Al-Mukhtasar · Tafsir · in Kurdish (Sorani)
Maryam 19:65–98
19:65Page 310
رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا فَٱعۡبُدۡهُ وَٱصۡطَبِرۡ لِعِبَٰدَتِهِۦۚ هَلۡ تَعۡلَمُ لَهُۥ سَمِيّٗا ٦٥
Lord of the heavens and the earth and whatever is between them - so worship Him and have patience for His worship. Do you know of any similarity to Him?"
پەروەردگار و بەدیھێنەری ئاسمانەکان و زەوی و ئەوەیشی لە نێوانیاندایە، پادشا و ھەڵسوڕێنەری ھەردووکیان وە ئەوەیشی لە نێوان ئاسمانەکان و زەویدایە، بەتەنھا ھەر ئەو بپەرستە، چونکە ھەر ئەو شایستەی پەرستنە، وە لەسەر پەرستنی ئەویش دامەزراوبە، ئەو خوایە ھاوتا و ھاوشێوەی نییە کە ھاوبەشی ئەو بێت لەپەرستندا.
19:66Page 310
وَيَقُولُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَءِذَا مَا مِتُّ لَسَوۡفَ أُخۡرَجُ حَيًّا ٦٦
And man [i.e., the disbeliever] says, "When I have died, am I going to be brought forth alive?"
ئەو بێباوەڕانەی کە نکۆڵی لە زیندووبوونەوە دەکەن بە گاڵتە و لاقرتی پێکردنەوە دەڵێن: ئایا ئەگەر من مردم جارێکی تر لەگۆڕەکەم دێمە دەرەوە و زیندوو دەکرێمەوە؟! بێگومان ئەمە زۆر دوورە.
19:67Page 310
أَوَلَا يَذۡكُرُ ٱلۡإِنسَٰنُ أَنَّا خَلَقۡنَٰهُ مِن قَبۡلُ وَلَمۡ يَكُ شَيۡـٔٗا ٦٧
Does man not remember that We created him before, while he was nothing?
ئەوەی نکۆڵی لە زیندووبوونەوە دەکات، ئایا بیری لەوە نەکردوەتەوە بێگومان ئێمە سەرەتا ئەومان بەدیھێنا، پێشتر ھیچ شتێک نەبوو باس بکرێت، خوای گەورە بەڵگەی بەدیھێنانی یەکەمجار دەھێنێتەوە بۆ ڕاستی و دروستی بەدیھێنانەوەی دووەمجاری پاش مردن، کە ئەمەی دووەمیان ئاسانترە (بە پێوەری مرۆڤ ، نەک بە پێوەری خوای گەورە، چونکە ھەموو شتێک لای ئەو ئاسانە و گران و قورس نییە).
19:68Page 310
فَوَرَبِّكَ لَنَحۡشُرَنَّهُمۡ وَٱلشَّيَٰطِينَ ثُمَّ لَنُحۡضِرَنَّهُمۡ حَوۡلَ جَهَنَّمَ جِثِيّٗا ٦٨
So by your Lord, We will surely gather them and the devils; then We will bring them to be present around Hell upon their knees.1
سوێند بێت بەپەروەردگارت - ئەی پێغەمبەر- ، جارێکی تر لە گۆڕەکانیان دەریان دەھێنین بەھاوڕێیەتی ئەو شەیتانانەی گومڕایان کردن ئەمجار بەڕێیان دەکەین بۆ گۆڕەپانی کۆبوونەوە (مەحشەر)، پاشان لەوێشەوە بەسەر چۆکدا دەخرێن و بەزەلیلی بۆ ناو دەرگاکانی دۆزەخ ملکێش دەکرێن.
19:69Page 310
ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمۡ أَشَدُّ عَلَى ٱلرَّحۡمَٰنِ عِتِيّٗا ٦٩
Then We will surely extract from every sect those of them who were worst against the Most Merciful in insolence.
