Al-Hijr

Duke treguar madhështinë e Librit të Tij, Allahu i Madhëruar thotë:Elif, Lam, Ra. Këto janë ajetet e Librit - këtij Kur'ani që qartëson gjithçka. -Ajetet e këtij libri janë shprehëset e kuptimeve më të bukura dhe qëllimeve më të larta, që duhet të synojnë krijesat. Kur'ani është i qartë dhe sqarues i çështjeve të rëndësishme, me fjalët e shprehjet më të bukura dhe argumentet më të kthjellëta për çdo çështje. Kaq duhet të mjaftojë që krijesat të nënshtrohen e të jetojnë sipas Kur'anit, të dorëzohen e të gjykojnë me ligjin e Tij. Ata duhet ta pranojnë këtë libër madhështor me kënaqësi dhe me zemër të gatshme për t’iu bindur gjithçkaje që thotë ai. Ndërsa ata që e refuzojnë këtë mirësi të pashembullt të Zotit, duke u treguar mosmirënjohës, ata janë të humbur dhe shpërfillin të vërtetën. Do të vijë dita që këta do të donin të ishin muslimanë, të dorëzuar e të nënshtruar ndaj një Zoti të vetëm dhe pasues të shpalljeve të Tij, por do të jetë vonë.

Ata që nuk besojnë do të donin të ishin muslimanë. - Kështu do të ndodhë në çastet e agonisë së vdekjes, kur të shfaqen shenjat e para të kalimit në ahiret. Në ato çaste e më pas, të gjithë mohuesit do të dëshironin të ishin muslimanë, por tashmë kjo është e pamundur për ta. Ndërsa në këtë jetë ata janë të vetëmashtruar, mendjemëdhenj e kryeneçë.

Le t'i gëzojnë (të mirat e kësaj bote) dhe të kënaqen! Le të defrehen me shpresa të kota, -Askush nuk mund ta shpejtojë apo ta shtyjë për më vonë afatin e vet. Atëherë, lëri ata të kënaqen dhe të argëtohen me kënaqësitë e kësaj bote. Kështu ata do të gjejnë prehje dhe do të ushqejnë iluzione, të cilat do t’i pengojnë nga rruga e Zotit. Ata jepen pas kësaj bote sikur nuk do të largohen kurrë prej saj dhe e harrojnë ahiretin....se më vonë do ta kuptojnë. - Më vonë do ta mësojnë e do të binden se kjo mënyrë jetese është e gabuar dhe kënaqësitë, pas të cilave jepen, janë kotësi e largim nga qëllimi i vërtetë i kësaj jete. Veprat dhe planet e tyre në këtë botë do t'u shkojnë kot, madje do t’u sjellin veçse dëshpërim. Të mos mashtrohen këta të mjerë me afatizimin e Zotit për ta, se ky është rregulli dhe ligji i Tij për njerëzit. Ai thotë:

Ne kurrë nuk kemi shkatërruar ndonjë popull jashtë afatit të caktuar për ta. -Çdo popull që e ka merituar ndëshkimin, Allahu e ka ndëshkuar veçse atëherë kur e ka patur të përcaktuar.

Dhe asnjë popull nuk mund ta shpejtojë apo ta shtyjë për më vonë afatin e vet. -Për gjynahet dhe padrejtësitë do të jepet patjetër ndëshkimi i merituar, edhe sikur të vonohet ky ndëshkim.

Ata thonë: “O ti që po të shpallet Mesazhi! Ti je, vërtet i çmendur." - Mohuesit e Shpalljes i drejtoheshin Muhamedit a.s, duke i thënë: “O Ti që pretendon se të është zbritur Shpallje nga Zoti, nëse mendon se ne do të të pasojmë, atëherë ti je vërtet i çmendur. E si mund të bëjmë diçka të tillë dhe të braktisim traditën e të parëve tanë, thjesht e vetëm sepse ti na thua diçka të tillë?!” Pastaj ata shtronin kërkesat e kushtet e tyre të kota:

Përse nuk na sjell melekë, nëse je i sinqertë? - Kuptimi: “Përse nuk na sjell melekë, që të dëshmojnë se Shpallja dhe ti jeni të vërtetë? Nëse nuk na sjell melekë këtu, atëherë ti nuk thua të vërtetën”. Këto fjalë ishin treguese të padrejtësisë dhe injorancës më të madhe, që kishin zënë vend në zemrat e tyre. Ato ishin padrejtësi, sepse tregonin rebelim dhe kryeneçësi ndaj Zotit, duke kërkuar dhe përcaktuar shenjat dhe mrekullitë që Ai u dashka t’u sjellë robërve . A thua se Ai nuk i zgjedh shenjat, mrekullitë dhe argumentet e përshtatshme dhe të mjaftueshme për mbështetjen e së vërtetës, që Ai solli përmes Profetit të Tij. Nga ana tjetër, ato fjalë tregojnë injorancë, sepse duket që nuk dinin të dallonin të mirën e të keqen, dëmin dhe dobinë për veten e tyre. Zbritja e melekëve nuk do të sillte mirësi për ta. Allahu i Lartësuar i zbret melekët veçse me të vërtetën e sigurt dhe, më pas, Ai nuk afatizon më asnjë pas mohimit të tyre dhe mosnënshtrimit për të punuar e jetuar sipas Shpalljes së Zotit. Ai thotë:

