Al-Hijr 15:59–99

Me përjashtim të familjes së Lutit, që do t'i shpëtojmë të gjithë, përveç gruas së tij. -Nga ky ndëshkim do të shpëtojnë vetëm Luti (a.s) dhe familja e tij. Këtu bënte përjashtim gruaja e Lutit, sepse i Gjithëdituri dhe i Urti e përcaktoi që ajo të mbetej me të ndëshkuarit. Luti dhe familja e tij do të shpëtohej nga ai ndëshkim i tmerrshëm. Ibrahimi (a.s) kërkoi që të shihej edhe njëherë çështja e ndëshkimit të saj, por përgjigjja ishte:Ne vendosëm që ajo të mbetej me të dënuarit. - Kështu, mysafirët u larguan nga shtëpia e Ibrahimit (a.s). Kur shkuan më pas te shtëpia e Lutit, ai u tha të dërguarve:

Kur të dërguarit shkuan te shtëpia e Lutit, ai u tha: “Ju jeni njerëz të panjohur.” -Domethënë, nuk ju njoh kush jeni.

Ata thanë: “Kemi ardhur tek ti për të përmbushur atë që ata e dyshonin.” -Ne po sjellim ndëshkimin, që ata nuk e besonin dhe e injoronin. Ata të mohonin ty, kur i kërcënoje që të largoheshin nga poshtërsitë që bënin.

Të kemi sjellë të vërtetën dhe ne themi të vërtetën. -Ne po të sjellim lajmin për ndëshkimin e tyre, që nuk është shaka, por është një dënim shumë i tmerrshëm. Ne po themi të vërtetën. Më pas, melekët i dhanë udhëzime, se si Luti duhet të vepronte:

Prandaj ti dil me familjen tënde pasi të kalojë një pjesë e natës dhe rri pas tyre! Asnjëri prej jush të mos shohë pas dhe shkoni andej nga të urdhëroheni! -Gjatë natës, kur të gjithë të jenë në gjumë, largohu nga ai vend së bashku me familjen, pa ju vënë re kush! Kujdes! Askush të mos e kthejë kokën pas, por nxitoni të largoheni sa më shpejt nga ai vend, ku do të zbresë ndëshkimi i tmerrshëm i Zotit të Plotfuqishëm! Ata, gjithashtu, e porositën: "...shkoni andej nga të urdhëroheni!" Kështu, me sa duket, me ta ishte një udhërrëfyes, që i drejtonte se nga duhet të shkonin.

Dhe Ne i kumtuam atij atë që do të ndodhte. Zhdukja e tyre(gjynahqarëve), deri tek i fundit, do të bëhej në mëngjes. -Luti u njoftua për vendimin e prerë dhe të pakthyeshëm se, në agim, atë vend do ta përfshinte një ndëshkim, që do të shfaroste të gjithë banorët e tij.

Banorët e qytetit shkuan tek ai gjithë gëzim, duke njoftuar njëri-tjetrin(për mysafirët e Lutit). -Ndërkohë banorët e qytetit, që kishin dëgjuar se dy djem bukuroshë kishin bujtur te Luti, vrapuan drejt shtëpisë së tij, duke lajmëruar me kënaqësi njëri-tjetrin. Ata po planifikonin që t’i përdhunonin dhe çnderonin vizitorët fytyrëndritur. Me të vajtur te shtëpia e Lutit, i kërkuan atij t’u dorëzonte dy djemtë mysafirë. Luti (a.s), duke dashur t’i mbronte miqtë e vet, u kërkoi njerëzve të arsyetonin, duke thënë:

Ai u tha: “Këta janë mysafirët e mi, prandaj mos më turpëroni! Kijeni frikë Allahun e mos më poshtëroni!” - Kini frikë Zotin për poshtërsinë që doni të bëni! Në mos paçi frikën e Zotit, atëherë po ju kërkoj që thjesht të mos më turpëroni para miqve të shtëpisë sime, nëse jeni njerëz që kuptoni. Thjesht tregohuni të njerëzishëm e të arsyeshëm dhe mos e kryeni këtë krim të tmerrshëm. Por ata u justifikuan vetëm për argumentin e dytë të Lutit, pra, për anën njerëzore, dhe jo për frikën ndaj Zotit:

Ata i thanë: “A nuk të kemi thënë që të mos përzihesh me njerëz?” -Kuptimi: Ne të kemi ndaluar që të presësh mysafirë në shtëpinë tënde.

