Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kurdish (Sorani)
التحريم
At-Tahrim
The Prohibition · Medinan · 12 ayahs
66:1Page 560
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَآ أَحَلَّ ٱللَّهُ لَكَۖ تَبۡتَغِي مَرۡضَاتَ أَزۡوَٰجِكَۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ١
O Prophet, why do you prohibit [yourself from] what Allāh has made lawful for you, seeking the approval of your wives? And Allāh is Forgiving and Merciful.
.ئەی پێغەمبەر بۆچی شتێک لە خۆت حەرام دەکەیت لەکاتێکدا اللە تەعالا بۆی حەڵاڵ کردوویت لەزەت له ماریەی كەنیزەكت وەربگریت؟ ئایا دەتەوێت ژنەکانت ڕازی بکەیت لەبەر ئەوەی غیرەیان لێكرد؟ لەبەرامبەر ئەو کارەدا الله تەعالا لێت خۆش بووە، وه زۆریش میهرەبانە بەرامبەرت.
66:2Page 560
قَدۡ فَرَضَ ٱللَّهُ لَكُمۡ تَحِلَّةَ أَيۡمَٰنِكُمۡۚ وَٱللَّهُ مَوۡلَىٰكُمۡۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ ٢
Allāh has already ordained for you [Muslims] the dissolution of your oaths.1 And Allāh is your protector, and He is the Knowing, the Wise.
بێگومان اللە تەعالا ھەڵوەشاندنەوەی سوێندەکانی بۆ بڕیارداون (بەوەی کەفارەتی بدەن) ئەگەر بینیتان كەفارەتدان خێری تێدایه، یان شكاندنەكەی باشتره، الله تەعالا پشتیوان و یارمەتیدەرتانە، ھەر ئەویشە زانایایه بەحاڵ و گوزەرانتان و ئەوەیش بەرژەوەندیتانی تێدایە، وە زۆریش دانا و کاربەجێیه لە شەریعەتەكەی و قەدەرەكەیدا.
66:3Page 560
وَإِذۡ أَسَرَّ ٱلنَّبِيُّ إِلَىٰ بَعۡضِ أَزۡوَٰجِهِۦ حَدِيثٗا فَلَمَّا نَبَّأَتۡ بِهِۦ وَأَظۡهَرَهُ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ عَرَّفَ بَعۡضَهُۥ وَأَعۡرَضَ عَنۢ بَعۡضٖۖ فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِۦ قَالَتۡ مَنۡ أَنۢبَأَكَ هَٰذَاۖ قَالَ نَبَّأَنِيَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡخَبِيرُ ٣
And [remember] when the Prophet confided to one of his wives a statement; and when she informed [another] of it and Allāh showed it to him, he made known part of it and ignored a part. And when he informed her about it, she said, "Who told you this?" He said, "I was informed by the Knowing, the Aware."
کاتێک پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) بە نھێنی قسەیەکی درکاند لای خاتوو حەفصە و بەڵێنیدا كە نزیكی ماریەی خێزانی نەكەوێتەوە، پاشان کاتێک خاتوو حەفصەیش قسەکەی گەیاندە (خاتوو عائشە)، اللە تەعالایش پێغەمبەری لەمە ئاگادار کردەوە کە (خاتوو حەفصە) نھێنییەکەتی باس کردووە، ئەمجا پێغەمبەریش (صلی اللە علیە وسلم) ھەندێکی لەو قسانەی باس کرد بۆ (خاتوو حەفصە و گلەیی لێکرد) و ھەندێکی تری باس نەکرد، وە کاتێکیش (خاتوو حەفصە) پێی وت: کێ ئەم ھەواڵەی پێ گەیاندیت؟ ئەویش فەرمووی: پەروەردگاری زاناو بە ئاگا لە گشت نھێنییەکان ئاگاداری کردم.
66:4Page 560
إِن تَتُوبَآ إِلَى ٱللَّهِ فَقَدۡ صَغَتۡ قُلُوبُكُمَاۖ وَإِن تَظَٰهَرَا عَلَيۡهِ فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ مَوۡلَىٰهُ وَجِبۡرِيلُ وَصَٰلِحُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ بَعۡدَ ذَٰلِكَ ظَهِيرٌ ٤
If you two [wives] repent to Allāh, [it is best], for your hearts have deviated. But if you cooperate against him - then indeed Allāh is his protector, and Gabriel and the righteous of the believers and the angels, moreover, are [his] assistants.