Por (thotë Zoti)Ne i dërgojmë melekët veçse kur duhet dhe atëherë, atyre(mosbesimtarëve)nuk u jepet më afat. -Nëse pas zbritjes së melekëve ata nuk besojnë, - dhe, në fakt, ata asnjëherë nuk kanë besuar, - ata nuk do të afatizohen më. Kështu, kërkesa e tyre për të tilla shenja e mrekulli është injorancë e thellë rreth dëmtimit të vetes së tyre. Në këtë mënyrë, ata veç po ia përshpejtojnë vetes shkatërrimin, por nuk e kuptojnë. Ata nuk arrijnë të kuptojnë një fakt shumë të rëndësishëm në këtë çështje: imani nuk është në dorën e tyre, por në dorë të Zotit, që thotë: "Edhe sikur t'u dërgonim melekët, t'i bënim të vdekurit t'u flisnin atyre dhe t'i tubonim të gjitha gjërat para tyre, ata përsëri nuk do të besonin, nëse Allahu nuk do të donte. Por shumica e tyre nuk e dinë (të vërtetën)." [En'am 111]. Nëse janë të sinqertë kur thonë se duan të besojnë, shenjat e mrekullitë e sjella e të përzgjedhura prej Zotit janë mëse të mjaftueshme. Kur'ani madhështor është mëse i mjaftueshëm për të gjetur dritën e Zotit.

Ne e shpallëm Mesazhin (Kur'anin)dhe sigurisht, Ne do të jemi mbrojtës të tij. –Kur'ani quhet Edh-Dhikru (kujtimi), sepse është kujtues dhe këshillues i mirë për çdo çështje dhe shtjellues e sqarues i tyre në formën dhe me argumentet më të plota. Nëpërmjet Kur'anit këshillohet dhe nxjerr mësime çdokush që e do diçka të tillë dhe e synon sinqerisht të vërtetën. Pastaj i Lartësuari na jep një përgëzim të mrekullueshëm, se do ta ruajë të paprekshëm e të pandryshuar këtë burim drite dhe njohurish, duke thënë: "... Ne do të jemi mbrojtës të tij." Ai e ruan këtë Libër si në kohën e shpalljes së tij, ashtu edhe pas saj. Gjatë shpalljes, i Lartësuari e ruajti Kur'anin nga ndërhyrjet e çdo shejtani të mallkuar: "Ai është I Gjithëdituri për të fshehtën dhe fshehtësinë e Vet nuk ia zbulon askujt, Përveç ndonjë të dërguari, që Ai dëshiron. Atëherë, Ai vë roje para edhe prapa tij, për t’u bërë e qartë se ata i kanë kumtuar shpalljet e Zotit të tyre dhe se Ai di gjithçka rreth tyre. Ai e di sasinë e gjithçkaje që ekziston.” [Xhin 26 – 28]. Ndërsa pas shpalljes, Zoti bëri që Kur'ani të ruhet i pacënueshëm, fillimisht në zemrën e Profetit, dhe pastaj në zemrat e besimtarëve të umetit të Tij. Allahu e ruan tekstin e këtij Libri nga ndryshimi, nga shtesat dhe pakësimet. Po kështu, Ai ruan edhe kuptimet dhe shpjegimet e këtij Libri nga tjetërsimi e devijimi. Nëse dikush përpiqet që të shtrembërojë ose keqinterpretojë ndonjë pjesë të Kur'anit, Allahu i Lartësuar ka bërë dijetarë që qartësojnë të vërtetën për njerëzit. Kjo ruajtje e Shpalljes është ndër mirësitë më të mëdha të Zotit për besimtarët. Pjesë e saj është edhe ruajtja e bartësve dhe përhapësve të Shpalljes nga armiqtë. Allahu nuk i lejon armiqtë që t’i poshtërojnë dhe mposhtin ata.