Ai tha: “Ja ku janë bijat e mia, nëse doni(për martesë).” -Por ata nuk u kushtuan aspak rëndësi fjalëve së tij. Për këtë arsye, Allahu i Lartësuar i drejtohet profetit Muhamed a.s:

Betohem për jetën tënde(O Muhamed)! Nuk ka dyshim se ata ishin humbur në dehjen e tyre. -Ajo ishte dehja e epshit për të kryer poshtërsinë. Aq të dehur ishin, saqë nuk u bënte përshtypje asnjë qortim. Por dy mysafirët i shpjeguan Lutit se ata ishin melekë të dërguar nga Zoti. Atëherë, profeti Lut u çlirua nga ankthi që ndiente dhe u përkushtua të zbatonte urdhrin e Zotit të tij, për t’u larguar natën së bashku me familjen. Në këtë mënyrë, Allahu i Lartësuar e shpëtoi Profetin dhe familjen e tij, ndërsa për banorët e atij vendi thotë:

Në kohën e lindjes së diellit, ata i përfshiu një ushtimë e tmerrshme. -Ndëshkimi arriti kulmin në kohën e lindjes së diellit. Allahu i Lartësuar shpjegon:

Dhe Ne i përmbysëm(Qytetet)dhe lëshuam mbi ta reshje si deltinë e pjekur. -Allahu i Madhëruar e përmbysi qytetin, duke e kthyer të gjithin kokëposhtë dhe, përveç kësaj: “dhe lëshuam mbi ta reshje si deltinë e pjekur." Gurët goditën dhe vranë të gjithë ata që largoheshin nga qyteti. Allahu i Lartësuar thotë:

Në gjithë këto(ngjarje)ka Argumente për ata që kuptojnë. -Ka argumente për ata që mendojnë thellë rreth këtyre ngjarjeve, për të urtët dhe për njerëzit e mprehtë, që dinë të nxjerrin mesazhin e duhur. Këta e kuptojnë mirë se, kushdo që ka guximin dhe paturpësinë që të bëjë të tilla poshtërsi ndaj Allahut të Lartësuar, - dhe sidomos atë fëlliqësi që bënte populli i shfrenuar i Lutit, Allahu i Lartësuar ka për t’i dhënë ndëshkimin më poshtërues dhe më të dhembshëm. Shpagimi merret sipas llojit të punës që bën.

Dhe ato(qytete)ishin mu në xhadé. - Qyteti ku banonte populli i Lutit është i njohur për të gjithë udhëtarët e atyre anëve dhe për këdo që viziton ato vende.

Në gjithë këto(ngjarje)ka Argumente për ata që besojnë. -Në këtë ndodhi ka shumë mësime dhe dobi, por në mënyrë të veçantë theksohet përkujdesja e madhe e Allahut të Lartësuar për të dashurin e Tij, Ibrahimin (a.s), dhe për Lutin (a.s), i cili ishte një nga pasuesit dhe nxënësit e afërt dhe të bindur të Ibrahimit. Për këtë arsye, kur Allahu i Lartësuar vendosi ta shkatërronte popullin e Lutit me ndëshkimin e merituar, i urdhëroi melekët e Tij që fillimisht të shkonin te Ibrahimi (a.s), ta përgëzonin për lindjen e një djali dhe ta njoftonin për misionin e tyre. Ibrahimi (a.s) u përpoq të polemizonte me mysafirët rreth çështjes së shkatërrimit të qytetit, por ata e bindën atë me argumente nga Zoti, duke ia qetësuar zemrën. Kështu u kujdes Allahu i Lartësuar për Ibrahimin (a.s), duke e qetësuar për atë që do të ndodhte. Po kështu u kujdes Allahu i Lartësuar edhe për Lutin (a.s). Duke qenë se bëhej fjalë për shkatërrimin e popullit të tij, ndoshta Luti do të ndiente keqardhje dhe dhembshuri për ta. Atëherë, Allahu i Lartësuar bëri të mundur disa shkaqe, që Luti të ndiente zemërim dhe urrejtje për ta, aq sa po i dukej larg koha e ndëshkimit të tyre, edhe pse Allahu i Lartësuar i tha: "Afati i tyre është mëngjesi. A nuk është afër mëngjesi?!” Kur Allahu i Lartësuar vendos për të shkatërruar një vend, atëherë në atë vend, fillimisht, do të shtohet ligësia dhe teprohet me kalimin e kufijve. Pas këtyre, pritet ndëshkimi i dhimbshëm dhe i meritueshëm.