ئەم ئایەتە ڕوو دەکاتە خاتوو حەفصە و خاتوو عائیشە و پێیان دەڵێت : ئەگەر تەوبە بکەن و بگەڕێنەوە بۆ لای اللە تەعالا کارێکی باشتان کردووە، چونکە بەڕاستی بەو کارەتان دڵتان لایدا لە هەق و ڕاستی، وە حەزی بەوە كرد كە پێغەمبەر پێی ناخۆش بوو لەوەی دوور بكەوێتەوە لە ماریەی كەنیزەكی و لەسەر خۆی حەرام بكات، وە ئەگەر پشتی یەکتر بگرن (دژ بە پێغەمبەر - صلی اللە علیە وسلم - سەرکەوتوو نابن) چونکە بێگومان اللە تەعالا و جوبرەئیل و پیاوچاکان پشتیوان و یارمەتیدەری ئەون، لەپاش ئەوان فریشتەکانیش ھاوکار و پشتیوانن بۆی (واتە ئەگەر بتانەوێت دژایەتی بکەن ھیچتان پێ ناکرێت چونکە ئەو پشتیوانی زۆری ھەیە).
66:5Page 560
عَسَىٰ رَبُّهُۥٓ إِن طَلَّقَكُنَّ أَن يُبۡدِلَهُۥٓ أَزۡوَٰجًا خَيۡرٗا مِّنكُنَّ مُسۡلِمَٰتٖ مُّؤۡمِنَٰتٖ قَٰنِتَٰتٖ تَٰٓئِبَٰتٍ عَٰبِدَٰتٖ سَٰٓئِحَٰتٖ ثَيِّبَٰتٖ وَأَبۡكَارٗا ٥
Perhaps his Lord, if he divorced you [all], would substitute for him wives better than you - submitting [to Allāh], believing, devoutly obedient, repentant, worshipping, and traveling1 - [ones] previously married and virgins.
ئەگەر پێغەمبەر (صلی اللە علیە وسلم) تەڵاقتان بدات ئەوە دڵنیابن کە پەروەردگار لە بری ئێوە ژنانی باشتری دەداتێ، ژنانی موسڵمانی ئیمانداری ملەکەچی پەروەردگار و تەوبەکاری خواپەرستی ڕۆژووگر لە بێوەژنان و كیژانیش، كه هیچ كەس نەچووبێتە لایان، بەڵام پێغەمبەر تەڵاقی نەدان.
66:6Page 560
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَأَهۡلِيكُمۡ نَارٗا وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلۡحِجَارَةُ عَلَيۡهَا مَلَٰٓئِكَةٌ غِلَاظٞ شِدَادٞ لَّا يَعۡصُونَ ٱللَّهَ مَآ أَمَرَهُمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ ٦
O you who have believed, protect yourselves and your families from a Fire whose fuel is people and stones, over which are [appointed] angels, harsh and severe; they do not disobey Allāh in what He commands them but do what they are commanded.
ئەی ئەوانەی باوەڕتان هێناوە بە الله تەعالا و كار بەشەریعەتەكەی دەكەن خۆتان و ماڵ و منداڵ و کەسوکارتان بپارێزن لە ئاگری دۆزەخ، ئاگرێک کە سوتەمەنێکەی خەڵکی (بێباوەڕ) و بەردە، سەرپەرشت و دەرگاوانی ئەو دۆزەخە کۆمەڵە فریشتەیەکی دڵ ڕەق و زبر و توند و تیژن کە بەھیچ شێوەیەک سەرپێچی اللە تەعالا ناکەن، بەھەر کارێکیش فەرمانیان پێ بکرێت ئەنجامی دەدەن.
66:7Page 560
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَعۡتَذِرُواْ ٱلۡيَوۡمَۖ إِنَّمَا تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ٧
O you who have disbelieved, make no excuses that Day. You will only be recompensed for what you used to do.
