھێنان بە اللە تەعالا و بەتەنھا پەرستنی، ئاواش ئەو کەسانەی مشت و مڕ و دەمەقاڵێ دەکەن لەبارەی ئایەتەکانی اللە تەعالا کە بەڵگەن لەسەر یەکخواپەرستی ئەو لەھەموو کات و شوێنێکدا لایان دەدات و ھەڵیان دەوێرێت لە باوەڕ و ئیمان، وە ڕێنوماییان ناکات بۆ لای ھەق و ڕاستی، وە موەفەق و سەرکەوتوویش ناکرێن بۆ ڕوشد و عەقڵ و ژیری.

- ئەی خەڵکینە - اللە تەعالا ئەو زاتەیە کە زەوی بۆ وا لێکردوون کە تێیدا جێگیر و نیشتەجێ بن، وە ئاسمانیشی لە ڕووی سەرتانەوە بۆ مەحکەم و توند و تۆڵ کردوون تاوەکو نەکەوێت بەسەرتاندا، وە بەجوانترین شێوە لەناو ڕەحمی دایکتاندا وێنەی کێشاون، وە لەھەموو خواردنە پاکوخاوێن و بەتام و چێژەکان ڕزق و ڕۆزی داون، اللە تەعالا ئەو زاتەیە کە ئەم ھەمووە ناز و نیعمەت و بەخششەی بەسەردا ڕۆشتوون، پاک و پیرۆز و بەرز و بڵندە زاتی اللە تەعالا کە پەروەردگاری ھەموو بەدیھێنراوەکانە، ھیچ پەروەردگارێک جگە ئەو بوونی نییە.

ئەو ئەو زاتەيە ھەمیشە زیندووە و ھەرگیز نامرێت، وە جگە لەو ھیچ پەرستراوێکی بەھەق بوونی نییە، بۆیە زۆر بەدڵسۆزی تەنھا ڕوو لەو بکەن و ھەر لەویش بپاڕێنەوە، وە ھیچ شتێک لەبەدیھێنراوەکانیدا مەکەن بەشەریک و ھاوەڵی، سوپاس و ستایش تێر و تەواو بۆ پەروەردگاری جیھانیان.

- ئەی پێغەمبەر - بڵێ: بێگومان من ڕێگریم لێکراوە ئەو بتانە بپەرستم ئێوە لەبری اللە تەعالا دەیانپەرستن، کەھیچ سوود و زیانێکیان نییە، لەکاتێکدا بەڵگەی ڕوون و ئاشکرام لەپەروەردگارمەوە لەسەر پڕوپوچی و بەتاڵی ئەو بتانە بۆ ھاتووە، وە اللە تەعالا فەرمانی پێکردووم کە تەنھا گوێڕایەڵ و ملکەچی ئەو بم لەپەرستن و عیبادەتەکانمدا، زاتی بەرز و پیرۆزی ئەو پەروەردگاری ھەموو بەدیھێنراوەکانە، ھیچ پەروەردگارێکی تر جگە لەو بوونی نییە.

اللە ئەو زاتەیە کە ئادەمی باوکە گەورەتانی لە گڵ بەدێھێنا، پاشان ئێوەی لە دڵۆپێک ئاو بەدیھێناوە، دوای ئەو دڵۆپە ئاوەی کرد بەخوێنێکی مەیوو، دوای ئەوەیش لەسکی دایکتان بەمنداڵێکی بچووک ئەتانھێنێتە دونیاوە، پاشان لەش و جەستەتان بەھێز دەکات تا ئەگەنە ئەوپەڕێ کامڵی و بەھێزی و پێگەیشتوویی، پاشان گەورە دەبن تاوەکو دەگەنە تەمەنی پیرییەتی، جا ھەیشتانە پێش ئەوەی پیر بێت دەمرێت، بۆ ئەوەی بگەنە ئەو ماوە دیاریکراوەی کە لە علیم و زانستی اللە تەعالادا ھەیە، نە دەتوانن کەمی بکەنەوە وە نەدەیشتوانن زیادی بکەن، ھەموو ئەمە بۆ ئەوەیە بەڵکو سوود و قازانج وەربگرن لەو بەڵگە و نیشانانەی کە لەسەر توانا و دەسەڵات و تەنھایی پەروەردگار باسکران.

اللە ئەو خوایەیە ژیان و مردن تەنھا بەدەستی ئەوە، خەڵکەکان دەژێنی و دەشیان مرێنێت، ئەگەر بڕیاری ھەر کارێکیشدا تەنھا ھێندەی بەسە بەو کارە بڵێ ببە، یەکسەر دەبێت و ھیچ دوا ناکەوێت.