پاشان لەناو ھەر تاقم و کۆمەڵێک بەتوندی کەسانێک دەردەھێنین کە لەھەموان سەرکەشتر و گومڕاتر بوون، ئەوانیش سەرکردە و سەرۆکەکانیان بوون.
19:70Page 310
ثُمَّ لَنَحۡنُ أَعۡلَمُ بِٱلَّذِينَ هُمۡ أَوۡلَىٰ بِهَا صِلِيّٗا ٧٠
Then, surely it is We who are most knowing of those most worthy of burning therein.
پاشان ئێمە زاناترین بەوانەی کە بۆ سووتان و سزای ئازارە سەختەکەی شایستەی چوونە ناو دۆزەخن.
19:71Page 310
وَإِن مِّنكُمۡ إِلَّا وَارِدُهَاۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتۡمٗا مَّقۡضِيّٗا ٧١
And there is none of you except he will come to it.1 This is upon your Lord an inevitability decreed.
- ئەی خەڵکینە - بزانن ھەموو کەسێک لە ئێوە دەبێت بەسەر ئەو پردەی لەسەر ئاگری دۆزەخ ھەیە بڕوات، ئەو تێپەڕ بوونەیش بڕیارێکە و خوای گەورە داویەتی، بەھیچ شێوەیەک فەرمانی خوا نادرێتە دواوە.
19:72Page 310
ثُمَّ نُنَجِّي ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْ وَّنَذَرُ ٱلظَّٰلِمِينَ فِيهَا جِثِيّٗا ٧٢
Then We will save those who feared Allāh and leave the wrongdoers within it, on their knees.
پاش ئەو تێپەڕ بوون و ڕۆیشتنە بەسەر (صراط) دا، ئەوانەی کە گوێڕایەڵی فەرمانەکانی خوا بوون و دوور کەوتونەتەوە لە سەرپێچییەکانی لە ئاگری دۆزەخ ڕزگاریان دەکەین، وە ئەو کەسانەیش کە ستەمکار و بێباوەڕ بوون وازیان لێدەھێنین دەستە و ئەژنۆ لە ئاگری دۆزەخدا بمێننەوە، وە بە ھیچ شێوەیەک ناتوانن لێی ڕاکەن و ڕزگاریان بێت لێی.
19:73Page 310
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَيُّ ٱلۡفَرِيقَيۡنِ خَيۡرٞ مَّقَامٗا وَأَحۡسَنُ نَدِيّٗا ٧٣
And when Our verses are recited to them as clear evidences, those who disbelieve say to those who believe, "Which of [our] two parties is best in position and best in association?"1
ھەرکاتێک ئەو ئایەت و نیشانە و بەڵگە ڕوونانەی کە ناردومانەتە خوارەوە بۆ سەر پێغەمبەرەکەمان بە سەریاندا بخوێنرێتەوە، ئەو کاتە بێباوەڕان بە باوەڕداران دەڵێن: ئایا کام لەم دوو دەستە و تاقمە (ئێمە و ئێوە) لە دونیادا ژیانی خۆشتر و کۆڕ و کۆبوونەوە و جێگا و ڕێگای باشترە، ئێمە یان ئێوە ؟
19:74Page 310
وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هُمۡ أَحۡسَنُ أَثَٰثٗا وَرِءۡيٗا ٧٤
And how many a generation have We destroyed before them who were better in possessions and [outward] appearance?
لە پێش ئەم بێباوەڕانە، ئەوانەی فەخر و شانازی دەکەن بەسەروەت و سامان و ماڵ و جێگا و ڕێگایانەوە، چەندەھا ئوممەت و کۆمەڵانی ترمان لەناو برد کە لەمانە زیاتر سامان و ماڵ و جێگا و ڕێگایان ھەبوو، وە لەمانە کەشخەتر بوون لە جلوبەرگ خۆشگوزەرانیدا.