Edhe populli i Ejkës qenë keqbërës. -Këta ishin populli i Shuajbit, për të cilët Allahu i Lartësuar tregon se banonin në një vend të quajtur Ejke, që do të thotë: kopsht i gjerë me shumë pemë. Kështu, Allahu i Lartësuar tregon për mirësitë e shumta që u kishte dhuruar atyre, por ata nuk u treguan mirënjohës. Profeti Shuajb i ftoi ata në teuhid dhe që të largoheshin nga padrejtësitë. Ai i ndaloi nga cenimi i masës dhe peshës në tregti dhe i urdhëroi për plotësimin e të drejtave ndërnjerëzore. Profeti u tërhoqi vëmendjen për shumë gjëra dhe i kërcënoi me ndëshkim nga Zoti, por ata vazhduan me padrejtësi, duke shkelur dhe shpërfillur të drejtën e Zotit dhe të drejtën e krijesave të Tij. Për këtë arsye, Allahu i Lartësuar i përshkruan ata si ‘dhalimin’, keqbërës të zhytur në padrejtësi.

Prandaj Ne i ndëshkuam edhe ata; -Ata i përfshiu ndëshkimi i "ditës së hijes". U quajt kështu sepse i gjithë populli u mblodh poshtë hijes së një reje duke pritur për shiun që aq gjatë u kishte munguar dhe për të gjetur strehë nga i nxehti i madh, që për një kohë të gjatë i kishte tharë. Por në vend të shiut u zbriti rufeja dhe vdekja e tmershme. Ai ishte ndëshkim shumë i rëndë.... të dyja këto vende ishin pranë një rruge të gjerë. - Gjurmët e vendbanimeve të Lutit dhe të Ejkës janë të dukshme, pranë një rruge të njohur, ku udhëtarët kalojnë në çdo kohë. Ato janë për t’u parë me sy dhe për të nxjerrë mësim të urtët dhe të mençurit.

Edhe populli i Hixhrit i kundërshtoi të dërguarit. - Allahu i Madhëruar na rrëfen rreth popullit të profetit Salih, që jetonin në Hixhër, vend i njohur në krahinën e Hixhazit.Ata i mohuan profetët e Zotit. Në fakt, ata mohuan vetëm profetin Salih, por kush mohon një profet quhet se ka mohuar të gjithë profetët e Zotit, sepse mesazhi i të gjithë profetëve ka qenë i njëjtë. Mohimi i profetëve nuk ka të bëjë me ata personalisht, por me mesazhin që ata kanë sjellë nga Zoti.Kështu quhet një zonë e gjërë nëgadishullin arabik.