- ئەی پێغەمبەر - ئایا نابینیت ئەوانەی کە مشت و مڕ و دەمەقاڵێ دەکەن لەبارەی ئایەت و نیشانەکانی اللە تەعالاوە، لەگەڵ ئەوەی زۆر ڕوون و ئاشکران بەڵام ئەوان بەدرۆیان دەزانن و باوەڕی پێ ناکەن، سەرت سووڕ دەمێنێت لە حاڵیان لەگەڵ ئەو گشت ڕوونییەی ھەق و ڕاستی کەچی پشتی تێدەکەن و ڕووی لێ وەردەچەرخێنن.

ئەوانەی باوەڕیان بە قورئانی پیرۆز نەکرد و بەدرۆیان دانا، وە باوەڕیان بەو ھەق و ڕاستییەش نەکرد پێغەمبەرەکانمان بۆیان ھێنابوون، ئەوانە لەمەودوا باش دەزانن سەرەنجامی ئەو بێباوەڕی و بەدرۆدانانەیان چی دەبێت، وە بەچاوی خۆیان سەرەنجامی خراپی خۆیان دەبینن.

ئەو کاتە دەزانن کە کۆت و بەند دەکرێتە گەردنیان، وە زنجیر دەئاڵێنرێت لەقاچەکانیان و فریشتەکانی سزا ڕایان دەکێشن بۆ ناو ئاگری دۆزەخ.

بەناو ئاوێکی کوڵاوی زۆر گەرمدا ڕایان دەکێشن، پاشانیش ئاگریان پێ ھەڵدەگیرسێنرێت و دەبنە سوتەمەنی دۆزەخ.

پاشان بۆ دەمکوت کردنیان بەسەرزەنشت کردنەوە پێیان دەوترێت: کوان ئەو خوا درۆیینانەی کردبوتان بە ھاوەڵ و شەریکی اللە تەعالا و دەتاپەرستن؟

ئەو بتانەی جگە لە اللە تەعالا دەتانپەرستن کە ھیچ زەرەر و زیانێکیان نەبوو؟! بێباوەڕان دەڵێن: لێمان ون بوون و نایانبینین، بەڵکو ئێمە لە دونیایشدا شتێکمان نەپەرست کە شایانی پەرستن بێت، بەشێوەی ئەم گومڕابووانە ، اللە تەعالا بێباوەڕان گومڕا و سەرلێشێواو دەکات، وە ھەق و ڕاستییان لێ ون دەکات لەھەموو سەردەم و شوێنێکدا.

وە پێیان دەوترێت: ئەو سزایەی ئێستا دەناڵێنن بەدەستییەوە بەھۆی دڵخۆشیتان بوو لە دونیا بەو شیرک و بتپەرستییەی لەسەری بوون، لەھەمان کاتدا فەخر و شانازیشتان دەکرد پێوەی.

لەدەرگاکانی دۆزەخەوە بۆ ھەتاھەتایی بچنە ناوییەوە، دۆزەخ خراپترین شوێنی مانەوەیە بۆ کەسانی لوتبەرز و لەخۆبایی لەئاست ھەق و ڕاستی.

- ئەی پێغەمبەر - ئارام بگرە لەسەر ئەزیەت و ئازاری گەلکەت و باوەڕ نەکردنیان پێت، بێگومان پەیمان و بەڵێنی اللە تەعالا بەسەرخستنت ھەق و ڕاستە و ھیچ گومانێکی تێدا نییە ، یان ئەوەتانێ ھەر لەدونیادا ھەندێک لەو پەیمان و بەڵێنانەی پێمان داوێت کە سزایان دەدەین بەچاوی خۆت دەیانبینیت، وەک ئەوەی لەجەنگی بەدردا بەچاوی خۆت بینیت، یان پێش ئەوەی سزایان بدەین دەتمرێنین، بەڵام سەرەنجام گەڕانەوەیان لە ڕۆژی قیامەتدا تەنھا بۆ لای ئێمەیە، سزایان دەدەین و تۆڵەی کارەکانیان لێ دەسێنینەوە، وە بۆ ھەمیشەیی دەیان خەینە ناو ئاگری دۆزەخەوە.

بەدڵنیاییەوە - ئەی پێغەمبەر - پێش تۆ پێغەمبەرانێکی زۆرمان ڕەوانەکرد بۆ لای گەل و ھۆزەکانیان، بەڵام باوەڕیان پێنەکردن و بەدرۆیان دانان، وە ئەزیەت و ئازاریاندان، ئەوانیش ئارامیان گرت لەسەر ئەو باوەڕ نەکردن و ئازار و ناڕەحەتیانەیان، چیرۆکی ھەندێک لەو پێغەمبەرانەمان بۆ گێڕاویتەوە، وە ھەندێکی تریشمان بۆ باس نەکردویت، ھیچ پێغەمبەرێک بەبێ ئیزن و مۆڵەتی اللە تەعالا ناتوانێت بەنیشانە و بەڵگەکانەوە بێت بۆ لای ھیچ گەل و ھۆزێک، بۆیە پێشنیاری بێباوەڕان بەوەی بەڵگە و نیشانە بێنن بۆ گەلەکانیان زوڵم و ستەمە و نابێت پێشنیاری لەو شێوەیە بکرێت، جا کاتێک فەرمانی اللە تەعالا بە ڕزگار کردن یان بەیەکلایی بوونەوەی نێوان پێغەمبەران و گەلەکانیان ھات ئەوا ئەو فەرمانی اللە تەعالا بەدادگەرانە دەبێت، بێباوەڕان لەناو دەبرێن و پێغەمبەرانیش ڕزگار دەبن، لە نێوەندەی یەکلایی بوونەوەی نێوان بێباوەڕان و پێغەمبەراندا ئەوانەی خەسارۆمەند و زیانبارن تەنھا ئەو خەڵکەن کە لەسەر باتڵ و ناھەقین، چونکە بەھۆی کوفر و بێباوەڕیەکەیانەوە خۆیان دووچاری ئەم سەرنجامە کرد.