19:75Page 310
قُلۡ مَن كَانَ فِي ٱلضَّلَٰلَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ مَدًّاۚ حَتَّىٰٓ إِذَا رَأَوۡاْ مَا يُوعَدُونَ إِمَّا ٱلۡعَذَابَ وَإِمَّا ٱلسَّاعَةَ فَسَيَعۡلَمُونَ مَنۡ هُوَ شَرّٞ مَّكَانٗا وَأَضۡعَفُ جُندٗا ٧٥
Say, "Whoever is in error - let the Most Merciful extend for him an extension [in wealth and time] until, when they see that which they were promised - either punishment [in this world] or the Hour [of resurrection] - they will come to know who is worst in position and weaker in soldiers."
- ئەی پێغەمبەری خوا - بڵێ: ھەر کەسێک لە گومڕایی خۆیدا بتلێتەوە، ئەوا خوای بەخشندە و میھرەبانیش مۆڵەتی دەدات تاوەکو زیاتر سەرگەردان و گومڕا ببێت، تا ئەو کاتەی بەچاوی خۆیان ئەو بەڵێنانە دەبینن کە خوای گەورە پێیداون بەسزادانیان لە دونیا، یان بە دواخستنی بۆیان لە ڕۆژی قیامەتدا ، جا ئەو کاتە دەزانن کێ شوێن و جێگای خراپترە وە کێ سوپا و لەشکری لاوازترە ، دەستە و تاقمی بێباوەڕان یان دەستە و تاقمی باوەڕداران ؟
19:76Page 310
وَيَزِيدُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ٱهۡتَدَوۡاْ هُدٗىۗ وَٱلۡبَٰقِيَٰتُ ٱلصَّٰلِحَٰتُ خَيۡرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَوَابٗا وَخَيۡرٞ مَّرَدًّا ٧٦
And Allāh increases those who were guided, in guidance, and the enduring good deeds are better to your Lord1 for reward and better for recourse.
لە بەرامبەر ئەو مۆلەتەی خوای گەورە داویەتی بەوانە تاوەکو زیاتر سەرگەردان و گومڕابن، خوای گەورە ئەوانەی ئەھلی ھیدایەت و ڕێنمونی بوون بەباوەڕ و تاعەت و گوێڕایەڵی زیاتر ھیدایەتیان دەدات و ڕێنمونیان دەکات، وە ئەو کردەوە چاکانەی دەبنە مایەی بەختەوەری ھەتا ھەتایی، بەسوودترە بۆ پاداشتدانەوە لای پەروەردگارت - ئەی پێغەمبەری خوا- ، وە چاکترین سەرەنجام و گەڕانەوەیشە بۆ لای ئەو.
19:77Page 311
أَفَرَءَيۡتَ ٱلَّذِي كَفَرَ بِـَٔايَٰتِنَا وَقَالَ لَأُوتَيَنَّ مَالٗا وَوَلَدًا ٧٧
Then, have you seen he who disbelieved in Our verses and said, "I will surely be given wealth and children [in the next life]"?
- ئەی پێغەمبەری خوا - ئایا ئەو کەسەت بینی کە بێباوەڕ بوو بە بەڵگە و نیشانەکانی ئێمە، وە نکۆڵی کرد لەھەڕەشە و گوڕەشەکانمان، وە وتی: ئەگەر مردم و زیندوو کرامەوە، ماڵ و منداڵ و سەروەت و سامانێکی زیاترم دەدرێتێ.
19:78Page 311
أَطَّلَعَ ٱلۡغَيۡبَ أَمِ ٱتَّخَذَ عِندَ ٱلرَّحۡمَٰنِ عَهۡدٗا ٧٨
Has he looked into the unseen, or has he taken from the Most Merciful a promise?
ئایا ئەو کەسە سەرکەش و یاخیە ئاگاداری غەیب و نھێنی و شاراوەکانە، یان بەڵگەی ھەیە، تا بەو شێوەیە قسە دەکات؟! یان پەیمان و بەڵێنێکی لە پەروەردگار وەرگرتووە کە دەیخاتە بەھەشتەوە و ماڵ و منداڵ و سەروەت و سامانی دەداتێ؟
19:79Page 311
كـَلَّاۚ سَنَكۡتُبُ مَا يَقُولُ وَنَمُدُّ لَهُۥ مِنَ ٱلۡعَذَابِ مَدّٗا ٧٩
No! We will record what he says and extend [i.e., increase] for him from the punishment extensively.
کارەکە بەو شێوەیە نییە کەوای دەزانێت، ئەوەی دەیڵێت و ئەنجامی دەدات ھەر ھەمووی دەنوسین، بەھۆی ئەو درۆ و دەلەسەیشەوە کە بە ناھەق و باتڵ بانگەشەی بۆ دەکات لەسەرو سزای خۆی سزای تریشی بۆ زیاد دەکەین.
19:80Page 311
وَنَرِثُهُۥ مَا يَقُولُ وَيَأۡتِينَا فَرۡدٗا ٨٠
And We will inherit him [in] what he mentions,1 and he will come to Us alone.
وە کاتێک دەیشمرێت و تیادەچێت ئێمە میراتگری ماڵ و منداڵ و سامانی دەبین، ھەمووی لێ دەسێنینەوە و ھیچی لەگەڵ خۆیدا نابات، وە لە ڕۆژی قیامەتدا بە تەنھا دێتە لامان بۆ لێپرسینەوە، ئەوەی ڕایدەبوارد پێی لە ماڵ و منداڵ و سەروەت و سامان و پلە و پایە، ھەمووی لێ دەسەنرێتەوە و ھیچ لەگەڵ خۆیدا نابات.
19:81Page 311
وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ ءَالِهَةٗ لِّيَكُونُواْ لَهُمۡ عِزّٗا ٨١
And they have taken besides Allāh [false] deities that they would be for them [a source of] honor.
موشریک و بتپەرستەکان جگە لە خوای گەورە پەرستراوێکی تریان بۆ خۆیان بڕیار داوە، تاوەکو ئەو پەرستراوانە ببنە پشتیوان و یارمەتیدەریان و سەریان بخەن.
19:82Page 311
كـَلَّاۚ سَيَكۡفُرُونَ بِعِبَادَتِهِمۡ وَيَكُونُونَ عَلَيۡهِمۡ ضِدًّا ٨٢
No! They [i.e., those "gods"] will deny their worship of them and will be against them opponents [on the Day of Judgement].
ھەرگیز وانییە، وەک ئەوان دەیزانن، ئەو پەرستراوانەی ئەوان بڕیاریان داوە و دەیانپەرستن لە ڕۆژی قیامەتدا نکۆڵی لەپەرستنی ئەو موشریک و بتپەرستانە دەکەن، وە خۆیان لێ بەری دەکەن و دەبنە دوژمنیان.
19:83Page 311
أَلَمۡ تَرَ أَنَّآ أَرۡسَلۡنَا ٱلشَّيَٰطِينَ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ تَؤُزُّهُمۡ أَزّٗا ٨٣
Do you not see that We have sent the devils upon the disbelievers, inciting them [to evil] with [constant] incitement?
- ئەی پێغەمبەر - ئایا نەتزانیوە ئێمە شەیتانەکانمان زاڵ کردووە بەسەر ئەو کەسانەی بێباوەڕن، تاوەکو گومڕا و سەرگەردانیان بکەن، وە لەتاعەت و گوێرایەڵی خوا بەگوناھ و سەرپێچی لایانبدەن لە ڕێگای ڕاست.
19:84Page 311
فَلَا تَعۡجَلۡ عَلَيۡهِمۡۖ إِنَّمَا نَعُدُّ لَهُمۡ عَدّٗا ٨٤
So be not impatient over them. We only count out [i.e., allow] to them a [limited] number.1
- ئەی پێغەمبەری خوا - پەلە مەکە لە سزادانیان، بەوەی داوا لە خوای گەورە بکەیت لەناویان ببات، بێگومان ئێمە تەمەنیان بەژماردن دەژمێرین، تا کاتێک ئەو مۆڵەتەی خوا داونی کۆتایی دێت ئەوسا بەو شێوەیە شایستەی ئەوانە سزایان دەدەین و تۆڵەیان لێ دەسێنینەوە.
19:85Page 311
يَوۡمَ نَحۡشُرُ ٱلۡمُتَّقِينَ إِلَى ٱلرَّحۡمَٰنِ وَفۡدٗا ٨٥
On the Day We will gather the righteous to the Most Merciful as a delegation
- ئەی پێغەمبەر - باسی ڕۆژی قیامەت بکە، ئەو ڕۆژەی بەندە لەخواترسەکان (ئەوانەی فەرمانەکانی ئەویان بەجێھێناوە و دوور کەوتونەتەوە لەسەرپێچییەکانی) بەچەند وەفدێکی بەرێزەوە کۆ دەکەینەوە بۆ لای پەروەردگاری میھرەبانیان.
19:86Page 311
وَنَسُوقُ ٱلۡمُجۡرِمِينَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ وِرۡدٗا ٨٦
And will drive the criminals to Hell in thirst
وە بێباوەڕانیش بەتینویەتی ڕاپێچی ئاگری دۆزەخ دەکەین.
19:87Page 311
لَّا يَمۡلِكُونَ ٱلشَّفَٰعَةَ إِلَّا مَنِ ٱتَّخَذَ عِندَ ٱلرَّحۡمَٰنِ عَهۡدٗا ٨٧
None will have [power of] intercession except he who had taken from the Most Merciful a covenant.1
ئەو بێباوەڕانە تکا و شەفاعەتیان بۆ ھیچ کەسێک بەدەست نییە، ئەوانە نەبێت کە خوای گەورە لەدونیادا بەڵێن و پەیمانی پێدابن، ئەوانەیش ئەوانەن کە باوەڕیان ھێنابێت بەخوا و پێغەمبەرەکانی.
19:88Page 311
وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَلَدٗا ٨٨
And they say, "The Most Merciful has taken [for Himself] a son."
جولەکە و گاور و ھەندێک لە موشریک و بتپەرستەکان وتیان: خوای میھرەبان کوڕی بۆ خۆی بڕیار داوە.
ئەی ئەوانەی وا دەڵێن: بەڕاستی ئێوە قسەیەکی یەکجار گەورە و ناڕێک و خراپتان کرد.
19:90Page 311
تَكَادُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ يَتَفَطَّرۡنَ مِنۡهُ وَتَنشَقُّ ٱلۡأَرۡضُ وَتَخِرُّ ٱلۡجِبَالُ هَدًّا ٩٠
The heavens almost rupture therefrom and the earth splits open and the mountains collapse in devastation
نزیک بوو ئاسمانەکان لەبەر ئەم قسە خراپە لەت و پەت بن، وە نزیک بوو زەویش درز ببات و شەقار شەقار ببێت، وە شاخەکانیش بڕوخێن بەسەر یەکتردا.
ھەموو ئەمانە لەبەر ئەوەی مناڵ و کوڕیان بۆ خوا بڕیاردا، پاک و بێگەردی و بەرزی و بڵندی بۆ خوای تاک و تەنھا.
19:92Page 311
وَمَا يَنۢبَغِي لِلرَّحۡمَٰنِ أَن يَتَّخِذَ وَلَدًا ٩٢
And it is not appropriate for the Most Merciful that He should take a son.
گونجاو نییە بۆ خوای گەورە و شایانی شکۆ و بڵندی ئەو نییە کوڕ و منداڵ بۆ خۆی بڕیار بدات، پاک و بێگەردی بۆ زاتی ئەو.