Ne u parashtruam Argumentet Tona, por ata i kundërshtuan. -Allahu i Madhëruar u solli argumente të jashtëzakonshme, që dëshmonin vërtetësinë e Salihut si i dërguar i Zotit dhe vërtetësinë e Shpalljes së Tij. Mes shenjave madhështore ishte edhe deveja, që Zoti ua solli në mënyrë të mrekullueshme, por ata, me mendjemadhësi dhe shpërfillje, i kthyen shpinën. Aq të shumta ishin mirësitë që Zoti u kishte dhuruar, saqë:

Ata i gdhendnin shtëpitë në shkëmbinj, për të qenë më të sigurt. -Edhe pse ishin të sigurt dhe të qetë nga telashet, ata gdhendnin shtëpi nëpër shkëmbinj. Nëse do të tregonin mirënjohje ndaj Zotit dhe do ta besonin profetin Salih, Zoti do t’ua shtonte mirësitë në këtë jetë e në jetën tjetër. Kështu, ata e refuzuan Profetin dhe e therën devenë, duke treguar kryeneçësi ndaj Zotit. Si pasojë:

Në mëngjes, ata i goditi gjëmimi i tmerrshëm e shkatërrues. -Nga ky ndëshkim, iu copëtuan zemrat në gjoks dhe u gdhinë kufoma të gjunjëzuara. Ata u ndoqën nga poshtërimi dhe mallkimi i vazhdueshëm.

Atyre nuk u shërbeu aspak puna që kishin bërë. -Kur urdhri i Zotit fillon të ekzekutohet, atë nuk mund ta kthejë pas asgjë, qofshin ushtri të mëdha, aleatë të shumtë apo pasuri të jashtëzakonshme.

Ne i krijuam qiejt dhe Tokën veçse me urtësi. -Nuk u krijuan kot dhe pa ndonjë qëllim, siç mendojnë armiqtë e mohuesit e Zotit, por u krijuan me urtësi. Ato përcjellin një mesazh të madh dhe të vërtetë. Ato dëshmojnë për Krijuesin dhe pushtetin e Tij të madh, për mëshirën, sundimin dhe për diturinë e Tij gjithëpërfshirëse. Ato tregojnë se Allahu është absolut në çdo aspekt dhe adhurimet i duhen përkushtuar veçse Atij, askujt tjetër. Allahu është i pashoq në çdo aspekt.Nuk ka dyshim se Ora (e kjametit)do të vijë, … -Për këtë çështje nuk duhet të ketë asnjë dyshim. Krijimi i qiejve dhe tokës është më i madh sesa krijimi i njerëzve.... por ti tolero dhe fal siç të ka hije(dhe atëherë kur duhet). -Tolerimi dhe falja të bëhet me mirësjelljen më të madhe, duke mos shprehur asnjë lloj zemërimi me ata që të shkaktojnë shqetësime e sillen keq me ty. T’u përgjigjesh keqbërësve me bamirësi e mirësi, ndërsa padrejtësitë e tyre t’ua mbulosh dhe falësh. Kjo është një mënyrë e qartë, që Zoti e tregon për të fituar shpërblime e mirësi prej Tij. Edhe pse këto shpërblime mund të duken të largëta, ato do të shfaqen një ditë. Dita e Llogarisë me drejtësi do të vijë patjetër. Çdo gjë që pritet të vijë është afër. Për shprehjen “dhe fal siç të ka hije” ka edhe një shpjegim tjetër shumë të bukur. Ne jemi urdhëruar që të jemi falës e tolerantë, të shoqëruar me sjellje të përshtatshme, korrekte, të drejtë dhe të urtë. Kjo arrihet nëse falja bëhet në vendin dhe momentin e duhur. Kështu, ne nuk duhet të falim, nëse urtësia e kërkon që të vendosim drejtësinë, si në rastin e ndëshkimit të kriminelëve, për të cilët vetëm ndëshkimi bën dobi. Ky është kuptimi i faljes së hijshme e korrekte.

Zoti yt është Krijuesi i Gjithëditur. -Allahu është Krijuesi i çdo krijese. Ai është El Alim - i Gjithëdituri. E si mund t’i fshihet Atij diçka, ndërkohë që Allahu është Krijuesi i gjithçkaje dhe di gjithçka?!

Duke i kujtuar mirësitë e mëdha të dhuruara, Allahu i Lartësuar i thotë Profetit të Tij:Ne të kemi dhënë një shtatëshe(ajetesh)që përsëritet dhe Kur'anin e Madh. -Sipas mendimit më të saktë, fjala “shtatëshe” tregon shtatë suret më të gjata të Kur'anit: Bekare, Al Imran, Nisa, Maide, En'am, A'raf dhe Enfal së bashku me suren Teube. Një shpjegim tjetër është se këtu bëhet fjalë për shtatë ajetet e sures Fatiha, që lexohen shpesh dhe përsëriten nëpër namaze. Më pas përmendet Kur'ani madhështor, dhe kjo bëhet për të treguar rëndësinë e madhe të këtyre sureve të gjata. Në to flitet për teuhidin, diturinë rreth të fshehtave dhe për dispozita ligjore, gjëra të cilat përsëriten shumë herë në këto kapituj. Nëse pranohet se flitet për suren Fatiha, atëherë shtatëshja që përsëritet janë ajetet e saj, që këndohen në çdo rekat namazi. Kur'ani madhështor, që përmban këtë shtatëshe që përsëritet (me të dyja kuptimet), është mirësia më e madhe që Zoti u dhuroi krijesave dhe për të cilin garojnë të urtët. Ai është dhurata më e madhe, me të cilin lumturohen besimtarët, siç thotë i Madhëruari në një ajet tjetër: “O njerëz! Ja ku ju erdhi Këshilla nga Zoti juaj dhe shërimi i asaj që gjendet në kraharorin tuaj. Ai është Udhëzim dhe Mëshirë për besimtarët. Thuaj: “Vetëm për Mirësinë e Allahut (imanin) dhe Mëshirën e Tij (Kur'anin) gëzohuni!” Kjo është shumë herë më e dobishme se ajo që ata grumbullojnë.” [Junus 57, 58]

Mos ua hidh sytë kënaqësive që Ne u kemi dhënë disave prej tyre -Mos u mashtro nga stolitë e tyre dhe mos e angazho zemrën me përmbushjen e dëshirave të kësaj jete, njëlloj si të shthururit. Injorantët mashtrohen me degjenerimin dhe shpërfillin mirësitë që Zoti u ka dhuruar, bashkë me Shpalljen e mrekullueshme.... e as mos u brengos për ta(dhe mohimin e tyre)! -Mos u brengos për ta, sepse prej tyre nuk pritet ndonjë e mirë! Mjaftohu me muslimanët dhe besimtarët e sinqertë, sepse ata janë miqtë më të mirë!Shtrije dorën e mëshirës dhe të butësisë ndaj besimtarëve! -Tregohu i dashur dhe i dhembshur me ta, duke u sjellë mirë dhe me moral të lartë! Shprehe dashurinë, durimin dhe butësinë me sjelljet dhe fjalët e tua!

Dhe thuaj: “Unë jam vërtet ai që paralajmëron qartë.” - Përkushtohu në detyrën tënde për paralajmërimin e njerëzve dhe kumtimin e Shpalljes, të atyre që janë afër dhe atyre që janë larg, për miqtë dhe për armiqtë! Nëse e bën këtë, atëherë kaq ke për detyrë. Ti nuk je ngarkuar të marrësh në llogari ata, ashtu sikurse edhe ata nuk mund të kërkojnë llogari ty. Thuaju atyre: “Unë jam paralajmërues i hapur për ndëshkimin e Zotit, që pritet të zbresë, ashtu siç zbriti mbi popujt e mëparshëm.”!

Ne i ndëshkuam ata që u përçanë në grupe(rreth përshkrimit të Kur'anit),... -Ne e zbritëm ndëshkimin mbi ata që u ndanë në grupe të ndryshme, duke mohuar Shpalljen e Zotit dhe u përkushtuan që të pengonin njerëzit nga udha e drejtë.

Ata të cilët e bënë Kur'anin të ndarë në pjesë. - Ata e përshkruanin Kur'anin sipas dëshirave të tyre, herë duke thënë se është magji, herë duke thënë se është fall, e herë të tjera se është i trilluar. Kështu shpifnin mohuesit, duke e ndarë Kur'anin dhe duke e kategorizuar atë me lloj-lloj trillimesh. Këtë e bënin që të pengonin njerëzit nga udhëzimi që Zoti solli përmes Kur'anit dhe Profetit të mëshirës. Atëherë, le ta dinë:

Po, për Zotin tënd! Ne do t’i marrim të gjithë ata në pyetje, për të gjitha veprat e tyre. -Të gjithë ata që kanë cenuar madhështinë e Kur'anit, që kanë shpifur ose e kanë keqinterpretuar atë, do t’i marrim në përgjegjësi për fjalët dhe shpifjet e tyre. Ky është një kërcënim e paralajmërim për ata, që të mos vazhdojnë në atë rrugë. Më pas, Allahu i Madhëruar e urdhëron Profetin që të mos shqetësohet nga trillimet e tyre, por të përkushtohet në plotësimin e misionit, duke përcjellë të vërtetën dhe duke mos e ngadalësuar e penguar asgjë në përhapjen e ftesës së Zotit.

Prandaj thuaje haptas mesazhin që të është urdhëruar dhe rri larg idhujtarëve! -Mos iu kushto asnjë rëndësi atyre, madje as mos i shaj e ofendo ata, por përkushtohu tërësisht në çështjen tënde!

Nuk ka dyshim se Ne të mjaftojmë ty kundër atyre që tallen, - Ne të mjaftojmë kundër atyre që tallen me ty dhe me Shpalljen! Ky ishte një premtim nga Zoti për Profetin e Tij, se kurrë nuk do ta dëmtonin ata që talleshin me të. Mjaftonte Allahu si mbrojtës i tij, sepse Allahu do t’i ndëshkonte tallësit me forma të ndryshme. Dhe kështu ndodhi në realitet. Sa herë që dikush tallej me Profetin (a.s)e me Shpalljen e tij, Allahu e godiste me ndëshkimin më të dhembshëm e më poshtërues. Pastaj Allahu i Madhëruar i përshkruan ata mjeranë duke thënë:

Kundër atyre që i shoqërojnë Allahut zot tjetër. -Ata mjeranë, ashtu sikurse shpifin kundër teje, o i Dërguar i Zotit, po ashtu kanë paturpësinë të shpifin për Zotin, duke trilluar se ka zota të tjerë bashkë me Të. Ata e shpërfillin Zotin e vërtetë, ndërkohë që Ai është Krijuesi i tyre dhe Ai që përkujdeset për çështjet e tyre.Dhe së shpejti ata do të arrijnë ta kuptojnë. -Por më vonë, kur të vijë Kijameti, do ta shohin përfundimin e veprave të tyre.

Ne e dimë mirë se ti ngushtohesh shpirtërisht prej gjërave që thonë ata. -Mohimi e tallja e tyre me të vërtetën e ngushton zemrën tënde, o i Dërguar, dhe Zoti e di mirë këtë. Dije se Zoti është i Plotfuqishëm që t’i shfarosë dhe t’ua përshpejtojë dënimin që e meritojnë. Allahu i Lartësuar vërtet i afatizon, por kurrë nuk ka për t’i lënë në harresë. Por ti, o Muhamed:

Por ti madhëroje me lavdërime Zotin tënd e bëhu prej atyre që bien në sexhde! -Shpeshtoje kujtimin e Zotit me tesbih e tahmid, me falje namazi e adhurime të tjera. sepse kjo të çliron gjoksin, ta qetëson shpirtin dhe të ndihmon në plotësimin e të gjitha çështjeve të tua!

Dhe, adhuroje Zotin tënd, derisa të vijë vdekja! - Adhuroje Zotin me përkushtim, derisa të vijë vdekja! Në çdo kohë e gjendje, përkushtohu me adhurime që të afrojnë te Zoti. Dhe Muhamedi (a.s)e plotësoi vërtet urdhrin e Zotit. Ai iu kushtua adhurimit, derisa i erdhi ajo që quhet “jakin”, domethënë, e vërteta e sigurt, që është vdekja, dhe shkoi te Zoti i tij. Paqja dhe bekimet e Zotit qofshin mbi profetin Muhamed e mbi pasuesit e Tij!