اللە ئەو زاتەیە وشتر و ڕەشەوڵاخ و مەڕ و بزنی بۆ ئێوە بەدیھێناوە، بۆ ئەوەی سواری ھەندێکیان ببن، وە لەگۆشتی ھەندێکی تریشیان بخۆن.

لەم بەدیھێنراوانەدا سوود و قازانجی جۆرا و جۆرتان بۆ ھەیە، لە ھەموو چەرخ و سەردەمێک نوێ دەبێتەوە، بۆ ئەوەی ئەو پێویستیەی لەدڵتاندایە بۆتان جێ بەجێ بێت، دیاریترینی ئەم پێداویستیانەیش کە بۆتان دەستبەر دەبێت گواستنە و ڕۆیشتنتانە لە جێگایەکەوە بۆ جێگایەکی تر لە وشکانی و ناو دەریادا.

پەروەردگار بەڵگە و نیشانە زۆر ڕوون و ئاشکراکانی خۆیتان پیشان دەدا لەسەر توانا و دەسەڵات و تاک و تەنھایی خۆی، کەواتە ئێوە نکۆڵی لەکام بەڵگە و نیشانەی ئەو دەکەن و دانی پێدانانێن دوای ئەوەی بۆتان سەلما ئەوانە نیشانە و بەڵگەکانی اللە تەعالان؟!

ئایا ئەو بێباوەڕانە و ئەوانەی پێغەمبەرەکانیان بە درۆ زانی بەسەر زەویدا ناگەڕێن و بیر ناکەنەوە و پەند وەرناگرن لەو گەل و ئوممەتانەی پێش خۆیان کە پێغەمبەرەکانیان بە درۆزانی کەسەرەنجامیان چی بوو؟! ئەو گەل و ئوممەتانەی پێشووتر لەمان بەھێزتر و لەمانیش دەوڵەمەندتر بوون، وە شوێنەواریشیان لەمان زیاتر بوو، کەچی ئەو ھەمووە ھێز و سەروەت و سامان و ماڵ و دارایی و شوێنەوارەیان ھیچ سوودێکی نەبوو بۆیان کاتێک سزای سەختی اللە تەعالایان بۆ ھات.

کاتێک پێغەمبەران بە بەڵگە و نیشانەی ڕوون و ئاشکراوە ھاتن بۆ لایان باوەڕیان پێ نەکردن و بەدرۆیان زانین، وە زۆریش دڵخۆش بوون بەو زانستەی دژی ئەو وەحی و نیگایە بوو کە ھاتبوو بۆ پێغەمبەران، بۆیە ئەو سزایەی ئەوان گاڵتەیان پێدەکرد و بەدرۆیان دەزانی و پێغەمبەران ئەوانیان پێ دەترساند بۆیان ھات و لەناوی بردن.

جا کاتێک سزای ئێمەیان بینی، بە زەلیلی و دان پێدانانەوە کە دان پێدانی ئەو ساتە ھیچ سوودێکی نییە بۆیان وتیان: باوەڕمان بە خوای تاک و تەنھا ھێنا، وە باوەڕمان نەما بەوانەی کردبوومان بەشەریک و ھاوەڵی اللە تەعالا، لەو بت و دار و بەردەی کە دەمانپەرستن.

باوەڕھێنانەکەیان ھیچ سوودی پێ نەگەیاندن کاتێک سزای ئێمەیان بینی کە دابەزی بۆ سەریان، سوننەت و باوی اللە تەعالایش لە نێو بەندەکانیدا ھەروایە، باوەڕھێنان ھیچ سوودێکی نابێت بۆیان کاتێک سزای اللە تەعالا ببینن، وە بێباوەڕانیش خۆیان زایە کرد کاتێک سزای اللە تەعالا دابەزیە سەریان، چونکە بە کوفر و بیباوەڕی کردن خۆیان دووچاری ئەو سزایە کرد، وە تەوبەیان نەکرد و نەگەڕانەوە بۆلای اللە تەعالا پێش ئەوەی بەچاوی خۆیان سزاکە ببینن.