(لە قیامەتدا بە بێباوەڕان) دەوترێت: ئەی ئەوانەی بێباوەڕن بە اللە تەعالا ئەمڕۆ ھیچ بڕ و بیانوو و عوزرێک مەھێننەوە بۆ ئەو كوفر و تاوان و گوناهەی لەسەری بوون، چونکە بەڕاستی هیچ بڕوبیانویەكتان لێوەرناگیرێت، تەنھا تۆڵە و سزای ئەو کار وکردەوانە لێ دەسەنرێتەوە کە (لە دونیا) کردوتانە، لە كوفر و بێباوەڕی و بەدرۆ زانینی پێغەمبەران.
66:8Page 561
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ تُوبُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ تَوۡبَةٗ نَّصُوحًا عَسَىٰ رَبُّكُمۡ أَن يُكَفِّرَ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَيُدۡخِلَكُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ يَوۡمَ لَا يُخۡزِي ٱللَّهُ ٱلنَّبِيَّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥۖ نُورُهُمۡ يَسۡعَىٰ بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَبِأَيۡمَٰنِهِمۡ يَقُولُونَ رَبَّنَآ أَتۡمِمۡ لَنَا نُورَنَا وَٱغۡفِرۡ لَنَآۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٨
O you who have believed, repent to Allāh with sincere repentance. Perhaps1 your Lord will remove from you your misdeeds and admit you into gardens beneath which rivers flow [on] the Day when Allāh will not disgrace the Prophet and those who believed with him. Their light will proceed before them and on their right; they will say, "Our Lord, perfect for us our light and forgive us. Indeed, You are over all things competent."
ئەی ئەوانەی باوەڕتان ھێناوە بە اللە تەعالا و كار بە شەریعەتەكەی ئەو دەكەن، تەوبە بکەن لە گوناهەكانتان و بگەڕێنەوە بۆ لای اللە تەعالا بە گەڕانەوە و تەوبەیەکی یەکجاری و دڵسۆزانە، تا پەروەردگارتان لە قیامەتدا لە گوناھەکانتان خۆش بێت و بتانخاتە باخ و بەھەشتانێکەوە کە چەند ڕووبار بە ژێریاندا دەڕوات، ئەو ڕۆژە ڕۆژگارێکە کە اللە تەعالا پێغەمبەر و ئەو (ئیماندارانەی) لەگەڵیدان سەر شۆڕ ناکات و نایانخاتە ئاگری دۆزەخەوە، لەسەر پردی سیراط نوورو ڕووناکیان دێت و دەچێت لەبەردەم و لای ڕاستیانەوە دەدرەوشێتەوە، (لە بەرامبەر ئەم نیعمەتەدا) دەڵێن ئەی پەروەردگارمان ئەم نوور و ڕوناکیەمان بۆ تەواو بکە تا دەچینە بەهەشتەوە، وە لەگوناهەكانمان خۆش بە، چونکە بەڕاستی ھەر تۆی کە دەسەڵاتداری بەسەر ھەموو شتێکدا و دەسەوسان نیت لە تەواوكردنی نوور و ڕوناكی و چاوپۆشی كردنی تاوان و گوناهەكانمان.
66:9Page 561
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ جَٰهِدِ ٱلۡكُفَّارَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱغۡلُظۡ عَلَيۡهِمۡۚ وَمَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ٩
O Prophet, strive against the disbelievers and the hypocrites and be harsh upon them. And their refuge is Hell, and wretched is the destination.
ئەی پێغەمبەر لەگەڵ بێباوەڕان بە شمشێر جیھاد بکە و بجەنگێ، وە لەگەڵ دووڕوەکانیش بە زمان و جێ بەجێکردنی سزای سنوورەکان، وە توندو تیژ بە لەگەڵیان بۆ ئەوەی لێت بترسێن، ئەوانە لە ڕۆژی قیامەتدا جێگا و شوێنیان ئاگری دۆزەخە کە خراپترین جێگا و سەرئەنجامە.
66:10Page 561
ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱمۡرَأَتَ نُوحٖ وَٱمۡرَأَتَ لُوطٖۖ كَانَتَا تَحۡتَ عَبۡدَيۡنِ مِنۡ عِبَادِنَا صَٰلِحَيۡنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمۡ يُغۡنِيَا عَنۡهُمَا مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـٔٗا وَقِيلَ ٱدۡخُلَا ٱلنَّارَ مَعَ ٱلدَّٰخِلِينَ ١٠
Allāh presents an example of those who disbelieved: the wife of Noah and the wife of Lot. They were under two of Our righteous servants but betrayed them,1 so they [i.e., those prophets] did not avail them from Allāh at all, and it was said, "Enter the Fire with those who enter."