19:93Page 311
إِن كُلُّ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ إِلَّآ ءَاتِي ٱلرَّحۡمَٰنِ عَبۡدٗا ٩٣
There is no one in the heavens and earth but that he comes to the Most Merciful as a servant.
چونکە ھەرچی لە ئاسمانەکان و زەوی ھەیە لە فریشتە و مرۆڤ و جنۆکە، ھەر ھەموویان ڕۆژی قیامەت بەملکەچی و زەلیلی دێن بۆ لای پەروەردگاریان.
19:94Page 311
لَّقَدۡ أَحۡصَىٰهُمۡ وَعَدَّهُمۡ عَدّٗا ٩٤
He has enumerated them and counted them a [full] counting.
خوای گەورە ئاگاداری ھەموویانە، وە سەرژمێری بەدیھێنراوەکانی کردووە، ھیچ شتێکیانی لا نھێنی و شاراوە نییە.
19:95Page 311
وَكُلُّهُمۡ ءَاتِيهِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فَرۡدًا ٩٥
And all of them are coming to Him on the Day of Resurrection alone.
وە لە رۆژی قیامەتدا ھەموویان تاک تاک دێن بۆ لای پەروەردگاریان، ھیچ پشتیوان و ماڵ و سامانێکیان لە گەڵدا نییە.
19:96Page 312
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَيَجۡعَلُ لَهُمُ ٱلرَّحۡمَٰنُ وُدّٗا ٩٦
Indeed, those who have believed and done righteous deeds - the Most Merciful will appoint for them affection.1
بێگومان ئەوانەی باوەڕیان ھێناوە بەخوای گەورە و کار و کردەوەی چاکەیان ئەنجامداوە کە جێگای ڕەزامەندی خوایە، خوای میھرەبان دەیانکاتە خۆشەویست، وە خۆشەیستی بەندەکانی خۆی، تاوەکو ھەموو خۆشیان بوێن.
19:97Page 312
فَإِنَّمَا يَسَّرۡنَٰهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ ٱلۡمُتَّقِينَ وَتُنذِرَ بِهِۦ قَوۡمٗا لُّدّٗا ٩٧
So, [O Muḥammad], We have only made it [i.e., the Qur’ān] easy in your tongue [i.e., the Arabic language] that you may give good tidings thereby to the righteous and warn thereby a hostile people.
- ئەی موحەممەد - بێگومان ئێمە ئەم قورئانەمان لەسەر زمانی تۆ ئاسان کرد، بۆ ئەوەی موژدەی پێ بدەی بە کەسانی خواناس، ئەوانەی فەرمانەکانی من جێ بەجێ دەکەن و دوور دەکەونەوە لەسەرپێچییەکانم، وە ئەو کەسانەیشی پێ بترسێنیت کە زۆر دژایەتیت دەکەن، وە لە ھەق و ڕاستی لایانداوە بۆ ناھەق و باتڵ.
19:98Page 312
وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا قَبۡلَهُم مِّن قَرۡنٍ هَلۡ تُحِسُّ مِنۡهُم مِّنۡ أَحَدٍ أَوۡ تَسۡمَعُ لَهُمۡ رِكۡزَۢا ٩٨
And how many have We destroyed before them of generations? Do you perceive of them anyone or hear from them a sound?
- ئەی پێغەمبەر - لە پێش ئەمان چەندەھا ئوممەت و کۆمەڵانی ترمان لەناو برد، ئایا ئەمڕۆ ھیچ ھەست دەکەیت کەسێک لەوان مابێت؟ وە ئایا گوێت لە دەنگی نھێنی کەسیان دەبێت؟ ئەوەی دووچاری ئەوان بوو، بێگومان دووچاری غەیری ئەوانیش دەبێت بەیارمەتی خوای گەورە.
Text: Quranic Universal Library (Tarteel), via spa5k/tafsir_api (MIT), at a fixed version. The ayahs: Quran Foundation. Sources and licences