Ne kemi çuar të dërguar edhe në popujt e mëhershëm. - Allahu i Lartësuar i drejtohet Profetit të Tij të dashur, Muhamedit, për ta ngushëlluar rreth faktit që idhujtarët e rrefuzuan shpalljen e Tij dhe e njofton se kështu kanë vepruar edhe popujt e shkuar në shekujt e largët. Ai thotë:

Por, nuk ka ndodhur kurrë që atyre t’u ketë shkuar një i dërguar e ata të mos jenë tallur me të. -Në të gjithë popujt e shkuar, Allahu i Madhëruar dërgoi profetë, por sa herë që profetët i ftonin në rrugën e drejtë, njerëzit talleshin.

Kështu e fusim atë(mosbesimin)në zemrat e keqbërësve. -Ata thoshin: “Neve na kanë qenë bllokuar sytë, madje kemi qenë të magjepsur.” Kështu, Allahu i Lartësuar bënte që zemrat e tyre të mos e pranonin të vërtetën. Kjo ndodhte sepse ata ishin muxhrimin, domethënë, të padrejtë, mashtrues e trillues kotësirash, ndërsa zemrat i kishin të mbushura me mohimin e të vërtetës. Si pasojë, u erdhi ndëshkim i drejtë nga i Gjithëdituri dhe i Urti. Kështu vepron Allahu i Lartësuar me të gjithë ata që bëjnë vepra të ngjashme, të shkuarit dhe të sotmit, nëse zemrat i kanë të mbushura me mohimin e profetëve dhe shpalljeve dhe bëjnë të njëjtat vepra.

Ata nuk e besojnë(shpalljen)dhe ky është një ligj i pandryshueshëm që në popujt e hershëm (keqbërës). -Ky është rregulli i Zotit me të gjithë popujt, që nga fillimi: Ai ka për t’i ndëshkuar dhe shkatërruar ata që nuk besojnë shpalljet dhe profetët e Tij.

Edhe sikur Ne t’u hapnim atyre një derë në qiell, që ata të ngjiteshin vazhdimisht lart,… -Edhe sikur atyre t’u silleshin të gjitha mrekullitë, ata nuk do të besonin, por do të tregoheshin kryeneçë dhe mospërfillës.

Ata do të thoshin: “Neve na kanë qenë bllokuar sytë, …” -Edhe sikur t’u hapnin një portë në qiell dhe ata të ngjiteshin dhe ta shihnin vetë, me sytë e tyre, prapë nuk do të besonin dhe, me padrejtësinë dhe inatin që i karakterizon, duke e mohuar këtë shenjë, do të thoshin:“...madje kemi qenë të magjepsur.” -Jemi të dehur, po na bëjnë sytë. Ngaqë është diçka që nuk e kemi parë kurrë më herët, mund të jemi magjepsur. Ky nuk është realitet, por është një magji, që ka kapur sytë tanë. Kështu, të tillë njerëz kanë arritur një gjendje të tillë që do të mohonin edhe atë që e shohin me sytë e tyre, prandaj nuk ka shpresë për udhëzimin e tyre.

Allahu i Madhëruar, duke na qartësuar se Ai ka pushtetin absolut dhe mëshirë të madhe për krijesat e Tij, thotë:Ne kemi krijuar rrugë yjesh në qiell dhe e kemi zbukuruar, për ata që e shikojnë me vëmendje. -Allahu i Madhëruar i ka bërë yjet që të shërbejnë si shenja orientuese, gjatë errësirës në tokë dhe në det. Përveç kësaj, Allahu i Lartësuar e ka zbukuruar qiellin me yje duke i dhënë nje pamje te mahnitshme. Qielli pa yje nuk do ta kishte kurrë atë pamje të mrekullueshme, që i bën kundruesit e saj të meditojnë thellë, duke argumentuar në këtë mënyrë madhështinë, diturinë dhe urtësinë e Atij që e ka krijuar.

Ne e kemi ruajtur atë(qiellin)prej çdo shejtani të mallkuar -Sa herë që ata përpiqen të dëgjojnë diçka në qiell, ndiqen nga shkëndija të zjarrta, dhe kështu qielli mbetet i ruajtur e i zbukuruar me yje, që shërbejnë edhe si orientim. Qielli është i ruajtur në atë mënyrë që lajmet që zbresin prej tij të mos dëgjohen nga shejtanët e mallkuar.

Por kushdo që i kap veshi diçka vjedhurazi, edhe atë e kapin shkëndijat e zjarrta. -Ky është një përjashtim. Kështu, mund të ndodhë që ndonjë shejtan të përgjojë diçka, por atij i vihet pas një shkëndijë e zjarrtë për ta vrarë. Mund të ndodhë që shkëndija ta arrijë dhe ta vrasë atë shejtan, që dëgjon ndonjë lajm të qiellit, pa arritur që ai t’ua përcjellë lajmin mbështetësve të tij xhindë. Por mund të ndodhë që, para se të goditet, ai të arrijë t’ua japë lajmin mbështetësve të tij, të cilët e përziejnë atë me njëqind gënjeshtra. Kështu, magjistarët ose fallxhorët i argumentojnë mashtrimet e tyre, duke i përzier me këtë lajm të dëgjuar prej qiellit.Sigurisht, një gjë e tillë është lejuar tëndodhë nga Allahu i Madhëruar si sprovëpër banorët e tokës dhe për t’u dalluarbesimtarët e vërtetë nga ata që besojnëfallxhorët dhe shejtanët. (Sh.p.)

Ne e kemi shtruar token … -Tokën e shtruam dhe e zgjeruam, që njerëzit dhe kafshët të jetojnë në të dhe të përfitojnë nga të mirat e saj.…dhe kemi vendosur male të forta e të palëvizëshme në të. - Janë vendosur shtylla, pra, male të mëdha, që - me lejen e Allahut të Lartësuar - e ruajnë dhe e bëjnë tokën të qëndrueshme.dhe kemi bërë që të prodhohen në të të gjitha llojet e gjërave në masën e duhur. -Allahu i Lartësuar ka bërë që të mbijnë në tokë bimë e pemë të larmishme, që janë të domosdoshme për jetën, si hurma, hardhi, drithëra etj.

Në të, Ne krijuam mjetet e jetesës për ju dhe për ata, për furnizimin e të cilëve nuk jeni përgjegjës. - Allahu i Madhëruar ka vendosur në tokë gjithçka që ndihmon jetesën e njeriut. Ai i mësoi njeriut se si të kujdeset për bujqësinë, blegtorinë dhe çdo aftësi tjetër. Përveç kësaj, Allahu i Lartësuar thotë: "...dhe për ata për furnizimin e të cilëve nuk jeni përgjegjës." Allahu i Lartësuar ju begatoi duke ju vënë në shërbimin tuaj shumë njerëz, kafshë dhe mjete, për t’i përdorur dhe për t’i arritur mirësitë që synoni, dhe nuk jeni ju që i furnizoni ata, por është Allahu. Ai jua vuri ata në shërbimin tuaj dhe po Ai i furnizon ata.

Nuk ka asgjë që të mos e ketë burimin e pashtershëm te Ne. Ne japim veçse me masë të caktuar. - Allahu i Lartësuar është burimi i të gjitha furnizimeve dhe i çdo lloj përkujdesi në gjithësi. Depot e të gjitha mirësive janë në dorën e Allahut, që Ai i jep kujt të dojë dhe privon kë të dojë, sipas urtësisë dhe mëshirës së Tij të gjerë. Çdo gjë, duke filluar nga pika e shiut dhe gjithçka tjetër, i Urti dhe i Gjithëmëshirshmi e zbret dhe e përcakton me masë të qartë dhe të ditur. Më pas, nuk shtohet dhe nuk pakësohet asgjë nga përcaktimi i urtë i Zotit.

Ne i lëshojmë erërat mbarështuese, ndërsa nga qielli lëshojmë shi, nga i cili pini e nuk mund t'i ruani burimet e tij. -Allahu i Lartësuar i nënshtroi erërat e mëshirës, të cilat i ngarkojnë retë me ujë. Nga ky ngarkim, vjen uji, - me lejen e Allahut - dhe kështu furnizohet njerëzia, kafshët dhe tokat e tyre. Ky ujë depozitohet në tokë, për të përmbushur nevojat e krijesave. E gjitha kjo ndodh me pushtetin dhe mëshirën e pakufishme të Allahut. Vërej me kujdes! Allahu i Lartësuar thotë: “ndërsa nga qielli lëshojmë shi, nga i cili pini e nuk mund t'i ruani burimet e tij.”. Kështu, ju nuk mund ta depozitoni dhe ruani të gjithë ujin që bie prej qiellit, por është Allahu që e depoziton, dhe pastaj jua nxjerr sërish, përmes burimeve të shumta, si mëshirë e bamirësi për ju.

Ne japim jetë e vdekje... -Allahu i Lartësuar është i vetmi dhe i pashoq në fuqinë për të sjellë në jetë krijesat dhe për t’ua marrë jetën, sipas ligjit që Ai vetë e ka caktuar....dhe Ne jemi trashëguesit. -Kjo ngjan me ajetin tjetër kuranor: “Nuk ka dyshim se Ne e trashëgojmë tokën dhe gjithçka në të, dhe te Ne është e ardhmja e tyre." [Merjem 40]. Kjo nuk është aspak e vështirë për Zotin.

Nuk ka dyshim se Ne dimë për ata që ishin para jush dhe për ata që vijnë më pas. -Zoti di për krijesat e para dhe për ato të fundit. Ai di se si i ha toka ata pasi vdesin dhe si shpërbëhen. Askush nuk mund ta pengojë Zotin që, ato krijesa të tretura e të humbura në tokë, t’i kthejë përsëri, me një krijim i ri, dhe t’i grumbullojë para Tij për të dhënë llogari.

Zoti yt është Ai që do t'i mbledhë të gjithë ata. Ai është, vërtet i Urtë dhe i Ditur. -Allahu i Madhëruar është i Urtë, që e vendos çdo gjë në vendin dhe nivelin që i takon. Të gjithë do t'i shpërblejë sipas veprave që kanë bërë: nëse kanë bërë mirë, e mira do t’i gjejë gjithmonë, e nëse kanë bërë keq, e keqja do t'i gjejë. Zoti është i Ditur, prandaj asnjë vepër e robërve nuk mund t'i fshihet Atij.

Allahu i Madhëruar na kujton mirësitë e mëdha që i bëri atit tonë, Ademit (a.s), dhe ndodhinë me Iblisin. Përmes kësaj historie, Ai na këshillon dhe na paralajmëron që të jemi të kujdesshëm e të ruhemi nga sherri dhe sprova që vjen prej Iblisit të mallkuar. Kështu, Allahu i Madhëruar thotë:Ne e krijuam njeriun nga një baltë e ndenjur për një kohë të gjatë, … -Ai e krijoi Ademin (a.s) prej asaj balte që është lënë për një kohë të gjatë të thahet, aq sa ka marrë erë. Kjo krijesë prej balte u tha, aq sa nxirrte zë si një qeramikë e tharë. Ky është kuptimi i “el hameul mesnun”.

ndërsa xhindët i krijuam më parë nga flaka e një zjarri shumë të fortë (e pa tym). -Zoti i krijoi xhindët, domethënë edhe Iblisin, përpara se të krijonte njeriun. Ata u krijuan nga zjarri me nxehtësi shumë të lartë. Kur Allahu i Madhëruar do të krijonte Ademin (a.s), u tha melekëve:

Zoti yt u tha melekëve: “Unë po krijoj njeriun nga një baltë e ndenjur për një kohë të gjatë. Kur t’i kem dhënë formë dhe t’i fryj shpirt prej Meje, atëherë ju do t’i përkuleni atij në sexhde.”.. -Pasi të kem krijuar trupin e tij dhe t’i kem fryrë shpirtin, do t’i përkuleni atij në sexhde. Mekekët e zbatuan menjëherë urdhrin e Zotit të tyre:

Kështu, të gjithë melekët së bashku u përkulën në sexhde,… -Allahu i Madhëruar e përforcon këtë informacion me dy elementë gjuhësorë: "të gjithë" dhe "së bashku", për të treguar se asnjë melek nuk kundërshtoi. Me këtë veprim, ata treguan respekt për urdhrin e Zotit të tyre dhe nderim për Ademin (a.s), i cili kishte një dituri, që ata nuk e kishin.

... Përveç Iblisit, që refuzoi të ishte me ata që u përkulën. -Kjo ishte hera e parë që Iblisi shfaqi urrejtje dhe armiqësi ndaj Ademit dhe pasardhësve të tij. Allahu i Madhëruar i tha Iblisit të mallkuar:

Ai(Allahu)i tha: “O Iblis! Cila është arsyeja që ti nuk je me ata që bënë sexhde?” Ai(iblisi) u përgjigj: “Nuk më takon mua t’i bëj sexhde një njeriu, që e krijove nga balta e ndenjur për një kohë të gjatë.”. -Iblisi tregoi mendjemadhësi e rebelim ndaj urdhrit të Zotit dhe armiqësi kundër Ademit dhe pasardhësve të tij. Ai tregoi vetëpëlqim për llojin e tij, duke pretenduar se ishte më i mirë se Ademi. Por Allahu i Madhëruar, duke e ndëshkuar për refuzimin e tij, tha:

Ai(Allahu)i tha: “Atëherë dil prej aty, sepse ti je i mallkuar! -Qofsh i dëbuar dhe i larguar nga çdo e mirë!

Dhe mallkimi kundër teje do të jetë deri në Ditën e Gjykimit. -Qortimi e poshtërimi do të rëndojnë gjithmonë mbi ty. Do të jesh gjithmonë i larguar dhe i dëbuar nga mëshira e Zotit. Ky ajet dhe të tjerë të ngjashëm dëshmojnë se Iblisi i mallkuar do të vazhdojë të refuzojë besimin në Zot dhe do të jetë i dëbuar nga e mira.

Ai(iblisi)tha: “Zoti im, më jep afat deri ditën kur ata të ringjallen!” -Shejtani i kërkoi Zotit që t’i jepte afat deri në Ditën e Ringjalljes dhe Zoti i tha:

Ai(Allahu)tha: “Po, ke afat, deri kur të vijë dita e caktuar.” -Plotësimi i kësaj kërkese nuk u bë për të nderuar Iblisin, por si sprovë për atë dhe për njerëzit, në mënyrë që të dalin në pah të sinqertët, që i binden Zotit e jo armikut të tij, nga ata që nuk janë të tillë. Për këtë arsye, Allahu i Madhëruar na këshillon dhe paralajmëron që të jemi të kujdesshëm dhe na i sqaron porositë e Tij për ne.

Ai(iblisi) tha: “O Zoti im! Për shkak se më çove në humbje, unë do t’ua zbukuroj ligësinë atyre sa të jenë në tokë dhe do t’i largoj të gjithë nga rruga e drejtë. -Unë do t’ua zbukuroj në sytë dhe zemrat e tyre këtë botë, duke i bërë që t’i japin përparësi asaj mbi ahiretin. Kështu, ata do të nënshtrohen dhe do të pëlqejnë poshtërsitë. Në këtë mënyrë, do të jetë shumë e thjeshtë që: t’i largoj të gjithë nga rruga e drejtë. Do t’i pengoj dhe devijoj ata nga rruga e drejtë.

Përveç robërve të Tu të sinqertë. -Unë nuk do të kem asnjë lloj fuqie ndaj kësaj kategorie. Këta janë ata që Ti i ke zgjedhur dhe dalluar ndër të tjerë, për t’i pastruar e shpëtuar. Këta i ke pajisur me iman të pastër dhe zemrat e tyre mbështeten vetëm tek Ti. I Madhëruari thotë:

Ai(Allahu)tha: “Kjo(rruga e të sinqertëve)është rruga Ime e drejtë.” - Kjo është rruga e drejtë, që të sjell tek Unë dhe në vendin e begatisë Sime. Sinqeriteti ndaj Zotit në adhurim e në mbështetjen e plotë ndaj Tij është çelësi për arritjen e çdo të mire dhe shpëtimin nga çdo e keqe, në këtë botë dhe në tjetrën.

Mbi robërit e Mi ti nuk ke aspak fuqi, përveç mbi të humburit, që vijnë pas teje. -Ndaj atyre që i binden Zotit, shejtani nuk ka asnjë lloj fuqie për t’i devijuar dhe për t’i humbur. Duke qenë se ata adhurojnë Zotin e tyre dhe zbatojnë ligjin e Tij, i Madhëruari i ndihmon ata kundër shejtanit të mallkuar dhe i ruan prej sherrit të tij. Shejtani ka fuqi vetëm mbi një kategori njerëzish, për të cilët Zoti thotë: "...përveç mbi të humburit, që vijnë pas teje." Këta e zgjedhin me dëshirë shejtanin si mikun e tyre dhe i binden atij, në vend që t’i binden të Gjithëmëshirshmit. Ata janë të humbur (gauin). I humburi (el gaui) është i kundërti i të udhëzuarit (el rashid). Ata të mjerë e njohin të vërtetën dhe e braktisin atë. Kurse ‘ed-dalu’ është ai që e shpërfill të vërtetën, duke mos pasur dijeni dhe as njohuri për të.

Dhe nuk ka dyshim se Xhehenemi është vendi i premtuar për të gjithë ata. -Ky është vendi i premtuar për Iblisin dhe ushtrinë e tij. Në përshkrimin e këtij vendi të tmerrshëm, i Lartësuari thotë:

Ai ka shtatë dyer dhe çdonjëra prej tyre ka shtegun e caktuar(për gjynahqarët). -Portat e Xhehenemit qëndrojnë njëra poshtë tjetrës dhe për çdo portë janë caktuar pasuesit e Iblisit që do të futen aty, në varësi të veprave të tyre. Allahu i Lartësuar thotë: "... çdonjëra prej tyre ka shtegun e caktuar (për gjynahqarët)."

Pasi përshkroi se çfarë ndëshkimi të ashpër ka përgatitur për pasuesit e Iblisit, Allahu i Lartësuar përshkruan se çfarë mirësish ka përgatitur për adhuruesit e Tij të dashur:Ndërsa të devotshmit do të jenë në kopshte, mes burimeve. -Ata nuk do të lodhen dhe nuk do të nxirren kurrë prej tij. Ata janë të devotshmit, të cilët ruhen dhe nuk i binden shejtanit të mallkuar për të bërë gjynahe. Ata do të jenë në kopshte dhe mes burimeve. Këto kopshte janë zbukuruar me të gjitha llojet e pemëve dhe të bimësisë, me fruta të këndshme, të cilat i gjen në çdo kohë dhe pandërprerë. Në çastet e bukura kur të hynë në Xhenet, atyre do t'u thuhet:

(Atyre do t'u thuhet:)“Hyni në to, të shpëtuar e të siguruar!” -Aty jeni të shpëtuar nga vdekja, nga gjumi, nga lodhja, nga frika dhe nga shqetësimet. Aty nuk keni për t'u frikësuar se mos ju pakësohen mirësitë. Nuk keni për t'u provuar me sëmundje, dëshpërime dhe me asnjë lloj pakënaqësie dhe shqetësimi.

Dhe Ne do të heqim prej zemrave të tyre çdo ndjenjë urrejtjeje e ata do të jenë si vëllezër në shtretër dhe përballë njëri-tjetrit. -Zemrat tuaja do të jenë të pastra dhe të qeta nga zilia, urrejtja dhe armiqësia. Ato do të jenë të kulluara e brenda tyre do të ketë vetëm dashuri. Allahu i Lartësuar thotë: "... e ata do të jenë si vëllezër në shtretër dhe përballë njëri-tjetrit." Kjo tregon se banorët e Xhenetit mblidhen dhe vizitojnë njëri-tjetrin. Ata do të kenë edukatë dhe etikë e lartë në sjelljen dhe raportet mes tyre. Ata do të qëndrojnë përballë njëri-tjetrit, dhe jo me kurriz dhe të pavëmendshëm. Ata do të rrinë të mbështetur dhe të kënaqur, në shtretër të zbukuruar me shtroje të mëndafshta, të stolisur me diamantë dhe gurë të tjerë të çmuar.

Asnjë lodhje nuk do t'i kapë ata dhe nuk do t'u thuhet kurrë të largohen prej andej. -Tek ata nuk do të vërehet asnjë shenjë lodhjeje dhe shqetësimi, as trupor dhe as shpirtëror. Allahu i Lartësuar i ka krijuar tashmë me një jetë të plotë, pa asnjë lloj mangësie, madje: "... nuk do t'u thuhet kurrë të largohen prej andej. Ata do të jenë gjithmonë mes këtyre mirësive.

Në ajetet e mësipërme, Allahu i Madhëruar foli për Xhenetin dhe Zjarrin, të cilët janë krijim i Tij dhe që duhet të nxisin njerëzit për punë të mira dhe që të kenë frikë nga veprat e këqija. Edhe në ajetin vijues, Allahu i Madhëruar përmend disa cilësi të Tij, duke dashur të nxisë shpresën dhe frikën tek ata:Thuaju robërve të Mi se vërtet, Unë jam Falësi i Madh e Mëshirëplotë. -Përcill te robërit e Mi lajmin e sigurt, të mbështetur me argumente të shumta, se Unë jam Falës i Madh dhe Mëshirëplotë. Nëse ata mësojnë për mëshirën dhe faljen Time, do të gjallërohen dhe forcohen për të kryer çdo punë që i sjell ata pranë mëshirës Sime. Nga ana tjetër, ata do të largohen nga të gjitha gjynahet dhe poshtërsitë dhe do të pendohen sinqerisht për to, duke shpresuar që t’i përfshijë falja Ime. Por, për të mos u mashtruar dhe për të mos i bërë të shpresojnë aq shumë, sa të harrojnë ndëshkimin e Allahut, njoftoji ata gjithashtu, se edhe ndëshkimi Im është shumë i dhembshëm.

Por edhe dënimi Im është Dënim i dhembshëm. -Nuk ka ndëshkim që të mund të krahasohet me ndëshkimin e Allahut. Askush nuk mund ta përshkruajë dhe përkufizojë atë ndëshkim. I kërkojmë mbrojtje dhe strehim Zotit që të na ruajë nga ndëshkimi i Tij. Nëse ata e mësojnë se: "Atë Ditë, askush nuk mund të dënojë si Ai e askush nuk mund të lidhë me pranga si Ai." [Fexhër 25, 26], atëherë do të tregohen gjithmonë të kujdesshëm dhe do të largohen nga çdo shkak i ndëshkimit të tyre. Kështu, zemra e tyre duhet të sillet gjithnjë mes frikës dhe shpresës, duke kujtuar si shpërblimet, ashtu edhe kërcënimet. Sa herë që zemra mediton për mëshirën e Zotit, faljen e Tij të gjerë, bujarinë dhe përkujdesin e Tij të pashembullt, do të lindë nxitja për punë të mira dhe qetësia, që vjen nga shpresa për faljen e gjynaheve. Por nga ana tjetër, nëse vështron gjynahet dhe mangësitë e shumta në plotësimin e përgjegjësive dhe detyrimeve ndaj Zotit dhe në të gjitha aspektet e jetës, do të lindë ndjenja e frikës nga ndëshkimi e Zotit, prandaj dhe do të nxitojë që të largohet prej tyre.

Allahu i Madhëruar i drejtohet Profetit të Tij të dashur, Muhamedit a.s, e i thotë:Thuaju edhe për mysafirët e Ibrahimit. -Tregoju atyre një histori të çuditshme e plot mësime. Historitë e të gjithë profetëve janë të dobishme, por në mënyrë të veçantë historia e Ibrahimit (a.s), që ishte Halilur-Rahman, i dashuri më i afërt i të Gjithëmëshirshmit. Allahu i Lartësuar na ka urdhëruar që të pasojmë fenë e atij profeti madhështor. Miqtë që e vizituan Ibrahimin ishin dy melekë, të cilët Zoti i nderoi duke i bërë vizitorë në shtëpinë e Ibrahimit (a.s).

Ata hynë tek ai dhe thanë: “Selamen!” Ai tha: “Po na trembni kështu.” -Kur hynë në shtëpinë e profetit Ibrahim, melekët e përshëndetën me selam. Ibrahimi, duke menduar se ata ishin thjesht udhëtarë e mysafirë, nxitoi t’u piqte një viç të majmë, për t’i nderuar. Megjithatë, kur pa që ata nuk e prekën ushqimin, profeti Ibrahim u tremb disi nga kjo sjellje, prandaj tha: “Po na trembni kështu.” Por ata i thanë:

Ata i thanë: “Mos u tremb, sepse ne kemi ardhur të të japim lajmin e mirë për një djalë të ditur!” -Melekët e përgëzuan për lindjen e Is’hakut (a.s). Së pari, sihariqi ishte se i linduri do të ishte djalë dhe, së dyti, ky djalë do të ishte shumë i ditur. Ndërsa në një ajet tjetër thuhet: "Ne e gëzuam atë me Is’hakun, pejgamber dhe prej të mirëve." [Safat 112]. Duke u çuditur nga ky sihariq, Ibrahimi (a.s.) tha:

Ai tha: “Po më jepni këtë sihariq, kur unë jam tashmë në moshë të shtyrë?! Atëherë, ç’është ky përgëzim kështu?!” -Si më përgëzoni me fëmijë, kur unë jam plak dhe në këtë moshë nuk ka më shpresë për fëmijë?! Duke qenë se shkaqet normale për t’u bërë me fëmijë janë tashmë të pamundura, është e çuditshme kjo që më thoni ju. Por melekët thanë:

Ata thanë: “Ne po të përgëzojmë për diçka që është e sigurt. Prandaj ti mos u trego i pashpresë!” -Ne po të themi diçka që është absolutisht e sigurt, sepse Allahu i Madhëruar ka pushtet për gjithçka. Në mënyrë të veçantë mbi ju, o familje e zgjedhur, ka zbritur mëshira dhe begatia e Zotit. Për këtë arsye, mos u çudisni aspak me mirësinë e bujarinë e Zotit mbi ju dhe mos u bëni të pashpresë. Mos u bëni nga ata që u duket larg e mira dhe arritja e saj. Përkundrazi, vazhdoni të shpresoni të mirën dhe bujarinë e Zotit, në dhuratat, përkujdesin dhe mëshirën e Tij. Atëherë, Ibrahimi (a.s) iu përgjigj:

Ai tha: “Askush nuk e humb shpresën në mëshirën e Zotit të vet, përveç atyre që janë të humbur”. -‘El dalun’ janë ata të humbur, të cilët nuk kanë dituri për Zotin dhe për pushtetin e Tij absolut. Për ata që Zoti i begatoi e i nderoi me udhëzimin, diturinë e dritën e Tij, dëshpërimi nuk mund të gjejë vend në zemrat e tyre. E si mund të humbë shpresën ai që di rreth mëshirës së Zotit dhe mënyrave të shumta që ajo vjen te krijesa? Pasi dëgjoi këtë lajm të mirë, Ibrahimi e kuptoi se ata ishin dërguar nga Zoti me një mision.

Ai tha: “Cili është qëllimi juaj, o të dërguar(të Allahut)?” -Ibrahimi i pyeti melekët: “Cili është misioni për të cilin jeni dërguar?”

Ata thanë: “Ne jemi dërguar për një popull të zhytur në poshtërsi.” -Ligësia dhe shkatërrimi që ata përhapin kanë arritur kulmin, prandaj ne jemi dërguar që t’i ndëshkojmë.