اللە تەعالا نمونەیەک دەھێنێتەوە بۆ بێباوەڕان ئەوانەی باوەڕیان نییە به الله تەعالا و پێغەمبەرەكانی، نموونەیان بۆ دەهێنێتەوە بە ژنەکەی نوح و بە ژنەکەی لوط، ئەم دوو ژنە خێزان و ژنی دوو بەندەی باوەڕداری چاکی ئێمە بوون، کەچی ئەم دوو ژنە ناپاکیان کرد (بەوەی باوەڕیان پێ نەھێنان و گاڵتەیان پێ دەکردن و سیخوڕیان بەسەرەوە دەکردن, نەک مەبەست خیانەتی ھاوسەرێتی بێت) لەبەر ئەمە ئەم دوو پێغەمبەرە(نوح و لوط) کە مێردی ئەوان بوون نەیانتوانی لای اللە تەعالا تکایەکیان بۆ بکەن و سزایان لێ دووربخەنەوە، وە پیان وترا (بەو دوو ژنە) : بچنە ناو ئاگری دۆزەخەوە لەگەڵ ئەوانەی کە دەچنە ناویەوە (واتە لەگەڵ بێباوەڕانی تردا).
66:11Page 561
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱمۡرَأَتَ فِرۡعَوۡنَ إِذۡ قَالَتۡ رَبِّ ٱبۡنِ لِي عِندَكَ بَيۡتٗا فِي ٱلۡجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِن فِرۡعَوۡنَ وَعَمَلِهِۦ وَنَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ١١
And Allāh presents an example of those who believed: the wife of Pharaoh, when she said, "My Lord, build for me near You a house in Paradise and save me from Pharaoh and his deeds and save me from the wrongdoing people."
ھەروەھا اللە تەعالا نموونەیەک دەھێنێتەوە بۆ باوەڕداران، ئەوانەی باوەڕیان بە اللە تەعالا و پێغەمبەرەکانی ھەیە، نموونەیان بۆ دەھێنێتەوە بە ژنەکەی فیرعەون، وتی: ئەی پەروەردگارم خانوو کۆشکێکم لای خۆت بۆ دروست بکە لەبەھەشتدا، وە ڕزگارم بکە لە فرعەون وکار وکردەوەی وڕزگاریشم بکە لە گەلی ستەمکاران.
66:12Page 561
وَمَرۡيَمَ ٱبۡنَتَ عِمۡرَٰنَ ٱلَّتِيٓ أَحۡصَنَتۡ فَرۡجَهَا فَنَفَخۡنَا فِيهِ مِن رُّوحِنَا وَصَدَّقَتۡ بِكَلِمَٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِۦ وَكَانَتۡ مِنَ ٱلۡقَٰنِتِينَ ١٢
And [the example of] Mary, the daughter of ʿImrān, who guarded her chastity, so We blew into [her garment] through Our angel [i.e., Gabriel], and she believed in the words of her Lord and His scriptures and was of the devoutly obedient.
ھەروەھا اللە تەعالا نمونەش دەھێنێتەوە بۆ باوەڕداران، ئەوانەی باوەڕیان بە اللە تەعالا و پێغەمبەرەکانی ھەیە، نموونەیان بۆ دەھێنێتەوە بە مەریەمی کچی عیمران کە داوێنی خۆی پاک ڕاگرت، ئەمجا الله تەعالا فەرمانی كرد بە جوبرەئیل لەو ڕۆحەی کە خۆمان بەدیمان هێناوە فووی پێدا بكات، ئەوەبوو بەقودرەت و دەسەڵاتی اللە تەعالا مەریەم سكی پڕ بوو بەعیسای كوڕی مەریەم بەبێ ئەوەی باوكیشی هەبێت، ئەویش باوەڕی ھێنا بە شەریعەتەكانی اللە تەعالا و ئەو كتێبانەی دابەزیوون بۆ پێغەمبەرەكانی، ( ئەم ئافرەتە ) ھەمیشە و ھەردەم لە ڕیزی ملکەچ و فەرمانبەردارانی پەروەردگار بوو، بە بەجێهێنانی فەرمانەكانی و دوور كەوتنەوە لە ڕێگرییەكانی.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences